താരയാ വാക്യമുക്തോഽഹം സത്യം സര്വജ്ഞയാ ഹിതമ്। തദതിക്രമ്യ മോഹേന കാലസ്യ വശമാഗതഃ
സത്യവും ഉപകാരവും പറഞ്ഞ് താര എന്നെ മുന്നറിയിപ്പു നൽകി; എന്നാൽ ഞാൻ മോഹത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി വിധിയുടെ പിടിയിലായി പോയി.
ത്വയാ നാഥേന കാകുത്സ്ഥ ന സനാഥാ വസുംധരാ। പ്രമദാ ശീലസമ്പൂര്ണാ പത്യേവ ച വിധര്മണാ
കാകുത്സ്ഥനേ, നീ രക്ഷകനായിട്ടും ഭൂമി യഥാർത്ഥത്തിൽ സംരക്ഷിതയല്ല; നല്ല സ്വഭാവമുള്ള സ്ത്രീക്ക് അയോഗ്യനായ ഭർത്താവുണ്ടായിരിക്കുന്നു പോലെ.
ശഠോ നൈകൃതികഃ ക്ഷുദ്രോ മിഥ്യാപ്രശ്രിതമാനസഃ। കഥം ദശരഥേന ത്വം ജാതഃ പാപോ മഹാത്മനാ
വഞ്ചന, ദ്രോഹം, ചുരുങ്ങിയ മനസ്സ്, കപട വിനയം — ഇങ്ങനെ പാപിയായ നീ മഹാത്മാവായ ദശരഥനിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ ജനിച്ചു?
ഛിന്നചാരിത്ര്യകക്ഷ്യേണ സതാം ധര്മാതിവര്തിനാ। ത്യക്തധര്മാങ്കുശേനാഹം നിഹതോ രാമഹസ്തിനാ
നല്ല പെരുമാറ്റത്തിന്റെ അതിരുകൾ തകർത്തു, സത്പുരുഷന്മാരുടെ ധർമ്മം ലംഘിച്ചു, ധർമ്മത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഉപേക്ഷിച്ചു, മനുഷ്യരിൽ ഗജനായ രാമന്റെ കൈകൊണ്ടാണ് ഞാൻ കൊല്ലപ്പെട്ടത്.
അശുഭം ചാപ്യയുക്തം ച സതാം ചൈവ വിഗര്ഹിതമ്। വക്ഷ്യസേ ചേദൃശം കൃത്വാ സദ്ഭിഃ സഹ സമാഗതഃ
നല്ലവരാൽ അപലപിക്കപ്പെടുന്ന, അനുചിതവും അശുഭവും ആയ പ്രവൃത്തിയ്ക്ക് ശേഷം നീ സത്പുരുഷന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഇതിനെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ എന്ത് പറയും?
ഉദാസീനേഷു യോഽസ്മാസു വിക്രമോഽയം പ്രകാശിതഃ। അപകാരിഷു തേ രാമ നൈവം പശ്യാമി വിക്രമമ്
നാം ഉദാസീനരായിരിക്കെ നീ ഈ വീര്യം കാണിച്ചു; എന്നാൽ ദോഷം ചെയ്തവരോടു നീ ഇങ്ങനെ വീര്യം കാണിക്കുന്നതല്ല, രാമാ.
ദൃശ്യമാനസ്തു യുധ്യേഥാ മയാ യുധി നൃപാത്മജ। അദ്യ വൈവസ്വതം ദേവം പശ്യേസ്ത്വം നിഹതോ മയാ
രാജകുമാരാ, നീ നേരിൽ എന്നെ നേരിട്ട് യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്നത്തെ ദിവസം നീ എന്റെ കൈയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട് വൈവസ്വതദേവനെ കാണുമായിരുന്നേനെ.
ത്വയാദൃശ്യേന തു രണേ നിഹതോഽഹം ദുരാസദഃ। പ്രസുപ്തഃ പന്നഗേനൈവ നരഃ പാപവശം ഗതഃ
എന്നാൽ ഞാൻ ഭയങ്കരനായിട്ടും, നീ യുദ്ധത്തിൽ മറഞ്ഞ് നിന്നുകൊണ്ട് എന്നെ കൊല്ലപ്പെട്ടു; അതുപോലെ ഒരു മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി ഉറങ്ങുമ്പോൾ പാമ്പ് കടിച്ചുകൊല്ലുന്നതുപോലെയാണ്.
സുഗ്രീവപ്രിയകാമേന യദഹം നിഹതസ്ത്വയാ। മാമേവ യദി പൂര്വം ത്വമേതദര്ഥമചോദയഃ। മൈഥിലീമഹമേകാഹ്നാ തവ ചാനീതവാന് ഭവേഃ
സുഗ്രീവനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ നീ എന്നെ കൊല്ലുകയായിരുന്നെങ്കിൽ, ആദ്യം നീ ഉദ്ദേശം പറഞ്ഞാൽ മതിയായിരുന്നു; ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് തന്നെ ഞാൻ മൈഥിലിയെ നിനക്കു തിരികെ കൊണ്ടുവന്നേനെ.
രാക്ഷസം ച ദുരാത്മാനം തവ ഭാര്യാപഹാരിണമ്। കണ്ഠേ ബദ്ധ്വാ പ്രദദ്യാം തേഽനിഹതം രാവണം രണേ
നിന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ച ദുഷ്ടനായ രാക്ഷസനെ ഞാൻ കഴുത്തിൽ കെട്ടി, യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടാതെ ജീവൻപോലെയുള്ള രാവണനെ നിനക്കു സമർപ്പിച്ചേനെ.
ന്യസ്താം സാഗരതോയേ വാ പാതാലേ വാപി മൈഥിലീമ്। ആനയേയം തവാദേശാച്ഛ്വേതാമശ്വതരീമിവ
മൈഥിലി സമുദ്രത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ പാതാളത്തിൽ വെച്ചാലും, നീ കല്പിച്ചാൽ ഞാൻ അവളെ വെളുത്ത കഴുതയെപ്പോലെ തിരികെ കൊണ്ടുവരുമായിരുന്നു.
യുക്തം യത്പ്രാപ്നുയാദ് രാജ്യം സുഗ്രീവഃ സ്വര്ഗതേ മയി। അയുക്തം യദധര്മേണ ത്വയാഹം നിഹതോ രണേ
ഞാൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്തുമ്പോൾ സുഗ്രീവൻ രാജ്യം നേടുന്നത് യുക്തമാണ്; എന്നാൽ നീ യുദ്ധത്തിൽ അധർമ്മത്തോടെ എന്നെ കൊല്ലിയത് യുക്തമല്ല.
കാമമേവംവിധോ ലോകഃ കാലേന വിനിയുജ്യതേ। ക്ഷമം ചേദ്ഭവതാ പ്രാപ്തമുത്തരം സാധു ചിന്ത്യതാമ്
ഇവിടെ ലോകം ഇങ്ങനെ തന്നെ, കാലത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ് എല്ലാവരും. എന്നാൽ, നിനക്ക് എന്തെങ്കിലും ന്യായം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച് ശരിയായ ഉത്തരമൊന്നു പറയണം.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ പരിശുഷ്കവക്ത്രഃ ശരാഭിഘാതാദ് വ്യഥിതോ മഹാത്മാ। സമീക്ഷ്യ രാമം രവിസംനികാശം തൂഷ്ണീം ബഭൌ വാനരരാജസൂനുഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വായ് ഉണങ്ങിയ അവൻ, അമ്പിന്റെ അടിയേറ്റ് വേദനിച്ച മഹാത്മാവായ വാനരരാജാവിന്റെ മകൻ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള രാമനെ നോക്കി, മൗനമായി നിന്നു.
thumb|അഷ്ടാദശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ അഷ്ടാദശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിലെ പതിനെട്ടാം സർഗം ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
ഇത്യുക്തഃ പ്രശ്രിതം വാക്യം ധര്മാര്ഥസഹിതം ഹിതമ്। പരുഷം വാലിനാ രാമോ നിഹതേന വിചേതസാ
ഇങ്ങനെ വാലി മരിക്കുമ്പോൾ, ആദരവോടെ, ധർമ്മത്തോടും ഉപകാരത്തോടും കൂടിയെങ്കിലും കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാമൻ മൗനമായി നിന്നു.
തം നിഷ്പ്രഭമിവാദിത്യം മുക്തതോയമിവാമ്ബുദമ്। ഉക്തവാക്യം ഹരിശ്രേഷ്ഠമുപശാന്തമിവാനലമ്
പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെട്ട ആ വാനരശ്രേഷ്ഠനെ രാമൻ നോക്കി; വെളിച്ചം ഇല്ലാത്ത സൂര്യനെപ്പോലെ, വെള്ളം ഒഴിഞ്ഞ മേഘത്തെപ്പോലെ, ശാന്തമായ അഗ്നിയെപ്പോലെ ആയിരുന്നു അവൻ.
ധര്മാര്ഥഗുണസമ്പന്നം ഹരീശ്വരമനുത്തമമ്। അധിക്ഷിപ്തസ്തദാ രാമഃ പശ്ചാദ് വാലിനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ ധർമ്മവും ധനവും ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ വാനരാധിപനായ വാലി രാമനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി; അതിന് ശേഷം രാമൻ വാലിയോട് പറഞ്ഞു.
ധര്മമര്ഥം ച കാമം ച സമയം ചാപി ലൌകികമ്। അവിജ്ഞായ കഥം ബാല്യാന്മാമിഹാദ്യ വിഗര്ഹസേ
ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, ലോകത്തിൽ പ്രചാരമുള്ള ആചാരങ്ങൾ — ഇതൊന്നും മനസ്സിലാക്കാതെ, ബാല്യത്താൽ നീ ഇന്ന് എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതെങ്ങനെ?
അപൃഷ്ട്വാ ബുദ്ധിസമ്പന്നാന് വൃദ്ധാനാചാര്യസമ്മതാന്। സൌമ്യ വാനരചാപല്യാത് ത്വം മാം വക്തുമിഹേച്ഛസി
ബുദ്ധിശാലികളായ മുതിർന്നവരെയും, ഗുരുക്കന്മാർ അംഗീകരിച്ചവരെയും ചോദിക്കാതെ, സ്നേഹമുള്ളവനേ, വാനരസ്വഭാവം കൊണ്ടു നീ ഇവിടെ എന്നോട് സംസാരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഇക്ഷ്വാകൂണാമിയം ഭൂമിഃ സശൈലവനകാനനാ। മൃഗപക്ഷിമനുഷ്യാണാം നിഗ്രഹാനുഗ്രഹേഷ്വപി
ഈ ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിന്റെ ഭൂമി, മലകളും കാടുകളും ഉൾപ്പെടെ, മൃഗങ്ങൾക്കും പക്ഷികൾക്കും മനുഷ്യർക്കും സംരക്ഷണത്തിനും ശിക്ഷയ്ക്കുമാണ്.
താം പാലയതി ധര്മാത്മാ ഭരതഃ സത്യവാനൃജുഃ। ധര്മകാമാര്ഥതത്ത്വജ്ഞോ നിഗ്രഹാനുഗ്രഹേ രതഃ
ആ ഭൂമിയെ ധാർമ്മികനും സത്യവാനുമായ ഭരതൻ, ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവയുടെ താത്പര്യം അറിയുന്നവനും, ശിക്ഷയിലും അനുകമ്പയിലും ആസ്വദിക്കുന്നവനുമാണ് കാത്തുപോരുന്നത്.
നയശ്ച വിനയശ്ചോഭൌ യസ്മിന് സത്യം ച സുസ്ഥിതമ്। വിക്രമശ്ച യഥാ ദൃഷ്ടഃ സ രാജാ ദേശകാലവിത്
അവനിൽ നയവും വിനയവും ഉണ്ട്, സത്യം ഉറപ്പായിരിക്കുന്നു; വീരത്വവും സമയവും സ്ഥലം അറിയുന്ന രാജാവാണ് അവൻ.
തസ്യ ധര്മകൃതാദേശാ വയമന്യേ ച പാര്ഥിവാഃ। ചരാമോ വസുധാം കൃത്സ്നാം ധര്മസംതാനമിച്ഛവഃ
അവന്റെ ധാർമ്മികമായ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞങ്ങളും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും മുഴുവൻ ഭൂമിയിലുടനീളം സഞ്ചരിക്കുന്നു, ധർമ്മം നിലനിൽക്കാനാണ് ആഗ്രഹം.
തസ്മിന് നൃപതിശാര്ദൂലേ ഭരതേ ധര്മവത്സലേ। പാലയത്യഖിലാം പൃഥ്വീം കശ്ചരേദ് ധര്മവിപ്രിയമ്
രാജാക്കന്മാരിൽ സിംഹനായ, ധർമ്മത്തിൽ പ്രിയമുള്ള ഭരതൻ മുഴുവൻ ഭൂമിയും ഭരിക്കുമ്പോൾ, ആരാണ് ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുക?
തേ വയം മാര്ഗവിഭ്രഷ്ടം സ്വധര്മേ പരമേ സ്ഥിതാഃ। ഭരതാജ്ഞാം പുരസ്കൃത്യ നിഗൃഹ്ണീമോ യഥാവിധി
ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ പരമധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നു, ഭരതന്റെ ആജ്ഞ മുൻനിർത്തി, വഴിതെറ്റിയവരെ ശരിയായ രീതിയിൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
ത്വം തു സംക്ലിഷ്ടധര്മശ്ച കര്മണാ ച വിഗര്ഹിതഃ। കാമതന്ത്രപ്രധാനശ്ച ന സ്ഥിതോ രാജവര്ത്മനി
നീ ധർമ്മത്തിൽ ദോഷം വന്നവനും, പ്രവൃത്തിയിൽ കുറ്റം ഉള്ളവനും, ആസക്തിയാൽ നിയന്ത്രിതനുമാണ്; രാജമാർക്കുള്ള വഴിയിൽ നിന്നല്ല നീ.
ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ പിതാ വാപി യശ്ച വിദ്യാം പ്രയച്ഛതി। ത്രയസ്തേ പിതരോ ജ്ഞേയാ ധര്മേ ച പഥി വര്തിനഃ
മൂത്ത സഹോദരൻ, അച്ഛൻ, അറിവ് നൽകുന്നവൻ — ഈ മൂവരും ധർമ്മപഥത്തിൽ നടക്കുന്നവർക്കു പിതാക്കളായി കണക്കാക്കണം.
യവീയാനാത്മനഃ പുത്രഃ ശിഷ്യശ്ചാപി ഗുണോദിതഃ। പുത്രവത്തേ ത്രയശ്ചിന്ത്യാ ധര്മശ്ചൈവാത്ര കാരണമ്
ചെറുപ്പക്കാരനായ മകൻ, ഗുണമുള്ള ശിഷ്യൻ — ഇവരെ മകനുപോലെ കണക്കാക്കണം; ഈ മൂന്നുപേരെയും മകനായി കരുതണം, അതിന് കാരണം ധർമ്മം തന്നെയാണ്.
സൂക്ഷ്മഃ പരമദുര്ജ്ഞേയഃ സതാം ധര്മഃ പ്ലവങ്ഗമ। ഹൃദിസ്ഥഃ സര്വഭൂതാനാമാത്മാ വേദ ശുഭാശുഭമ്
സത്യവാന്മാരുടെ ഇടയിൽ ധർമ്മം വളരെ സൂക്ഷ്മവും മനസ്സിലാക്കാൻ കഠിനവുമാണ്, വാനരാ; എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ആത്മാവാണ് നല്ലതും ചീത്തയും അറിയുന്നത്.