ശീലേന സാമ്നാ വിനയേന സീതാം നയേന ന പ്രാപ്സ്യസി ചേന്നരേന്ദ്ര। തതഃ സമുത്സാദയ ഹേമപുങ്ഖൈ- ര്മഹേന്ദ്രവജ്രപ്രതിമൈഃ ശരൌഘൈഃ
നരേന്ദ്രാ, നീ ശീലവും സാന്ത്വനവും വിനയവും ഉപയോഗിച്ചും സീതയെ തിരിച്ചു ലഭിക്കാനായില്ലെങ്കിൽ, അപ്പോൾ സ്വർണ്ണത്തുമ്പുള്ള, ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രംപോലുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരെ നശിപ്പിക്കണം.
thumb|ഷട്ഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഷട്ഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്താറാം സർഗം കേൾക്കാം.
തം തഥാ ശോകസംതപ്തം വിലപന്തമനാഥവത്। മോഹേന മഹതാ യുക്തം പരിദ്യൂനമചേതസമ്
അങ്ങനെ, ആൾക്കൂട്ടം ഇല്ലാത്തവനായി ദുഃഖത്തിൽ കത്തുന്നവനും, വലിയൊരു മോഹത്തിൽ ആകുലനായി, മനസ്സിൽ തളർന്നവനും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം.
തതഃ സൌമിത്രിരാശ്വസ്യ മുഹൂര്താദിവ ലക്ഷ്മണഃ। രാമം സമ്ബോധയാമാസ ചരണൌ ചാഭിപീഡയന്
അപ്പോൾ, സൌമിത്രിയായ ലക്ഷ്മണൻ കുറച്ചു നേരം കഴിഞ്ഞ്, രാമന്റെ കാലുകൾ അമർത്തി അവനെ ഉണർത്തി.
മഹതാ തപസാ ചാപി മഹതാ ചാപി കര്മണാ। രാജ്ഞാ ദശരഥേനാസീല്ലബ്ധോഽമൃതമിവാമരൈഃ
വലിയ തപസ്സും മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും കൊണ്ട് രാജാവ് ദശരഥൻ നിന്നെ ലഭിച്ചു, അമൃതം ദേവന്മാർക്ക് ലഭിക്കുന്നതുപോലെ.
തവ ചൈവ ഗുണൈര്ബദ്ധസ്ത്വദ്വിയോഗാന്മഹീപതിഃ। രാജാ ദേവത്വമാപന്നോ ഭരതസ്യ യഥാ ശ്രുതമ്
നിന്റെ ഗുണങ്ങളിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു, ഭൂമിയുടെ രാജാവായ ദശരഥൻ നിന്നിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടപ്പോൾ ദൈവത്തിൻറെ സ്ഥിതിയിൽ എത്തി, ഭാരതനേക്കുറിച്ച് കേട്ടതുപോലെ.
യദി ദുഃഖമിദം പ്രാപ്തം കാകുത്സ്ഥ ന സഹിഷ്യസേ। പ്രാകൃതശ്ചാല്പസത്ത്വശ്ച ഇതരഃ കഃ സഹിഷ്യതി
കാകുത്സ്ഥാ, ഈ ദുഃഖം നീ സഹിക്കാനാവില്ലെങ്കിൽ, സാധാരണക്കാരനും ബലഹീനനും ആരാണ് ഇത് സഹിക്കാൻ കഴിയുക?
ആശ്വസിഹി നരശ്രേഷ്ഠ പ്രാണിനഃ കസ്യ നാപദഃ। സംസ്പൃശന്ത്യഗ്നിവദ് രാജന് ക്ഷണേന വ്യപയാന്തി ച
നരശ്രേഷ്ഠാ, ധൈര്യം കൈവരിക്കൂ. ജീവികളിൽ ആരെയാണ് ദുരിതം തൊടാത്തത്? രാജാവേ, തീപോലെ അവ ദു:ഖങ്ങൾ ഒരു നിമിഷം തൊട്ട് പിന്നെ അകന്നു പോകും.
ദുഃഖിതോ ഹി ഭവാഁല്ലോകാംസ്തേജസാ യദി ധക്ഷ്യതേ। ആര്താഃ പ്രജാ നരവ്യാഘ്ര ക്വ നു യാസ്യന്തി നിര്വൃതിമ്
നീ ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായി ലോകങ്ങളെ നിന്റെ തേജസ്സിൽ കത്തിച്ചാൽ, മനുഷ്യസിംഹാ, പീഡിതരായ ജനങ്ങൾ എവിടെ ആശ്വാസം കണ്ടെത്തും?
ലോകസ്വഭാവ ഏവൈഷ യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ। ഗതഃ ശക്രേണ സാലോക്യമനയസ്തം സമസ്പൃശത്
ലോകത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഇതാണ്: നഹുഷന്റെ മകനായ യയാതി ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിൽ എത്തി, എന്നിരുന്നാലും ദുരിതം അവനെ ബാധിച്ചു.
മഹര്ഷിര്യോ വസിഷ്ഠസ്തു യഃ പിതുര്നഃ പുരോഹിതഃ। അഹ്നാ പുത്രശതം ജജ്ഞേ തഥൈവാസ്യ പുനര്ഹതമ്
നമ്മുടെ അച്ഛന്റെ പുരോഹിതനായ മഹർഷി വസിഷ്ഠന് ഒരു ദിവസം തന്നെ നൂറു മക്കളുണ്ടായി. അവരൊക്കെയും അങ്ങനെ തന്നെ നഷ്ടമായി.
യാ ചേയം ജഗതോ മാതാ സര്വലോകനമസ്കൃതാ। അസ്യാശ്ച ചലനം ഭൂമേര്ദൃശ്യതേ കോസലേശ്വര
ലോകത്തിന്റെ അമ്മയായ ഈ ഭൂമി, എല്ലാ ജീവികളും ആദരിക്കുന്നവൾ, കോസലരാജാവേ, അവളും ഇങ്ങോട്ട് വിറയുന്നതു കാണാം.
യൌ ധര്മൌ ജഗതോ നേത്രൌ യത്ര സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്। ആദിത്യചന്ദ്രൌ ഗ്രഹണമഭ്യുപേതൌ മഹാബലൌ
ലോകത്തിന്റെ കണ്ണുകളായ ധർമ്മത്തിന്റെ ഇരട്ട സ്തംഭങ്ങൾ, അതായത് മഹാബലശാലികളായ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും, ഇരുവരും ഗ്രഹണത്തിൽ ആകുന്നു.
സുമഹാന്ത്യപി ഭൂതാനി ദേവാശ്ച പുരുഷര്ഷഭ। ന ദൈവസ്യ പ്രമുഞ്ചന്തി സര്വഭൂതാനി ദേഹിനഃ
വലിയ ദേവന്മാരും മഹാശക്തിയുള്ള ജീവികളും, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, വിധിയെ ആരും ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയില്ല; എല്ലാ ജീവികളും അതിന് അടിമകളാണ്.
ശക്രാദിഷ്വപി ദേവേഷു വര്തമാനൌ നയാനയൌ। ശ്രൂയേതേ നരശാര്ദൂല ന ത്വം ശോചിതുമര്ഹസി
ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരിലും നല്ലതും ചീത്തയും സംഭവിക്കുന്നതായി കേൾക്കാം, മനുഷ്യസിംഹാ; നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
മൃതായാമപി വൈദേഹ്യാം നഷ്ടായാമപി രാഘവ। ശോചിതും നാര്ഹസേ വീര യഥാന്യഃ പ്രാകൃതസ്തഥാ
വൈദേഹി മരിച്ചുപോയാലും, നഷ്ടമായാലും, രാഘവാ, നീ ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ ദുഃഖിക്കേണ്ട, വീരനേ.
ത്വദ്വിധാ നഹി ശോചന്തി സതതം സര്വദര്ശനാഃ। സുമഹത്സ്വപി കൃച്ഛ്രേഷു രാമാനിര്വിണ്ണദര്ശനാഃ
സകലവും കാണുന്ന നിനക്കുപോലുള്ളവർ, രാമാ, വലിയ കഷ്ടതകളിലും നിരന്തരം ദുഃഖിക്കാറില്ല; അവരുടെ ദൃഷ്ടി അകറ്റപ്പെടാറില്ല.
തത്ത്വതോ ഹി നരശ്രേഷ്ഠ ബുദ്ധ്യാ സമനുചിന്തയ। ബുദ്ധ്യാ യുക്താ മഹാപ്രാജ്ഞാ വിജാനന്തി ശുഭാശുഭേ
അതിനാൽ, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, നീ ബുദ്ധിയാൽ സത്യം ആലോചിക്കണം; മഹാപണ്ഡിതന്മാർ ബുദ്ധിയാൽ നല്ലതും ചീത്തയും തിരിച്ചറിയുന്നു.
അദൃഷ്ടഗുണദോഷാണാമധ്രുവാണാം തു കര്മണാമ്। നാന്തരേണ ക്രിയാം തേഷാം ഫലമിഷ്ടം ച വര്തതേ
ഫലവും ദോഷവും കാണാനാകാത്ത, സ്ഥിരതയില്ലാത്ത പ്രവൃത്തികൾക്ക്, യത്നം കൂടാതെ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം ലഭിക്കില്ല.
മാമേവം ഹി പുരാ വീര ത്വമേവ ബഹുശോക്തവാന്। അനുശിഷ്യാദ്ധി കോ നു ത്വാമപി സാക്ഷാദ് ബൃഹസ്പതിഃ
വീരനേ, ഇതുപോലെ നീ തന്നെ മുമ്പ് എനിക്കു പലതവണ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; നിനക്കു നേരിട്ട് ബൃഹസ്പതിയും ഉപദേശിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ബുദ്ധിശ്ച തേ മഹാപ്രാജ്ഞ ദേവൈരപി ദുരന്വയാ। ശോകേനാഭിപ്രസുപ്തം തേ ജ്ഞാനം സമ്ബോധയാമ്യഹമ്
ദേവന്മാർക്കു പോലും പിടികിട്ടാത്ത ബുദ്ധി നിനക്കുണ്ട്, മഹാപണ്ഡിതാ; പക്ഷേ, ദുഃഖം കൊണ്ടു നിന്റെ ജ്ഞാനം മങ്ങിപ്പോയതുകൊണ്ട് ഞാൻ അതിനെ ഉണർത്തുന്നു.
ദിവ്യം ച മാനുഷം ചൈവമാത്മനശ്ച പരാക്രമമ്। ഇക്ഷ്വാകുവൃഷഭാവേക്ഷ്യ യതസ്വ ദ്വിഷതാം വധേ
ദൈവികവും മാനുഷികവുമായ ശക്തിയും, നിന്റെ ധൈര്യവും ഓർത്തു, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ ഗരുഡാ, ശത്രുക്കളുടെ നാശത്തിനായി പരിശ്രമിക്കൂ.
കിം തേ സര്വവിനാശേന കൃതേന പുരുഷര്ഷഭ। തമേവ തു രിപും പാപം വിജ്ഞായോദ്ധര്തുമര്ഹസി
എല്ലാവരെയും നശിപ്പിക്കുന്നതിൽ എന്ത് പ്രയോജനം, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ? ആ പാപിയായ ശത്രുവിനെ മാത്രം തിരിച്ചറിഞ്ഞു നീ അകറ്റണം.
thumb|സപ്തഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ സപ്തഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാൽമീകിരാമായണത്തിൽ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയേഴാം സര്ഗം.
പൂര്വജോഽപ്യുക്തമാത്രസ്തു ലക്ഷ്മണേന സുഭാഷിതമ്। സാരഗ്രാഹീ മഹാസാരം പ്രതിജഗ്രാഹ രാഘവഃ
ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, സാരമറിയുന്ന മൂത്തവൻ രാഘവൻ ആ മഹത്തായ ഉപദേശം സ്വീകരിച്ചു.
സ നിഗൃഹ്യ മഹാബാഹുഃ പ്രവൃദ്ധം രോഷമാത്മനഃ। അവഷ്ടഭ്യ ധനുശ്ചിത്രം രാമോ ലക്ഷ്മണമബ്രവീത്
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള രാമൻ തന്റെ വളരുന്ന കോപം അടക്കി, മനോഹരമായ വില്ല് പിടിച്ചു, ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
കിം കരിഷ്യാവഹേ വത്സ ക്വ വാ ഗച്ഛാവ ലക്ഷ്മണ। കേനോപായേന പശ്യാവഃ സീതാമിഹ വിചിന്തയ
എന്ത് ചെയ്യണം, മകനേ? എവിടേക്ക് പോകണം, ലക്ഷ്മണാ? ഈ സ്ഥലത്ത് സീതയെ എങ്ങനെയാണ് കണ്ടെത്താൻ കഴിയുക? ഇതു നീ ആലോചിക്കണം.
തം തഥാ പരിതാപാര്തം ലക്ഷ്മണോ വാക്യമബ്രവീത്। ഇദമേവ ജനസ്ഥാനം ത്വമന്വേഷിതുമര്ഹസി
അങ്ങനെ ദുഃഖത്തിൽ ആഴപ്പെട്ട രാമനോട് ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു: ഈ ജനസ്ഥാനം നീ തന്നെ അന്വേഷിക്കണം.
രാക്ഷസൈര്ബഹുഭിഃ കീര്ണം നാനാദ്രുമലതായുതമ്। സന്തീഹ ഗിരിദുര്ഗാണി നിര്ദരാഃ കന്ദരാണി ച
ഇവിടെ പല രാക്ഷസന്മാരും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, പലതരം വൃക്ഷങ്ങളും വളരുന്ന തോട്ടവും ഉണ്ട്. മലകളുടെ കട്ടക്കളും, കുഴികളും, ഗുഹകളും ഇവിടെയുണ്ട്.
ഗുഹാശ്ച വിവിധാ ഘോരാ നാനാമൃഗഗണാകുലാഃ। ആവാസാഃ കിംനരാണാം ച ഗന്ധര്വഭവനാനി ച
പലവിധ ഭയാനകമായ ഗുഹകളും, അനേകം കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞിടങ്ങളുമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. കിന്നരന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളും ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഭവനങ്ങളും ഉണ്ട്.