മഹര്ഷിര്യോ വസിഷ്ഠസ്തു യഃ പിതുര്നഃ പുരോഹിതഃ। അഹ്നാ പുത്രശതം ജജ്ഞേ തഥൈവാസ്യ പുനര്ഹതമ്
നമ്മുടെ അച്ഛന്റെ പുരോഹിതനായ മഹർഷി വസിഷ്ഠന് ഒരു ദിവസം തന്നെ നൂറു മക്കളുണ്ടായി. അവരൊക്കെയും അങ്ങനെ തന്നെ നഷ്ടമായി.
യാ ചേയം ജഗതോ മാതാ സര്വലോകനമസ്കൃതാ। അസ്യാശ്ച ചലനം ഭൂമേര്ദൃശ്യതേ കോസലേശ്വര
ലോകത്തിന്റെ അമ്മയായ ഈ ഭൂമി, എല്ലാ ജീവികളും ആദരിക്കുന്നവൾ, കോസലരാജാവേ, അവളും ഇങ്ങോട്ട് വിറയുന്നതു കാണാം.
യൌ ധര്മൌ ജഗതോ നേത്രൌ യത്ര സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്। ആദിത്യചന്ദ്രൌ ഗ്രഹണമഭ്യുപേതൌ മഹാബലൌ
ലോകത്തിന്റെ കണ്ണുകളായ ധർമ്മത്തിന്റെ ഇരട്ട സ്തംഭങ്ങൾ, അതായത് മഹാബലശാലികളായ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും, ഇരുവരും ഗ്രഹണത്തിൽ ആകുന്നു.
സുമഹാന്ത്യപി ഭൂതാനി ദേവാശ്ച പുരുഷര്ഷഭ। ന ദൈവസ്യ പ്രമുഞ്ചന്തി സര്വഭൂതാനി ദേഹിനഃ
വലിയ ദേവന്മാരും മഹാശക്തിയുള്ള ജീവികളും, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, വിധിയെ ആരും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയില്ല; എല്ലാ ജീവികളും അതിന് അടിമകളാണ്.
ശക്രാദിഷ്വപി ദേവേഷു വര്തമാനൌ നയാനയൌ। ശ്രൂയേതേ നരശാര്ദൂല ന ത്വം ശോചിതുമര്ഹസി
ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരിലും നല്ലതും ചീത്തയും സംഭവിക്കുന്നതായി കേൾക്കാം, മനുഷ്യസിംഹാ; നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
മൃതായാമപി വൈദേഹ്യാം നഷ്ടായാമപി രാഘവ। ശോചിതും നാര്ഹസേ വീര യഥാന്യഃ പ്രാകൃതസ്തഥാ
വൈദേഹി മരിച്ചുപോയാലും, നഷ്ടമായാലും, രാഘവാ, നീ ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ ദുഃഖിക്കേണ്ട, വീരനേ.
ത്വദ്വിധാ നഹി ശോചന്തി സതതം സര്വദര്ശനാഃ। സുമഹത്സ്വപി കൃച്ഛ്രേഷു രാമാനിര്വിണ്ണദര്ശനാഃ
സകലവും കാണുന്ന നിനക്കുപോലുള്ളവർ, രാമാ, വലിയ കഷ്ടതകളിലും നിരന്തരം ദുഃഖിക്കാറില്ല; അവരുടെ ദൃഷ്ടി അകറ്റപ്പെടാറില്ല.
തത്ത്വതോ ഹി നരശ്രേഷ്ഠ ബുദ്ധ്യാ സമനുചിന്തയ। ബുദ്ധ്യാ യുക്താ മഹാപ്രാജ്ഞാ വിജാനന്തി ശുഭാശുഭേ
അതിനാൽ, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, നീ ബുദ്ധിയാൽ സത്യം ആലോചിക്കണം; മഹാപണ്ഡിതന്മാർ ബുദ്ധിയാൽ നല്ലതും ചീത്തയും തിരിച്ചറിയുന്നു.
അദൃഷ്ടഗുണദോഷാണാമധ്രുവാണാം തു കര്മണാമ്। നാന്തരേണ ക്രിയാം തേഷാം ഫലമിഷ്ടം ച വര്തതേ
ഫലവും ദോഷവും കാണാനാകാത്ത, സ്ഥിരതയില്ലാത്ത പ്രവൃത്തികൾക്ക്, യത്നം കൂടാതെ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം ലഭിക്കില്ല.
മാമേവം ഹി പുരാ വീര ത്വമേവ ബഹുശോക്തവാന്। അനുശിഷ്യാദ്ധി കോ നു ത്വാമപി സാക്ഷാദ് ബൃഹസ്പതിഃ
വീരനേ, ഇതുപോലെ നീ തന്നെ മുമ്പ് എനിക്കു പലതവണ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; നിനക്കു നേരിട്ട് ബൃഹസ്പതിയും ഉപദേശിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ബുദ്ധിശ്ച തേ മഹാപ്രാജ്ഞ ദേവൈരപി ദുരന്വയാ। ശോകേനാഭിപ്രസുപ്തം തേ ജ്ഞാനം സമ്ബോധയാമ്യഹമ്
ദേവന്മാർക്കു പോലും പിടികിട്ടാത്ത ബുദ്ധി നിനക്കുണ്ട്, മഹാപണ്ഡിതാ; പക്ഷേ, ദുഃഖം കൊണ്ടു നിന്റെ ജ്ഞാനം മങ്ങിപ്പോയതുകൊണ്ട് ഞാൻ അതിനെ ഉണർത്തുന്നു.
ദിവ്യം ച മാനുഷം ചൈവമാത്മനശ്ച പരാക്രമമ്। ഇക്ഷ്വാകുവൃഷഭാവേക്ഷ്യ യതസ്വ ദ്വിഷതാം വധേ
ദൈവികവും മാനുഷികവുമായ ശക്തിയും, നിന്റെ ധൈര്യവും ഓർത്തു, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ ഗരുഡാ, ശത്രുക്കളുടെ നാശത്തിനായി പരിശ്രമിക്കൂ.
കിം തേ സര്വവിനാശേന കൃതേന പുരുഷര്ഷഭ। തമേവ തു രിപും പാപം വിജ്ഞായോദ്ധര്തുമര്ഹസി
എല്ലാവരെയും നശിപ്പിക്കുന്നതിൽ എന്ത് പ്രയോജനം, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ? ആ പാപിയായ ശത്രുവിനെ മാത്രം തിരിച്ചറിഞ്ഞു നീ അകറ്റണം.
thumb|സപ്തഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ സപ്തഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാൽമീകിരാമായണത്തിൽ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയേഴാം സര്ഗം.
പൂര്വജോഽപ്യുക്തമാത്രസ്തു ലക്ഷ്മണേന സുഭാഷിതമ്। സാരഗ്രാഹീ മഹാസാരം പ്രതിജഗ്രാഹ രാഘവഃ
ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, സാരമറിയുന്ന മൂത്തവൻ രാഘവൻ ആ മഹത്തായ ഉപദേശം സ്വീകരിച്ചു.
സ നിഗൃഹ്യ മഹാബാഹുഃ പ്രവൃദ്ധം രോഷമാത്മനഃ। അവഷ്ടഭ്യ ധനുശ്ചിത്രം രാമോ ലക്ഷ്മണമബ്രവീത്
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള രാമൻ തന്റെ വളരുന്ന കോപം അടക്കി, മനോഹരമായ വില്ല് പിടിച്ചു, ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
കിം കരിഷ്യാവഹേ വത്സ ക്വ വാ ഗച്ഛാവ ലക്ഷ്മണ। കേനോപായേന പശ്യാവഃ സീതാമിഹ വിചിന്തയ
എന്ത് ചെയ്യണം, മകനേ? എവിടേക്ക് പോകണം, ലക്ഷ്മണാ? ഈ സ്ഥലത്ത് സീതയെ എങ്ങനെയാണ് കണ്ടെത്താൻ കഴിയുക? ഇതു നീ ആലോചിക്കണം.
തം തഥാ പരിതാപാര്തം ലക്ഷ്മണോ വാക്യമബ്രവീത്। ഇദമേവ ജനസ്ഥാനം ത്വമന്വേഷിതുമര്ഹസി
അങ്ങനെ ദുഃഖത്തിൽ ആഴപ്പെട്ട രാമനോട് ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു: ഈ ജനസ്ഥാനം നീ തന്നെ അന്വേഷിക്കണം.
രാക്ഷസൈര്ബഹുഭിഃ കീര്ണം നാനാദ്രുമലതായുതമ്। സന്തീഹ ഗിരിദുര്ഗാണി നിര്ദരാഃ കന്ദരാണി ച
ഇവിടെ പല രാക്ഷസന്മാരും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, പലതരം വൃക്ഷങ്ങളും വളരുന്ന തോട്ടവും ഉണ്ട്. മലകളുടെ കട്ടക്കളും, കുഴികളും, ഗുഹകളും ഇവിടെയുണ്ട്.
ഗുഹാശ്ച വിവിധാ ഘോരാ നാനാമൃഗഗണാകുലാഃ। ആവാസാഃ കിംനരാണാം ച ഗന്ധര്വഭവനാനി ച
പലവിധ ഭയാനകമായ ഗുഹകളും, അനേകം കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞിടങ്ങളുമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. കിന്നരന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളും ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഭവനങ്ങളും ഉണ്ട്.
താനി യുക്തോ മയാ സാര്ധം സമന്വേഷിതുമര്ഹസി। ത്വദ്വിധാ ബുദ്ധിസമ്പന്നാ മഹാത്മാനോ നരര്ഷഭാഃ
നീ എന്റെ കൂടെ ചേർന്ന് ആ സ്ഥലങ്ങൾ എല്ലാം അന്വേഷിക്കണം. ബുദ്ധിയും മഹാത്മ്യതയും ഉള്ള നിനക്കുപോലുള്ള മഹാന്മാർ ഇങ്ങനെ ചെയ്യാറുണ്ട്.
ആപത്സു ന പ്രകമ്പന്തേ വായുവേഗൈരിവാചലാഃ। ഇത്യുക്തസ്തദ് വനം സര്വം വിചചാര സലക്ഷ്മണഃ
പ്രതികൂലതകളിൽ, കാറ്റ് എത്ര വീശിയാലും കനൽപാറകൾ കുലുങ്ങാത്തതുപോലെ, അവർ തളരാറില്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു രാമൻ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം ആ കാട് മുഴുവൻ തിരഞ്ഞു.
ക്രുദ്ധോ രാമഃ ശരം ഘോരം സംധായ ധനുഷി ക്ഷുരമ്। തതഃ പര്വതകൂടാഭം മഹാഭാഗം ദ്വിജോത്തമമ്
കോപത്തോടെ രാമൻ ഭയാനകമായ ഒരു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പ് വില്ലിൽ കെട്ടി, അപ്പോൾ പർവതശിഖരത്തെപ്പോലെയുള്ള മഹത്വമുള്ള പക്ഷിരാജാവിനെ നിലത്ത് വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ടു.
ദദര്ശ പതിതം ഭൂമൌ ക്ഷതജാര്ദ്രം ജടായുഷമ്। തം ദൃഷ്ട്വാ ഗിരിശൃങ്ഗാഭം രാമോ ലക്ഷ്മണമബ്രവീത്
രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന ജടായുവിനെ നിലത്തുകിടക്കുന്നത് രാമൻ കണ്ടു. പർവതശിഖരത്തെപ്പോലെ അവനെ കണ്ട രാമൻ ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞു.
അനേന സീതാ വൈദേഹീ ഭക്ഷിതാ നാത്ര സംശയഃ। ഗൃധ്രരൂപമിദം വ്യക്തം രക്ഷോ ഭ്രമതി കാനനമ്
ഈ പക്ഷിയാണ് സീതയെ, വൈദേഹിയുടെ മകളെ, തിന്നത്—ഇവിടെ സംശയമില്ല. ഈ ഗൃധ്രരൂപിയായ രാക്ഷസൻ കാട്ടിൽ അലഞ്ഞു നടക്കുന്നു.
ഭക്ഷയിത്വാ വിശാലാക്ഷീമാസ്തേ സീതാം യഥാസുഖമ്। ഏനം വധിഷ്യേ ദീപ്താഗ്രൈഃ ശരൈര്ഘോരൈരജിഹ്മഗൈഃ
വലിയ കണ്ണുള്ള സീതയെ തിന്നുകഴിഞ്ഞ്, ഇപ്പൊഴിവൻ സുഖമായി വിശ്രമിക്കുന്നു. ഞാൻ ഉഗ്രമായ നേരായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഇവനെ കൊല്ലും.
ഇത്യുക്ത്വാഭ്യപതദ് ദ്രഷ്ടും സംധായ ധനുഷി ക്ഷുരമ്। ക്രുദ്ധോ രാമഃ സമുദ്രാന്താം ചാലയന്നിവ മേദിനീമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാമൻ, ഭൂമി സമുദ്രത്തോളം കുലുക്കുന്നവനുപോലെ കോപത്തോടെ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പ് വില്ലിൽ കെട്ടി മുന്നോട്ട് പായിച്ചു.
തം ദീനദീനയാ വാചാ സഫേനം രുധിരം വമന്। അഭ്യഭാഷത പക്ഷീ സ രാമം ദശരഥാത്മജമ്
നാവിൽ അഫംകൂടിയ രക്തം ഊറ്റിക്കൊണ്ടിരുന്ന ആ പക്ഷി, ദയനീയമായ ദുർബലമായ ശബ്ദത്തിൽ ദശരഥപുത്രനായ രാമനോടു പറഞ്ഞു.
യാമോഷധീമിവായുഷ്മന്നന്വേഷസി മഹാവനേ। സാ ദേവീ മമ ച പ്രാണാ രാവണേനോഭയം ഹൃതമ്
ദീർഘായുസ്സുള്ളവനേ, നീ ഈ വലിയ കാട്ടിൽ ദേവിയെ അന്വേഷിക്കുന്നതുപോലെ, അവളെയും എന്റെ ജീവനും രാവണൻ അപഹരിച്ചു.
ത്വയാ വിരഹിതാ ദേവീ ലക്ഷ്മണേന ച രാഘവ। ഹ്രിയമാണാ മയാ ദൃഷ്ടാ രാവണേന ബലീയസാ
രാഘവാ, നീയും ലക്ഷ്മണനും ഇല്ലാതിരുന്നപ്പോൾ, ശക്തനായ രാവണൻ സീതയെ പിടിച്ചുപോയത് ഞാൻ കണ്ടു.