സോഽഹം സഭാജ്യോ ബന്ധൂനാം സുഹൃദാം ചൈവ രാഘവ। യസ്യാഗ്നിസാക്ഷികം മിത്രം ലബ്ധം രാഘവവംശജമ്
രാഘവ, ബന്ധുക്കളുടെയും സുഹൃത്തുക്കളുടെയും ഇടയിൽ ഞാൻ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. കാരണം, അഗ്നിയെ സാക്ഷിയായി, രാഘുവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഒരാളെ ഞാൻ സുഹൃത്ത് ആയി നേടിയിരിക്കുന്നു.
അഹമപ്യനുരൂപസ്തേ വയസ്യോ ജ്ഞാസ്യസേ ശനൈഃ। ന തു വക്തും സമര്ഥോഽഹം ത്വയി ആത്മഗതാന് ഗുണാന്
ഞാനും നിങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച സുഹൃത്താണ്. നിങ്ങൾക്ക് അതു ക്രമേണ മനസ്സിലാകും. എന്നാൽ, എന്റെ ഗുണങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ മുന്നിൽ പറയാൻ എനിക്ക് കഴിയുന്നില്ല.
മഹാത്മനാം തു ഭൂയിഷ്ഠം ത്വദ്വിധാനാം കൃതാത്മനാമ്। നിശ്ചലാ ഭവതി പ്രീതിര്ധൈര്യമാത്മവതാം വര
നിങ്ങളെപ്പോലുള്ള മഹാത്മാക്കളുടെ ഇടയിൽ, സ്നേഹം സ്ഥിരമായിരിക്കും, ധൈര്യവും ഉറപ്പായിരിക്കും, ആത്മസംയമനം ഉള്ളവരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവനേ.
രജതം വാ സുവര്ണം വാ ശുഭാന്യാഭരണാനി ച। അവിഭക്താനി സാധൂനാമവഗച്ഛന്തി സാധവഃ
വെള്ളിയും പൊന്നും മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങളും എങ്കിലും, നല്ലവരിൽ ഇവ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് സദാചാരികൾ മനസ്സിലാക്കുന്നു.
ധനത്യാഗഃ സുഖത്യാഗോ ദേശത്യാഗോഽപി വാനഘ। വയസ്യാര്ഥേ പ്രവര്തന്തേ സ്നേഹം ദൃഷ്ട്വാ തഥാവിധമ്
സ്നേഹം ഇങ്ങനെയായാൽ, സുഹൃത്തിനുവേണ്ടി ആളുകൾ ധനം, സുഖം, നാട്ടുപോലും ഉപേക്ഷിക്കും, അകാരണമായവനേ.
തത് തഥേത്യബ്രവീദ് രാമഃ സുഗ്രീവം പ്രിയവാദിനമ്। ലക്ഷ്മണസ്യാഗ്രതോ ലക്ഷ്മ്യാ വാസവസ്യേവ ധീമതഃ
അപ്പോൾ രാമൻ, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ച സുഗ്രീവനോട്, ലക്ഷ്മണനും ലക്ഷ്മിയും മുന്നിൽ നിൽക്കേ, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതോ രാമം സ്ഥിതം ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണം ച മഹാബലമ്। സുഗ്രീവഃ സര്വതശ്ചക്ഷുര്വനേ ലോലമപാതയത്
അതിനുശേഷം, രാമനും മഹാബലനായ ലക്ഷ്മണനും നില്ക്കുന്നത് കണ്ടു, സുഗ്രീവൻ കാട്ടിൽ ചുറ്റും കണ്ണ് ഇട്ടു നോക്കി.
സ ദദര്ശ തതഃ സാലമവിദൂരേ ഹരീശ്വരഃ। സുപുഷ്പമീഷത്പത്രാഢ്യം ഭ്രമരൈരുപശോഭിതമ്
അപ്പോൾ, കുരങ്ങുകളുടെ രാജാവ് അടുത്ത്, പുഷ്പങ്ങളും കുറച്ച് ഇലകളും നിറഞ്ഞ്, തേനീച്ചകൾ ചുറ്റിയുള്ള ഒരു ശാലമരം കണ്ടു.
തസ്യൈകാം പര്ണബഹുലാം ശാഖാം ഭങ്ക്ത്വാ സുശോഭിതാമ്। രാമസ്യാസ്തീര്യ സുഗ്രീവോ നിഷസാദ സരാഘവഃ
ആ ശാലമരത്തിൽ നിന്ന് ഇലയാൽ സമൃദ്ധമായ ഒരു ശാഖ ഒടിച്ച്, സുഗ്രീവൻ രാമനു വിരിച്ചു, രാഘവനോടൊപ്പം ഇരുന്നു.
താവാസീനൌ തതോ ദൃഷ്ട്വാ ഹനൂമാനപി ലക്ഷ്മണമ്। ശാലശാഖാം സമുത്പാട്യ വിനീതമുപവേശയത്
അപ്പോൾ, ആ ഇരുവരെയും കണ്ട ഹനുമാൻ, വിനയത്തോടെ ഒരു ശാലശാഖ ഒടിച്ച്, ലക്ഷ്മണനെ ഇരിക്കാൻ ഒരുക്കി.
സുഖോപവിഷ്ടം രാമം തു പ്രസന്നമുദധിം യഥാ। സാലപുഷ്പാവസംകീര്ണേ തസ്മിന് ഗിരിവരോത്തമേ
രാമൻ ആ ശാലപുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഉത്തമഗിരിയിൽ, സമുദ്രംപോലെ ശാന്തനും സുഖമായി ഇരിക്കുകയായിരുന്നു.
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടഃ സുഗ്രീവഃ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ശുഭയാ ഗിരാ। ഉവാച പ്രണയാദ് രാമം ഹര്ഷവ്യാകുലിതാക്ഷരമ്
തുടർന്ന്, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ സുഗ്രീവൻ, സ്നേഹത്താൽ നിറഞ്ഞ, മൃദുവും ശുഭമായും വാക്കുകൾ കൊണ്ട് രാമനോട് പറഞ്ഞു.
അഹം വിനികൃതോ ഭ്രാത്രാ ചരാമ്യേഷ ഭയാര്ദിതഃ। ഋഷ്യമൂകം ഗിരിവരം ഹൃതഭാര്യഃ സുദുഃഖിതഃ
സുഹൃത്തേ, സഹോദരൻ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, ഭയത്തോടെ ഈ ഋഷ്യമൂകപർവതത്തിൽ ഞാൻ ഉലയുന്നു. ഭാര്യയെ നഷ്ടപ്പെട്ട്, അതീവ ദുഃഖിതനാണ് ഞാൻ.
സോഽഹം ത്രസ്തോ ഭയേ മഗ്നോ വനേ സമ്ഭ്രാന്തചേതനഃ। വാലിനാ നികൃതോ ഭ്രാത്രാ കൃതവൈരശ്ച രാഘവ
രാഘവ, ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഭയത്തിൽ മുങ്ങി, മനസ്സ് അലയുന്നവനായി, കാട്ടിൽ ഭയത്തോടെ ഉഴരുന്നു. സഹോദരൻ വാലി എന്നെ വഞ്ചിച്ചു, അവനോടു ശത്രുതയുമാണ്.
വാലിനോ മേ ഭയാര്തസ്യ സര്വലോകാഭയംകര। മമാപി ത്വമനാഥസ്യ പ്രസാദം കര്തുമര്ഹസി
എനിക്ക് ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്നവനും, ലോകമെല്ലാം ഭയപ്പെടുന്നവനും വാലിയാണ്. സഹായം ഇല്ലാത്ത എനിക്ക്, ദയ കാണിക്കേണ്ടത് നിങ്ങൾ തന്നെയാണ്.
ഏവമുക്തസ്തു തേജസ്വീ ധര്മജ്ഞോ ധര്മവത്സലഃ। പ്രത്യുവാച സ കാകുത്സ്ഥഃ സുഗ്രീവം പ്രഹസന്നിവ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന, ധർമ്മത്തിൽ സ്നേഹമുള്ള, തേജസ്സുള്ള കാകുത്സ്ഥൻ രാമൻ, സുഗ്രീവനോട് പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഉപകാരഫലം മിത്രമപകാരോഽരിലക്ഷണമ്। അദ്യൈവ തം വധിഷ്യാമി തവ ഭാര്യാപഹാരിണമ്
നന്മയ്ക്ക് മറുപടി നൽകുന്നവനാണ് സ്നേഹിതൻ; ദോഷം ചെയ്യുന്നവൻ ശത്രുവാണ്. ഇന്ന് തന്നെ നിന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ചവനെ ഞാൻ കൊല്ലും.
ഇമേ ഹി മേ മഹാഭാഗ പത്രിണസ്തിഗ്മതേജസഃ। കാര്തികേയവനോദ്ഭൂതാഃ ശരാ ഹേമവിഭൂഷിതാഃ
ഇവിടെ എന്റെ ശക്തിയുള്ള, തീപോലെ കത്തുന്ന, കാർത്തികേയന്റെ വനത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച അമ്പുകൾ ഉണ്ട്.
കങ്കപത്രപരിച്ഛന്നാ മഹേന്ദ്രാശനിസംനിഭാഃ। സുപര്വാണഃ സുതീക്ഷ്ണാഗ്രാഃ സരോഷാ ഭുജഗാ ഇവ
കഴുകൻപക്ഷിയുടെ പറകൾ ഘടിപ്പിച്ച, ഇന്ദ്രന്റെ ഇടിമുഴങ്ങുപോലെയുള്ള, കൃത്യമായി ചേർത്ത, അത്യന്തം മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ, കോപിച്ച പാമ്പുകളെപ്പോലെയാണ്.
വാലിസംജ്ഞമമിത്രം തേ ഭ്രാതരം കൃതകില്ബിഷമ്। ശരൈര്വിനിഹതം പശ്യ വികീര്ണമിവ പര്വതമ്
വാലി എന്ന പേരിലുള്ള, പാപം ചെയ്ത ശത്രുവായ നിന്റെ സഹോദരനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വീഴ്ത്തപ്പെട്ട് പർവ്വതം തകർന്നതുപോലെ ചിതറിപ്പോയതായി കാണു.
രാഘവസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ സുഗ്രീവോ വാഹിനീപതിഃ। പ്രഹര്ഷമതുലം ലേഭേ സാധു സാധ്വിതി ചാബ്രവീത്
രാഘവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ സുഖ്രീവൻ, സൈന്യത്തിന്റെ നായകൻ, അതുല്യമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു, 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്ന് പറഞ്ഞു.
രാമ ശോകാഭിഭൂതോഽഹം ശോകാര്താനാം ഭവാന് ഗതിഃ। വയസ്യ ഇതി കൃത്വാ ഹി ത്വയ്യഹം പരിദേവയേ
രാമാ, ഞാൻ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു; ദുഃഖിതർക്കുള്ള ആശ്രയമാണ് നീ. നിന്നെ സ്നേഹിതനായി കരുതി ഞാൻ നിന്നോട് വേദന പറയുന്നു.
ത്വം ഹി പാണിപ്രദാനേന വയസ്യോ മേഽഗ്നിസാക്ഷികമ്। കൃതഃ പ്രാണൈര്ബഹുമതഃ സത്യേന ച ശപാമ്യഹമ്
കൈകൈ ചേർത്ത് അഗ്നിയെ സാക്ഷിയാക്കി നീ എന്റെ സുഹൃത്ത് ആയി; നീ എനിക്ക് ജീവനിലും പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്, ഞാൻ സത്യത്താൽ ഇതു സത്യവാങ്മൂലം ചെയ്യുന്നു.
വയസ്യ ഇതി കൃത്വാ ച വിസ്രബ്ധഃ പ്രവദാമ്യഹമ്। ദുഃഖമന്തര്ഗതം തന്മേ മനോ ഹരതി നിത്യശഃ
സ്നേഹിതനെന്നു കരുതി ഞാൻ തുറന്നുപറയുന്നു; എന്റെ ഉള്ളിലെ ദുഃഖം എപ്പോഴും എന്റെ മനസ്സിനെ ഭാരംകൂടുന്നു.
ഏതാവദുക്ത്വാ വചനം ബാഷ്പദൂഷിതലോചനഃ। ബാഷ്പദൂഷിതയാ വാചാ നോച്ചൈഃ ശക്നോതി ഭാഷിതുമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞു, വാക്ക് ഭാവനയാൽ തടഞ്ഞു, ഉയർന്ന ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിക്കാൻ അവനു കഴിഞ്ഞില്ല.
ബാഷ്പവേഗം തു സഹസാ നദീവേഗമിവാഗതമ്। ധാരയാമാസ ധൈര്യേണ സുഗ്രീവോ രാമസംനിധൌ
പെട്ടെന്ന് വന്ന നദിയുടെ ഒഴുക്കുപോലുള്ള കണ്ണീർ സുഖ്രീവൻ ധൈര്യത്തോടെ രാമന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ തടഞ്ഞു.
സ നിഗൃഹ്യ തു തം ബാഷ്പം പ്രമൃജ്യ നയനേ ശുഭേ। വിനിഃശ്വസ്യ ച തേജസ്വീ രാഘവം പുനരൂചിവാന്
കണ്ണീർ അടക്കി, മനോഹരമായ കണ്ണുകൾ തുടച്ചു, ആഴമായി ശ്വാസം വിട്ട്, പ്രകാശമുള്ള സുഖ്രീവൻ വീണ്ടും രാഘവനോട് പറഞ്ഞു.
പുരാഹം വാലിനാ രാമ രാജ്യാത് സ്വാദവരോപിതഃ। പരുഷാണി ച സംശ്രാവ്യ നിര്ധൂതോഽസ്മി ബലീയസാ
രാമാ, മുമ്പ് വാലി എന്നെ എന്റെ രാജ്യം വിട്ടു പുറത്താക്കി; കഠിനവാക്കുകൾ പറഞ്ഞ് അവന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ പുറത്താക്കപ്പെട്ടു.
ഹൃതാ ഭാര്യാ ച മേ തേന പ്രാണേഭ്യോഽപി ഗരീയസീ। സുഹൃദശ്ച മദീയാ യേ സംയതാ ബന്ധനേഷു തേ
അവൻ എന്റെ ഭാര്യയെ, ജീവനിലും പ്രിയപ്പെട്ടവളെ, എടുക്കുകയും, എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെ എല്ലാം കെട്ടിയിട്ട് തടവിലാക്കുകയും ചെയ്തു.
യത്നവാംശ്ച സ ദുഷ്ടാത്മാ മദ്വിനാശായ രാഘവ। ബഹുശസ്തപ്രയുക്താശ്ച വാനരാ നിഹതാ മയാ
അവൻ, ദുഷ്ടഹൃദയൻ, എന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ പലതവണ ശ്രമിച്ചു, രാഘവാ; അവൻ അയച്ച അനേകം വാനരന്മാരെ ഞാൻ കൊല്ലേണ്ടി വന്നു.