തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ ഗിരിരാജസ്യ ധീമതഃ। ഉവാച ദുന്ദുഭിര്വാക്യം ക്രോധാത് സംരക്തലോചനഃ
പർവ്വതരാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ദുണ്ടുഭി കോപത്തിൽ കണ്ണ് ചുവപ്പിച്ച് ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
യദി യുദ്ധേഽസമര്ഥസ്ത്വം മദ്ഭയാദ് വാ നിരുദ്യമഃ। തമാചക്ഷ്വ പ്രദദ്യാന്മേ യോ ഹി യുദ്ധം യുയുത്സതഃ
നീ യുദ്ധത്തിന് അയോഗ്യനാണോ, അല്ലെങ്കിൽ എന്നെ ഭയന്ന് പിന്മാറുന്നവനാണോ എങ്കിൽ, എന്നോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ തയ്യാറുള്ളവനെ പറയൂ. ഞാൻ യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഹിമവാനബ്രവീദ് വാക്യം ശ്രുത്വാ വാക്യവിശാരദഃ। അനുക്തപൂര്വം ധര്മാത്മാ ക്രോധാത് തമസുരോത്തമമ്
വാക്കുകളിൽ നിപുണനും ധർമ്മനിഷ്ഠനുമായ ഹിമവാൻ, ഇതുവരെ ആരും ചോദിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഈ ചോദ്യം കേട്ട്, കോപത്തോടെ ആ അസുരനോട് പറഞ്ഞു.
വാലീ നാമ മഹാപ്രാജ്ഞ ശക്രപുത്രഃ പ്രതാപവാന്। അധ്യാസ്തേ വാനരഃ ശ്രീമാന് കിഷ്കിന്ധാമതുലപ്രഭാമ്
വലിയ ജ്ഞാനിയും ശക്തശാലിയുമായ വാലി എന്നൊരു വാനരൻ ഉണ്ട്. ഇന്ദ്രന്റെ മകനായ അവൻ, അതുല്യപ്രഭയുള്ള കിഷ്കിന്ദ എന്ന നഗരത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
സ സമര്ഥോ മഹാപ്രാജ്ഞസ്തവ യുദ്ധവിശാരദഃ। ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം സ ദാതും തേ നമുചേരിവ വാസവഃ
അവൻ ശക്തനും, വലിയ ബുദ്ധിയുള്ളവനും, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ആണ്. ഇന്ദ്രൻ നമുചിയെ നേരിട്ടതുപോലെ, അവൻ നിന്നോട് ഏകാന്തയുദ്ധം ചെയ്യാൻ തയ്യാറാണ്.
തം ശീഘ്രമഭിഗച്ഛ ത്വം യദി യുദ്ധമിഹേച്ഛസി। സ ഹി ദുര്മര്ഷണോ നിത്യം ശൂരഃ സമരകര്മണി
നിനക്ക് യുദ്ധം ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ നീ വേഗത്തിൽ അവന്റെ അടുക്കൽ പോവുക. കാരണം, അവൻ എപ്പോഴും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും, സമരത്തിൽ ധൈര്യശാലിയുമാണ്.
ശ്രുത്വാ ഹിമവതോ വാക്യം കോപാവിഷ്ടഃ സ ദുന്ദുഭിഃ। ജഗാമ താം പുരീം തസ്യ കിഷ്കിന്ധാം വാലിനസ്തദാ
ഹിമവാന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദുന്ദുഭി കോപത്തോടെ ഉടൻ വാലിയുടെ കിഷ്കിന്ദ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
ധാരയന് മാഹിഷം രൂപം തീക്ഷ്ണശൃങ്ഗോ ഭയാവഹഃ। പ്രാവൃഷീവ മഹാമേഘസ്തോയപൂര്ണോ നഭസ്തലേ
കൂർത്ത കൊമ്പുകളും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപവും ഉള്ള മഹിഷത്തിന്റെ രൂപം ധരിച്ച്, ആകാശത്ത് വെള്ളം നിറഞ്ഞ വലിയ മഴമേഘംപോലെയായി അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തതസ്തു ദ്വാരമാഗമ്യ കിഷ്കിന്ധായാ മഹാബലഃ। നനര്ദ കമ്പയന് ഭൂമിം ദുന്ദുഭിര്ദുന്ദുഭിര്യഥാ
ശക്തനായ ദുന്ദുഭി കിഷ്കിന്ദയുടെ വാതിലിൽ എത്തി, ഭൂമി നടുങ്ങുംവിധം വലിയ ശബ്ദത്തിൽ കൂവിച്ചു, യുദ്ധമൃദംഗം മുഴക്കുന്നതുപോലെ.
സമീപജാന് ദ്രുമാന് ഭഞ്ജന് വസുധാം ദാരയന് ഖുരൈഃ। വിഷാണേനോല്ലിഖന് ദര്പാത് തദ്ദ്വാരം ദ്വിരദോ യഥാ
അടുത്തുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ തകർത്തു, കാളയുടെ കുതിരകളാൽ നിലം കീറി, കൊമ്പുകൊണ്ട് വാതിൽ ചൊരിഞ്ഞു, അഹങ്കാരത്തോടെ ഒരു കാട്ടാനപോലെ പെരുമാറി.
അന്തഃപുരഗതോ വാലീ ശ്രുത്വാ ശബ്ദമമര്ഷണഃ। നിഷ്പപാത സഹ സ്ത്രീഭിസ്താരാഭിരിവ ചന്ദ്രമാ
അകത്തുള്ള വാലി ആ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ, സഹിക്കാനാവാതെ, തന്റെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ചന്ദ്രൻ താരകളോടൊപ്പം പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ പുറത്തുവന്നു.
മിതം വ്യക്താക്ഷരപദം തമുവാച സ ദുന്ദുഭിമ്। ഹരീണാമീശ്വരോ വാലീ സര്വേഷാം വനചാരിണാമ്
വാനരന്മാരുടെയും എല്ലാ വനവാസികളുടെയും അധിപനായ വാലി, അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കുന്ന വാക്കുകളിൽ ദുന്ദുഭിയോട് പറഞ്ഞു.
കിമര്ഥം നഗരദ്വാരമിദം രുദ്ധ്വാ വിനര്ദസേ। ദുന്ദുഭേ വിദിതോ മേഽസി രക്ഷ പ്രാണാന് മഹാബല
ദുന്ദുഭി, നീ നഗരവാതിൽ തടഞ്ഞ് ഇങ്ങനെ കൂവുന്നതെന്തിന്? ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നു. മഹാബലശാലിയായ നീ, ജീവൻ സംരക്ഷിക്കു.
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ വാനരേന്ദ്രസ്യ ധീമതഃ। ഉവാച ദുന്ദുഭിര്വാക്യം ക്രോധാത് സംരക്തലോചനഃ
വാനരരാജാവിന്റെ ബുദ്ധിമാനായ വാക്കുകൾ കേട്ട ദുന്ദുഭി, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ന ത്വം സ്ത്രീസംനിധൌ വീര വചനം വക്തുമര്ഹസി। മമ യുദ്ധം പ്രയച്ഛാദ്യ തതോ ജ്ഞാസ്യാമി തേ ബലമ്
വീരാ, സ്ത്രീകളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വാക്കുകൾ പറയുന്നത് യോജിച്ചല്ല. ഇന്നേയ്ക്ക് എനിക്ക് യുദ്ധം അനുവദിക്കൂ, അപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ ശക്തി അറിയാം.
അഥവാ ധാരയിഷ്യാമി ക്രോധമദ്യ നിശാമിമാമ്। ഗൃഹ്യതാമുദയഃ സ്വൈരം കാമഭോഗേഷു വാനര
അല്ലെങ്കിൽ, ഇന്നത്തെ രാത്രി ഞാൻ എന്റെ കോപം അടക്കി വയ്ക്കാം. വാനരാ, ഇഷ്ടംപോലെ ആഹ്ലാദത്തിൽ മുഴുകൂ, സുഖങ്ങളിൽ ലയിക്കൂ.
ദീയതാം സമ്പ്രദാനം ച പരിഷ്വജ്യ ച വാനരാന്। സര്വശാഖാമൃഗേന്ദ്രസ്ത്വം സംസാദയ സുഹൃജ്ജനമ്
ഉപഹാരങ്ങൾ നൽകുകയും പങ്കിടുകയും ചെയ്യൂ. എല്ലാ വാനരന്മാരെയും അണുകെട്ടി, വനവാസികളുടെ രാജാവായ നീ, സുഹൃത്തുക്കളെ സന്തോഷിപ്പിക്കൂ.
സുദൃഷ്ടാം കുരു കിഷ്കിന്ധാം കുരുഷ്വാത്മസമം പുരേ। ക്രീഡസ്വ ച സമം സ്ത്രീഭിരഹം തേ ദര്പശാസനഃ
കിഷ്കിന്ദയെ ഉറപ്പുള്ളതാക്കൂ, നഗരത്തെ നിനക്ക് തുല്യമായി പ്രിയമായതാക്കൂ. സ്ത്രീകളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ കളിക്കൂ, ഞാൻ നിന്റെ അഹങ്കാരം നിയന്ത്രിക്കാൻ ഇവിടെ ഉണ്ടല്ലോ.
യോ ഹി മത്തം പ്രമത്തം വാ ഭഗ്നം വാ രഹിതം കൃശമ്। ഹന്യാത് സ ഭ്രൂണഹാ ലോകേ ത്വദ്വിധം മദമോഹിതമ്
മദ്യപനായോ, അനാസ്ഥയുള്ളവനായോ, പരാജിതനായോ, ഒറ്റപ്പെട്ടവനായോ, ദുർബലനായോ ഒരാളെ കൊല്ലുന്നവൻ ലോകത്ത് ഗർഭഹന്താവെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. നീയും അഹങ്കാരത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായവനാണ്.
സ പ്രഹസ്യാബ്രവീന്മന്ദം ക്രോധാത് തമസുരേശ്വരമ്। വിസൃജ്യ താഃ സ്ത്രിയഃ സര്വാസ്താരാപ്രഭൃതികാസ്തദാ
അപ്പോൾ, കോപത്തിൽ മന്ദഹാസം ചിരിച്ച്, വാലി താരയെയും മറ്റു സ്ത്രീകളെയും വിട്ട്, ആ അസുരാധിപനോട് പറഞ്ഞു.
മത്തോഽയമിതി മാ മംസ്ഥാ യദ്യഭീതോഽസി സംയുഗേ। മദോഽയം സമ്പ്രഹാരേഽസ്മിന് വീരപാനം സമര്ഥ്യതാമ്
നീ യുദ്ധത്തിൽ ഭയമില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ മദ്യപനായവനാണെന്നു കരുതേണ്ട. ഈ മദ്യം യുദ്ധത്തിൽ തെളിയട്ടെ, കാരണം വീരന്മാർക്കുള്ള പാനീയമാണിത്.
തമേവമുക്ത്വാ സംക്രുദ്ധോ മാലാമുത്ക്ഷിപ്യ കാഞ്ചനീമ്। പിത്രാ ദത്താം മഹേന്ദ്രേണ യുദ്ധായ വ്യവതിഷ്ഠത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വാലി കോപത്തോടെ തന്റെ പിതാവായ മഹേന്ദ്രൻ നൽകിയ പൊൻമാല എടുത്തു, യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
വിഷാണയോര്ഗൃഹീത്വാ തം ദുന്ദുഭിം ഗിരിസംനിഭമ്। ആവിധ്യത തഥാ വാലീ വിനദന് കപികുഞ്ജരഃ
പർവതത്തെപ്പോലെയുള്ള ദുന്ദുഭിയെ വാലി അവന്റെ കൊമ്പുകളിൽ പിടിച്ചു, കുരങ്ങുകളിൽ ആനയെന്നപോലെ ഗർജിച്ച് അവനെ ഊരി എറിഞ്ഞു.
ബലാദ് വ്യാപാദയാംചക്രേ നനര്ദ ച മഹാസ്വനമ്। ശ്രോത്രാഭ്യാമഥ രക്തം തു തസ്യ സുസ്രാവ പാത്യതഃ
വലിയ ശക്തിയോടെ വാലി അവനെ തല്ലി വീഴ്ത്തി, അതിനുശേഷം വാലിയുടെ ഗർജന കനത്ത ശബ്ദമായി മുഴങ്ങി; വീണു കിടന്ന ദുന്ദുഭിയുടെ കാതുകളിൽ നിന്നു രക്തം ധാരാളമായി ഒഴുകി.
തയോസ്തു ക്രോധസംരമ്ഭാത് പരസ്പരജയൈഷിണോഃ। യുദ്ധം സമഭവദ് ഘോരം ദുന്ദുഭേര്വാലിനസ്തഥാ
അവർക്കിടയിൽ കോപവും പരസ്പരം ജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവും കൊണ്ടു ദുന്ദുഭിക്കും വാലിക്കും ഭയങ്കരമായ ഒരു പോരാട്ടം ആരംഭിച്ചു.
അയുധ്യത തദാ വാലീ ശക്രതുല്യപരാക്രമഃ। മുഷ്ടിഭിര്ജാനുഭിഃ പദ്ഭിഃ ശിലാഭിഃ പാദപൈസ്തഥാ
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ വീര്യശാലിയായ വാലി കയ്യും മുട്ടും കാലും കല്ലുകളും മരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്തു.
പരസ്പരം ഘ്നതോസ്തത്ര വാനരാസുരയോസ്തദാ। ആസീദ്ധീനോഽസുരോ യുദ്ധേ ശക്രസൂനുര്വ്യവര്ധത
അവിടെ ആ വാനരനും അസുരനും തമ്മിൽ പരസ്പരം അടിച്ചുപൊട്ടിക്കുമ്പോൾ, യുദ്ധത്തിൽ അസുരൻ ക്ഷീണിച്ചു, ഇന്ദ്രപുത്രനായ വാലി കൂടുതൽ ശക്തിയോടെ ഉയർന്നു.
തം തു ദുന്ദുഭിമുദ്യമ്യ ധരണ്യാമഭ്യപാതയത്। യുദ്ധേ പ്രാണഹരേ തസ്മിന്നിഷ്പിഷ്ടോ ദുന്ദുഭിസ്തദാ
അവൻ ദുന്ദുഭിയെ ഉയർത്തി നിലത്ത് ഇടിച്ചു വീഴ്ത്തി; ആ മരണകരമായ യുദ്ധത്തിൽ ദുന്ദുഭി ചിതറപ്പെട്ടു.
സ്രോതോഭ്യോ ബഹു രക്തം തു തസ്യ സുസ്രാവ പാത്യതഃ। പപാത ച മഹാബാഹുഃ ക്ഷിതൌ പഞ്ചത്വമാഗതഃ
അവന്റെ ശരീരത്തിലെ മുറിവുകളിൽ നിന്ന് രക്തം ധാരാളമായി ഒഴുകി; വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള ദുന്ദുഭി നിലത്ത് വീണു ജീവൻ വിട്ടു.
തം തോലയിത്വാ ബാഹുഭ്യാം ഗതസത്ത്വമചേതനമ്। ചിക്ഷേപ വേഗവാന് വാലീ വേഗേനൈകേന യോജനമ്
വാലി തന്റെ കൈകളാൽ ജീവൻ പോയ, അന്ധനായ ദുന്ദുഭിയെ ഉയർത്തി, വേഗത്തിൽ ഒരു യോജന ദൂരം ഒരൊറ്റ തള്ളിൽ എറിഞ്ഞു.