പ്രസ്ഥിതൌ ത്വം വ്രജസ്വേതി വാക്യമൂചതുരന്തികേ। ഗമ്യതാം കാര്യസിദ്ധ്യര്ഥമിതി താവബ്രവീത് സ ച
അവൻ അടുത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ രാമനും ലക്ഷ്മണനും പറഞ്ഞു: 'നീ പോകൂ, മുന്നോട്ട് പോവുക.' അതിന് കബന്ധൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കാൻ പോകൂ.'
സുപ്രീതൌ താവനുജ്ഞാപ്യ കബന്ധഃ പ്രസ്ഥിതസ്തദാ
അപ്പോൾ, അവരുടെ അനുമതി വാങ്ങി, സന്തോഷത്തോടെ കബന്ധൻ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
സ തത് കബന്ധഃ പ്രതിപദ്യ രൂപം വൃതഃ ശ്രിയാ ഭാസ്വരസര്വദേഹഃ। നിദര്ശയന് രാമമവേക്ഷ്യ ഖസ്ഥഃ സഖ്യം കുരുഷ്വേതി തദാഭ്യുവാച
കബന്ധൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, മുഴുവൻ ശരീരവും ഭംഗിയായി തിളങ്ങി, ആകാശത്ത് രാമനെ നോക്കി: 'സ്നേഹബന്ധം സ്ഥാപിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
thumb|ചതുഃസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ചതുഃസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ എഴുപത്തിനാലാമത്തെ സർഗ്ഗം.
തൌ കബന്ധേന തം മാര്ഗം പമ്പായാ ദര്ശിതം വനേ। ആതസ്ഥതുര്ദിശം ഗൃഹ്യ പ്രതീചീം നൃവരാത്മജൌ
കബന്ധൻ പമ്പയുടെ അരികിലെ കാട്ടിലൂടെ പോകാനുള്ള വഴി കാണിച്ച ശേഷം, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജകുമാരന്മാരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും പടിഞ്ഞാറ് യാത്ര തുടങ്ങി.
തൌ ശൈലേഷ്വാചിതാനേകാന് ക്ഷൌദ്രപുഷ്പഫലദ്രുമാന്। വീക്ഷന്തൌ ജഗ്മതുര്ദ്രഷ്ടും സുഗ്രീവം രാമലക്ഷ്മണൌ
യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ രാമനും ലക്ഷ്മണനും തേനും പൂവും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞ നിരവധി മലകൾ കാണുകയും, സുഗ്രീവനെ അന്വേഷിച്ച് മുന്നോട്ട് പോവുകയും ചെയ്തു.
കൃത്വാ തു ശൈലപൃഷ്ഠേ തു തൌ വാസം രഘുനന്ദനൌ। പമ്പായാഃ പശ്ചിമം തീരം രാഘവാവുപതസ്ഥതുഃ
രഘുവംശജന്മാർ ഒരു മലയുടെ ചാരിൽ തങ്ങുകയും, പമ്പയുടെ പടിഞ്ഞാറ് തീരത്തേക്ക് അടുത്തു ചെന്നു.
തൌ പുഷ്കരിണ്യാഃ പമ്പായാസ്തീരമാസാദ്യ പശ്ചിമമ്। അപശ്യതാം തതസ്തത്ര ശബര്യാ രമ്യമാശ്രമമ്
പമ്പയുടെ മനോഹരമായ പടിഞ്ഞാറ് തീരം എത്തിയപ്പോൾ, അവിടെ ശബരിയുടെ മനോഹരമായ ആശ്രമം അവർ കണ്ടു.
തൌ തമാശ്രമമാസാദ്യ ദ്രുമൈര്ബഹുഭിരാവൃതമ്। സുരമ്യമഭിവീക്ഷന്തൌ ശബരീമഭ്യുപേയതുഃ
അവർ ആ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി, പല വൃക്ഷങ്ങൾകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട അതി മനോഹരമായ ആ സ്ഥലം നോക്കി, ശബരിയെ സമീപിച്ചു.
തൌ ദൃഷ്ട്വാ തു തദാ സിദ്ധാ സമുത്ഥായ കൃതാഞ്ജലിഃ। പാദൌ ജഗ്രാഹ രാമസ്യ ലക്ഷ്മണസ്യ ച ധീമതഃ
അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, സിദ്ധയായ ശബരി എഴുന്നേറ്റ്, കൈകൂപ്പി, രാമന്റെയും ബുദ്ധിശാലിയായ ലക്ഷ്മണന്റെയും കാലുകൾ സ്പർശിച്ചു.
പാദ്യമാചമനീയം ച സര്വം പ്രാദാദ് യഥാവിധി। താമുവാച തതോ രാമഃ ശ്രമണീം ധര്മസംസ്ഥിതാമ്
അവൾ കാലുകൾ കഴുകാനും കുടിക്കാൻ വെള്ളവും എല്ലാ ആചാരപ്രകാരം നൽകി. അതിനുശേഷം ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച ആ സന്യാസിനിയോട് രാമൻ പറഞ്ഞു.
കച്ചിത്തേ നിര്ജിതാ വിഘ്നാഃ കച്ചിത്തേ വര്ധതേ തപഃ। കച്ചിത്തേ നിയതഃ കോപ ആഹാരശ്ച തപോധനേ
നിനക്ക് തടസ്സങ്ങൾ എല്ലാം ജയിക്കപ്പെട്ടോ? നിന്റെ തപസ്സു വർധിച്ചോ? നിന്റെ കോപം നിയന്ത്രണത്തിലാണോ? ഭക്ഷണം നിയന്ത്രിച്ച് കഴിക്കാറുണ്ടോ, തപസ്സിൽ സമ്പന്നയായവളേ?
കച്ചിത്തേ നിയമാഃ പ്രാപ്താഃ കച്ചിത്തേ മനസഃ സുഖമ്। കച്ചിത്തേ ഗുരുശുശ്രൂഷാ സഫലാ ചാരുഭാഷിണി
നിന്റെ വ്രതങ്ങൾ പാലിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ? മനസിന് സമാധാനമുണ്ടോ? ഗുരുക്കന്മാരെ സേവിച്ചത് ഫലപ്രദമായോ, മൃദുവായി സംസാരിക്കുന്നവളേ?
രാമേണ താപസീ പൃഷ്ടാ സാ സിദ്ധാ സിദ്ധസമ്മതാ। ശശംസ ശബരീ വൃദ്ധാ രാമായ പ്രത്യവസ്ഥിതാ
രാമൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, സിദ്ധരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന, പ്രായം ചെന്ന ശബരി അവിടത്തേക്ക് ഉറച്ച മനസ്സോടെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
അദ്യ പ്രാപ്താ തപഃസിദ്ധിസ്തവ സംദര്ശനാന്മയാ। അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ ഗുരവശ്ച സുപൂജിതാഃ
ഇന്ന് നിന്നെ കണ്ടതിലൂടെ എന്റെ തപസ്സിന് ഫലം ലഭിച്ചു. ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം സഫലമായി, ഗുരുക്കന്മാരെയും ഞാൻ നല്ലപോലെ ആദരിച്ചു.
അദ്യ മേ സഫലം തപ്തം സ്വര്ഗശ്ചൈവ ഭവിഷ്യതി। ത്വയി ദേവവരേ രാമ പൂജിതേ പുരുഷര്ഷഭ
ഇന്ന് ഞാൻ ചെയ്ത തപസ്സിന് ഫലം കിട്ടി, സ്വർഗ്ഗവും ലഭിക്കും. മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമാ, ദേവതകളിൽ പ്രധാനനായവനേ, നിന്നെ ഞാൻ ആരാധിച്ചതിനാൽ.
തവാഹം ചക്ഷുഷാ സൌമ്യ പൂതാ സൌമ്യേന മാനദ। ഗമിഷ്യാമ്യക്ഷയാംല്ലോകാംസ്ത്വത്പ്രസാദാദരിംദമ
നിന്റെ ദയാപൂർണ്ണമായ ദൃഷ്ടിയാൽ ഞാൻ വിശുദ്ധയായി. ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ശാശ്വതമായ ലോകങ്ങളിൽ എത്തും.
ചിത്രകൂടം ത്വയി പ്രാപ്തേ വിമാനൈരതുലപ്രഭൈഃ। ഇതസ്തേ ദിവമാരൂഢാ യാനഹം പര്യചാരിഷമ്
നീ അതുല്യമായ പ്രകാശമുള്ള രഥങ്ങളിൽ ചിത്രകൂടത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, അവിടെ നിന്നാണ് ഞാൻ നിന്നെ സേവിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയത്.
തൈശ്ചാഹമുക്താ ധര്മജ്ഞൈര്മഹാഭാഗൈര്മഹര്ഷിഭിഃ। ആഗമിഷ്യതി തേ രാമഃ സുപുണ്യമിമമാശ്രമമ്
ധർമ്മം അറിയുന്ന, മഹാഭാഗ്യശാലിയായ മഹർഷിമാർ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'രാമൻ നിന്റെ അതിപുണ്യമായ ആശ്രമത്തിൽ വരും.'
സ തേ പ്രതിഗ്രഹീതവ്യഃ സൌമിത്രിസഹിതോഽതിഥിഃ। തം ച ദൃഷ്ട്വാ വരാംല്ലോകാനക്ഷയാംസ്ത്വം ഗമിഷ്യസി
'സൗമിത്രിയോടൊപ്പം വരുന്ന അതിഥിയായ രാമനെ നീ സ്വീകരിക്കണം. അവനെ കണ്ടാൽ നീ ഉത്തമമായ ശാശ്വത ലോകങ്ങളിൽ എത്തും.'
ഏവമുക്താ മഹാഭാഗൈസ്തദാഹം പുരുഷര്ഷഭ। മയാ തു സംചിതം വന്യം വിവിധം പുരുഷര്ഷഭ
മഹാഭാഗ്യശാലികളായ മഹർഷിമാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ പലവിധ വനഫലങ്ങൾ ശേഖരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തവാര്ഥേ പുരുഷവ്യാഘ്ര പമ്പായാസ്തീരസമ്ഭവമ്। ഏവമുക്തഃ സ ധര്മാത്മാ ശബര്യാ ശബരീമിദമ്
പമ്പാനദിയുടെ തീരത്ത് ജനിച്ച മനുഷ്യസിംഹനായ നിന്റെ വേണ്ടി ഞാൻ ഇവ ശേഖരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ശബരിയോട് പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ധാർമ്മികനായവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാഘവഃ പ്രാഹ വിജ്ഞാനേ താം നിത്യമബഹിഷ്കൃതാമ്। ദനോഃ സകാശാത് തത്ത്വേന പ്രഭാവം തേ മഹാത്മനാമ്
സമൂഹത്തിൽ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരുന്നവളായ ശബരിയോട് രാഘവൻ ചോദിച്ചു: ദാനുവിന്റെ വംശത്തിൽ നിന്നുള്ള ആ മഹാത്മാക്കളുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് അവൾക്ക് അറിവുണ്ടായിരുന്നു.
ശ്രുതം പ്രത്യക്ഷമിച്ഛാമി സംദ്രഷ്ടും യദി മന്യസേ। ഏതത്തു വചനം ശ്രുത്വാ രാമവക്ത്രവിനിഃസൃതമ്
അത് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്, പക്ഷേ നേരിട്ട് കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, നീ സമ്മതിച്ചാൽ. രാമന്റെ വായിൽ നിന്നു ഈ വാക്കുകൾ പുറത്തുവന്നപ്പോൾ,
ശബരീ ദര്ശയാമാസ താവുഭൌ തദ്വനം മഹത്। പശ്യ മേഘഘനപ്രഖ്യം മൃഗപക്ഷിസമാകുലമ്
ശബരി ഇരുവർക്കും ആ മഹാവനം കാണിച്ചു: 'നോക്കൂ, മഴമേഘംപോലെ കനത്തതും മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞതുമായ വനമാണിത്.'
മതങ്ഗവനമിത്യേവ വിശ്രുതം രഘുനന്ദന। ഇഹ തേ ഭാവിതാത്മാനോ ഗുരവോ മേ മഹാദ്യുതേ। ജുഹവാംചക്രിരേ നീഡം മന്ത്രവന്മന്ത്രപൂജിതമ്
'രഘുനന്ദനാ, ഇതാണ് പ്രശസ്തമായ മതംഗവനം. ഇവിടെ എന്റെ മഹാത്മാക്കളായ ഗുരുക്കന്മാർ മഹത്തായ തേജസ്സോടെ, മന്ത്രപൂജയോടെ യാഗങ്ങൾ നടത്തി, യാഗശാല നിർമ്മിച്ചു.'
ഇയം പ്രത്യക്സ്ഥലീ വേദീ യത്ര തേ മേ സുസത്കൃതാഃ। പുഷ്പോപഹാരം കുര്വന്തി ശ്രമാദുദ്വേപിഭിഃ കരൈഃ
'ഇതാണ് കിഴക്കോട്ട് മുഖം നോക്കുന്ന യാഗവേദി. ഇവിടെ എന്റെ ഗുരുക്കന്മാർ, ക്ഷീണിച്ച കൈകളാൽ പൂക്കൾ അർപ്പിച്ച് ആരാധനം നടത്തി.'
തേഷാം തപഃപ്രഭാവേണ പശ്യാദ്യാപി രഘൂത്തമ। ദ്യോതയന്തീ ദിശഃ സര്വാഃ ശ്രിയാ വേദ്യതുലപ്രഭാ
'രഘുവംശത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവരുടെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ഇന്നും ഈ യാഗവേദി അതുല്യമായ പ്രകാശത്തോടെ എല്ലാ ദിക്കുകളും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.'
അശക്നുവദ്ഭിസ്തൈര്ഗന്തുമുപവാസശ്രമാലസൈഃ। ചിന്തിതേനാഗതാന് പശ്യ സമേതാന് സപ്ത സാഗരാന്
ഉപവാസത്തിലും ക്ഷീണത്തിലും തളർന്നു മുന്നോട്ട് പോവാൻ കഴിയാതെ, അവർ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് ഏഴു സമുദ്രങ്ങളെയും ഇവിടെ എത്തിച്ചു. ഇതാ, അവയെല്ലാം ഇവിടെ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു.
കൃതാഭിഷേകൈസ്തൈര്ന്യസ്താ വല്കലാഃ പാദപേഷ്വിഹ। അദ്യാപി ന വിശുഷ്യന്തി പ്രദേശേ രഘുനന്ദന
അവർ അഭിഷേകം കഴിച്ച് തങ്ങളുടെ വർക്കുടുപ്പുകൾ ഈ വൃക്ഷങ്ങളിൽ വെച്ചു. രഘുനന്ദനാ, അവ ഇപ്പോഴും ഈ സ്ഥലത്ത് ഉണങ്ങാതെ തന്നെ കിടക്കുന്നു.