സീതാസ്നേഹപ്രവൃത്തേന സ തു ബാഷ്പേണ ദൂഷിതഃ। ഹാ പ്രിയേതി രുദന് ധൈര്യമുത്സൃജ്യ ന്യപതത് ക്ഷിതൌ
സീതയോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ നിന്നുള്ള കണ്ണീരാൽ അവൻ കറങ്ങി, 'ഹാ, പ്രിയേ!' എന്ന് വിളിച്ചു, ധൈര്യം വിട്ട് നിലത്ത് വീണു.
ഹൃദി കൃത്വാ സ ബഹുശസ്തമലംകാരമുത്തമമ്। നിശശ്വാസ ഭൃശം സര്പോ ബിലസ്ഥ ഇവ രോഷിതഃ
ആ ഉത്തമമായ ആഭരണങ്ങൾ പലതവണ ഹൃദയത്തിൽ ചേർത്ത്, അവൻ ശക്തമായി ഉച്ചത്തിൽ ശ്വാസം വിട്ടു, കുഴിയിൽ കിടക്കുന്ന കോപിതനായ പാമ്പിനെപ്പോലെ.
അവിച്ഛിന്നാശ്രുവേഗസ്തു സൌമിത്രിം പ്രേക്ഷ്യ പാര്ശ്വതഃ। പരിദേവയിതും ദീനം രാമഃ സമുപചക്രമേ
നിരന്തരമായി കണ്ണുനീർ ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടിരുന്ന രാമൻ, തന്റെ അടുത്ത് സൌമിത്രിയെ കണ്ടപ്പോൾ ദുഃഖത്തിൽ ആഴ്ന്ന് വിലപിക്കാൻ തുടങ്ങി.
പശ്യ ലക്ഷ്മണ വൈദേഹ്യാ സംത്യക്തം ഹ്രിയമാണയാ। ഉത്തരീയമിദം ഭൂമൌ ശരീരാദ് ഭൂഷണാനി ച
ലക്ഷ്മണാ, നോക്കു, വൈദേഹി കൊണ്ടുപോകപ്പെടുമ്പോൾ ഉപേക്ഷിച്ച ഈ മേൽവസ്ത്രവും ആഭരണങ്ങളും നിലത്തു വീണിരിക്കുന്നു.
ശാദ്വലിന്യാം ധ്രുവം ഭൂമ്യാം സീതയാ ഹ്രിയമാണയാ। ഉത്സൃഷ്ടം ഭൂഷണമിദം തഥാ രൂപം ഹി ദൃശ്യതേ
നിശ്ചയമായും ഈ ആഭരണം സീതയെ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ പച്ചപ്പുള്ള നിലത്താണ് ഉപേക്ഷിച്ചത്; അതിന്റെ രൂപം അങ്ങനെ തന്നെയാണ് കാണുന്നത്.
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ ലക്ഷ്മണോ വാക്യമബ്രവീത്। നാഹം ജാനാമി കേയൂരേ നാഹം ജാനാമി കുണ്ഡലേ
രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഈ കൈവളകളും കാത് മുത്തുകളും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.'
നൂപുരേ ത്വഭിജാനാമി നിത്യം പാദാഭിവന്ദനാത്। തതസ്തു രാഘവോ വാക്യം സുഗ്രീവമിദമബ്രവീത്
പക്ഷേ, ഞാൻ പാദങ്ങൾക്കു നിരന്തരം വന്ദനം ചെയ്യുന്നതിനാൽ നൂപുരം തിരിച്ചറിയുന്നു. അതിനുശേഷം രാഘവൻ സുഗ്രീവനോടു പറഞ്ഞു.
ബ്രൂഹി സുഗ്രീവ കം ദേശം ഹ്രിയന്തീ ലക്ഷിതാ ത്വയാ। രക്ഷസാ രൌദ്രരൂപേണ മമ പ്രാണപ്രിയാ ഹൃതാ
സുഗ്രീവാ, എന്റെ പ്രാണസഖിയെ ഭയങ്കരരൂപമുള്ള ആ രാക്ഷസൻ കൊണ്ടുപോയത് നീ ഏത് പ്രദേശത്താണെന്ന് കണ്ടത് എന്നോട് പറയൂ.
ക്വ വാ വസതി തദ് രക്ഷോ മഹദ് വ്യസനദം മമ। യന്നിമിത്തമഹം സര്വാന് നാശയിഷ്യാമി രാക്ഷസാന്
എനിക്ക് വലിയ ദുഃഖം ഉണ്ടാക്കിയ ആ രാക്ഷസൻ എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നത്? അവനാൽ ഞാൻ എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും നശിപ്പിക്കും.
ഹരതാ മൈഥിലീം യേന മാം ച രോഷയതാ ധ്രുവമ്। ആത്മനോ ജീവിതാന്തായ മൃത്യുദ്വാരമപാവൃതമ്
മൈഥിലിയെ അപഹരിച്ച് എന്നെ കോപിപ്പിച്ചവൻ തീർച്ചയായും തന്റെ മരണവാതിൽ തുറന്നിരിക്കുന്നു.
മമ ദയിതതമാ ഹൃതാ വനാദ് രജനിചരേണ വിമഥ്യ യേന സാ। കഥയ മമ രിപും തമദ്യ വൈ പ്ലവഗപതേ യമസംനിധിം നയാമി
എന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവളെ കാട്ടിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയ ആ രാത്രിചരൻ അവളെ പീഡിപ്പിച്ചു; കുരങ്ങുകളുടെ അധിപതിയായ നീ, എന്റെ ശത്രു ആരാണെന്ന് ഇന്നുതന്നെ പറയൂ, ഞാൻ അവനെ യമന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് അയക്കും.
thumb|സപ്തമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ സപ്തമഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാകാണ്ഡത്തിലെ ഏഴാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കൂ.
ഏവമുക്തസ്തു സുഗ്രീവോ രാമേണാര്തേന വാനരഃ। അബ്രവീത് പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യം സബാഷ്പം ബാഷ്പഗദ്ഗദഃ
ദുഃഖത്തിൽ ആഴ്ന്ന രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സുമനസ്സോടെ കൈകൂപ്പി, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു വാക്ക് തളർന്ന സുഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു.
ന ജാനേ നിലയം തസ്യ സര്വഥാ പാപരക്ഷസഃ। സാമര്ഥ്യം വിക്രമം വാപി ദൌഷ്കുലേയസ്യ വാ കുലമ്
ആ പാപരാക്ഷസന്റെ വാസസ്ഥലവും, കഴിവും, വീര്യവും, ദുഷ്ടകുലത്തിൽ ജനിച്ചവന്റെ വംശവും എനിക്ക് അറിയില്ല.
സത്യം തു പ്രതിജാനാമി ത്യജ ശോകമരിംദമ। കരിഷ്യാമി തഥാ യത്നം യഥാ പ്രാപ്സ്യസി മൈഥിലീമ്
എന്നാൽ, ശത്രുനാശകനായ രാമാ, ഞാൻ സത്യം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു; നീ ദുഃഖം ഉപേക്ഷിക്കണം. നീ മൈഥിലിയെ വീണ്ടും കണ്ടെത്താൻ ഞാൻ എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്യും.
രാവണം സഗണം ഹത്വാ പരിതോഷ്യാത്മപൌരുഷമ്। തഥാസ്മി കര്താ നചിരാദ് യഥാ പ്രീതോ ഭവിഷ്യസി
രാവണനെയും അവന്റെ കൂട്ടരെയും സംഹരിച്ച് എന്റെ ശക്തി തെളിയിച്ച്, നീ സന്തോഷിക്കേണ്ടതുപോലെ ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കും.
അലം വൈക്ലവ്യമാലമ്ബ്യ ധൈര്യമാത്മഗതം സ്മര। ത്വദ്വിധാനാം ന സദൃശമീദൃശം ബുദ്ധിലാഘവമ്
ഇനി ഈ ദുർബലതയൊന്നും വേണ്ട; ഉള്ളിലെ ധൈര്യം ഓർക്കുക. ഇങ്ങനെ മനസ്സു ചഞ്ചലമാകുന്നത് നിനക്കു പോലുള്ളവർക്കു യോജിച്ചതല്ല.
മയാപി വ്യസനം പ്രാപ്തം ഭാര്യാവിരഹജം മഹത്। നാഹമേവം ഹി ശോചാമി ധൈര്യം ന ച പരിത്യജേ
എനിക്കും ഭാര്യയോടുള്ള വേർപാടിൽനിന്ന് വലിയ ദുഃഖം അനുഭവപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും ഞാൻ ഇങ്ങനെ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല, ധൈര്യം കൈവിടുന്നുമില്ല.
ബാഷ്പമാപതിതം ധൈര്യാന്നിഗ്രഹീതും ത്വമര്ഹസി। മര്യാദാം സത്ത്വയുക്താനാം ധൃതിം നോത്സ്രഷ്ടുമര്ഹസി
ഉള്ളിൽ നിന്നുള്ള ധൈര്യത്തോടെ വന്ന കണ്ണുനീർ നീ നിയന്ത്രിക്കണം; ഉത്തമന്മാർക്ക് യോജിച്ചിരിക്കുന്ന ആ മാനവും ധൈര്യവും നീ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
വ്യസനേ വാര്ഥകൃച്ഛ്രേ വാ ഭയേ വാ ജീവിതാന്തഗേ। വിമൃശംശ്ച സ്വയാബുദ്ധ്യാ ധൃതിമാന് നാവസീദതി
ദുരിതത്തിലും, കഷ്ടതയിലും, ഭയത്തിലും, ജീവൻ അവസാനിക്കുമ്പോഴും, സ്വബുദ്ധിയാൽ ആലോചിച്ച് ധൈര്യത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നവൻ ഒരിക്കലും തളരുന്നില്ല.
ബാലിശസ്തു നരോ നിത്യം വൈക്ലവ്യം യോഽനുവര്തതേ। സ മജ്ജത്യവശഃ ശോകേ ഭാരാക്രാന്തേവ നൌര്ജലേ
എപ്പോഴും ദുർബലതയെ പിന്തുടരുന്ന മണ്ടൻ, വെള്ളത്തിൽ ഭാരമേറിയ ഒരു കപ്പൽപോലെ, ദു:ഖത്തിൽ ആഴത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോകുന്നു.
ഏഷോഽഞ്ജലിര്മയാ ബദ്ധഃ പ്രണയാത് ത്വാം പ്രസാദയേ। പൌരുഷം ശ്രയ ശോകസ്യ നാന്തരം ദാതുമര്ഹസി
സ്നേഹത്തോടെ കൈകൂപ്പി ഞാൻ നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു; നീ ധൈര്യത്തിൽ ആശ്രയമിടണം, ദു:ഖത്തിന് ഇടം കൊടുക്കരുത്.
യേ ശോകമനുവര്തന്തേ ന തേഷാം വിദ്യതേ സുഖമ്। തേജശ്ച ക്ഷീയതേ തേഷാം ന ത്വം ശോചിതുമര്ഹസി
ദു:ഖം പിന്തുടരുന്നവർക്ക് സന്തോഷം ഉണ്ടാകില്ല; അവരുടെ ശക്തിയും കുറയും. നീ ദു:ഖിക്കേണ്ടതില്ല.
ശോകേനാഭിപ്രപന്നസ്യ ജീവിതേ ചാപി സംശയഃ। സ ശോകം ത്യജ രാജേന്ദ്ര ധൈര്യമാശ്രയ കേവലമ്
ദു:ഖത്തിൽ മുഴുകുന്നവന് ജീവൻ പോലും സംശയകരമാണ്; അതിനാൽ രാജാവേ, നീ ദു:ഖം ഉപേക്ഷിച്ച് ധൈര്യത്തിൽ മാത്രം ആശ്രയം വെയ്ക്കണം.
ഹിതം വയസ്യഭാവേന ബ്രൂഹി നോപദിശാമി തേ। വയസ്യതാം പൂജയന്മേ ന ത്വം ശോചിതുമര്ഹസി
സുഹൃത്ത് എന്ന നിലയിൽ ഉപദേശം പറയാതെ ഞാൻ നിന്നോട് ഉപകാരപ്രദമായത് പറയുന്നു; നമ്മുടെ സൗഹൃദം മാനിച്ച് നീ ദു:ഖിക്കേണ്ടതില്ല.
മധുരം സാന്ത്വിതസ്തേന സുഗ്രീവേണ സ രാഘവഃ। മുഖമശ്രുപരിക്ലിന്നം വസ്ത്രാന്തേന പ്രമാര്ജയത്
സുഗ്രീവൻ മധുരമായ ആശ്വാസവാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാഘവൻ വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റത്തോടെ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ മുഖം തുടച്ചു.
പ്രകൃതിസ്ഥസ്തു കാകുത്സ്ഥഃ സുഗ്രീവചനാത് പ്രഭുഃ। സമ്പരിഷ്വജ്യ സുഗ്രീവമിദം വചനമബ്രവീത്
സുഗ്രീവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കാകുത്സ്ഥൻ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, സുഗ്രീവനെ അണകയാക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കര്തവ്യം യദ് വയസ്യേന സ്നിഗ്ധേന ച ഹിതേന ച। അനുരൂപം ച യുക്തം ച കൃതം സുഗ്രീവ തത് ത്വയാ
സ്നേഹവും ഉദ്ദേശ്യവും നിറഞ്ഞ സുഹൃത്ത് ചെയ്യേണ്ടതും യുക്തിയുള്ളതും നീ ചെയ്തിരിക്കുന്നു സുഗ്രീവ.
ഏഷ ച പ്രകൃതിസ്ഥോഽഹമനുനീതസ്ത്വയാ സഖേ। ദുര്ലഭോ ഹീദൃശോ ബന്ധുരസ്മിന് കാലേ വിശേഷതഃ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ നിന്നാൽ, സുഹൃത്ത് എന്ന നിലയിൽ നീ എന്നെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; ഇത്തരമൊരു കൂട്ടുകാരൻ പ്രത്യേകിച്ച് ഇത്തര സമയങ്ങളിൽ അപൂർവമാണ്.
കിം തു യത്നസ്ത്വയാ കാര്യോ മൈഥില്യാഃ പരിമാര്ഗണേ। രാക്ഷസസ്യ ച രൌദ്രസ്യ രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ
എന്നാൽ, മൈതിലിയെ കണ്ടെത്താനും ക്രൂരനും ദുഷ്ടഹൃദയനുമായ രാവണനെ അന്വേഷിക്കാനും നീ എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്യണം.