ഭാസ്കരസ്യൌരസഃ പുത്രോ വാലിനാ കൃതകില്ബിഷഃ। സംനിധായായുധം ക്ഷിപ്രമൃഷ്യമൂകാലയം കപിമ്
സൂര്യന്റെ മകനായ അവൻ, വാലി ചെയ്ത അന്യായം മൂലം, ആയുധങ്ങൾ വച്ചുവെച്ച്, ഇപ്പോൾ ഋശ്യമൂകപർവതത്തിൽ താമസിക്കുന്നു. അവൻ വാനരനാഥനാണ്.
കുരു രാഘവ സത്യേന വയസ്യം വനചാരിണമ്। സ ഹി സ്ഥാനാനി കാത്സ്ന്ര്യേന സര്വാണി കപികുഞ്ജരഃ
രാഘവാ, സത്യത്തിന്റെ ബലത്തിൽ ആ കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന വാനരനെ കൂട്ടുകാരനാക്കൂ. കാരണം, വാനരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവനായ അവൻ എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളും പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നവനാണ്.
നരമാംസാശിനാം ലോകേ നൈപുണ്യാദധിഗച്ഛതി। ന തസ്യാവിദിതം ലോകേ കിംചിദസ്തി ഹി രാഘവ
മനുഷ്യമാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവരെക്കാൾ പോലും ഈ ലോകത്ത് കഴിവിൽ മുന്നിലാണ് അവൻ. രാഘവാ, ഈ ലോകത്ത് അവനറിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല.
യാവത് സൂര്യഃ പ്രതപതി സഹസ്രാംശുഃ പരംതപ। സ നദീര്വിപുലാന് ശൈലാന് ഗിരിദുര്ഗാണി കന്ദരാന്
ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നതുവരെ, അവൻ നദികൾ, വലിയ പർവതങ്ങൾ, മലക്കോട്ടകൾ, ഗുഹകൾ എന്നിവയെല്ലാം അന്വേഷിക്കും.
അന്വിഷ്യ വാനരൈഃ സാര്ധം പത്നീം തേഽധിഗമിഷ്യതി। വാനരാംശ്ച മഹാകായാന് പ്രേഷയിഷ്യതി രാഘവ
വാനരന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവൻ നിന്റെ ഭാര്യയെ കണ്ടെത്തും. രാഘവാ, വലിയ ശരീരമുള്ള വാനരന്മാരെ അവൻ അയക്കും.
ദിശോ വിചേതും താം സീതാം ത്വദ്വിയോഗേന ശോചതീമ്। അന്വേഷ്യതി വരാരോഹാം മൈഥിലീം രാവണാലയേ
അവൻ എല്ലാ ദിശകളിലും സീതയെ അന്വേഷിക്കാൻ വാനരന്മാരെ അയക്കും. നിന്റെ വേർപാടിൽ ദുഃഖിക്കുന്ന മഹിളിയായ മൈഥിലിയെ രാവണന്റെ വീട്ടിൽ അന്വേഷിക്കും.
സ മേരുശൃങ്ഗാഗ്രഗതാമനിന്ദിതാം പ്രവിശ്യ പാതാലതലേഽപി വാശ്രിതാമ്। പ്ലവങ്ഗമാനാമൃഷഭസ്തവ പ്രിയാം നിഹത്യ രക്ഷാംസി പുനഃ പ്രദാസ്യതി
നിന്ദിക്കാനാകാത്ത നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ മേരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിലായാലും അല്ലെങ്കിൽ ഭൂമിയുടെ അടിത്തട്ടിലായാലും, വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ആ ദാനവരെ തോല്പിച്ച് അവളെ വീണ്ടും നിനക്കു തിരികെ നൽകും.
thumb|ത്രിസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ത്രിസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
മഹത്വമുള്ള വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ എഴുപത്തിമൂന്നാം സർഗം കേൾക്കൂ.
ദര്ശയിത്വാ തു രാമായ സീതായാഃ പരിമാര്ഗണേ। വാക്യമന്വര്ഥമര്ഥജ്ഞഃ കബന്ധഃ പുനരബ്രവീത്
സീതയെ അന്വേഷിക്കാൻ വഴി കാണിച്ച ശേഷം, കാര്യത്തിൽ നന്നായി അറിവുള്ള കബന്ധൻ വീണ്ടും രാമനോടു പറഞ്ഞു.
ഏഷ രാമ ശിവഃ പന്ഥാ യത്രൈതേ പുഷ്പിതാ ദ്രുമാഃ। പ്രതീചീം ദിശമാശ്രിത്യ പ്രകാശന്തേ മനോരമാഃ
രാമാ, ഈ പുഷ്പിതമായ മരങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറ് നോക്കി നിൽക്കുന്ന ഈ വഴിയാണ് ശുഭമായത്.
ജമ്ബൂപ്രിയാലപനസാ ന്യഗ്രോധപ്ലക്ഷതിന്ദുകാഃ। അശ്വത്ഥാഃ കര്ണികാരാശ്ച ചൂതാശ്ചാന്യേ ച പാദപാഃ
ഇവിടെ ജാംബു, പ്രിയാളം, പ്ലാവു, ആൽമരം, ഉൽപ്പ, തിന്ദുകം, അശ്വത്തം, കർണികാരം, മാവു തുടങ്ങിയ മറ്റു മരങ്ങളും വളരുന്നു.
ധന്വനാ നാഗവൃക്ഷാശ്ച തിലകാ നക്തമാലകാഃ। നീലാശോകാഃ കദമ്ബാശ്ച കരവീരാശ്ച പുഷ്പിതാഃ
ഇവിടെ നാഗവൃക്ഷങ്ങൾ, തിലകം, രാത്രിയിൽ പൂക്കുന്ന മല്ലിക, നീല അശോകം, കടമ്പ, പൂത്ത കണിക്കൊന്ന എന്നിവയും കാണാം.
അഗ്നിമുഖ്യാ അശോകാശ്ച സുരക്താഃ പാരിഭദ്രകാഃ। താനാരുഹ്യാഥവാ ഭൂമൌ പാതയിത്വാ ച താന് ബലാത്
അഗ്നിപോലെ ചുവന്ന അശോകമരങ്ങളും, തീവ്രമായ ചുവപ്പുള്ള പാരിഭദ്രകമരങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്; അവയിൽ കയറി അല്ലെങ്കിൽ അവയെ താഴെ കുലുക്കി,
ഫലാന്യമൃതകല്പാനി ഭക്ഷയിത്വാ ഗമിഷ്യഥഃ। തദതിക്രമ്യ കാകുത്സ്ഥ വനം പുഷ്പിതപാദപമ്
അമൃതംപോലെയുള്ള പഴങ്ങൾ കഴിച്ച്, പിന്നെ നീ യാത്ര തുടരാം.
നന്ദനപ്രതിമം ചാന്യത് കുരവസ്തൂത്തരാ ഇവ। സര്വകാലഫലാ യത്ര പാദപാ മധുരസ്രവാഃ
അതിന് അപ്പുറം, കാകുത്സ്ഥൻ, നന്ദനവനത്തിനെപ്പോലെയുള്ള മറ്റൊരു വനമുണ്ട്, പടിഞ്ഞാറ് കുരവകകാടുകൾ പോലെ, എല്ലായ്പ്പോഴും പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച മരങ്ങൾ അവിടെ കാണാം.
സര്വേ ച ഋതവസ്തത്ര വനേ ചൈത്രരഥേ യഥാ। ഫലഭാരനതാസ്തത്ര മഹാവിടപധാരിണഃ
അവിടെ, ചൈത്രരഥവനത്തിൽപോലെ, എല്ലാ ঋതുക്കളും അനുഭവിക്കാം; വലിയ തണൽ നൽകുന്ന മരങ്ങൾ പഴങ്ങളുടെ ഭാരത്തിൽ താഴ്ന്നു നിൽക്കുന്നു.
ശോഭന്തേ സര്വതസ്തത്ര മേഘപര്വതസംനിഭാഃ। താനാരുഹ്യാഥവാ ഭൂമൌ പാതയിത്വാഥവാ സുഖമ്
അവിടെ, മേഘങ്ങൾക്കും പർവതങ്ങൾക്കും സമാനമായ മരങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും മനോഹരമായി നിൽക്കുന്നു; അവയിൽ കയറി അല്ലെങ്കിൽ എളുപ്പത്തിൽ താഴെ കുലുക്കി,
ഫലാന്യമൃതകല്പാനി ലക്ഷ്മണസ്തേ പ്രദാസ്യതി। ചങ്ക്രമന്തൌ വരാന് ശൈലാന് ശൈലാച്ഛൈലം വനാദ് വനമ്
ലക്ഷ്മണൻ നിനക്കു അമൃതംപോലെയുള്ള പഴങ്ങൾ നൽകും; നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും പർവതത്തിൽ നിന്ന് പർവതത്തിലേക്കും, വനത്തിൽ നിന്ന് വനത്തിലേക്കും സഞ്ചരിക്കും.
തതഃ പുഷ്കരിണീം വീരൌ പമ്പാം നാമ ഗമിഷ്യഥഃ। അശര്കരാമവിഭ്രംശാം സമതീര്ഥാമശൈവലാമ്
അതിനുശേഷം, ധീരന്മാരേ, പമ്പ എന്ന പേരുള്ള ഒരു കുളത്തിലേക്ക് നിങ്ങൾ എത്തും; അതിന് മണൽ മാത്രമേയുള്ളൂ, കല്ലുകളോ പുഴുക്കളോ ഇല്ല, സമതലവും ശുദ്ധവുമാണ്.
രാമ സംജാതവാലൂകാം കമലോത്പലശോഭിതാമ്। തത്ര ഹംസാഃ പ്ലവാഃ ക്രൌഞ്ചാഃ കുരരാശ്ചൈവ രാഘവ
രാമാ, അതിന്റെ മണൽ പുതുതായി രൂപപ്പെട്ടതും, താമരകളും നീലനീർമ്മലരും അലങ്കരിച്ചതുമാണ്; അവിടെ ഹംസകൾ, നീന്തുന്ന പക്ഷികൾ, കുരുവികൾ, കുരരപക്ഷികൾ എന്നിവയും കാണാം, രാഘവ.
വല്ഗുസ്വരാ നികൂജന്തി പമ്പാസലിലഗോചരാഃ। നോദ്വിജന്തേ നരാന് ദൃഷ്ട്വാ വധസ്യാകോവിദാഃ ശുഭാഃ
പമ്പയുടെ വെള്ളത്തിൽ അവയ്ക്ക് മനോഹരമായ ശബ്ദത്തിൽ പാട്ടുപാടുന്നു; മനുഷ്യരെ കണ്ടാലും അവ ഭയപ്പെടുന്നില്ല, അവയ്ക്ക് ദോഷം അറിയില്ല, അതുകൊണ്ട് അവ ശുഭമാണ്.
ഘൃതപിണ്ഡോപമാന് സ്ഥൂലാംസ്താന് ദ്വിജാന് ഭക്ഷയിഷ്യഥഃ। രോഹിതാന് വക്രതുണ്ഡാംശ്ച നലമീനാംശ്ച രാഘവ
നെയ്യുപ് പോലെ വലിയവയും, ചുവപ്പു നിറമുള്ളവയും, വളഞ്ഞ തൂണ്ടുള്ളവയും, നലമീൻ എന്നിവയും നീ അവിടെ ഭക്ഷിക്കും, രാഘവ.
പമ്പായാമിഷുഭിര്മത്സ്യാംസ്തത്ര രാമ വരാന് ഹതാന്। നിസ്ത്വക്പക്ഷാനയസ്തപ്താനകൃശാനൈകകണ്ടകാന്
പമ്പയിൽ നിന്നുള്ള ഉത്തമമായ മീനുകൾ, ചുരുണ്ടതും, തൊലിയും ചിറകും ഇല്ലാത്തതും, ചുട്ടതും, വലുതും, ഒരൊറ്റ മുള്ളുള്ളതുമാണ് അവിടെ രാമാ, നീ കഴിക്കും.
തവ ഭക്ത്യാ സമായുക്തോ ലക്ഷ്മണഃ സമ്പ്രദാസ്യതി। ഭൃശം താന് ഖാദതോ മത്സ്യാന് പമ്പായാഃ പുഷ്പസംചയേ
നിന്റെ ഭക്തിയോടെ ലക്ഷ്മണൻ ആ മീനുകൾ നിനക്കു സമർപ്പിക്കും; നീ അവ കഴിക്കുമ്പോൾ പമ്പയിൽ നിന്നുള്ള പൂക്കൾ ചുറ്റുമുണ്ടാകും.
പദ്മഗന്ധി ശിവം വാരി സുഖശീതമനാമയമ്। ഉദ്ധൃത്യ സ തദാക്ലിഷ്ടം രൂപ്യസ്ഫടികസംനിഭമ്
പമ്പയുടെ കുളിർതണുത്തും, കമലപൂവിന്റെ സുഗന്ധവും നിറഞ്ഞും, വെള്ളം ശുദ്ധവും സുതാര്യവുമാണ്; വെള്ളി അല്ലെങ്കിൽ സ്ഫടികം പോലെ തെളിഞ്ഞതും, അതു കൊണ്ടുവന്ന് അവൻ നിനക്കു നൽകും.
അഥ പുഷ്കരപര്ണേന ലക്ഷ്മണഃ പായയിഷ്യതി। സ്ഥൂലാന് ഗിരിഗുഹാശയ്യാന് വാനരാന് വനചാരിണഃ
പിന്നീട്, ലക്ഷ്മണൻ പുഷ്കരപത്രത്തിൽ വെള്ളം നിനക്കു നൽകും; കൂടാതെ, മലഗുഹകളിൽ വസിക്കുന്ന വനംചുറ്റുന്ന വലിയ വാനരന്മാരെയും അങ്ങോട്ട് കൊണ്ടുവരും.
സായാഹ്നേ വിചരന് രാമ ദര്ശയിഷ്യതി ലക്ഷ്മണഃ। അപാം ലോഭാദുപാവൃത്താന് വൃഷഭാനിവ നര്ദതഃ
സന്ധ്യാകാലത്ത് നീ നടക്കുമ്പോൾ, രാമാ, ലക്ഷ്മണൻ നിനക്കു കാണിക്കും; വെള്ളം കിട്ടാൻ അത്യാഗ്രഹം കൊണ്ടു മാറിനിൽക്കുന്ന, കാളകളെപ്പോലെ കൂവുന്നവരെ.
സ്ഥൂലാന് പീതാംശ്ച പമ്പായാം ദ്രക്ഷ്യസി ത്വം നരോത്തമ। സായാഹ്നേ വിചരന് രാമ വിടപീ മാല്യധാരിണഃ
പമ്പയിൽ നീ വലിയ മഞ്ഞ നിറമുള്ളവരെയും കാണും, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമാ; സന്ധ്യാകാലത്ത് നീ നടക്കുമ്പോൾ, പുഷ്പമാലകൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളെയും കാണും.
ശിവോദകം ച പമ്പായാം ദൃഷ്ട്വാ ശോകം വിഹാസ്യസി। സുമനോഭിശ്ചിതാസ്തത്ര തിലകാ നക്തമാലകാഃ
പമ്പയുടെ ശുഭമായ വെള്ളം കണ്ടാൽ, നിന്റെ ദുഃഖം നീക്കപ്പെടും; അവിടെ തിലകം, നക്തമാലക എന്നിവയാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന പുഷ്പവൃക്ഷങ്ങൾ കാണാം.
ഉത്പലാനി ച ഫുല്ലാനി പങ്കജാനി ച രാഘവ। ന താനി കശ്ചിന്മാല്യാനി തത്രാരോപയിതാ നരഃ
പുഷ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉത്പലങ്ങളും പദ്മങ്ങളും അവിടെ കാണാം, രാഘവാ; ആ മാലകൾ അവിടെ ആരും കെട്ടിയതല്ല.