യുവാഭ്യാം സ ഹി ധര്മാത്മാ സുഗ്രീവഃ സഖ്യമിച്ഛതി। തസ്യ മാം സചിവം വിത്തം വാനരം പവനാത്മജമ്
ആ ധർമ്മപരനായ സുഗ്രീവൻ നിങ്ങളോടു സൗഹൃദം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഞാൻ അവന്റെ മന്ത്രിയാണെന്നും വായുവിന്റെ മകനായ വാനരനാണെന്നും അറിയുക.
ഭിക്ഷുരൂപപ്രതിച്ഛന്നം സുഗ്രീവപ്രിയകാരണാത്। ഋഷ്യമൂകാദിഹ പ്രാപ്തം കാമഗം കാമചാരിണമ്
സുഗ്രീവന്റെ ഇഷ്ടത്തിനായി ഭിക്ഷുക്കളുടെ വേഷത്തിൽ ഒളിച്ചിരുന്നതാണ് ഞാൻ. ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിച്ച് ഇഷ്ടംപോലെ പ്രവർത്തിച്ച് ഋശ്യമൂകപർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഏവമുക്ത്വാ തു ഹനുമാംസ്തൌ വീരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। വാക്യജ്ഞോ വാക്യകുശലഃ പുനര്നോവാച കിംചന
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം വാക്കിൽ നിപുണനും വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യവാനുമായ ഹനുമാൻ രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഒന്നും കൂടി പറഞ്ഞു ഇല്ല.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ രാമോ ലക്ഷ്മണമബ്രവീത്। പ്രഹൃഷ്ടവദനഃ ശ്രീമാന് ഭ്രാതരം പാര്ശ്വതഃ സ്ഥിതമ്
ഇത് കേട്ട രാമൻ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ തന്റെ ചേട്ടനായ ലക്ഷ്മണനോട്, തനിക്കു പക്കൽ നിന്നുകൊണ്ടിരുന്നതിനോട് പറഞ്ഞു.
സചിവോഽയം കപീന്ദ്രസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ। തമേവ കാംക്ഷമാണസ്യ മമാന്തികമിഹാഗതഃ
ഇവൻ മഹാത്മാവായ വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവന്റെ മന്ത്രിയാണു്. സുഗ്രീവൻ എന്നെ തേടുന്നതിനാൽ അവൻ എന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.
തമഭ്യഭാഷ സൌമിത്രേ സുഗ്രീവസചിവം കപിമ്। വാക്യജ്ഞം മധുരൈര്വാക്യൈഃ സ്നേഹയുക്തമരിംദമമ്
ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനായ സൗമിത്രി, വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യവും സ്നേഹവും നിറഞ്ഞ മധുരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് സുഗ്രീവന്റെ മന്ത്രിയായ വാനരനോട് സംസാരിച്ചു.
നാനൃഗ്വേദവിനീതസ്യ നായജുര്വേദധാരിണഃ। നാസാമവേദവിദുഷഃ ശക്യമേവം വിഭാഷിതുമ്
ഏതെങ്കിലും വ്യക്തി ഋഗ്വേദത്തിൽ പരിശീലനം ഇല്ലെങ്കിൽ, യജുർവേദം കൈവശം ഇല്ലെങ്കിൽ, സാമവേദം അറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നൂനം വ്യാകരണം കൃത്സ്നമനേന ബഹുധാ ശ്രുതമ്। ബഹു വ്യാഹരതാനേന ന കിംചിദപശബ്ദിതമ്
ഇവൻ വ്യാകരണം പലവിധത്തിൽ പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നു തീർച്ച. ഇത്രയും സംസാരിച്ചിട്ടും ഒരു തെറ്റായ വാക്കും അവനിൽ കാണുന്നില്ല.
ന മുഖേ നേത്രയോശ്ചാപി ലലാടേ ച ഭ്രുവോസ്തഥാ। അന്യേഷ്വപി ച സര്വേഷു ദോഷഃ സംവിദിതഃ ക്വചിത്
അവന്റെ വായിലും കണ്ണുകളിലും നെറ്റിയിലും കനികളും മറ്റെന്തിലും ഒരു പിഴവുമോ ദോഷമോ എവിടെയും കാണുന്നില്ല.
അവിസ്തരമസംദിഗ്ധമവിലമ്ബിതമവ്യഥമ്। ഉരഃസ്ഥം കണ്ഠഗം വാക്യം വര്തതേ മധ്യമസ്വരമ്
അവന്റെ വാക്കുകൾ ചുരുക്കവും സംശയമില്ലാത്തതും മടുപ്പില്ലാത്തതും ഉറച്ചതും നെഞ്ചിൽ നിന്നും കഴുത്തിൽ നിന്നും ഉയരുന്നതും ഇടത്തരം ശബ്ദത്തിൽ പറയുന്നതുമാണ്.
സംസ്കാരക്രമസമ്പന്നാമദ്ഭുതാമവിലമ്ബിതാമ്। ഉച്ചാരയതി കല്യാണീം വാചം ഹൃദയഹര്ഷിണീമ്
അവൻ ശുദ്ധമായ ക്രമത്തിൽ, അത്ഭുതകരമായും വൈകാതെ, ശുഭമായും ഹൃദയത്തെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതുമായ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു.
അനയാ ചിത്രയാ വാചാ ത്രിസ്ഥാനവ്യഞ്ജനസ്ഥയാ। കസ്യ നാരാധ്യതേ ചിത്തമുദ്യതാസേരരേരപി
ഇങ്ങനെ വിവിധതരത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ മൂന്നു സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ഉച്ചാരണത്തോടെ, ആരുടെ മനസ്സും—even ശത്രുവിന്റെ മനസ്സും—ഇതിൽ കീഴടങ്ങാതെ ഇരിക്കുമോ?
ഏവംവിധോ യസ്യ ദൂതോ ന ഭവേത് പാര്ഥിവസ്യ തു। സിദ്ധ്യന്തി ഹി കഥം തസ്യ കാര്യാണാം ഗതയോഽനഘ
ഒരു രാജാവിന് ഇങ്ങനെയൊരു ദൂതന് ഇല്ലെങ്കില്, അകലങ്കനായവനേ, അവന്റെ കാര്യങ്ങള് വിജയിക്കുമോ എന്ന് എങ്ങിനെ പ്രതീക്ഷിക്കാം?
ഏവംഗുണഗണൈര്യുക്താ യസ്യ സ്യുഃ കാര്യസാധകാഃ। തസ്യ സിദ്ധ്യന്തി സര്വേഽര്ഥാ ദൂതവാക്യപ്രചോദിതാഃ
ഇത്തരം നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ള കാര്യസാധകര് ആരുടെയോ ഉള്ളില് ഉണ്ടെങ്കില്, ദൂതന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട് അവന്റെ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സഫലമാകും.
ഏവമുക്തസ്തു സൌമിത്രിഃ സുഗ്രീവസചിവം കപിമ്। അഭ്യഭാഷത വാക്യജ്ഞോ വാക്യജ്ഞം പവനാത്മജമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, വാക്പാടവമുള്ള സുമിത്രയുടെ മകന് സുഖ്രീവന്റെ മന്ത്രിയായ കപിയെ, വാക്പാടവമുള്ള വായുവിന്റെ പുത്രനേ, അഭിമുഖീകരിച്ചു.
വിദിതാ നൌ ഗുണാ വിദ്വന് സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ। തമേവ ചാവാം മാര്ഗാവഃ സുഗ്രീവം പ്ലവഗേശ്വരമ്
പണ്ഡിതനായവനേ, മഹാത്മാവായ സുഖ്രീവന്റെ ഗുണങ്ങള് ഞങ്ങള്ക്കറിയാം; ഞങ്ങള് അന്വേഷിക്കുന്നത് സുഖ്രീവനെയും കുരങ്ങുകളുടെ രാജാവിനെയും മാത്രമാണ്.
യഥാ ബ്രവീഷി ഹനുമന് സുഗ്രീവവചനാദിഹ। തത് തഥാ ഹി കരിഷ്യാവോ വചനാത് തവ സത്തമ
ഹനുമാനേ, നീ സുഖ്രീവന്റെ വാക്കുകളെക്കുറിച്ച് പറയുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് ഞങ്ങള് ചെയ്യുക, സത്പുരുഷന്മാരില് ഉത്തമനായവനേ, നിന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച്.
തത് തസ്യ വാക്യം നിപുണം നിശമ്യ പ്രഹൃഷ്ടരൂപഃ പവനാത്മജഃ കപിഃ। മനഃ സമാധായ ജയോപപത്തൌ സഖ്യം തദാ കര്തുമിയേഷ താഭ്യാമ്
അവരുടെ നിപുണമായ വാക്കുകള് കേട്ടു വായുവിന്റെ പുത്രനായ കപി സന്തോഷത്തോടെ, വിജയത്തിലേക്ക് മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിച്ച്, അവരോടൊപ്പം സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
thumb|ചതുര്ഥഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ്-വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ദാ കാണ്ഡത്തിലെ നാലാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കൂ.
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടോ ഹനുമാന് കൃത്യവാനിതി തദ്വചഃ। ശ്രുത്വാ മധുരഭാവം ച സുഗ്രീവം മനസാ ഗതഃ
അപ്പോൾ ഹനുമാൻ, സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ കടമ അറിയുന്നവനായി, ആ മധുരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു മനസ്സിൽ സുഖ്രീവനെ സമീപിച്ചു.
ഭാവ്യോ രാജ്യാഗമസ്തസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ। യദയം കൃത്യവാന് പ്രാപ്തഃ കൃത്യം ചൈതദുപാഗതമ്
മഹാത്മാവായ സുഖ്രീവന് രാജ്യം ലഭിക്കുക വിധിയിലാണ്; കാരണം, അവന് കഴിവുള്ള കൂട്ടുകാരനെ നേടിയിട്ടുണ്ട്, ഈ ദൗത്യം അവന്റെ അടുത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു.
തതഃ പരമസംഹൃഷ്ടോ ഹനൂമാന് പ്ലവഗോത്തമഃ। പ്രത്യുവാച തതോ വാക്യം രാമം വാക്യവിശാരദഃ
അതിനുശേഷം കുരങ്ങുകളില് ശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ വാക്പാടവശാലിയായ രാമനോടു പറഞ്ഞു.
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ ലക്ഷ്മണോ രാമചോദിതഃ। ആചചക്ഷേ മഹാത്മാനം രാമം ദശരഥാത്മജമ്
അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടു, രാമന്റെ പ്രേരണയോടെ ലക്ഷ്മണന് മഹാത്മാവായ ദശരഥപുത്രനായ രാമനെ വിശദീകരിച്ചു.
രാജാ ദശരഥോ നാമ ദ്യുതിമാന് ധര്മവത്സലഃ। ചാതുര്വര്ണ്യം സ്വധര്മേണ നിത്യമേവാഭിപാലയന്
ദശരഥന് എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു, പ്രകാശമുള്ളവനും ധര്മത്തില് പ്രിയനുമായവന്. നാലു വർണ്ണങ്ങളെയും അവരവരുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി സംരക്ഷിച്ചവന്.
ന ദ്വേഷ്ടാ വിദ്യതേ തസ്യ സ തു ദ്വേഷ്ടി ന കംചന। സ തു സര്വേഷു ഭൂതേഷു പിതാമഹ ഇവാപരഃ
അവനോട് ആരും വൈരാഗ്യമില്ലായിരുന്നു, അവനും ആരോടും വൈരാഗ്യമില്ല; എല്ലാ ജീവികളോടും അവൻ മറ്റൊരു പിതാമഹനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
അഗ്നിഷ്ടോമാദിഭിര്യജ്ഞൈരിഷ്ടവാനാപ്തദക്ഷിണൈഃ। തസ്യായം പൂര്വജഃ പുത്രോ രാമോ നാമ ജനൈഃ ശ്രുതഃ
അഗ്നിഷ്ടോമാദി യാഗങ്ങൾ ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി നടത്തിയവന്. ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ രാമന് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവന് അവന്റെ മൂത്തമകനാണ്.
ശരണ്യഃ സര്വഭൂതാനാം പിതുര്നിര്ദേശപാരഗഃ। ജ്യേഷ്ഠോ ദശരഥസ്യായം പുത്രാണാം ഗുണവത്തരഃ
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആശ്രയമായവനും പിതാവിന്റെ ആജ്ഞയിൽ ഉറച്ചവനും ദശരഥന്റെ മക്കളിൽ മൂത്തവനും ഗുണപരമായും ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്.
രാജലക്ഷണസംയുക്തഃ സംയുക്തോ രാജ്യസമ്പദാ। രാജ്യാദ് ഭ്രഷ്ടോ മയാ വസ്തും വനേ സാര്ധമിഹാഗതഃ
രാജചിഹ്നങ്ങളോടും രാജസമ്പത്തോടും സമ്പന്നനായവന്, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ഞാനോടൊപ്പം കാടിൽ വസിക്കാൻ ഇവിടെയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഭാര്യയാ ച മഹാഭാഗ സീതയാനുഗതോ വശീ। ദിനക്ഷയേ മഹാതേജാഃ പ്രഭയേവ ദിവാകരഃ
മഹാഭാഗയുള്ള ഭാര്യ സീതയോടൊപ്പം, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനും, ദിവസാന്ത്യത്തിൽ പ്രകാശം പകരുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ളവനും.
അഹമസ്യാവരോ ഭ്രാതാ ഗുണൈര്ദാസ്യമുപാഗതഃ। കൃതജ്ഞസ്യ ബഹുജ്ഞസ്യ ലക്ഷ്മണോ നാമ നാമതഃ
ഞാൻ അവന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ, ഗുണങ്ങളും കൃതജ്ഞതയും മനസ്സിലാക്കി ദാസ്യത്തിന് എത്തിയ ലക്ഷ്മണൻ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.