ലക്ഷ്മണാദഥ ചാദായ രാമോ നിഷ്പീഡ്യ കാര്മുകമ്। ശരമാദായ സംദീപ്തം ഘോരമാശീവിഷോപമമ്
അപ്പോൾ ലക്ഷ്മണനിൽ നിന്ന് വില്ലെടുത്ത്, അതു ശക്തമായി വലിച്ച്, രാമൻ ഒരു തീപിടിച്ച ഭയങ്കരമായ അമ്പ്, വിഷമുള്ള പാമ്പിനെപ്പോലെയുള്ളത്, എടുത്തു.
സംദധേ ധനുഷി ശ്രീമാന് രാമഃ പരപുരഞ്ജയഃ। യുഗാന്താഗ്നിരിവ ക്രുദ്ധ ഇദം വചനമബ്രവീത്
ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ച മഹത്വമുള്ള രാമൻ ആ അമ്പ് വില്ലിൽ ചാർത്തി, യುಗാന്തത്തിലെ അഗ്നിയെപ്പോലെ കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
യഥാ ജരാ യഥാ മൃത്യുര്യഥാ കാലോ യഥാ വിധിഃ। നിത്യം ന പ്രതിഹന്യന്തേ സര്വഭൂതേഷു ലക്ഷ്മണ। തഥാഹം ക്രോധസംയുക്തോ ന നിവാര്യോഽസ്മ്യസംശയമ്
എങ്ങനെയോ ജരയും മരണവും കാലവും വിധിയും എല്ലാ ജീവികളിലും തടയാനാകാത്തതുപോലെ, ലക്ഷ്മണാ, അങ്ങനെ തന്നെ കോപത്തോടെ ഞാൻ ആരാലും തടയാനാകാത്തവനാണ്.
പുരേവ മേ ചാരുദതീമനിന്ദിതാം ദിശന്തി സീതാം യദി നാദ്യ മൈഥിലീമ്। സദേവഗന്ധര്വമനുഷ്യപന്നഗം ജഗത് സശൈലം പരിവര്തയാമ്യഹമ്
ഇന്ന് അവർ മുമ്പത്തെപ്പോലെ കുറ്റമറ്റ സീതയെ, മൈഥിലിയെ, എനിക്ക് തിരികെ കൊടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ദേവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും പാമ്പുകളുടെയും ലോകം, മലകളോടുകൂടി ഞാൻ ഉലറ്റിത്തറക്കും.
thumb|പഞ്ചഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ പഞ്ചഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കുവിൻ.
തപ്യമാനം തദാ രാമം സീതാഹരണകര്ശിതമ്। ലോകാനാമഭവേ യുക്തം സാംവര്തകമിവാനലമ്
അപ്പോൾ സീതയെ കവർന്നതിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ ദഹിച്ച രാമൻ, ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ യോഗ്യമായ സംഹാരാഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചു.
വീക്ഷമാണം ധനുഃ സജ്യം നിഃശ്വസന്തം പുനഃ പുനഃ। ദഗ്ധുകാമം ജഗത് സര്വം യുഗാന്തേ ച യഥാ ഹരമ്
വില്ല് കെട്ടിയ നിലയിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ആഴമായി ശ്വസിച്ചുകൊണ്ട്, രാമൻ മുഴുവൻ ലോകം ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, യുകാന്തത്തിൽ ശിവൻ ചെയ്യുന്നതുപോലെ.
അദൃഷ്ടപൂര്വം സംക്രുദ്ധം ദൃഷ്ട്വാ രാമം സ ലക്ഷ്മണഃ। അബ്രവീത് പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യം മുഖേന പരിശുഷ്യതാ
ഇത്രയും ക്രുദ്ധനായ രാമനെ ആദ്യമായി കണ്ട ലക്ഷ്മണൻ, ഭയത്തിൽ വായ് ഉണങ്ങിയവനായി കൈകൂപ്പി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പുരാ ഭൂത്വാ മൃദുര്ദാന്തഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ। ന ക്രോധവശമാപന്നഃ പ്രകൃതിം ഹാതുമര്ഹസി
മുന്പ് ദയയും ആത്മനിയന്ത്രണവും ഉള്ളവനായി എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാവനയിൽ താൽപര്യമുള്ളവനായി നിന്ന നീ, കോപത്തിന്റെ അടിമയായി സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
ചന്ദ്രേ ലക്ഷ്മീഃ പ്രഭാ സൂര്യേ ഗതിര്വായൌ ഭുവി ക്ഷമാ। ഏതച്ച നിയതം നിത്യം ത്വയി ചാനുത്തമം യശഃ
ചന്ദ്രനിൽ സൗന്ദര്യവും സൂര്യനിൽ പ്രകാശവും കാറ്റിൽ ചലനവും ഭൂമിയിൽ ക്ഷമയും നിലകൊള്ളുന്നപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ഉത്തമമായ കീർത്തി എന്നും നിന്നിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ഏകസ്യ നാപരാധേന ലോകാന് ഹന്തും ത്വമര്ഹസി। നനു ജാനാമി കസ്യായം ഭഗ്നഃ സാംഗ്രാമികോ രഥഃ
ഒരു വ്യക്തിയുടെ കുറ്റം കൊണ്ട് ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കേണ്ടതല്ല; ഈ യുദ്ധരഥം ആരുടേതാണെന്നും, ആരാണ് ഇതു തകർത്തതെന്നും എനിക്കറിയില്ല.
കേന വാ കസ്യ വാ ഹേതോഃ സയുഗഃ സപരിച്ഛദഃ। ഖുരനേമിക്ഷതശ്ചായം സിക്തോ രുധിരബിന്ദുഭിഃ
ആർ കൊണ്ടാണ്, ആര്ക്കുവേണ്ടിയാണ്, എന്തിനാണ് ഈ യുക്തിയോടും ഉപകരണങ്ങളോടും കൂടിയ രഥം, കുതിരക്കാലും ചക്രവും കൊണ്ട് പരിക്കേറ്റതും രക്തബിന്ദുക്കളാൽ തളിച്ചതുമാകുന്നത്?
ദേശോ നിര്വൃത്തസംഗ്രാമഃ സുഘോരഃ പാര്ഥിവാത്മജ। ഏകസ്യ തു വിമര്ദോഽയം ന ദ്വയോര്വദതാം വര
രാജകുമാരാ, ഈ സ്ഥലം ഒരു ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം കഴിഞ്ഞ സ്ഥലമാണ്. പക്ഷേ, ഇവിടെ യുദ്ധം രണ്ടുപേര്ക്കിടയിൽ അല്ല, ഒരാളുടെ പോരാട്ടം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായത്.
നഹി വൃത്തം ഹി പശ്യാമി ബലസ്യ മഹതഃ പദമ്। നൈകസ്യ തു കൃതേ ലോകാന് വിനാശയിതുമര്ഹസി
ഇവിടെ വലിയൊരു സൈന്യത്തിന്റെ 흔പാടുകളും ഞാൻ കാണുന്നില്ല. ഒരാളുടെ തെറ്റിനായി നീ ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല.
യുക്തദണ്ഡാ ഹി മൃദവഃ പ്രശാന്താ വസുധാധിപാഃ। സദാ ത്വം സര്വഭൂതാനാം ശരണ്യഃ പരമാ ഗതിഃ
ന്യായമായ ശിക്ഷ നൽകുന്ന, സ്നേഹവും സമാധാനവും പുലർത്തുന്ന ഭരണാധികാരികളാണ് നല്ലവരായ രാജാക്കന്മാർ. നീ എല്ലാഭൂതങ്ങൾക്കും ആശ്രയവും പരമഗതിയും ആണല്ലോ.
കോ നു ദാരപ്രണാശം തേ സാധു മന്യേത രാഘവ। സരിതഃ സാഗരാഃ ശൈലാ ദേവഗന്ധര്വദാനവാഃ
രാഘവാ, നിന്റെ ഭാര്യയെ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ആരാണ് അംഗീകരിക്കുക? നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, അസുരന്മാർ — ആരും അതിന് സമ്മതിക്കില്ല.
നാലം തേ വിപ്രിയം കര്തും ദീക്ഷിതസ്യേവ സാധവഃ। യേന രാജന് ഹൃതാ സീതാ തമന്വേഷിതുമര്ഹസി
നിനക്ക് ദോഷം ചെയ്യാൻ ആരും കഴിയില്ല, യജ്ഞത്തിനായി പ്രതിജ്ഞയെടുത്തവരെ നല്ലവര്ക്ക് ദോഷം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ. രാജാവേ, സീതയെ കൊണ്ടുപോയവനെ നീ അന്വേഷിക്കണം.
മദ്ദ്വിതീയോ ധനുഷ്പാണിഃ സഹായൈഃ പരമര്ഷിഭിഃ। സമുദ്രം വാ വിചേഷ്യാമഃ പര്വതാംശ്ച വനാനി ച
നീ, ആരോടും തുല്യനല്ലാത്തവനും വില്ലുമായി നില്ക്കുമ്പോൾ, ഉത്തമമാരായ ഋഷിമാരുടെ സഹായത്തോടെ, നാം സമുദ്രവും പർവതങ്ങളും കാടുകളും അന്വേഷിക്കാം.
ഗുഹാശ്ച വിവിധാ ഘോരാഃ പദ്മിന്യോ വിവിധാസ്തഥാ। ദേവഗന്ധര്വലോകാംശ്ച വിചേഷ്യാമഃ സമാഹിതാഃ
നാം ഭയങ്കരമായ പലതരം ഗുഹകളും, വിവിധതരം താമരക്കുളങ്ങളും, ദേവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും ലോകങ്ങളും ശ്രദ്ധയോടെ അന്വേഷിക്കും.
യാവന്നാധിഗമിഷ്യാമസ്തവ ഭാര്യാപഹാരിണമ്। ന ചേത് സാമ്നാ പ്രദാസ്യന്തി പത്നീം തേ ത്രിദശേശ്വരാഃ। കോസലേന്ദ്ര തതഃ പശ്ചാത് പ്രാപ്തകാലം കരിഷ്യസി
നിന്റെ ഭാര്യയെ കൊണ്ടുപോയവനെ നാം കണ്ടെത്തുന്നതുവരെ, ദേവന്മാർ സ്നേഹപൂർവ്വം സീതയെ തിരിച്ചു നൽകുന്നില്ലെങ്കിൽ, കോസലരാജാവേ, അപ്പോൾ നീ യുക്തമായ സമയത്ത് പ്രവർത്തിക്കാം.
ശീലേന സാമ്നാ വിനയേന സീതാം നയേന ന പ്രാപ്സ്യസി ചേന്നരേന്ദ്ര। തതഃ സമുത്സാദയ ഹേമപുങ്ഖൈ- ര്മഹേന്ദ്രവജ്രപ്രതിമൈഃ ശരൌഘൈഃ
നരേന്ദ്രാ, നീ ശീലവും സാന്ത്വനവും വിനയവും ഉപയോഗിച്ചും സീതയെ തിരിച്ചു ലഭിക്കാനായില്ലെങ്കിൽ, അപ്പോൾ സ്വർണ്ണത്തുമ്പുള്ള, ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രംപോലുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരെ നശിപ്പിക്കണം.
thumb|ഷട്ഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഷട്ഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്താറാം സർഗം കേൾക്കാം.
തം തഥാ ശോകസംതപ്തം വിലപന്തമനാഥവത്। മോഹേന മഹതാ യുക്തം പരിദ്യൂനമചേതസമ്
അങ്ങനെ, ആൾക്കൂട്ടം ഇല്ലാത്തവനായി ദുഃഖത്തിൽ കത്തുന്നവനും, വലിയൊരു മോഹത്തിൽ ആകുലനായി, മനസ്സിൽ തളർന്നവനും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം.
തതഃ സൌമിത്രിരാശ്വസ്യ മുഹൂര്താദിവ ലക്ഷ്മണഃ। രാമം സമ്ബോധയാമാസ ചരണൌ ചാഭിപീഡയന്
അപ്പോൾ, സൌമിത്രിയായ ലക്ഷ്മണൻ കുറച്ചു നേരം കഴിഞ്ഞ്, രാമന്റെ കാലുകൾ അമർത്തി അവനെ ഉണർത്തി.
മഹതാ തപസാ ചാപി മഹതാ ചാപി കര്മണാ। രാജ്ഞാ ദശരഥേനാസീല്ലബ്ധോഽമൃതമിവാമരൈഃ
വലിയ തപസ്സും മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും കൊണ്ട് രാജാവ് ദശരഥൻ നിന്നെ ലഭിച്ചു, അമൃതം ദേവന്മാർക്ക് ലഭിക്കുന്നതുപോലെ.
തവ ചൈവ ഗുണൈര്ബദ്ധസ്ത്വദ്വിയോഗാന്മഹീപതിഃ। രാജാ ദേവത്വമാപന്നോ ഭരതസ്യ യഥാ ശ്രുതമ്
നിന്റെ ഗുണങ്ങളിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു, ഭൂമിയുടെ രാജാവായ ദശരഥൻ നിന്നിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടപ്പോൾ ദൈവത്തിൻറെ സ്ഥിതിയിൽ എത്തി, ഭാരതനേക്കുറിച്ച് കേട്ടതുപോലെ.
യദി ദുഃഖമിദം പ്രാപ്തം കാകുത്സ്ഥ ന സഹിഷ്യസേ। പ്രാകൃതശ്ചാല്പസത്ത്വശ്ച ഇതരഃ കഃ സഹിഷ്യതി
കാകുത്സ്ഥാ, ഈ ദുഃഖം നീ സഹിക്കാനാവില്ലെങ്കിൽ, സാധാരണക്കാരനും ബലഹീനനും ആരാണ് ഇത് സഹിക്കാൻ കഴിയുക?
ആശ്വസിഹി നരശ്രേഷ്ഠ പ്രാണിനഃ കസ്യ നാപദഃ। സംസ്പൃശന്ത്യഗ്നിവദ് രാജന് ക്ഷണേന വ്യപയാന്തി ച
നരശ്രേഷ്ഠാ, ധൈര്യം കൈവരിക്കൂ. ജീവികളിൽ ആരെയാണ് ദുരിതം തൊടാത്തത്? രാജാവേ, തീപോലെ അവ ദു:ഖങ്ങൾ ഒരു നിമിഷം തൊട്ട് പിന്നെ അകന്നു പോകും.
ദുഃഖിതോ ഹി ഭവാഁല്ലോകാംസ്തേജസാ യദി ധക്ഷ്യതേ। ആര്താഃ പ്രജാ നരവ്യാഘ്ര ക്വ നു യാസ്യന്തി നിര്വൃതിമ്
നീ ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായി ലോകങ്ങളെ നിന്റെ തേജസ്സിൽ കത്തിച്ചാൽ, മനുഷ്യസിംഹാ, പീഡിതരായ ജനങ്ങൾ എവിടെ ആശ്വാസം കണ്ടെത്തും?
ലോകസ്വഭാവ ഏവൈഷ യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ। ഗതഃ ശക്രേണ സാലോക്യമനയസ്തം സമസ്പൃശത്
ലോകത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഇതാണ്: നഹുഷന്റെ മകനായ യയാതി ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിൽ എത്തി, എന്നിരുന്നാലും ദുരിതം അവനെ ബാധിച്ചു.