ഭാവ്യോ രാജ്യാഗമസ്തസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ। യദയം കൃത്യവാന് പ്രാപ്തഃ കൃത്യം ചൈതദുപാഗതമ്
മഹാത്മാവായ സുഖ്രീവന് രാജ്യം ലഭിക്കുക വിധിയിലാണ്; കാരണം, അവന് കഴിവുള്ള കൂട്ടുകാരനെ നേടിയിട്ടുണ്ട്, ഈ ദൗത്യം അവന്റെ അടുത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു.
തതഃ പരമസംഹൃഷ്ടോ ഹനൂമാന് പ്ലവഗോത്തമഃ। പ്രത്യുവാച തതോ വാക്യം രാമം വാക്യവിശാരദഃ
അതിനുശേഷം കുരങ്ങുകളില് ശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ വാക്പാടവശാലിയായ രാമനോടു പറഞ്ഞു.
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ ലക്ഷ്മണോ രാമചോദിതഃ। ആചചക്ഷേ മഹാത്മാനം രാമം ദശരഥാത്മജമ്
അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടു, രാമന്റെ പ്രേരണയോടെ ലക്ഷ്മണന് മഹാത്മാവായ ദശരഥപുത്രനായ രാമനെ വിശദീകരിച്ചു.
രാജാ ദശരഥോ നാമ ദ്യുതിമാന് ധര്മവത്സലഃ। ചാതുര്വര്ണ്യം സ്വധര്മേണ നിത്യമേവാഭിപാലയന്
ദശരഥന് എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു, പ്രകാശമുള്ളവനും ധര്മത്തില് പ്രിയനുമായവന്. നാലു വർണ്ണങ്ങളെയും അവരവരുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി സംരക്ഷിച്ചവന്.
ന ദ്വേഷ്ടാ വിദ്യതേ തസ്യ സ തു ദ്വേഷ്ടി ന കംചന। സ തു സര്വേഷു ഭൂതേഷു പിതാമഹ ഇവാപരഃ
അവനോട് ആരും വൈരാഗ്യമില്ലായിരുന്നു, അവനും ആരോടും വൈരാഗ്യമില്ല; എല്ലാ ജീവികളോടും അവൻ മറ്റൊരു പിതാമഹനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
അഗ്നിഷ്ടോമാദിഭിര്യജ്ഞൈരിഷ്ടവാനാപ്തദക്ഷിണൈഃ। തസ്യായം പൂര്വജഃ പുത്രോ രാമോ നാമ ജനൈഃ ശ്രുതഃ
അഗ്നിഷ്ടോമാദി യാഗങ്ങൾ ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി നടത്തിയവന്. ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ രാമന് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവന് അവന്റെ മൂത്തമകനാണ്.
ശരണ്യഃ സര്വഭൂതാനാം പിതുര്നിര്ദേശപാരഗഃ। ജ്യേഷ്ഠോ ദശരഥസ്യായം പുത്രാണാം ഗുണവത്തരഃ
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആശ്രയമായവനും പിതാവിന്റെ ആജ്ഞയിൽ ഉറച്ചവനും ദശരഥന്റെ മക്കളിൽ മൂത്തവനും ഗുണപരമായും ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്.
രാജലക്ഷണസംയുക്തഃ സംയുക്തോ രാജ്യസമ്പദാ। രാജ്യാദ് ഭ്രഷ്ടോ മയാ വസ്തും വനേ സാര്ധമിഹാഗതഃ
രാജചിഹ്നങ്ങളോടും രാജസമ്പത്തോടും സമ്പന്നനായവന്, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ഞാനോടൊപ്പം കാടിൽ വസിക്കാൻ ഇവിടെയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഭാര്യയാ ച മഹാഭാഗ സീതയാനുഗതോ വശീ। ദിനക്ഷയേ മഹാതേജാഃ പ്രഭയേവ ദിവാകരഃ
മഹാഭാഗയുള്ള ഭാര്യ സീതയോടൊപ്പം, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനും, ദിവസാന്ത്യത്തിൽ പ്രകാശം പകരുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ളവനും.
അഹമസ്യാവരോ ഭ്രാതാ ഗുണൈര്ദാസ്യമുപാഗതഃ। കൃതജ്ഞസ്യ ബഹുജ്ഞസ്യ ലക്ഷ്മണോ നാമ നാമതഃ
ഞാൻ അവന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ, ഗുണങ്ങളും കൃതജ്ഞതയും മനസ്സിലാക്കി ദാസ്യത്തിന് എത്തിയ ലക്ഷ്മണൻ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
സുഖാര്ഹസ്യ മഹാര്ഹസ്യ സര്വഭൂതഹിതാത്മനഃ। ഐശ്വര്യേണ വിഹീനസ്യ വനവാസേ രതസ്യ ച
സുഖത്തിനും മഹത്തായ ബഹുമാനത്തിനും അർഹനായ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഭവനത്തിനായി മനസ്സുള്ളവൻ, ഇപ്പോൾ രാജത്വം നഷ്ടപ്പെട്ട് കാട്ടിൽ താമസത്തിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നു.
രക്ഷസാപഹൃതാ ഭാര്യാ രഹിതേ കാമരൂപിണാ। തച്ച ന ജ്ഞായതേ രക്ഷഃ പത്നീ യേനാസ്യ വാ ഹൃതാ
ഒറ്റയിടത്ത് രൂപം മാറ്റാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ദാനവൻ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ചു. ആ ദാനവനും ഭാര്യയുടെ സ്ഥിതിയും ആര്ക്കും അറിയില്ല.
ദനുര്നാമ ദിതേഃ പുത്രഃ ശാപാദ് രാക്ഷസതാം ഗതഃ। ആഖ്യാതസ്തേന സുഗ്രീവഃ സമര്ഥോ വാനരാധിപഃ
ദിതിയുടെ മകനായ ദനു, ശാപം മൂലം ദാനവനായി. അവൻ ഈ കാര്യം ശക്തനായ വാനരരാജാവായ സുഖ്രീവനോട് പറഞ്ഞു.
സ ജ്ഞാസ്യതി മഹാവീര്യസ്തവ ഭാര്യാപഹാരിണമ്। ഏവമുക്ത്വാ ദനുഃ സ്വര്ഗം ഭ്രാജമാനോ ദിവം ഗതഃ
അവൻ, മഹാശക്തിയുള്ളവൻ, നിന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ചവനെ കണ്ടെത്തും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പ്രകാശത്തോടെ ദനു സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
ഏതത് തേ സര്വമാഖ്യാതം യാഥാതഥ്യേന പൃച്ഛതഃ। അഹം ചൈവ ച രാമശ്ച സുഗ്രീവം ശരണം ഗതൌ
നീ ചോദിച്ചതുപോലെ എല്ലാം ഞാൻ സത്യമായി പറഞ്ഞു. ഞാനും രാമനും സുഖ്രീവനെ ആശ്രയമായി തേടിയിരിക്കുന്നു.
ഏഷ ദത്ത്വാ ച വിത്താനി പ്രാപ്യ ചാനുത്തമം യശഃ। ലോകനാഥഃ പുരാ ഭൂത്വാ സുഗ്രീവം നാഥമിച്ഛതി
സമ്പത്ത് ദാനം ചെയ്ത് ഉത്തമമായ പ്രശസ്തി നേടിയവൻ, ഒരിക്കൽ ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനായവൻ, ഇപ്പോൾ സുഖ്രീവനെ രക്ഷകനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സീതാ യസ്യ സ്നുഷാ ചാസീച്ഛരണ്യോ ധര്മവത്സലഃ। തസ്യ പുത്രഃ ശരണ്യശ്ച സുഗ്രീവം ശരണം ഗതഃ
സീത തന്റെ മരുമകളായിരുന്ന, ധർമ്മത്തെ സ്നേഹിച്ച ആശ്രയമായവന്റെ മകനും മറ്റുള്ളവർക്കും ആശ്രയമായവനും സുഖ്രീവന്റെ ആശ്രയം തേടിയിരിക്കുന്നു.
സര്വലോകസ്യ ധര്മാത്മാ ശരണ്യഃ ശരണം പുരാ। ഗുരുര്മേ രാഘവഃ സോഽയം സുഗ്രീവം ശരണം ഗതഃ
സകല ലോകത്തിനും ധർമ്മപരനായ ആശ്രയമായ, എല്ലാവർക്കും രക്ഷകനായ, എന്റെ ഗുരുവായ രാഘവൻ ഇപ്പോൾ സുഖ്രീവന്റെ ആശ്രയം തേടുന്നു.
യസ്യ പ്രസാദേ സതതം പ്രസീദേയുരിമാഃ പ്രജാഃ। സ രാമോ വാനരേന്ദ്രസ്യ പ്രസാദമഭികാംക്ഷതേ
ആയിരക്കണക്കിന് ജനങ്ങൾ എപ്പോഴും അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചിരുന്നത് ആരുടെ കൃപയാൽ ആണോ, ആ രാമൻ ഇപ്പോൾ വാനരരാജാവിന്റെ കൃപ തേടുന്നു.
യേന സര്വഗുണോപേതാഃ പൃഥിവ്യാം സര്വപാര്ഥിവാഃ। മാനിതാഃ സതതം രാജ്ഞാ സദാ ദശരഥേന വൈ
ഭൂമിയിൽ എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയ രാജാക്കന്മാരെ എപ്പോഴും ആദരിച്ചിരുന്നത് രാജാവ് ദശരഥനാണ്.
തസ്യായം പൂര്വജഃ പുത്രസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതഃ। സുഗ്രീവം വാനരേന്ദ്രം തു രാമഃ ശരണമാഗതഃ
അവന്റെ മൂത്ത മകനായ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തനായ രാമൻ, വാനരരാജാവായ സുഖ്രീവന്റെ ആശ്രയം തേടിയിരിക്കുന്നു.
ശോകാഭിഭൂതേ രാമേ തു ശോകാര്തേ ശരണം ഗതേ। കര്തുമര്ഹതി സുഗ്രീവഃ പ്രസാദം സഹ യൂഥപൈഃ
ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങിയ രാമൻ ആശ്രയം തേടി എത്തിയപ്പോൾ, സുഖ്രീവനും അവന്റെ കൂട്ടക്കാരും ചേർന്ന് ദയ കാണിക്കേണ്ടത് ഉചിതമാണ്.
ഏവം ബ്രുവാണം സൌമിത്രിം കരുണം സാശ്രുപാതനമ്। ഹനൂമാന് പ്രത്യുവാചേദം വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ
ഇങ്ങനെ കണ്ണുനീർ വീഴ്ത്തി കരുണയോടെ സംസാരിച്ച സൗമിത്രിയെ, വാക്കിൽ പാടവമുള്ള ഹനുമാൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഈദൃശാ ബുദ്ധിസമ്പന്നാ ജിതക്രോധാ ജിതേന്ദ്രിയാഃ। ദ്രഷ്ടവ്യാ വാനരേന്ദ്രേണ ദിഷ്ട്യാ ദര്ശനമാഗതാഃ
ഇത്തരത്തിൽ ബുദ്ധിയുള്ള, കോപവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ജയിച്ച പുരുഷന്മാരെ കാണാൻ വാനരരാജാവിന് ഭാഗ്യമാണു, ദൈവം കൊണ്ടാണ് ഇവർ ദർശനത്തിന് വന്നത്.
സ ഹി രാജ്യാശ്ച വിഭ്രഷ്ടഃ കൃതവൈരശ്ച വാലിനാ। ഹൃതദാരോ വനേ ത്രസ്തോ ഭ്രാത്രാ വിനികൃതോ ഭൃശമ്
അവൻ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവനും വാലിയാൽ ശത്രുവായവനും, ഭാര്യയെ നഷ്ടപ്പെട്ടവനും കാട്ടിൽ ഭയപ്പെട്ടവനും സഹോദരനാൽ വളരെ അപമാനിക്കപ്പെട്ടവനുമാണ്.
കരിഷ്യതി സ സാഹായ്യം യുവയോര്ഭാസ്കരാത്മജഃ। സുഗ്രീവഃ സഹ ചാസ്മാഭിഃ സീതായാഃ പരിമാര്ഗണേ
ഭാസ്കരന്റെ മകനായ സുഖ്രീവൻ ഞങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന് സീതയെ അന്വേഷിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് സഹായം നൽകും.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ഹനുമാന് ശ്ലക്ഷ്ണം മധുരയാ ഗിരാ। ബഭാഷേ സാധു ഗച്ഛാമഃ സുഗ്രീവമിതി രാഘവമ്
ഇങ്ങനെ മൃദുവായ മധുരമായ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞ് ഹനുമാൻ രാഘവനോട്, 'നമുക്ക് സുഖ്രീവനോട് പോകാം' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഏവം ബ്രുവന്തം ധര്മാത്മാ ഹനൂമന്തം സ ലക്ഷ്മണഃ। പ്രതിപൂജ്യ യഥാന്യായമിദം പ്രോവാച രാഘവമ്
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ച ധർമ്മപരനായ ഹനുമാനെ യഥോചിതമായി ആദരിച്ച് ലക്ഷ്മണൻ രാഘവനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
കപിഃ കഥയതേ ഹൃഷ്ടോ യഥായം മാരുതാത്മജഃ। കൃത്യവാന് സോഽപി സമ്പ്രാപ്തഃ കൃതകൃത്യോഽസി രാഘവ
കപ്പി സന്തോഷത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നു. ഈ വായുവിന്റെ മകനായ ഹനൂമാൻ തന്റെ കടമ നിറവേറ്റി എത്തി. രാഘവ, നീയും നിന്റെ ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ചു.
പ്രസന്നമുഖവര്ണശ്ച വ്യക്തം ഹൃഷ്ടശ്ച ഭാഷതേ। നാനൃതം വക്ഷ്യതേ വീരോ ഹനൂമാന് മാരുതാത്മജഃ
ഹനൂമാൻ, വായുവിന്റെ മകൻ, മുഖം സന്തോഷത്തോടെ തെളിഞ്ഞു. ഈ വീരൻ ഒരിക്കലും അസത്യമായത് പറയില്ല.