thumb|അഷ്ടപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ അഷ്ടപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ്വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പതിയെട്ടാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
സ ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണം ദീനം ശൂന്യം ദശരഥാത്മജഃ। പര്യപൃച്ഛത ധര്മാത്മാ വൈദേഹീമാഗതം വിനാ
ദശരഥന്റെ പുത്രൻ, ധർമ്മശീലനായ രാമൻ, ദു:ഖിതനായി ഒറ്റയ്ക്കിരിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണനെ കണ്ടു, വന്ദ്യയായ വൈദേഹി വരാതിരുന്നതിനെക്കുറിച്ച് അവനോട് ചോദിച്ചു.
പ്രസ്ഥിതം ദണ്ഡകാരണ്യം യാ മാമനുജഗാമ ഹ। ക്വ സാ ലക്ഷ്മണ വൈദേഹീ യാം ഹിത്വാ ത്വമിഹാഗതഃ
ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലേക്ക് ഞാൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ എന്നെ അനുഗമിച്ച ആ വൈദേഹി എവിടെയാണ്, ലക്ഷ്മണാ? അവളെ വിട്ടുവിട്ട് നീ ഇവിടെ വന്നതെന്ത്?
രാജ്യഭ്രഷ്ടസ്യ ദീനസ്യ ദണ്ഡകാന് പരിധാവതഃ। ക്വ സാ ദുഃഖസഹായാ മേ വൈദേഹീ തനുമധ്യമാ
രാജ്യഭ്രഷ്ടനായി ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ ദു:ഖത്തോടെ അലഞ്ഞു നടക്കുമ്പോൾ, എന്റെ കഷ്ടകാലങ്ങളിൽ കൂടെ നിന്ന ആ സുന്ദരിയായ വൈദേഹി എവിടെയാണ്?
യാം വിനാ നോത്സഹേ വീര മുഹൂര്തമപി ജീവിതുമ്। ക്വ സാ പ്രാണസഹായാ മേ സീതാ സുരസുതോപമാ
വീരാ, അവളില്ലാതെ ഞാൻ ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല; ദേവകന്യകയെപ്പോലെയുള്ള എന്റെ പ്രാണസഹായിയായ സീത എവിടെയാണ്?
പതിത്വമമരാണാം ഹി പൃഥിവ്യാശ്ചാപി ലക്ഷ്മണ। വിനാ താം തപനീയാഭാം നേച്ഛേയം ജനകാത്മജാമ്
ലക്ഷ്മണാ, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ രാജ്യം പോലും, ഭൂമിയിലെ ആധിപത്യം പോലും, ജനകന്റെ മകളായ പൊന്നുപോലുള്ള അവളില്ലാതെ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കില്ല.
കച്ചിജ്ജീവതി വൈദേഹീ പ്രാണൈഃ പ്രിയതരാ മമ। കച്ചിത് പ്രവ്രാജനം വീര ന മേ മിഥ്യാ ഭവിഷ്യതി
എന്റെ ജീവനേക്കാൾ പ്രിയങ്കരിയായ വൈദേഹി ഇപ്പോഴും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുണ്ടോ? വീരാ, എന്റെ വനവാസം വെറുതെയാവില്ലല്ലോ?
സീതാനിമിത്തം സൌമിത്രേ മൃതേ മയി ഗതേ ത്വയി। കച്ചിത് സകാമാ കൈകേയീ സുഖിതാ സാ ഭവിഷ്യതി
സൗമിത്രേ, സീതയെ കാരണം ഞാൻ മരിക്കുകയും നീ പോയി കളയുകയും ചെയ്താൽ, കൈകേയി സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ ആഗ്രഹം നേടുമോ?
സപുത്രരാജ്യാം സിദ്ധാര്ഥാം മൃതപുത്രാ തപസ്വിനീ। ഉപസ്ഥാസ്യതി കൌസല്യാ കച്ചിത് സൌമ്യേന കൈകയീമ്
പുത്രരാജ്യവും ആഗ്രഹവും നേടിയ കൈകേയിയെ, പുത്രനില്ലാതെ വ്രതചരിണിയായ കൗസല്യാ വിനീതയായി സേവിക്കുമോ?
യദി ജീവതി വൈദേഹീ ഗമിഷ്യാമ്യാശ്രമം പുനഃ। സംവൃത്താ യദി വൃത്താ സാ പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷ്യാമി ലക്ഷ്മണ
വൈദേഹി ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ തിരിച്ച് ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകും; അവൾ ഇല്ലെങ്കിൽ, ലക്ഷ്മണാ, ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.
യദി മാമാശ്രമഗതം വൈദേഹീ നാഭിഭാഷതേ। പുരഃ പ്രഹസിതാ സീതാ വിനശിഷ്യാമി ലക്ഷ്മണ
വൈദേഹി ഞാൻ ആശ്രമത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ നേരിൽ വന്ന് പുഞ്ചിരിയോടെ സംസാരിക്കാതിരുന്നാൽ, ലക്ഷ്മണാ, ഞാൻ നശിച്ചുപോകും.
ബ്രൂഹി ലക്ഷ്മണ വൈദേഹീ യദി ജീവതി വാ ന വാ। ത്വയി പ്രമത്തേ രക്ഷോഭിര്ഭക്ഷിതാ വാ തപസ്വിനീ
ലക്ഷ്മണാ, വൈദേഹി ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നെ പറയൂ; നീ ശ്രദ്ധിച്ചില്ലായിരുന്നപ്പോൾ രാക്ഷസന്മാർ ആ വ്രതസ്ഥയെയും തിന്നുകളഞ്ഞോ?
സുകുമാരീ ച ബാലാ ച നിത്യം ചാദുഃഖഭാഗിനീ। മദ്വിയോഗേന വൈദേഹീ വ്യക്തം ശോചതി ദുര്മനാഃ
വൈദേഹി സുന്ദരിയും ബാലയും എപ്പോഴും ദു:ഖം അറിയാത്തവളുമാണ്; എന്നിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട്, അവൾ ഉറപ്പായും ദു:ഖത്തോടെ മനസ്സു വേദനയോടെ ഇരിക്കും.
സര്വഥാ രക്ഷസാ തേന ജിഹ്മേന സുദുരാത്മനാ। വദതാ ലക്ഷ്മണേത്യുച്ചൈസ്തവാപി ജനിതം ഭയമ്
അവൻ അത്യന്തം ക്രൂരനും ദുഷ്ടനും ആയ രാക്ഷസൻ, 'ലക്ഷ്മണാ' എന്ന് ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ച്, നിനക്കു ഭയം ഉണ്ടാക്കി.
ശ്രുതശ്ച മന്യേ വൈദേഹ്യാ സ സ്വരഃ സദൃശോ മമ। ത്രസ്തയാ പ്രേഷിതസ്ത്വം ച ദ്രഷ്ടും മാം ശീഘ്രമാഗതഃ
വൈദേഹിയുടെ ശബ്ദം എന്റെ ശബ്ദം പോലെ കേട്ടു എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. ഭയത്താൽ അവൾ നിന്നെ അയച്ചു, നീ വേഗത്തിൽ എന്നെ കാണാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
സര്വഥാ തു കൃതം കഷ്ടം സീതാമുത്സൃജതാ വനേ। പ്രതികര്തും നൃശംസാനാം രക്ഷസാം ദത്തമന്തരമ്
വനത്തിൽ സീതയെ ഒറ്റയ്ക്ക് വിട്ട് ഞാൻ വലിയ തെറ്റ് ചെയ്തു. അതുകൊണ്ട് ക്രൂരരായ രാക്ഷസന്മാർക്ക് ദോഷം ചെയ്യാൻ അവസരം ലഭിച്ചു.
ദുഃഖിതാഃ ഖരഘാതേന രാക്ഷസാഃ പിശിതാശനാഃ। തൈഃ സീതാ നിഹതാ ഘോരൈര്ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
ഖരന്റെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിതരായ മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാർ സീതയെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തിരിക്കുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല.
അഹോഽസ്മി വ്യസനേ മഗ്നഃ സര്വഥാ രിപുനാശന। കിം ത്വിദാനീം കരിഷ്യാമി ശങ്കേ പ്രാപ്തവ്യമീദൃശമ്
അയ്യോ, ഞാൻ വലിയ ദുരിതത്തിൽ ആകുന്നു, ശത്രുക്കളുടെ നാശം വരുത്തുന്നവനേ, ഇനി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുമെന്ന് ഭയപ്പെടുന്നു.
ഇതി സീതാം വരാരോഹാം ചിന്തയന്നേവ രാഘവഃ। ആജഗാമ ജനസ്ഥാനം ത്വരയാ സഹലക്ഷ്മണഃ
ഇങ്ങനെ സീതയെ കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ രാഘവൻ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ ജനസ്ഥാനത്തേക്ക് എത്തി.
വിഗര്ഹമാണോഽനുജമാര്തരൂപം ക്ഷുധാശ്രമേണൈവ പിപാസയാ ച। വിനിഃശ്വസന് ശുഷ്കമുഖോ വിഷണ്ണഃ പ്രതിശ്രയം പ്രാപ്യ സമീക്ഷ്യ ശൂന്യമ്
ചെറിയ സഹോദരനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി, ദുഃഖിതനായി, വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ചും, ആഹ്വാനം ചെയ്ത്, വായ് ഉണങ്ങിയും, നിരാശയോടെ, അവൻ ആശ്രയസ്ഥലത്ത് എത്തി, അത് ശൂന്യമാണെന്ന് കണ്ടു.
സ്വമാശ്രമം സ പ്രവിഗാഹ്യ വീരോ വിഹാരദേശാനനുസൃത്യ കാംശ്ചിത്। ഏതത്തദിത്യേവ നിവാസഭൂമൌ പ്രഹൃഷ്ടരോമാ വ്യഥിതോ ബഭൂവ
വീരൻ തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ കടന്നു, അവൾ നടക്കാറായിരുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ തിരഞ്ഞു, താമസസ്ഥലം തിരിച്ചറിഞ്ഞപ്പോൾ രോമാഞ്ചം കൊണ്ടു ദുഃഖം നിറഞ്ഞു.
thumb|ഏകോനഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഏകോനഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ അമ്പത്തൊൻപതാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കുക.
അഥാശ്രമാദുപാവൃത്തമന്തരാ രഘുനന്ദനഃ। പരിപപ്രച്ഛ സൌമിത്രിം രാമോ ദുഃഖാദിദം വചഃ
ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയ രഘുനന്ദനൻ ദുഃഖഭരിതനായി സൌമിത്രിയെ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചു.
തമുവാച കിമര്ഥം ത്വമാഗതോഽപാസ്യ മൈഥിലീമ്। യദാ സാ തവ വിശ്വാസാദ് വനേ വിരഹിതാ മയാ
'സീതയെ അവൾക്ക് വിശ്വാസം വെച്ച് ഞാൻ വനത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് വിട്ടപ്പോൾ നീ അവളെ വിട്ട് എന്തുകൊണ്ട് ഇവിടെ വന്നു?' എന്നു അവനോട് ചോദിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വൈവാഭ്യാഗതം ത്വാം മേ മൈഥിലീം ത്യജ്യ ലക്ഷ്മണ। ശങ്കമാനം മഹത് പാപം യത്സത്യം വ്യഥിതം മനഃ
ലക്ഷ്മണാ, നീ മൈഥിലിയെ വിട്ട് തിരിച്ചു വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ വലിയ അനർത്ഥം സംഭവിച്ചിരിക്കുമോ എന്ന് ഭയപ്പെട്ടു, എന്റെ മനസ്സ് അതിനാൽ വല്ലാതെ വേദനിച്ചു.
സ്ഫുരതേ നയനം സവ്യം ബാഹുശ്ച ഹൃദയം ച മേ। ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണ ദൂരേ ത്വാം സീതാവിരഹിതം പഥി
ലക്ഷ്മണാ, സീതയില്ലാതെ നീ ദൂരത്ത് വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ ഇടതുകണ്ണും കൈയും ഹൃദയവും എല്ലാം ഇളകുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തു സൌമിത്രിര്ലക്ഷ്മണഃ ശുഭലക്ഷണഃ। ഭൂയോ ദുഃഖസമാവിഷ്ടോ ദുഃഖിതം രാമമബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, നല്ല ലക്ഷണങ്ങളുള്ള സൌമിത്രി ലക്ഷ്മണൻ വീണ്ടും ദുഃഖം നിറഞ്ഞ് ദുഃഖിതനായ രാമനോട് പറഞ്ഞു.
ന സ്വയം കാമകാരേണ താം ത്യക്ത്വാഹമിഹാഗതഃ। പ്രചോദിതസ്തയൈവോഗ്രൈസ്ത്വത്സകാശമിഹാഗതഃ
ഞാൻ ഇഷ്ടപ്രകാരം അവളെ വിട്ട് വന്നതല്ല; അവളുടെ കടുത്ത വാക്കുകൾ കേട്ട് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്.
ആര്യേണേവ പരിക്രുഷ്ടം ലക്ഷ്മണേതി സുവിസ്വരമ്। പരിത്രാഹീതി യദ്വാക്യം മൈഥില്യാസ്തച്ഛ്രുതിം ഗതമ്
ആര്യൻ പോലെ വിളിച്ച് 'ലക്ഷ്മണാ' എന്ന് ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചപ്പോൾ, 'എന്നെ രക്ഷിക്കൂ' എന്ന മൈഥിലിയുടെ വാക്കുകൾ ഞാൻ കേട്ടു.
സാ തമാര്തസ്വരം ശ്രുത്വാ തവ സ്നേഹേന മൈഥിലീ। ഗച്ഛ ഗച്ഛേതി മാമാശു രുദതീ ഭയവിക്ലവാ
നിന്റെ ആ വേദനാഭരിത ശബ്ദം കേട്ട മൈഥിലി, നിന്നോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ, കരയുകയും ഭയത്തോടെ എനിക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും 'പോകൂ, പോകൂ' എന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു.