മിതം വ്യക്താക്ഷരപദം തമുവാച സ ദുന്ദുഭിമ്। ഹരീണാമീശ്വരോ വാലീ സര്വേഷാം വനചാരിണാമ്
വാനരന്മാരുടെയും എല്ലാ വനവാസികളുടെയും അധിപനായ വാലി, അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കുന്ന വാക്കുകളിൽ ദുന്ദുഭിയോട് പറഞ്ഞു.
കിമര്ഥം നഗരദ്വാരമിദം രുദ്ധ്വാ വിനര്ദസേ। ദുന്ദുഭേ വിദിതോ മേഽസി രക്ഷ പ്രാണാന് മഹാബല
ദുന്ദുഭി, നീ നഗരവാതിൽ തടഞ്ഞ് ഇങ്ങനെ കൂവുന്നതെന്തിന്? ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നു. മഹാബലശാലിയായ നീ, ജീവൻ സംരക്ഷിക്കു.
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ വാനരേന്ദ്രസ്യ ധീമതഃ। ഉവാച ദുന്ദുഭിര്വാക്യം ക്രോധാത് സംരക്തലോചനഃ
വാനരരാജാവിന്റെ ബുദ്ധിമാനായ വാക്കുകൾ കേട്ട ദുന്ദുഭി, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ന ത്വം സ്ത്രീസംനിധൌ വീര വചനം വക്തുമര്ഹസി। മമ യുദ്ധം പ്രയച്ഛാദ്യ തതോ ജ്ഞാസ്യാമി തേ ബലമ്
വീരാ, സ്ത്രീകളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വാക്കുകൾ പറയുന്നത് യോജിച്ചല്ല. ഇന്നേയ്ക്ക് എനിക്ക് യുദ്ധം അനുവദിക്കൂ, അപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ ശക്തി അറിയാം.
അഥവാ ധാരയിഷ്യാമി ക്രോധമദ്യ നിശാമിമാമ്। ഗൃഹ്യതാമുദയഃ സ്വൈരം കാമഭോഗേഷു വാനര
അല്ലെങ്കിൽ, ഇന്നത്തെ രാത്രി ഞാൻ എന്റെ കോപം അടക്കി വയ്ക്കാം. വാനരാ, ഇഷ്ടംപോലെ ആഹ്ലാദത്തിൽ മുഴുകൂ, സുഖങ്ങളിൽ ലയിക്കൂ.
ദീയതാം സമ്പ്രദാനം ച പരിഷ്വജ്യ ച വാനരാന്। സര്വശാഖാമൃഗേന്ദ്രസ്ത്വം സംസാദയ സുഹൃജ്ജനമ്
ഉപഹാരങ്ങൾ നൽകുകയും പങ്കിടുകയും ചെയ്യൂ. എല്ലാ വാനരന്മാരെയും അണുകെട്ടി, വനവാസികളുടെ രാജാവായ നീ, സുഹൃത്തുക്കളെ സന്തോഷിപ്പിക്കൂ.
സുദൃഷ്ടാം കുരു കിഷ്കിന്ധാം കുരുഷ്വാത്മസമം പുരേ। ക്രീഡസ്വ ച സമം സ്ത്രീഭിരഹം തേ ദര്പശാസനഃ
കിഷ്കിന്ദയെ ഉറപ്പുള്ളതാക്കൂ, നഗരത്തെ നിനക്ക് തുല്യമായി പ്രിയമായതാക്കൂ. സ്ത്രീകളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ കളിക്കൂ, ഞാൻ നിന്റെ അഹങ്കാരം നിയന്ത്രിക്കാൻ ഇവിടെ ഉണ്ടല്ലോ.
യോ ഹി മത്തം പ്രമത്തം വാ ഭഗ്നം വാ രഹിതം കൃശമ്। ഹന്യാത് സ ഭ്രൂണഹാ ലോകേ ത്വദ്വിധം മദമോഹിതമ്
മദ്യപനായോ, അനാസ്ഥയുള്ളവനായോ, പരാജിതനായോ, ഒറ്റപ്പെട്ടവനായോ, ദുർബലനായോ ഒരാളെ കൊല്ലുന്നവൻ ലോകത്ത് ഗർഭഹന്താവെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. നീയും അഹങ്കാരത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായവനാണ്.
സ പ്രഹസ്യാബ്രവീന്മന്ദം ക്രോധാത് തമസുരേശ്വരമ്। വിസൃജ്യ താഃ സ്ത്രിയഃ സര്വാസ്താരാപ്രഭൃതികാസ്തദാ
അപ്പോൾ, കോപത്തിൽ മന്ദഹാസം ചിരിച്ച്, വാലി താരയെയും മറ്റു സ്ത്രീകളെയും വിട്ട്, ആ അസുരാധിപനോട് പറഞ്ഞു.
മത്തോഽയമിതി മാ മംസ്ഥാ യദ്യഭീതോഽസി സംയുഗേ। മദോഽയം സമ്പ്രഹാരേഽസ്മിന് വീരപാനം സമര്ഥ്യതാമ്
നീ യുദ്ധത്തിൽ ഭയമില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ മദ്യപനായവനാണെന്നു കരുതേണ്ട. ഈ മദ്യം യുദ്ധത്തിൽ തെളിയട്ടെ, കാരണം വീരന്മാർക്കുള്ള പാനീയമാണിത്.
തമേവമുക്ത്വാ സംക്രുദ്ധോ മാലാമുത്ക്ഷിപ്യ കാഞ്ചനീമ്। പിത്രാ ദത്താം മഹേന്ദ്രേണ യുദ്ധായ വ്യവതിഷ്ഠത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വാലി കോപത്തോടെ തന്റെ പിതാവായ മഹേന്ദ്രൻ നൽകിയ പൊൻമാല എടുത്തു, യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
വിഷാണയോര്ഗൃഹീത്വാ തം ദുന്ദുഭിം ഗിരിസംനിഭമ്। ആവിധ്യത തഥാ വാലീ വിനദന് കപികുഞ്ജരഃ
പർവതത്തെപ്പോലെയുള്ള ദുന്ദുഭിയെ വാലി അവന്റെ കൊമ്പുകളിൽ പിടിച്ചു, കുരങ്ങുകളിൽ ആനയെന്നപോലെ ഗർജിച്ച് അവനെ ഊരി എറിഞ്ഞു.
ബലാദ് വ്യാപാദയാംചക്രേ നനര്ദ ച മഹാസ്വനമ്। ശ്രോത്രാഭ്യാമഥ രക്തം തു തസ്യ സുസ്രാവ പാത്യതഃ
വലിയ ശക്തിയോടെ വാലി അവനെ തല്ലി വീഴ്ത്തി, അതിനുശേഷം വാലിയുടെ ഗർജന കനത്ത ശബ്ദമായി മുഴങ്ങി; വീണു കിടന്ന ദുന്ദുഭിയുടെ കാതുകളിൽ നിന്നു രക്തം ധാരാളമായി ഒഴുകി.
തയോസ്തു ക്രോധസംരമ്ഭാത് പരസ്പരജയൈഷിണോഃ। യുദ്ധം സമഭവദ് ഘോരം ദുന്ദുഭേര്വാലിനസ്തഥാ
അവർക്കിടയിൽ കോപവും പരസ്പരം ജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവും കൊണ്ടു ദുന്ദുഭിക്കും വാലിക്കും ഭയങ്കരമായ ഒരു പോരാട്ടം ആരംഭിച്ചു.
അയുധ്യത തദാ വാലീ ശക്രതുല്യപരാക്രമഃ। മുഷ്ടിഭിര്ജാനുഭിഃ പദ്ഭിഃ ശിലാഭിഃ പാദപൈസ്തഥാ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ വീര്യശാലിയായ വാലി കയ്യും മുട്ടും കാലും കല്ലുകളും മരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്തു.
പരസ്പരം ഘ്നതോസ്തത്ര വാനരാസുരയോസ്തദാ। ആസീദ്ധീനോഽസുരോ യുദ്ധേ ശക്രസൂനുര്വ്യവര്ധത
അവിടെ ആ വാനരനും അസുരനും തമ്മിൽ പരസ്പരം അടിച്ചുപൊട്ടിക്കുമ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ അസുരൻ ക്ഷീണിച്ചു, ഇന്ദ്രപുത്രനായ വാലി കൂടുതൽ ശക്തിയോടെ ഉയർന്നു.
തം തു ദുന്ദുഭിമുദ്യമ്യ ധരണ്യാമഭ്യപാതയത്। യുദ്ധേ പ്രാണഹരേ തസ്മിന്നിഷ്പിഷ്ടോ ദുന്ദുഭിസ്തദാ
അവൻ ദുന്ദുഭിയെ ഉയർത്തി നിലത്ത് ഇടിച്ചു വീഴ്ത്തി; ആ മരണകരമായ യുദ്ധത്തിൽ ദുന്ദുഭി ചിതറപ്പെട്ടു.
സ്രോതോഭ്യോ ബഹു രക്തം തു തസ്യ സുസ്രാവ പാത്യതഃ। പപാത ച മഹാബാഹുഃ ക്ഷിതൌ പഞ്ചത്വമാഗതഃ
അവന്റെ ശരീരത്തിലെ മുറിവുകളിൽ നിന്ന് രക്തം ധാരാളമായി ഒഴുകി; വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള ദുന്ദുഭി നിലത്ത് വീണു ജീവൻ വിട്ടു.
തം തോലയിത്വാ ബാഹുഭ്യാം ഗതസത്ത്വമചേതനമ്। ചിക്ഷേപ വേഗവാന് വാലീ വേഗേനൈകേന യോജനമ്
വാലി തന്റെ കൈകളാൽ ജീവൻ പോയ, അന്ധനായ ദുന്ദുഭിയെ ഉയർത്തി, വേഗത്തിൽ ഒരു യോജന ദൂരം ഒരൊറ്റ തള്ളിൽ എറിഞ്ഞു.
തസ്യ വേഗപ്രവിദ്ധസ്യ വക്ത്രാത് ക്ഷതജബിന്ദവഃ। പ്രപേതുര്മാരുതോത്ക്ഷിപ്താ മതങ്ഗസ്യാശ്രമം പ്രതി
അവനെ വലിച്ചെറിയുമ്പോൾ, ദുന്ദുഭിയുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള രക്തബിന്ദുക്കൾ കാറ്റിൽ പറന്ന് മതംഗമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വീണു.
താന് ദൃഷ്ട്വാ പതിതാംസ്തത്ര മുനിഃ ശോണിതവിപ്രുഷഃ। ക്രുദ്ധസ്തസ്യ മഹാഭാഗ ചിന്തയാമാസ കോ ന്വയമ്
അവിടെ രക്തത്തുള്ളികൾ വീണത് കണ്ട മഹാനായ മുനി കോപത്തോടെ, 'ഇത് ആരാണ്?' എന്ന് ചിന്തിച്ചു.
യേനാഹം സഹസാ സ്പൃഷ്ടഃ ശോണിതേന ദുരാത്മനാ। കോഽയം ദുരാത്മാ ദുര്ബുദ്ധിരകൃതാത്മാ ച ബാലിശഃ
'ആ ദുഷ്ടൻ ആരാണ്, എന്നെ ഈ രക്തത്തിൽ തൊട്ടത്? ഈ ദുഷ്ടനും, മോശം മനസ്സുള്ളവനും, നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനും, മൂഢനും ആരാണ്?'
ഇത്യുക്ത്വാ സ വിനിഷ്ക്രമ്യ ദദൃശേ മുനിസത്തമഃ। മഹിഷം പര്വതാകാരം ഗതാസും പതിതം ഭുവി
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാനായ മുനി പുറത്തേക്കു പോയി, പർവതത്തെപ്പോലെയുള്ള മഹിഷം നിലത്ത് മരിച്ചുകിടക്കുന്നത് കണ്ടു.
സ തു വിജ്ഞായ തപസാ വാനരേണ കൃതം ഹി തത്। ഉത്സസര്ജ മഹാശാപം ക്ഷേപ്താരം വാനരം പ്രതി
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ഇത് ഒരു വാനരൻ ചെയ്തതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ആ വാനരനെതിരെ മഹാശാപം ഉച്ചരിച്ചു.
ഇഹ തേനാപ്രവേഷ്ടവ്യം പ്രവിഷ്ടസ്യ വധോ ഭവേത്। വനം മത്സംശ്രയം യേന ദൂഷിതം രുധിരസ്രവൈഃ
ഇനി അവൻ ഇവിടെ കടക്കാൻ പാടില്ല; കടന്നാൽ മരണം സംഭവിക്കും. എന്റെ ആശ്രമം രക്തം ചൊരിഞ്ഞ് മലിനമാക്കിയവനാണ് അവൻ.
ക്ഷിപതാ പാദപാശ്ചേമേ സമ്ഭഗ്നാശ്ചാസുരീം തനുമ്। സമന്താദാശ്രമം പൂര്ണം യോജനം മാമകം യദി
മരങ്ങൾ എറിഞ്ഞ് ഇവയെ തകർത്തു, അസുരന്റെ ശരീരം ചിതറിച്ചു; എന്റെ ആശ്രമം ചുറ്റും ഒരു യോജന ദൂരം ആരെങ്കിലും നിറയ്ക്കുകയാണെങ്കിൽ—
ആഗമിഷ്യതി ദുര്ബുദ്ധിര്വ്യക്തം സ ന ഭവിഷ്യതി। യേ ചാസ്യ സചിവാഃ കേചിത് സംശ്രിതാ മാമകം വനമ്
ആ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവൻ വീണ്ടും വരുമെങ്കിൽ അവൻ ഉറപ്പായും നശിക്കും; അവന്റെ കൂട്ടുകാരിൽ ആരെങ്കിലും എന്റെ വനത്തിൽ അഭയം തേടിയാൽ,
ന ച തൈരിഹ വസ്തവ്യം ശ്രുത്വാ യാന്തു യഥാസുഖമ്। തേഽപി വാ യദി തിഷ്ഠന്തി ശപിഷ്യേ താനപി ധ്രുവമ്
അവർക്കും ഇവിടെ താമസിക്കാൻ പാടില്ല; ഈ വാക്ക് കേട്ടാൽ അവർക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ പോകാം. ആരെങ്കിലും ഇവിടെ തുടരുകയാണെങ്കിൽ, അവരെയും ഞാൻ ശപിക്കും.
വനേഽസ്മിന് മാമകേ നിത്യം പുത്രവത് പരിരക്ഷിതേ। പത്രാങ്കുരവിനാശായ ഫലമൂലാഭവായ ച
എന്റെ ഈ വനത്തിൽ, ഞാൻ എപ്പോഴും മകനെപ്പോലെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ, ഇലകളും മുളകളും നശിപ്പിക്കാനും, പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും ലഭിക്കാനുമാണ്—
ദിവസശ്ചാദ്യ മര്യാദാ യം ദ്രഷ്ടാ ശ്വോഽസ്മി വാനരമ്। ബഹുവര്ഷസഹസ്രാണി സ വൈ ശൈലോ ഭവിഷ്യതി
ഇന്ന് വരെ സമയം മാത്രം ഉണ്ട്; നാളെ ആ കുരങ്ങിനെ ഞാൻ വീണ്ടും കണ്ടാൽ, ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കു ആ കുരങ്ങൻ ഒരു പർവതമായിത്തീരും.