നിശ്ചേഷ്ടാനാം വധോ രാജന് കുത്സിതോ ജഗതീപതേഃ। ക്രതുമധ്യോപനീതാനാം പശൂനാമിവ രാഘവ
'രാഘവാ, രാജാവിന് അശക്തരായവരെ കൊല്ലുന്നത് അപമാനകരമാണ്; യജ്ഞത്തിനായി കൊണ്ടുവന്ന മൃഗങ്ങളെ യജ്ഞമധ്യേ കൊല്ലുന്നതുപോലെ.'
ഏതത് സംജല്പിതം ശ്രുത്വാ തയോഃ ക്രുദ്ധസ്തു രാക്ഷസഃ। വിദാര്യാസ്യം തതോ രൌദ്രം തൌ ഭക്ഷയിതുമാരഭത്
അവരുടെ സംഭാഷണം കേട്ട രാക്ഷസൻ, കോപത്തോടെ ഭയങ്കരമായ വായ് തുറന്ന് ഇരുവരെയും തിന്നാൻ ശ്രമിച്ചു.
തതസ്തൌ ദേശകാലജ്ഞൌ ഖഡ്ഗാഭ്യാമേവ രാഘവൌ। അച്ഛിന്ദന്താം സുസംഹൃഷ്ടൌ ബാഹൂ തസ്യാംസദേശതഃ
അപ്പോൾ, സമയവും സ്ഥലം മനസ്സിലാക്കിയ രാഘവർ ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ വാളുകൾ കൊണ്ട് അവന്റെ കൈകൾ തോളിൽ നിന്ന് വെട്ടിക്കളഞ്ഞു.
ദക്ഷിണോ ദക്ഷിണം ബാഹുമസക്തമസിനാ തതഃ। ചിച്ഛേദ രാമോ വേഗേന സവ്യം വീരസ്തു ലക്ഷ്മണഃ
അപ്പോൾ രാമൻ വാളിന്റെ വേഗത്തിൽ അവന്റെ വലത് കൈ വെട്ടി മാറ്റി; വീരനായ ലക്ഷ്മണൻ ഇടത് കൈ വെട്ടി മാറ്റി.
സ പപാത മഹാബാഹുശ്ഛിന്നബാഹുര്മഹാസ്വനഃ। ഖം ച ഗാം ച ദിശശ്ചൈവ നാദയഞ്ജലദോ യഥാ
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള അവൻ, കൈകൾ മുറിച്ചുവീണപ്പോൾ, ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഒരു വലിയ ഗർജ്ജനമുണ്ടാക്കി, ഇടിമുഴക്കുപോലെ വീണു.
സ നികൃത്തൌ ഭുജൌ ദൃഷ്ട്വാ ശോണിതൌഘപരിപ്ലുതഃ। ദീനഃ പപ്രച്ഛ തൌ വീരൌ കൌ യുവാമിതി ദാനവഃ
തന്റെ കൈകൾ മുറിച്ചുപോയതും രക്തം ഒഴുകുന്നതും കണ്ട ആ അസുരൻ, ദു:ഖിതനായി ആ രണ്ടു വീരന്മാരോടു ചോദിച്ചു: 'നിങ്ങൾ ആരാണ്?'
ഇതി തസ്യ ബ്രുവാണസ്യ ലക്ഷ്മണഃ ശുഭലക്ഷണഃ। ശശംസ തസ്യ കാകുസ്ത്ഥം കബന്ധസ്യ മഹാബലഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ലക്ഷ്മണൻ, അതിവലിയ ശക്തിയുള്ള കബന്ധനോട് കാകുത്സ്ഥ വംശത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
അയമിക്ഷ്വാകുദായാദോ രാമോ നാമ ജനൈഃ ശ്രുതഃ। തസ്യൈവാവരജം വിദ്ധി ഭ്രാതരം മാം ച ലക്ഷ്മണമ്
ഇവൻ ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ ജനിച്ച രാമനാണ്, ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രശസ്തൻ. ഞാൻ അവന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ലക്ഷ്മണനാണ്.
മാത്രാ പ്രതിഹതേ രാജ്യേ രാമഃ പ്രവ്രാജിതോ വനമ്। മയാ സഹ ചരത്യേഷ ഭാര്യയാ ച മഹദ് വനമ്
അവന്റെ അമ്മ രാജ്യം നിഷേധിച്ചപ്പോൾ, രാമൻ വനത്തിലേക്ക് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു. ഇപ്പോൾ ഞാൻയും ഭാര്യയും കൂടെ ഈ വലിയ വനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുകയാണ്.
അസ്യ ദേവപ്രഭാവസ്യ വസതോ വിജനേ വനേ। രക്ഷസാപഹൃതാ ഭാര്യാ യാമിച്ഛന്താവിഹാഗതൌ
ദൈവസമാനമായ ശക്തിയുള്ള ഇദ്ദേഹം ഈ നിർജനവനത്തിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, ഒരു രാക്ഷസൻ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ചു. ഞങ്ങൾ ഇവിടം ചുറ്റി അവളെ അന്വേഷിക്കുകയാണ്.
ത്വം തു കോ വാ കിമര്ഥം വാ കബന്ധസദൃശോ വനേ। ആസ്യേനോരസി ദീപ്തേന ഭഗ്നജങ്ഘോ വിചേഷ്ടസേ
നീ ആരാണ്? എന്തിനാണ് കബന്ധനെപ്പോലെ വനം ചുറ്റി, നെഞ്ചിൽ പ്രകാശമുള്ള വായും ഒടിഞ്ഞ കാലുകളുംകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നത്?
ഏവമുക്തഃ കബന്ധസ്തു ലക്ഷ്മണേനോത്തരം വചഃ। ഉവാച വചനം പ്രീതസ്തദിന്ദ്രവചനം സ്മരന്
ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മണൻ ചോദിച്ചതിന് ശേഷം, കബന്ധൻ ഇന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ ഓർത്ത് സന്തോഷത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
സ്വാഗതം വാം നരവ്യാഘ്രൌ ദിഷ്ട്യാ പശ്യാമി വാമഹമ്। ദിഷ്ട്യാ ചേമൌ നികൃത്തൌ മേ യുവാഭ്യാം ബാഹുബന്ധനൌ
മനുഷ്യരിൽ പുലികളായ ഇരുവർക്കും സ്വാഗതം. ഭാഗ്യവശാൽ ഞാൻ നിങ്ങളെ കാണുന്നു, എന്റെ കൈകൾ നിങ്ങൾ മുറിച്ചുവിട്ടതും ഭാഗ്യമാണ്.
വിരൂപം യച്ച മേ രൂപം പ്രാപ്തം ഹ്യവിനയാദ് യഥാ। തന്മേ ശൃണു നരവ്യാഘ്ര തത്ത്വതഃ ശംസതസ്തവ
എനിക്ക് ഈ ഭയങ്കരമായ രൂപം എങ്ങനെ ലഭിച്ചുവെന്നത്, എന്റെ തെറ്റുകൾ കൊണ്ടാണെന്ന് ഞാൻ സത്യമായി പറയുമ്പോൾ, മനുഷ്യരിൽ പുലിയായ രാമാ, നീ കേൾക്കുക.
thumb|ഏകസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഏകസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിൽ എഴുപത്തിരണ്ടാം സർഗം സമാപിക്കുന്നു. കേൾക്കുക.
പുരാ രാമ മഹാബാഹോ മഹാബലപരാക്രമമ്। രൂപമാസീന്മമാചിന്ത്യം ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ്
രാമാ, വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ളവനേ, ഒരു കാലത്ത് എനിക്ക് അതിശക്തിയും വീരവും നിറഞ്ഞ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ അത്ഭുതമായ രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു.
യഥാ സൂര്യസ്യ സോമസ്യ ശക്രസ്യ ച യഥാ വപുഃ। സോഽഹം രൂപമിദം കൃത്വാ ലോകവിത്രാസനം മഹത്
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഇന്ദ്രനും പോലെ പ്രകാശമുള്ള രൂപം എനിക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ ഭയങ്കരമായ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഞാൻ ലോകങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു.
ഋഷീന് വനഗതാന് രാമ ത്രാസയാമി തതസ്തതഃ। തതഃ സ്ഥൂലശിരാ നാമ മഹര്ഷിഃ കോപിതോ മയാ
രാമാ, കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന ഋഷിമാരെ ഞാൻ പല സ്ഥലങ്ങളിലും ഭയപ്പെടുത്തുമായിരുന്നു. അപ്പോൾ, സ്ഥൂലശിരസ് എന്ന മഹർഷി എനിക്കു കുപിതനായി.
സ ചിന്വന് വിവിധം വന്യം രൂപേണാനേന ധര്ഷിതഃ। തേനാഹമുക്തഃ പ്രേക്ഷ്യൈവം ഘോരശാപാഭിധായിനാ
അവൻ കാട്ടിൽ വിവിധ വസ്തുക്കൾ ശേഖരിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ ഈ രൂപത്തിൽ അവനെ ഉപദ്രവിച്ചു. അതു കണ്ട മഹർഷി എനിക്ക് ഭയങ്കരമായ ശാപം നൽകി.
ഏതദേവം നൃശംസം തേ രൂപമസ്തു വിഗര്ഹിതമ്। സ മയാ യാചിതഃ ക്രുദ്ധഃ ശാപസ്യാന്തോ ഭവേദിതി
അവൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ഈ ക്രൂരമായ രൂപം അപമാനിതമായിരിക്കട്ടെ.' ഞാൻ ശാപം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നു കൃപയോടെ അവനോട് അപേക്ഷിച്ചു.
അഭിശാപകൃതസ്യേതി തേനേദം ഭാഷിതം വചഃ। യദാ ഛിത്ത്വാ ഭുജൌ രാമസ്ത്വാം ദഹേദ് വിജനേ വനേ
ശാപം നൽകിയ മഹർഷി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'രാമൻ നിന്റെ കൈകൾ മുറിച്ച്, നിർജനവനത്തിൽ നിന്നെ ചുട്ടുകളയുമ്പോൾ...'
തദാ ത്വം പ്രാപ്സ്യസേ രൂപം സ്വമേവ വിപുലം ശുഭമ്। ശ്രിയാ വിരാജിതം പുത്രം ദനോസ്ത്വം വിദ്ധി ലക്ഷ്മണ
'അപ്പോൾ നീ വീണ്ടും നിന്റെ വലിയ, മനോഹരമായ, മഹത്വം നിറഞ്ഞ രൂപം തിരികെ നേടും. ലക്ഷ്മണാ, നീ ദനുവിന്റെ മകനാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.'
ഇന്ദ്രകോപാദിദം രൂപം പ്രാപ്തമേവം രണാജിരേ। അഹം ഹി തപസോഗ്രേണ പിതാമഹമതോഷയമ്
ഇന്ദ്രന്റെ കോപം മൂലം എന്നെ ഈ ഭീകരരൂപം യുദ്ധഭൂമിയിൽ ലഭിച്ചു. ഞാൻ കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ പിതാമഹനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചിരുന്നു.
ദീര്ഘമായുഃ സ മേ പ്രാദാത് തതോ മാം വിഭ്രമോഽസ്പൃശത് । ദീര്ഘമായുര്മയാ പ്രാപ്തം കിം മാം ശക്രഃ കരിഷ്യതി
അവൻ എന്നെ ദീർഘായുസ് അനുഗ്രഹിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഭ്രമം എന്നെ ബാധിച്ചില്ല. ദീർഘായുസ് ലഭിച്ചപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ എന്നെ എന്ത് ചെയ്യും?
ഇത്യേവം ബുദ്ധിമാസ്ഥായ രണേ ശക്രമധര്ഷയമ്। തസ്യ ബാഹുപ്രമുക്തേന വജ്രേണ ശതപര്വണാ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനോട് നേരിട്ട് പോരാടാൻ തീരുമാനിച്ചു. അവൻ തന്റെ ശതപർവയുക്തമായ വജ്രം കൊണ്ട് എന്റെ തോളുകളും തലയും അടിച്ചു.
സക്ഥിനീ ച ശിരശ്ചൈവ ശരീരേ സമ്പ്രവേശിതമ്। സ മയാ യാച്യമാനഃ സന് നാനയദ് യമസാദനമ്
എന്റെ തോളുകളും തലയും ശരീരത്തിനകത്ത് കയറി. ഞാൻ അവനോട് അപേക്ഷിച്ചെങ്കിലും, അവൻ എന്നെ യമലോകത്തിലേക്ക് അയച്ചില്ല.
പിതാമഹവചഃ സത്യം തദസ്ത്വിതി മമാബ്രവീത്। അനാഹാരഃ കഥം ശക്തോ ഭഗ്നസക്ഥിശിരോമുഖഃ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'പിതാമഹന്റെ വാക്ക് സത്യമായിരിക്കട്ടെ.' ഭക്ഷണം ഇല്ലാതെയും തോളും തലയും വായും തകർന്നവനായി ഞാൻ എങ്ങനെ—
വജ്രേണാഭിഹതഃ കാലം സുദീര്ഘമപി ജീവിതുമ്। സ ഏവമുക്തഃ ശക്രോ മേ ബാഹൂ യോജനമായതൌ
വജ്രം കൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ടവനായി, വളരെ ദീർഘകാലം ജീവിക്കാൻ കഴിയും? അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ എന്റെ കൈകൾ ഒരു യോജന ദൈർഘ്യമാക്കി—
തദാ ചാസ്യം ച മേ കുക്ഷൌ തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രമകല്പയത് । സോഽഹം ഭുജാഭ്യാം ദീര്ഘാഭ്യാം സംക്ഷിപ്യാസ്മിന് വനേചരാന്
അപ്പോൾ എന്റെ വയറിനകത്ത് മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളോടെ ഒരു വായും ഉണ്ടാക്കി. ഈ ദീർഘമായ കൈകൾ കൊണ്ട് ഞാൻ ഈ കാട്ടിൽ ജീവിക്കുന്നവരെ പിടിച്ചു—
സിംഹദ്വീപിമൃഗവ്യാഘ്രാന് ഭക്ഷയാമി സമന്തതഃ। സ തു മാമബ്രവീദിന്ദ്രോ യദാ രാമഃ സലക്ഷ്മണഃ
സിംഹങ്ങൾ, ആനകൾ, മൃഗങ്ങൾ, കടുവകൾ എന്നിവയെ ചുറ്റും പിടിച്ചു തിന്നുന്നു. പിന്നെ ഇന്ദ്രൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'രാമനും ലക്ഷ്മണനും—'