ഏവമുക്തൌ തു തൌ വീരൌ കബന്ധേന നരേശ്വരൌ। ഗിരിപ്രദരമാസാദ്യ പാവകം വിസസര്ജതുഃ
കബന്ധൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ആ രണ്ടു വീരന്മാർ, മനുഷ്യരാജാക്കന്മാർ, പർവ്വതത്തിലെ പിളർപ്പിൽ എത്തി, തീ കൊളുത്തി.
ലക്ഷ്മണസ്തു മഹോല്കാഭിര്ജ്വലിതാഭിഃ സമന്തതഃ। ചിതാമാദീപയാമാസ സാ പ്രജജ്വാല സര്വതഃ
ലക്ഷ്മണൻ ചുറ്റും വലിയ ജ്വാലകളോടെ ചിതയിൽ തീ കൊളുത്തി; അതു മുഴുവൻ പ്രകാശിച്ച് കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
തച്ഛരീരം കബന്ധസ്യ ഘൃതപിണ്ഡോപമം മഹത്। മേദസാ പച്യമാനസ്യ മന്ദം ദഹത പാവകഃ
കബന്ധന്റെ ആ വലിയ ശരീരം, നെയ്യ് കട്ടപോല, കൊഴുപ്പ് ഉരുകിക്കൊണ്ടിരിക്കെ തീയാൽ പതിയെ ദഹിച്ചു.
സവിധൂയ ചിതാമാശു വിധൂമോഽഗ്നിരിവോത്ഥിതഃ। അരജേ വാസസീ ബിഭ്രന്മാല്യം ദിവ്യം മഹാബലഃ
ചിതയെ വേഗത്തിൽ തള്ളിക്കളഞ്ഞ്, കബന്ധൻ പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ എഴുന്നേറ്റു; പൊടിയില്ലാത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ദിവ്യമായ മാല അണിഞ്ഞ്, വലിയ ശക്തിയോടെ.
തതശ്ചിതായാ വേഗേന ഭാസ്വരോ വിരജാമ്ബരഃ। ഉത്പപാതാശു സംഹൃഷ്ടഃ സര്വപ്രത്യങ്ഗഭൂഷണഃ
അനന്തരം, ചിതയിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ, പ്രകാശമുള്ളവനും നിർമ്മലവസ്ത്രം ധരിച്ചവനും, സന്തോഷത്തോടെ, എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവനും, ഉയർന്നു.
വിമാനേ ഭാസ്വരേ തിഷ്ഠന് ഹംസയുക്തേ യശസ്കരേ। പ്രഭയാ ച മഹാതേജാ ദിശോ ദശ വിരാജയന്
ഹംസങ്ങൾ കെട്ടിയ മനോഹരമായ വിമാനത്തിൽ നില്ക്കുന്നവനും, പ്രശസ്തനും, മഹത്തായ തേജസ്സോടെ, തന്റെ പ്രകാശംകൊണ്ട് പത്തു ദിശകളും പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
സോഽന്തരിക്ഷഗതോ വാക്യം കബന്ധോ രാമമബ്രവീത്। ശൃണു രാഘവ തത്ത്വേന യഥാ സീതാമവാപ്സ്യസി
ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന കബന്ധൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു: രാഘവാ, നീ സീതയെ എങ്ങനെ വീണ്ടെടുക്കുമെന്നു ഞാൻ സത്യമായി പറയും, കേൾക്കൂ.
രാമ ഷഡ് യുക്തയോ ലോകേ യാഭിഃ സര്വം വിമൃശ്യതേ। പരിമൃഷ്ടോ ദശാന്തേന ദശാഭാഗേന സേവ്യതേ
രാമാ, ലോകത്തിൽ ആറ് മാർഗങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവയാൽ എല്ലാം പരിശോധിക്കാം; പത്ത് ഭാഗത്തിൽ ഒന്ന് പരിശോധിച്ചശേഷം, പത്ത് ഭാഗം സേവിക്കപ്പെടുന്നു.
ദശാഭാഗഗതോ ഹീനസ്ത്വം ഹി രാമ സലക്ഷ്മണഃ। യത്കൃതേ വ്യസനം പ്രാപ്തം ത്വയാ ദാരപ്രധര്ഷണമ്
രാമാ, നീയും ലക്ഷ്മണനും പത്ത് ഭാഗം കുറഞ്ഞ അവസ്ഥയിലേക്കാണ് എത്തിയത്. അതുകൊണ്ടാണ് നിനക്ക് ഈ ദുരന്തം സംഭവിച്ചത്, ഭാര്യയെ അപമാനിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഈ കഷ്ടം നേരിടേണ്ടി വന്നത്.
തദവശ്യം ത്വയാ കാര്യഃ സ സുഹൃത് സുഹൃദാം വര। അകൃത്വാ നഹി തേ സിദ്ധിമഹം പശ്യാമി ചിന്തയന്
അതിനാൽ, നീ നിർബന്ധമായി പ്രവർത്തിക്കണം, സുഹൃത്തുക്കളിൽ ഏറ്റവും നല്ലവനേ. അതു ചെയ്യാതെ നീ വിജയിക്കുമെന്ന് ഞാൻ ചിന്തിച്ചാലും കാണുന്നില്ല.
ശ്രൂയതാം രാമ വക്ഷ്യാമി സുഗ്രീവോ നാമ വാനരഃ। ഭ്രാത്രാ നിരസ്തഃ ക്രുദ്ധേന വാലിനാ ശക്രസൂനുനാ
ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ രാമാ, ഞാൻ പറയാം: സുഖ്രീവൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരു വാനരൻ ഉണ്ട്. അവനെ അവന്റെ സഹോദരനായ ക്രുദ്ധനായ വാലി, ഇന്ദ്രന്റെ മകൻ, പുറത്താക്കി.
ഋഷ്യമൂകേ ഗിരിവരേ പമ്പാപര്യന്തശോഭിതേ। നിവസത്യാത്മവാന് വീരശ്ചതുര്ഭിഃ സഹ വാനരൈഃ
പമ്പയുടെ അതിരുകളോട് ചേർന്ന് മനോഹരമായ ഋശ്യമൂകപർവതത്തിൽ, ആത്മസംയമനം ഉള്ള ധൈര്യശാലിയായ സുഖ്രീവൻ നാലു വാനരന്മാരോടൊപ്പം താമസിക്കുന്നു.
വാനരേന്ദ്രോ മഹാവീര്യസ്തേജോവാനമിതപ്രഭഃ। സത്യസംധോ വിനീതശ്ച ധൃതിമാന് മതിമാന് മഹാന്
വാനരന്മാരുടെ രാജാവായ അവൻ വലിയ വീര്യശാലിയുമാണ്, അതിരില്ലാത്ത തേജസ്സും ഉണ്ട്, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവനും വിനയശാലിയുമാണ്, ധൈര്യവും ബുദ്ധിയും നിറഞ്ഞ മഹാനാണ്.
ദക്ഷഃ പ്രഗല്ഭോ ദ്യുതിമാന് മഹാബലപരാക്രമഃ। ഭ്രാത്രാ വിവാസിതോ വീര രാജ്യഹേതോര്മഹാത്മനാ
അവൻ കഴിവുള്ളവനും ധൈര്യശാലിയുമാണ്, പ്രകാശമുള്ളവനും വലിയ ശക്തിയും പരാക്രമവും ഉള്ളവനാണ്. രാജ്യം കിട്ടാനായി മഹാത്മാവായ സഹോദരൻ അവനെ പുറത്താക്കി.
സ തേ സഹായോ മിത്രം ച സീതായാഃ പരിമാര്ഗണേ। ഭവിഷ്യതി ഹി തേ രാമ മാ ച ശോകേ മനഃ കൃഥാഃ
അവൻ സീതയെ അന്വേഷിക്കാൻ നിനക്ക് കൂട്ടുകാരനും സുഹൃത്തും ആയിരിക്കും. അതുകൊണ്ട് രാമാ, ദുഃഖം മനസ്സിൽ വയ്ക്കേണ്ടതില്ല.
ഭവിതവ്യം ഹി തച്ചാപി ന തച്ഛക്യമിഹാന്യഥാ। കര്തുമിക്ഷ്വാകുശാര്ദൂല കാലോ ഹി ദുരതിക്രമഃ
ഇത് സംഭവിക്കേണ്ടതാണു, ഇതിന് മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ സിംഹമേ, സമയത്തെ അതിക്രമിക്കാൻ ആര്ക്കും കഴിയില്ല.
ഗച്ഛ ശീഘ്രമിതോ വീര സുഗ്രീവം തം മഹാബലമ്। വയസ്യം തം കുരു ക്ഷിപ്രമിതോ ഗത്വാദ്യ രാഘവ
വീരാ, നീ ഇവിടെ നിന്ന് വേഗത്തിൽ പോയി ആ മഹാബലശാലിയായ സുഖ്രീവനെ കാണൂ. രാഘവാ, ഇന്നുതന്നെ പോയി അവനെ കൂട്ടുകാരനാക്കൂ.
അദ്രോഹായ സമാഗമ്യ ദീപ്യമാനേ വിഭാവസൌ। ന ച തേ സോഽവമന്തവ്യഃ സുഗ്രീവോ വാനരാധിപഃ
സ്നേഹത്തിനായി, തീ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നപ്പോൾ, അവനെ സമീപിക്കൂ. വാനരാധിപനായ സുഖ്രീവനെ നീ അവഗണിക്കരുത്.
കൃതജ്ഞഃ കാമരൂപീ ച സഹായാര്ഥീ ച വീര്യവാന്। ശക്തൌ ഹ്യദ്യ യുവാം കര്തും കാര്യം തസ്യ ചികീര്ഷിതമ്
അവൻ ഉപകാരമറിഞ്ഞവനും, ഇഷ്ടമെന്നപോലെ രൂപം മാറ്റാൻ കഴിയുന്നവനും, കൂട്ടുകാരെ അന്വേഷിക്കുന്നവനും, ശക്തിയുള്ളവനും ആണ്. ഇന്ന് നിങ്ങൾ ഇരുവരും അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയും.
കൃതാര്ഥോ വാകൃതാര്ഥോ വാ തവ കൃത്യം കരിഷ്യതി। സ ഋക്ഷരജസഃ പുത്രഃ പമ്പാമടതി ശങ്കിതഃ
അവൻ വിജയിച്ചാലും അല്ലാതിരുന്നാലും, കരടികളുടെ രാജാവിന്റെ മകനായവൻ നിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കും. ഇപ്പോൾ അവൻ പമ്പയുടെ സമീപത്ത് സംശയത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഭാസ്കരസ്യൌരസഃ പുത്രോ വാലിനാ കൃതകില്ബിഷഃ। സംനിധായായുധം ക്ഷിപ്രമൃഷ്യമൂകാലയം കപിമ്
സൂര്യന്റെ മകനായ അവൻ, വാലി ചെയ്ത അന്യായം മൂലം, ആയുധങ്ങൾ വച്ചുവെച്ച്, ഇപ്പോൾ ഋശ്യമൂകപർവതത്തിൽ താമസിക്കുന്നു. അവൻ വാനരനാഥനാണ്.
കുരു രാഘവ സത്യേന വയസ്യം വനചാരിണമ്। സ ഹി സ്ഥാനാനി കാത്സ്ന്ര്യേന സര്വാണി കപികുഞ്ജരഃ
രാഘവാ, സത്യത്തിന്റെ ബലത്തിൽ ആ കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന വാനരനെ കൂട്ടുകാരനാക്കൂ. കാരണം, വാനരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവനായ അവൻ എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളും പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നവനാണ്.
നരമാംസാശിനാം ലോകേ നൈപുണ്യാദധിഗച്ഛതി। ന തസ്യാവിദിതം ലോകേ കിംചിദസ്തി ഹി രാഘവ
മനുഷ്യമാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവരെക്കാൾ പോലും ഈ ലോകത്ത് കഴിവിൽ മുന്നിലാണ് അവൻ. രാഘവാ, ഈ ലോകത്ത് അവനറിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല.
യാവത് സൂര്യഃ പ്രതപതി സഹസ്രാംശുഃ പരംതപ। സ നദീര്വിപുലാന് ശൈലാന് ഗിരിദുര്ഗാണി കന്ദരാന്
ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നതുവരെ, അവൻ നദികൾ, വലിയ പർവതങ്ങൾ, മലക്കോട്ടകൾ, ഗുഹകൾ എന്നിവയെല്ലാം അന്വേഷിക്കും.
അന്വിഷ്യ വാനരൈഃ സാര്ധം പത്നീം തേഽധിഗമിഷ്യതി। വാനരാംശ്ച മഹാകായാന് പ്രേഷയിഷ്യതി രാഘവ
വാനരന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവൻ നിന്റെ ഭാര്യയെ കണ്ടെത്തും. രാഘവാ, വലിയ ശരീരമുള്ള വാനരന്മാരെ അവൻ അയക്കും.
ദിശോ വിചേതും താം സീതാം ത്വദ്വിയോഗേന ശോചതീമ്। അന്വേഷ്യതി വരാരോഹാം മൈഥിലീം രാവണാലയേ
അവൻ എല്ലാ ദിശകളിലും സീതയെ അന്വേഷിക്കാൻ വാനരന്മാരെ അയക്കും. നിന്റെ വേർപാടിൽ ദുഃഖിക്കുന്ന മഹിളിയായ മൈഥിലിയെ രാവണന്റെ വീട്ടിൽ അന്വേഷിക്കും.
സ മേരുശൃങ്ഗാഗ്രഗതാമനിന്ദിതാം പ്രവിശ്യ പാതാലതലേഽപി വാശ്രിതാമ്। പ്ലവങ്ഗമാനാമൃഷഭസ്തവ പ്രിയാം നിഹത്യ രക്ഷാംസി പുനഃ പ്രദാസ്യതി
നിന്ദിക്കാനാകാത്ത നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ മേരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിലായാലും അല്ലെങ്കിൽ ഭൂമിയുടെ അടിത്തട്ടിലായാലും, വാനരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ആ ദാനവരെ തോല്പിച്ച് അവളെ വീണ്ടും നിനക്കു തിരികെ നൽകും.
thumb|ത്രിസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ത്രിസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
മഹത്വമുള്ള വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ എഴുപത്തിമൂന്നാം സർഗം കേൾക്കൂ.
ദര്ശയിത്വാ തു രാമായ സീതായാഃ പരിമാര്ഗണേ। വാക്യമന്വര്ഥമര്ഥജ്ഞഃ കബന്ധഃ പുനരബ്രവീത്
സീതയെ അന്വേഷിക്കാൻ വഴി കാണിച്ച ശേഷം, കാര്യത്തിൽ നന്നായി അറിവുള്ള കബന്ധൻ വീണ്ടും രാമനോടു പറഞ്ഞു.
ഏഷ രാമ ശിവഃ പന്ഥാ യത്രൈതേ പുഷ്പിതാ ദ്രുമാഃ। പ്രതീചീം ദിശമാശ്രിത്യ പ്രകാശന്തേ മനോരമാഃ
രാമാ, ഈ പുഷ്പിതമായ മരങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറ് നോക്കി നിൽക്കുന്ന ഈ വഴിയാണ് ശുഭമായത്.