നിര്വൃത്താഃ സംവിഗാഹന്തേ വനാനി വനഗോചരാഃ। ഋക്ഷാംശ്ച ദ്വീപിനശ്ചൈവ നീലകോമലകപ്രഭാന്
സന്തോഷത്തോടെ ആ വനവാസികൾ കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; നീലയും മൃദുലവുമായ രോമം തിളങ്ങുന്ന കരടികളും പുലികളും അവരോടൊപ്പം കാണാം.
രുരൂനപേതാനജയാന് ദൃഷ്ട്വാ ശോകം പ്രഹാസ്യസി। രാമ തസ്യ തു ശൈലസ്യ മഹതീ ശോഭതേ ഗുഹാ
അവിടെ കുരങ്ങാടുകൾ, കാട്ടുപന്നികൾ, ഭയമില്ലാത്ത മാൻമരങ്ങൾ എന്നിവയെ കണ്ടാൽ, രാമ, നിന്റെ ദുഃഖം അകറ്റപ്പെടും. ആ പർവതത്തിൽ വലിയ ഒരു ഗുഹയും ഉണ്ട്.
ശിലാപിധാനാ കാകുത്സ്ഥ ദുഃഖം ചാസ്യാഃ പ്രവേശനമ്। തസ്യാ ഗുഹായാഃ പ്രാഗ്ദ്വാരേ മഹാന് ശീതോദകോ ഹ്രദഃ ൪൦ ബഹുമൂലഫലോ രമ്യോ നാനാനഗസമാകുലഃ। തസ്യാം വസതി ധര്മാത്മാ സുഗ്രീവഃ സഹ വാനരൈഃ
കദാചിച്ഛിഖരേ തസ്യ പര്വതസ്യാപി തിഷ്ഠതി। കബന്ധസ്ത്വനുശാസ്യൈവം താവുഭൌ രാമലക്ഷ്മണൌ
അപ്പോൾ, ചിലപ്പോൾ കബന്ധൻ ആ പർവതത്തിന്റെ മുകളിലിരുന്ന് രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കുന്നു.
സ്രഗ്വീ ഭാസ്കരവര്ണാഭഃ ഖേ വ്യരോചത വീര്യവാന്। തം തു ഖസ്ഥം മഹാഭാഗം താവുഭൌ രാമലക്ഷ്മണൌ
പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചും, ശക്തനായ കബന്ധൻ ആകാശത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; രാമനും ലക്ഷ്മണനും അവനെ അവിടെ കണ്ടു.
പ്രസ്ഥിതൌ ത്വം വ്രജസ്വേതി വാക്യമൂചതുരന്തികേ। ഗമ്യതാം കാര്യസിദ്ധ്യര്ഥമിതി താവബ്രവീത് സ ച
അവൻ അടുത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ രാമനും ലക്ഷ്മണനും പറഞ്ഞു: 'നീ പോകൂ, മുന്നോട്ട് പോവുക.' അതിന് കബന്ധൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കാൻ പോകൂ.'
സുപ്രീതൌ താവനുജ്ഞാപ്യ കബന്ധഃ പ്രസ്ഥിതസ്തദാ
അപ്പോൾ, അവരുടെ അനുമതി വാങ്ങി, സന്തോഷത്തോടെ കബന്ധൻ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
സ തത് കബന്ധഃ പ്രതിപദ്യ രൂപം വൃതഃ ശ്രിയാ ഭാസ്വരസര്വദേഹഃ। നിദര്ശയന് രാമമവേക്ഷ്യ ഖസ്ഥഃ സഖ്യം കുരുഷ്വേതി തദാഭ്യുവാച
കബന്ധൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, മുഴുവൻ ശരീരവും ഭംഗിയായി തിളങ്ങി, ആകാശത്ത് രാമനെ നോക്കി: 'സ്നേഹബന്ധം സ്ഥാപിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
thumb|ചതുഃസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ചതുഃസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ എഴുപത്തിനാലാമത്തെ സർഗ്ഗം.
തൌ കബന്ധേന തം മാര്ഗം പമ്പായാ ദര്ശിതം വനേ। ആതസ്ഥതുര്ദിശം ഗൃഹ്യ പ്രതീചീം നൃവരാത്മജൌ
കബന്ധൻ പമ്പയുടെ അരികിലെ കാട്ടിലൂടെ പോകാനുള്ള വഴി കാണിച്ച ശേഷം, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജകുമാരന്മാരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും പടിഞ്ഞാറ് യാത്ര തുടങ്ങി.
തൌ ശൈലേഷ്വാചിതാനേകാന് ക്ഷൌദ്രപുഷ്പഫലദ്രുമാന്। വീക്ഷന്തൌ ജഗ്മതുര്ദ്രഷ്ടും സുഗ്രീവം രാമലക്ഷ്മണൌ
യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ രാമനും ലക്ഷ്മണനും തേനും പൂവും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞ നിരവധി മലകൾ കാണുകയും, സുഗ്രീവനെ അന്വേഷിച്ച് മുന്നോട്ട് പോവുകയും ചെയ്തു.
കൃത്വാ തു ശൈലപൃഷ്ഠേ തു തൌ വാസം രഘുനന്ദനൌ। പമ്പായാഃ പശ്ചിമം തീരം രാഘവാവുപതസ്ഥതുഃ
രഘുവംശജന്മാർ ഒരു മലയുടെ ചാരിൽ തങ്ങുകയും, പമ്പയുടെ പടിഞ്ഞാറ് തീരത്തേക്ക് അടുത്തു ചെന്നു.
തൌ പുഷ്കരിണ്യാഃ പമ്പായാസ്തീരമാസാദ്യ പശ്ചിമമ്। അപശ്യതാം തതസ്തത്ര ശബര്യാ രമ്യമാശ്രമമ്
പമ്പയുടെ മനോഹരമായ പടിഞ്ഞാറ് തീരം എത്തിയപ്പോൾ, അവിടെ ശബരിയുടെ മനോഹരമായ ആശ്രമം അവർ കണ്ടു.
തൌ തമാശ്രമമാസാദ്യ ദ്രുമൈര്ബഹുഭിരാവൃതമ്। സുരമ്യമഭിവീക്ഷന്തൌ ശബരീമഭ്യുപേയതുഃ
അവർ ആ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി, പല വൃക്ഷങ്ങൾകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട അതി മനോഹരമായ ആ സ്ഥലം നോക്കി, ശബരിയെ സമീപിച്ചു.
തൌ ദൃഷ്ട്വാ തു തദാ സിദ്ധാ സമുത്ഥായ കൃതാഞ്ജലിഃ। പാദൌ ജഗ്രാഹ രാമസ്യ ലക്ഷ്മണസ്യ ച ധീമതഃ
അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, സിദ്ധയായ ശബരി എഴുന്നേറ്റ്, കൈകൂപ്പി, രാമന്റെയും ബുദ്ധിശാലിയായ ലക്ഷ്മണന്റെയും കാലുകൾ സ്പർശിച്ചു.
പാദ്യമാചമനീയം ച സര്വം പ്രാദാദ് യഥാവിധി। താമുവാച തതോ രാമഃ ശ്രമണീം ധര്മസംസ്ഥിതാമ്
അവൾ കാലുകൾ കഴുകാനും കുടിക്കാൻ വെള്ളവും എല്ലാ ആചാരപ്രകാരം നൽകി. അതിനുശേഷം ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച ആ സന്യാസിനിയോട് രാമൻ പറഞ്ഞു.
കച്ചിത്തേ നിര്ജിതാ വിഘ്നാഃ കച്ചിത്തേ വര്ധതേ തപഃ। കച്ചിത്തേ നിയതഃ കോപ ആഹാരശ്ച തപോധനേ
നിനക്ക് തടസ്സങ്ങൾ എല്ലാം ജയിക്കപ്പെട്ടോ? നിന്റെ തപസ്സു വർധിച്ചോ? നിന്റെ കോപം നിയന്ത്രണത്തിലാണോ? ഭക്ഷണം നിയന്ത്രിച്ച് കഴിക്കാറുണ്ടോ, തപസ്സിൽ സമ്പന്നയായവളേ?
കച്ചിത്തേ നിയമാഃ പ്രാപ്താഃ കച്ചിത്തേ മനസഃ സുഖമ്। കച്ചിത്തേ ഗുരുശുശ്രൂഷാ സഫലാ ചാരുഭാഷിണി
നിന്റെ വ്രതങ്ങൾ പാലിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ? മനസിന് സമാധാനമുണ്ടോ? ഗുരുക്കന്മാരെ സേവിച്ചത് ഫലപ്രദമായോ, മൃദുവായി സംസാരിക്കുന്നവളേ?
രാമേണ താപസീ പൃഷ്ടാ സാ സിദ്ധാ സിദ്ധസമ്മതാ। ശശംസ ശബരീ വൃദ്ധാ രാമായ പ്രത്യവസ്ഥിതാ
രാമൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, സിദ്ധരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന, പ്രായം ചെന്ന ശബരി അവിടത്തേക്ക് ഉറച്ച മനസ്സോടെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
അദ്യ പ്രാപ്താ തപഃസിദ്ധിസ്തവ സംദര്ശനാന്മയാ। അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ ഗുരവശ്ച സുപൂജിതാഃ
ഇന്ന് നിന്നെ കണ്ടതിലൂടെ എന്റെ തപസ്സിന് ഫലം ലഭിച്ചു. ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം സഫലമായി, ഗുരുക്കന്മാരെയും ഞാൻ നല്ലപോലെ ആദരിച്ചു.
അദ്യ മേ സഫലം തപ്തം സ്വര്ഗശ്ചൈവ ഭവിഷ്യതി। ത്വയി ദേവവരേ രാമ പൂജിതേ പുരുഷര്ഷഭ
ഇന്ന് ഞാൻ ചെയ്ത തപസ്സിന് ഫലം കിട്ടി, സ്വർഗ്ഗവും ലഭിക്കും. മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമാ, ദേവതകളിൽ പ്രധാനനായവനേ, നിന്നെ ഞാൻ ആരാധിച്ചതിനാൽ.
തവാഹം ചക്ഷുഷാ സൌമ്യ പൂതാ സൌമ്യേന മാനദ। ഗമിഷ്യാമ്യക്ഷയാംല്ലോകാംസ്ത്വത്പ്രസാദാദരിംദമ
നിന്റെ ദയാപൂർണ്ണമായ ദൃഷ്ടിയാൽ ഞാൻ വിശുദ്ധയായി. ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ശാശ്വതമായ ലോകങ്ങളിൽ എത്തും.
ചിത്രകൂടം ത്വയി പ്രാപ്തേ വിമാനൈരതുലപ്രഭൈഃ। ഇതസ്തേ ദിവമാരൂഢാ യാനഹം പര്യചാരിഷമ്
നീ അതുല്യമായ പ്രകാശമുള്ള രഥങ്ങളിൽ ചിത്രകൂടത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, അവിടെ നിന്നാണ് ഞാൻ നിന്നെ സേവിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയത്.
തൈശ്ചാഹമുക്താ ധര്മജ്ഞൈര്മഹാഭാഗൈര്മഹര്ഷിഭിഃ। ആഗമിഷ്യതി തേ രാമഃ സുപുണ്യമിമമാശ്രമമ്
ധർമ്മം അറിയുന്ന, മഹാഭാഗ്യശാലിയായ മഹർഷിമാർ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'രാമൻ നിന്റെ അതിപുണ്യമായ ആശ്രമത്തിൽ വരും.'
സ തേ പ്രതിഗ്രഹീതവ്യഃ സൌമിത്രിസഹിതോഽതിഥിഃ। തം ച ദൃഷ്ട്വാ വരാംല്ലോകാനക്ഷയാംസ്ത്വം ഗമിഷ്യസി
'സൗമിത്രിയോടൊപ്പം വരുന്ന അതിഥിയായ രാമനെ നീ സ്വീകരിക്കണം. അവനെ കണ്ടാൽ നീ ഉത്തമമായ ശാശ്വത ലോകങ്ങളിൽ എത്തും.'
ഏവമുക്താ മഹാഭാഗൈസ്തദാഹം പുരുഷര്ഷഭ। മയാ തു സംചിതം വന്യം വിവിധം പുരുഷര്ഷഭ
മഹാഭാഗ്യശാലികളായ മഹർഷിമാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ പലവിധ വനഫലങ്ങൾ ശേഖരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തവാര്ഥേ പുരുഷവ്യാഘ്ര പമ്പായാസ്തീരസമ്ഭവമ്। ഏവമുക്തഃ സ ധര്മാത്മാ ശബര്യാ ശബരീമിദമ്
പമ്പാനദിയുടെ തീരത്ത് ജനിച്ച മനുഷ്യസിംഹനായ നിന്റെ വേണ്ടി ഞാൻ ഇവ ശേഖരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ശബരിയോട് പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ധാർമ്മികനായവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാഘവഃ പ്രാഹ വിജ്ഞാനേ താം നിത്യമബഹിഷ്കൃതാമ്। ദനോഃ സകാശാത് തത്ത്വേന പ്രഭാവം തേ മഹാത്മനാമ്
സമൂഹത്തിൽ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരുന്നവളായ ശബരിയോട് രാഘവൻ ചോദിച്ചു: ദാനുവിന്റെ വംശത്തിൽ നിന്നുള്ള ആ മഹാത്മാക്കളുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് അവൾക്ക് അറിവുണ്ടായിരുന്നു.
ശ്രുതം പ്രത്യക്ഷമിച്ഛാമി സംദ്രഷ്ടും യദി മന്യസേ। ഏതത്തു വചനം ശ്രുത്വാ രാമവക്ത്രവിനിഃസൃതമ്
അത് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്, പക്ഷേ നേരിട്ട് കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, നീ സമ്മതിച്ചാൽ. രാമന്റെ വായിൽ നിന്നു ഈ വാക്കുകൾ പുറത്തുവന്നപ്പോൾ,
ശബരീ ദര്ശയാമാസ താവുഭൌ തദ്വനം മഹത്। പശ്യ മേഘഘനപ്രഖ്യം മൃഗപക്ഷിസമാകുലമ്
ശബരി ഇരുവർക്കും ആ മഹാവനം കാണിച്ചു: 'നോക്കൂ, മഴമേഘംപോലെ കനത്തതും മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞതുമായ വനമാണിത്.'
കാകുത്സ്ഥരേ, ആ ഗുഹ കല്ലുകൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടതും, അതിൽ കയറാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതുമാണ്. അതിന്റെ കിഴക്കേ വാതിലിന് സമീപം, തണുത്ത വെള്ളം നിറഞ്ഞ വലിയ ഒരു കുളം ഉണ്ട്; പലതരം വേരുകളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞതും, വിവിധ വൃക്ഷങ്ങൾക്കാൽ കവിഞ്ഞതുമായ മനോഹരമായ സ്ഥലമാണത്. അവിടെ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ സുഗ്രീവൻ കുരങ്ങന്മാരോടൊപ്പം താമസിക്കുന്നു.