താമ് തേന രുധിരൌഘേണ വേദീം വീക്ഷ്യ സമുക്ഷിതാമ് । സഹസാഭിദ്രുതോ രാമസ്താനപശ്യത് തതോ ദിവി ॥൧-൩൦-
അങ്ങനെ രക്തം ഒഴിഞ്ഞ് യാഗവേദി മുക്കിയിരിക്കുന്നതു കണ്ട രാമന് അതിവേഗം ഓടി, ആ രാക്ഷസന്മാരെ ആകാശത്ത് കണ്ടു.
താവാപതന്തൌ സഹസാ ദൃഷ്ട്വാ രാജീവലോചനഃ । ലക്ഷ്മണം ത്വഭിസമ്പ്രേക്ഷ്യ രാമോ വചനമബ്രവീത് ॥൧-൩൦-
അപ്രതീക്ഷിതമായി അവര് വീണു വരുന്നത് കണ്ട്, കമലനയനനായ രാജകുമാരന് ലക്ഷ്മണനെ നോക്കി പറഞ്ഞു.
പശ്യ ലക്ഷ്മണ ദുര്വൃത്താന് രാക്ഷസാന് പിശിതാശനാന് । മാനവാസ്ത്രസമാധൂതാനനിലേന യഥാ ഘനാന് ॥൧-൩൦-
ലക്ഷ്മണാ, ഈ ദുഷ്ടരായ രാക്ഷസന്മാരെ നോക്ക്; ഇവര് മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവരാണ്. മനുഷ്യാസ്ത്രത്തിന്റെ ശക്തിയില് ഇവര് കാറ്റില് മേഘങ്ങള് പടരുന്നതുപോലെ തറപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
കരിഷ്യാമി ന സംദേഹോ നോത്സഹേ ഹന്തുമീദൃശാന് । ഇത്യുക്ത്വാ വചനം രാമശ്ചാപേ സംധായ വേഗവാന് ॥൧-൩൦-
ഞാൻ ഇത് ചെയ്യും, അതിൽ സംശയമില്ല; എന്നാൽ ഇങ്ങനെയുള്ളവരെ കൊല്ലാൻ എന്റെ മനസ്സ് സമ്മതിക്കുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വേഗത്തിൽ രാമൻ വില്ലൊരുക്കി.
മാനവം പരമോദാരമസ്ത്രം പരമഭാസ്വരമ് । ചിക്ഷേപ പരമക്രുദ്ധോ മാരീചോരസി രാഘവഃ ॥൧-൩൦-
അതിനു ശേഷം, മഹാനായ രാഘവൻ, അത്യന്തം കോപത്തോടെ, പ്രകാശമുള്ള മനവാസ്ത്രം മാരീചന്റെ നെഞ്ചിലേക്ക് വിടുവിച്ചു.
സ തേന പരമാസ്ത്രേണ മാനവേന സമാഹതഃ । സമ്പൂര്ണം യോജനശതം ക്ഷിപ്തഃ സാഗരസമ്പ്ലവേ ॥൧-൩൦-
ആ മഹാശക്തിയുള്ള മനവായുധം കൊണ്ട് തല്ലപ്പെട്ട മാരീചൻ, മുഴുവൻ നൂറ് യോജന ദൂരം കടലിന്റെ തിരകളിൽ എറിഞ്ഞുപോയി.
വിചേതനം വിഘൂര്ണന്തം ശീതേഷുബലപീഡിതമ് । നിരസ്തം ദൃശ്യ മാരീചം രാമോ ലക്ഷ്മണമബ്രവീത് ॥൧-൩൦-
അശക്തനായി ചുറ്റി തിരിയുന്ന, അമ്പിന്റെ തണുത്ത ശക്തിയിൽ വേദനിക്കുന്ന മാരീചനെ കണ്ട രാമൻ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
പശ്യ ലക്ഷ്മണ ശീതേഷും മാനവം മനുസംഹിതമ് । മോഹയിത്വാ നയത്യേനം ന ച പ്രാണൈര്വിയുജ്യതേ ॥൧-൩൦-
ലക്ഷ്മണ, നോക്കൂ, മനുവിന്റെ മനവായുധം അവനെ ഭ്രമിപ്പിച്ച് അകറ്റി കൊണ്ടുപോകുന്നു, പക്ഷേ അവന്റെ ജീവൻ എടുത്തില്ല.
ഇമാനപി വധിഷ്യാമി നിര്ഘൃണാന് ദുഷ്ടചാരിണഃ । രാക്ഷസാന് പാപകര്മസ്ഥാന് യജ്ഞഘ്നാന് രുധിരാശനാന് ॥൧-൩൦-
ഇവരെപ്പോലെയുള്ള അനുദയമുള്ള, ദുഷ്ടപ്രവർത്തികളുള്ള, യജ്ഞം നശിപ്പിക്കുന്ന, രക്തം കുടിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാരെയും ഞാൻ കൊല്ലും.
ഇത്യുക്ത്വാ ലക്ഷ്മണം ചാശു ലാഘവം ദര്ശയന്നിവ । വിഗൃഹ്യ സുമഹച്ചാസ്ത്രമാഗ്നേയം രഘുനന്ദനഃ ॥൧-൩൦-
ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞ്, തന്റെ കഴിവ് കാണിക്കുന്നതുപോലെ, രഘുവംശത്തിലെ രാമൻ വലിയ അഗ്നിയസ്ത്രം എടുത്തു.
സുബാഹൂരസി ചിക്ഷേപ സ വിദ്ധഃ പ്രാപതദ് ഭുവി । ശേഷാന് വായവ്യമാദായ നിജഘാന മഹായശാഃ । രാഘവഃ പരമോദാരോ മുനീനാം മുദമാവഹന് ॥൧-൩൦-
അത് സുബാഹുവിന്റെ നെഞ്ചിലേക്ക് എറിഞ്ഞു; അമ്പ് തൊട്ട സുബാഹു നിലത്ത് വീണു. ശേഷിച്ചവരെ വായുവ്യായുധം ഉപയോഗിച്ച് മഹാശക്തിയുള്ള രാഘവൻ സംഹരിച്ചു, മുനിമാർക്ക് സന്തോഷം പകരുന്നു.
സ ഹത്വാ രാക്ഷസാന് സര്വാന് യജ്ഞഘ്നാന് രഘുനന്ദനഃ । ഋഷിഭിഃ പൂജിതസ്തത്ര യഥേന്ദ്രോ വിജയേ പുരാ ॥൧-൩൦-
യജ്ഞം നശിപ്പിച്ച എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും കൊല്ലപ്പെട്ട ശേഷം, രഘുവംശത്തിലെ ആനന്ദം മുനിമാർ അവിടെ ആദരിച്ചു, പുരാതനകാലത്ത് വിജയിച്ച ഇന്ദ്രനെപോലെ.
അഥ യജ്ഞേ സമാപ്തേ തു വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ । നിരീതികാ ദിശോ ദൃഷ്ട്വാ കാകുത്സ്ഥമിദമബ്രവീത് ॥൧-൩൦-
യജ്ഞം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, മഹാമുനിയായ വിശ്വാമിത്രൻ ദിശകളിൽ ദോഷം ഇല്ലാതായതറിഞ്ഞ് കകുത്സ്ഥനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കൃതാര്ഥോഽസ്മി മഹാബാഹോ കൃതം ഗുരുവചസ്ത്വയാ । സിദ്ധാശ്രമമിദം സത്യം കൃതം വീര മഹായശഃ । സ ഹി രാമം പ്രശസ്യൈവം താഭ്യാം സംധ്യാമുപാഗമത് ॥൧-൩൦-
മഹാബാഹുവേ, എന്റെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയായി; ഗുരുവിന്റെ വാക്ക് നീ അനുഷ്ഠിച്ചു. വീരനേ, മഹാപ്രശസ്തനേ, ഈ സിദ്ധാശ്രമം നീ സത്യത്തിൽ വിശുദ്ധമാക്കി. ഇങ്ങനെ രാമനെ പ്രശംസിച്ച്, ആ രണ്ടു രാജകുമാരന്മാരോടൊപ്പം സന്ധ്യാവന്ദനത്തിനായി പോയി.
thumb|ഏകത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ഏകത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിൽ ഇനി മുപ്പത്തൊന്നാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കൂ.
അഥ താം രജനീം തത്ര കൃതാര്ഥൌ രാമലക്ഷണൌ । ഊഷതുര്മുദിതൌ വീരൌ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ ॥൧-൩൧-
അപ്പോൾ രാമനും ലക്ഷ്മണനും തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം നേടിയതിന്റെ സന്തോഷത്തോടെ ആ രാത്രി അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ, മനസ്സിൽ ആനന്ദത്തോടെ കഴിഞ്ഞു.
പ്രഭാതായാം തു ശര്വര്യാം കൃതപൌര്വാഹ്ണികക്രിയൌ । വിശ്വാമിത്രമൃഷീംശ്ചാന്യാന്സഹിതാവഭിജഗ്മതുഃ ॥൧-൩൧-
രാത്രി കഴിഞ്ഞ്, പ്രഭാതത്തിൽ, അവരവരുടെ പ്രാതഃകൃത്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, വിശ്വാമിത്രനും മറ്റു മുനിമാരെയും ചേർന്ന് സമീപിച്ചു.
അഭിവാദ്യ മുനിശ്രേഷ്ഠം ജ്വലന്തമിവ പാവകമ് । ഊചതുര്പരമോദാരം വാക്യം മധുരഭാഷിണൌ ॥൧-൩൧-
അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന മുനിശ്രേഷ്ഠനെ വന്ദിച്ച്, മധുരമായി സംസാരിക്കുന്ന ആ ഇരുവരും മഹോന്നതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഇമൌ സ്മ മുനിശാര്ദൂല കിങ്കരൌ സമുപാഗതൌ । ആജ്ഞാപയ മുനിശ്രേഷ്ഠ ശാസനം കരവാവ കിമ് ॥൧-൩൧-
മുനിശാർദൂലനേ, ഞങ്ങൾ ഇരുവരും നിങ്ങളുടെ സേവകരായി ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു. മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് കല്പിക്കൂ.
ഏവമുക്തേ തയോര്വാക്യേ സര്വ ഏവ മഹര്ഷയഃ । വിശ്വാമിത്രം പുരസ്കൃത്യ രാമം വചനമബ്രുവന് ॥൧-൩൧-
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വിശ്വാമിത്രനെ മുൻനിർത്തി എല്ലാ മഹർഷികളും രാമനോട് പറഞ്ഞു.
മൈഥിലസ്യ നരശ്രേഷ്ഠ ജനകസ്യ ഭവിഷ്യതി । യജ്ഞഃ പരമധര്മിഷ്ഠസ്തത്ര യാസ്യാമഹേ വയമ് ॥൧-൩൧-
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, മൈഥിലരാജാവായ ജനകൻ ഏറ്റവും ധാർമ്മികമായ ഒരു യജ്ഞം നടത്തും. അതിനായി ഞങ്ങൾ അവിടെ പോകും.
ത്വം ചൈവ നരശാര്ദൂല സഹാസ്മാഭിര്ഗമിഷ്യസി । അദ്ഭുതം ച ധനൂരത്നം തത്ര ത്വം ദ്രഷ്ടുമര്ഹസി ॥൧-൩൧-
നരശ്രേഷ്ഠനായ നീയും ഞങ്ങളോടൊപ്പം വരണം; അവിടെ നീ അത്ഭുതകരമായ അതിമൂല്യമായ വില്ല് കാണാൻ അർഹനാണ്.
തദ്ധി പൂര്വം നരശ്രേഷ്ഠ ദത്തം സദസി ദൈവതൈഃ । അപ്രമേയബലം ഘോരം മഖേ പരമഭാസ്വരമ് ॥൧-൩൧-
നരശ്രേഷ്ഠാ, ദേവന്മാർ മുമ്പ് യാഗസഭയിൽ തന്ന അതാണ് ആ വില്ല്; അതിന് അളവുകറ്റ ശക്തിയും ഭയാനകത്വവും ഉണ്ട്, യാഗത്തിൽ അതി പ്രകാശമുള്ളതുമാണ്.
നാസ്യ ദേവാ ന ഗന്ധര്വാ നാസുരാ ന ച രാക്ഷസാഃ । കര്തുമാരോപണം ശക്താ ന കഥഞ്ചന മാനുഷാഃ ॥൧-൩൧-
ആ വില്ല് ദേവന്മാർക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും ആര്ക്കും പോലും കെട്ടാൻ കഴിയില്ല.
ധനുഷസ്തസ്യ വീര്യം ഹി ജിജ്ഞാസന്തോ മഹീക്ഷിതഃ । ന ശേകുരാരോപയിതും രാജപുത്രാ മഹാബലാഃ ॥൧-൩൧-
വില്ലിന്റെ ശക്തി അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച ശക്തശാലിയായ രാജകുമാരന്മാർക്ക് പോലും അതു കെട്ടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തദ്ധനുര്നരശാര്ദൂല മൈഥിലസ്യ മഹാത്മനഃ । തത്ര ദ്രക്ഷ്യസി കാകുത്സ്ഥ യജ്ഞം ച പരമാദ്ഭുതമ് ॥൧-൩൧-
നരശ്രേഷ്ഠാ, ആ വില്ല് മൈഥിലരാജാവായ മഹാത്മാവിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്; കാകുത്സ്ഥകുലജനായ നീ അവിടെ ആ വില്ലും അത്ഭുതകരമായ യാഗവും കാണും.
തദ്ധി യജ്ഞഫലം തേന മൈഥിലേനോത്തമം ധനുഃ । യാചിതം നരശാര്ദൂല സുനാഭം സര്വദൈവതൈഃ ॥൧-൩൧-
നരശ്രേഷ്ഠാ, ദേവന്മാർ എല്ലാം സ്തുതിച്ച മൈഥിലരാജാവ് യാഗഫലമായി ആ ഉത്തമവില്ല് ചോദിച്ചു ലഭിച്ചവനാണ്.
ആയാഗഭൂതം നൃപതേസ്തസ്യ വേശ്മനി രാഘവ । അര്ചിതം വിവിധൈര്ഗന്ധൈര്ധൂപൈശ്ചാഗുരുഗന്ധിഭിഃ ॥൧-൩൧-൧൩ ഏവമുക്ത്വാ മുനിവരഃ പ്രസ്ഥാനമകരോത് തദാ । സര്ഷിസങ്ഘഃ സകാകുത്സ്ഥ ആമന്ത്ര്യ വനദേതാഃ ॥൧-൩൧-
രാഘവാ, ആ വില്ല് രാജാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ പുണ്യവസ്തുവായി സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു; പലവിധ സുഗന്ധങ്ങളും അഗുരുവാസനയുള്ള ധൂപങ്ങളും കൊണ്ട് അതിനെ ആദരിക്കുന്നു.
സ്വസ്തി വോഽസ്തു ഗമിഷ്യാമി സിദ്ധഃ സിദ്ധാശ്രമാദഹമ് । ഉത്തരേ ജാഹ്നവീതീരേ ഹിമവന്തം ശിലോച്ചയമ് ॥൧-൩൧-
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹർഷി അപ്പോൾ സകല ഋഷികളും കാകുത്സ്ഥനും കൂടെ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവരെ വിടപറഞ്ഞ് യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറായി.
ഇത്യുക്ത്വാ മുനിശാര്ദൂലഃ കൌശികഃ സ തപോധനഃ । ഉത്തരാം ദിശമുദ്ദിശ്യ പ്രസ്ഥാതുമുപചക്രമേ ॥൧-൩൧-
കൗശികനായ അതി തപസ്സുള്ള മഹർഷി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, 'എല്ലാവർക്കും ആശംസകൾ; ഞാൻ സിദ്ധാശ്രമത്തിൽ നിന്ന് ഉത്തരഭാഗത്തുള്ള ജാഹ്നവീതീരത്തേക്കും ഹിമവാന്റെ പാറക്കൂട്ടങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു യാത്ര തുടങ്ങി.