കര്താരമപി ലോകാനാം ശൂരം കരുണവേദിനമ്। അജ്ഞാനാദവമന്യേരന് സര്വഭൂതാനി ലക്ഷ്മണ
ലക്ഷ്മണാ, ലോകങ്ങളുടെ കർത്താവായ ധീരനും കരുണയുള്ളവനും ആയാലും, അജ്ഞാനത്താൽ എല്ലാ ജീവികളും അവനെ അവഗണിക്കാമല്ലോ.
മൃദും ലോകഹിതേ യുക്തം ദാന്തം കരുണവേദിനമ്। നിര്വീര്യ ഇതി മന്യന്തേ നൂനം മാം ത്രിദശേശ്വരാഃ
ലോകഹിതത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന, സാവധാനം സംസാരിക്കുന്ന, ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്ന, കരുണയുള്ളവനാണെന്നു കൊണ്ടാണ് ദേവന്മാർ എന്നെ ബലഹീനനെന്ന് കരുതുന്നത്.
മാം പ്രാപ്യ ഹി ഗുണോ ദോഷഃ സംവൃത്തഃ പശ്യ ലക്ഷ്മണ। അദ്യൈവ സര്വഭൂതാനാം രക്ഷസാമഭവായ ച
ലക്ഷ്മണാ, എന്റെ ഗുണങ്ങൾ എനിക്ക് ദോഷമായി മാറിയിരിക്കുന്നു എന്നു നോക്ക്; ഇന്നാണ് എല്ലാ ജീവികൾക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും നാശം സംഭവിക്കുക.
സംഹൃത്യൈവ ശശിജ്യോത്സ്നാം മഹാന് സൂര്യ ഇവോദിതഃ। സംഹൃത്യൈവ ഗുണാന് സര്വാന് മമ തേജഃ പ്രകാശതേ
പിറന്ന വലിയ സൂര്യൻ ചന്ദ്രന്റെ പ്രകാശം അകറ്റുന്നതുപോലെ, എന്റെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഒളിപ്പിച്ച് എന്റെ ശക്തി തെളിയുന്നതാണ്.
നൈവ യക്ഷാ ന ഗന്ധര്വാ ന പിശാചാ ന രാക്ഷസാഃ। കിംനരാ വാ മനുഷ്യാ വാ സുഖം പ്രാപ്സ്യന്തി ലക്ഷ്മണ
ലക്ഷ്മണാ, യക്ഷന്മാർക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും പിശാചുകൾക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും കിന്നരന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും സന്തോഷം ലഭിക്കില്ല.
മമാസ്ത്രബാണസമ്പൂര്ണമാകാശം പശ്യ ലക്ഷ്മണ। അസമ്പാതം കരിഷ്യാമി ഹ്യദ്യ ത്രൈലോക്യചാരിണാമ്
ലക്ഷ്മണാ, എന്റെ ആയുധങ്ങളും അമ്പുകളും ആകാശം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്നു നോക്ക്; ഇന്ന് ഞാൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നവർക്ക് ആകാശം കടക്കാനാവാത്തതാക്കും.
സംനിരുദ്ധഗ്രഹഗണമാവാരിതനിശാകരമ്। വിപ്രണഷ്ടാനലമരുദ്ഭാസ്കരദ്യുതിസംവൃതമ്
ഗ്രഹങ്ങൾ തടയപ്പെട്ടും, ചന്ദ്രൻ മറച്ചുപോയും, അഗ്നിയും വായുവും അപ്രത്യക്ഷമായും, സൂര്യന്റെ പ്രകാശം മറഞ്ഞുപോയുമാണ്—
വിനിര്മഥിതശൈലാഗ്രം ശുഷ്യമാണജലാശയമ്। ധ്വസ്തദ്രുമലതാഗുല്മം വിപ്രണാശിതസാഗരമ്
പർവതശിഖരങ്ങൾ തകർന്നും, ജലാശയങ്ങൾ ഉണങ്ങിയും, മരങ്ങളും വള്ളികളും കാടുകളും നശിച്ചും, സമുദ്രം പോലും അപ്രത്യക്ഷമായും—
ത്രൈലോക്യം തു കരിഷ്യാമി സംയുക്തം കാലകര്മണാ। ന തേ കുശലിനീം സീതാം പ്രദാസ്യന്തി മമേശ്വരാഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും കാലത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ നശിപ്പിക്കും; ദേവന്മാർ എനിക്ക് സീതയെ സുരക്ഷിതയായി തിരികെ നൽകില്ല.
അസ്മിന് മുഹൂര്തേ സൌമിത്രേ മമ ദ്രക്ഷ്യന്തി വിക്രമമ്। നാകാശമുത്പതിഷ്യന്തി സര്വഭൂതാനി ലക്ഷ്മണ
സൗമിത്രേ, ഈ നിമിഷം തന്നെ അവർ എന്റെ വീര്യം കാണും; ലക്ഷ്മണാ, ആരും സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരാൻ കഴിയില്ല.
സമാകുലമമര്യാദം ജഗത് പശ്യാദ്യ ലക്ഷ്മണ। ആകര്ണപൂര്ണൈരിഷുഭിര്ജീവലോകദുരാവരൈഃ
ലക്ഷ്മണാ, ഇന്ന് ലോകം കലഹവും അക്രമവും നിറഞ്ഞതും, ജീവികൾക്ക് സഹിക്കാനാവാത്ത അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചതുമായിരിക്കും എന്നു കാണൂ.
കരിഷ്യേ മൈഥിലീഹേതോരപിശാചമരാക്ഷസമ്। മമ രോഷപ്രയുക്താനാം വിശിഖാനാം ബലം സുരാഃ
മൈഥിലിയുടെ പേരിൽ ഞാൻ പിശാചുകളെയും രാക്ഷസന്മാരെയും നശിപ്പിക്കും; ദേവന്മാർ പോലും എന്റെ കോപത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്ന അമ്പുകളുടെ ശക്തി കാണും.
ദ്രക്ഷ്യന്ത്യദ്യ വിമുക്താനാമമര്ഷാദ് ദൂരഗാമിനാമ്। നൈവ ദേവാ ന ദൈതേയാ ന പിശാചാ ന രാക്ഷസാഃ
ഇന്ന് ദേവന്മാർ എന്റെ കോപത്തിൽ നിന്നു വിട്ടുവിടുന്ന ദൂരെയ്ക്ക് പറക്കുന്ന അമ്പുകൾ കാണും; ദേവന്മാരോ, ദൈത്യന്മാരോ, പിശാചുകളോ, രാക്ഷസന്മാരോ—
ഭവിഷ്യന്തി മമ ക്രോധാത് ത്രൈലോക്യേ വിപ്രണാശിതേ। ദേവദാനവയക്ഷാണാം ലോകാ യേ രക്ഷസാമപി
എന്റെ കോപത്തിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും നശിച്ചുപോകുമ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ലോകങ്ങൾ ഒന്നും ശേഷിക്കില്ല.
ബഹുധാ നിപതിഷ്യന്തി ബാണൌഘൈഃ ശകലീകൃതാഃ। നിര്മര്യാദാനിമാഁല്ലോകാന് കരിഷ്യാമ്യദ്യ സായകൈഃ
എന്റെ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ ഈ ലോകങ്ങൾ പലവിധത്തിൽ തകർന്നുവീഴും; ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഈ ലോകങ്ങളെ നിയമമില്ലാത്തതാക്കും.
ഹൃതാം മൃതാം വാ സൌമിത്രേ ന ദാസ്യന്തി മമേശ്വരാഃ। തഥാരൂപാം ഹി വൈദേഹീം ന ദാസ്യന്തി യദി പ്രിയാമ്
സീതയെ എനിക്ക് തിരികെ കൊടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, അവൾ കവർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടതോ മരിച്ചതോ ആയാലും, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട വൈദേഹിയെ അങ്ങനെ തന്നെ തിരികെ കൊടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ—
നാശയാമി ജഗത് സര്വം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്। യാവദ് ദര്ശനമസ്യാ വൈ താപയാമി ച സായകൈഃ
അപ്പോൾ ഞാൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും സകല ചലനസ്ഥിരങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കും; അവളെ കാണുന്നവരെ വരെ എന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഈ ലോകം വേദനിപ്പിക്കും.
ഇത്യുക്ത്വാ ക്രോധതാമ്രാക്ഷഃ സ്ഫുരമാണോഷ്ഠസമ്പുടഃ। വല്കലാജിനമാബദ്ധ്യ ജടാഭാരമബന്ധയത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നും അധരങ്ങൾ വിറയച്ചും, വാൽക്കലവും മയിലുരുമയും ധരിച്ച്, ജടകൾ അടുക്കി കെട്ടി.
തസ്യ ക്രുദ്ധസ്യ രാമസ്യ തഥാഭൂതസ്യ ധീമതഃ। ത്രിപുരം ജഘ്നുഷഃ പൂര്വം രുദ്രസ്യേവ ബഭൌ തനുഃ
അങ്ങനെ ക്രുദ്ധനായ ധീരനായ രാമന്റെ ശരീരം, മുമ്പ് ത്രിപുരം നശിപ്പിച്ച രുദ്രന്റെ ശരീരത്തെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
ലക്ഷ്മണാദഥ ചാദായ രാമോ നിഷ്പീഡ്യ കാര്മുകമ്। ശരമാദായ സംദീപ്തം ഘോരമാശീവിഷോപമമ്
അപ്പോൾ ലക്ഷ്മണനിൽ നിന്ന് വില്ലെടുത്ത്, അതു ശക്തമായി വലിച്ച്, രാമൻ ഒരു തീപിടിച്ച ഭയങ്കരമായ അമ്പ്, വിഷമുള്ള പാമ്പിനെപ്പോലെയുള്ളത്, എടുത്തു.
സംദധേ ധനുഷി ശ്രീമാന് രാമഃ പരപുരഞ്ജയഃ। യുഗാന്താഗ്നിരിവ ക്രുദ്ധ ഇദം വചനമബ്രവീത്
ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ച മഹത്വമുള്ള രാമൻ ആ അമ്പ് വില്ലിൽ ചാർത്തി, യುಗാന്തത്തിലെ അഗ്നിയെപ്പോലെ കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
യഥാ ജരാ യഥാ മൃത്യുര്യഥാ കാലോ യഥാ വിധിഃ। നിത്യം ന പ്രതിഹന്യന്തേ സര്വഭൂതേഷു ലക്ഷ്മണ। തഥാഹം ക്രോധസംയുക്തോ ന നിവാര്യോഽസ്മ്യസംശയമ്
എങ്ങനെയോ ജരയും മരണവും കാലവും വിധിയും എല്ലാ ജീവികളിലും തടയാനാകാത്തതുപോലെ, ലക്ഷ്മണാ, അങ്ങനെ തന്നെ കോപത്തോടെ ഞാൻ ആരാലും തടയാനാകാത്തവനാണ്.
പുരേവ മേ ചാരുദതീമനിന്ദിതാം ദിശന്തി സീതാം യദി നാദ്യ മൈഥിലീമ്। സദേവഗന്ധര്വമനുഷ്യപന്നഗം ജഗത് സശൈലം പരിവര്തയാമ്യഹമ്
ഇന്ന് അവർ മുമ്പത്തെപ്പോലെ കുറ്റമറ്റ സീതയെ, മൈഥിലിയെ, എനിക്ക് തിരികെ കൊടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ദേവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും പാമ്പുകളുടെയും ലോകം, മലകളോടുകൂടി ഞാൻ ഉലറ്റിത്തറക്കും.
thumb|പഞ്ചഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ പഞ്ചഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കുവിൻ.
തപ്യമാനം തദാ രാമം സീതാഹരണകര്ശിതമ്। ലോകാനാമഭവേ യുക്തം സാംവര്തകമിവാനലമ്
അപ്പോൾ സീതയെ കവർന്നതിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ ദഹിച്ച രാമൻ, ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ യോഗ്യമായ സംഹാരാഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചു.
വീക്ഷമാണം ധനുഃ സജ്യം നിഃശ്വസന്തം പുനഃ പുനഃ। ദഗ്ധുകാമം ജഗത് സര്വം യുഗാന്തേ ച യഥാ ഹരമ്
വില്ല് കെട്ടിയ നിലയിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ആഴമായി ശ്വസിച്ചുകൊണ്ട്, രാമൻ മുഴുവൻ ലോകം ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, യുകാന്തത്തിൽ ശിവൻ ചെയ്യുന്നതുപോലെ.
അദൃഷ്ടപൂര്വം സംക്രുദ്ധം ദൃഷ്ട്വാ രാമം സ ലക്ഷ്മണഃ। അബ്രവീത് പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യം മുഖേന പരിശുഷ്യതാ
ഇത്രയും ക്രുദ്ധനായ രാമനെ ആദ്യമായി കണ്ട ലക്ഷ്മണൻ, ഭയത്തിൽ വായ് ഉണങ്ങിയവനായി കൈകൂപ്പി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പുരാ ഭൂത്വാ മൃദുര്ദാന്തഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ। ന ക്രോധവശമാപന്നഃ പ്രകൃതിം ഹാതുമര്ഹസി
മുന്പ് ദയയും ആത്മനിയന്ത്രണവും ഉള്ളവനായി എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാവനയിൽ താൽപര്യമുള്ളവനായി നിന്ന നീ, കോപത്തിന്റെ അടിമയായി സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
ചന്ദ്രേ ലക്ഷ്മീഃ പ്രഭാ സൂര്യേ ഗതിര്വായൌ ഭുവി ക്ഷമാ। ഏതച്ച നിയതം നിത്യം ത്വയി ചാനുത്തമം യശഃ
ചന്ദ്രനിൽ സൗന്ദര്യവും സൂര്യനിൽ പ്രകാശവും കാറ്റിൽ ചലനവും ഭൂമിയിൽ ക്ഷമയും നിലകൊള്ളുന്നപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ഉത്തമമായ കീർത്തി എന്നും നിന്നിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ഏകസ്യ നാപരാധേന ലോകാന് ഹന്തും ത്വമര്ഹസി। നനു ജാനാമി കസ്യായം ഭഗ്നഃ സാംഗ്രാമികോ രഥഃ
ഒരു വ്യക്തിയുടെ കുറ്റം കൊണ്ട് ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കേണ്ടതല്ല; ഈ യുദ്ധരഥം ആരുടേതാണെന്നും, ആരാണ് ഇതു തകർത്തതെന്നും എനിക്കറിയില്ല.