തച്ചാഗ്നിസദൃശം ദീപ്തം രാവണസ്യ ശരാവരമ്। പക്ഷാഭ്യാം ച മഹാതേജാ വ്യധുനോത് പതഗേശ്വരഃ
അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ച രാവണന്റെ അമ്പുകളുടെ മഴ, അതി പ്രകാശമുള്ള പക്ഷിരാജാവ് തന്റെ ചിറകുകൾ കൊണ്ട് തള്ളിപ്പൊടിച്ചു.
കാഞ്ചനോരശ്ഛദാന് ദിവ്യാന് പിശാചവദനാന് ഖരാന്। താംശ്ചാസ്യ ജവസമ്പന്നാഞ്ജഘാന സമരേ ബലീ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കവർച്ചയും, ഭൂതമുഖമുള്ള ദിവ്യശക്തിയുള്ള കുതിരകളെയും, യുദ്ധത്തിൽ അതിവേഗത്തിൽ പക്ഷിരാജാവ് വീഴ്ത്തി.
അഥ ത്രിവേണുസമ്പന്നം കാമഗം പാവകാര്ചിഷമ്। മണിസോപാനചിത്രാങ്ഗം ബഭഞ്ജ ച മഹാരഥമ്
മൂന്നു കൊടികൾ അണിഞ്ഞു, മനസ്സിനിഷ്ടം എവിടെയും പോകുന്ന, അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന, രത്നപടികൾ അലങ്കരിച്ച മഹാരഥവും അവൻ തകർത്തു.
പൂര്ണചന്ദ്രപ്രതീകാശം ഛത്രം ച വ്യജനൈഃ സഹ। പാതയാമാസ വേഗേന ഗ്രാഹിഭീ രാക്ഷസൈഃ സഹ
പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള കുടയും, ചേർത്തവാരകളും, അവയെ പിടിച്ചിരുന്ന രാക്ഷസന്മാരെയും പക്ഷിരാജാവ് വേഗത്തിൽ നിലംപതിപ്പിച്ചു.
സാരഥേശ്ചാസ്യ വേഗേന തുണ്ഡേന ച മഹച്ഛിരഃ। പുനര്വ്യപഹനച്ഛ്രീമാന് പക്ഷിരാജോ മഹാബലഃ
ശക്തിയുള്ള പക്ഷിരാജാവ് തന്റെ കൊക്കുകൊണ്ട് രാവണന്റെ സാരഥിയുടെ വലിയ, ഭംഗിയുള്ള തല വേഗത്തിൽ വീണ്ടും പറിച്ചെറിഞ്ഞു.
സ ഭഗ്നധന്വാ വിരഥോ ഹതാശ്വോ ഹതസാരഥിഃ। അങ്കേനാദായ വൈദേഹീം പപാത ഭുവി രാവണഃ
വില്ലും തകർന്നു, രഥവും നഷ്ടമായി, കുതിരകളും സാരഥിയും കൊല്ലപ്പെട്ടു, രാവണൻ വൈദേഹിയെ കയ്യിൽ പിടിച്ച് നിലത്തേക്ക് വീണു.
ദൃഷ്ട്വാ നിപതിതം ഭൂമൌ രാവണം ഭഗ്നവാഹനമ്। സാധു സാധ്വിതി ഭൂതാനി ഗൃധ്രരാജമപൂജയന്
ഭൂമിയിൽ വീണു, വാഹനവും നശിച്ച രാവണനെ കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്ന് വിളിച്ച് ഗൃധ്രരാജാവിനെ സ്തുതിച്ചു.
പരിശ്രാന്തം തു തം ദൃഷ്ട്വാ ജരയാ പക്ഷിയൂഥപമ്। ഉത്പപാത പുനര്ഹൃഷ്ടോ മൈഥിലീം ഗൃഹ്യ രാവണഃ
വയസ്സും ക്ഷീണവും മൂലം പക്ഷിരാജാവ് ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ട രാവണൻ സന്തോഷത്തോടെ മൈഥിലിയെ പിടിച്ച് വീണ്ടും ഉയർന്നു.
തം പ്രഹൃഷ്ടം നിധായാങ്കേ രാവണം ജനകാത്മജാമ്। ഗച്ഛന്തം ഖഡ്ഗശേഷം ച പ്രണഷ്ടഹതസാധനമ്
ജനകന്റെ മകളെ മടിയിൽ ഇരുത്തി, കൈയിൽ വാൾ മാത്രം ശേഷിച്ച് എല്ലാ സഹായങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ട രാവണൻ പുറപ്പെട്ടുപോയി.
ഗൃധ്രരാജഃ സമുത്പത്യ രാവണം സമഭിദ്രവത്। സമാവാര്യ മഹാതേജാ ജടായുരിദമബ്രവീത്
ഗൃധ്രരാജാവ് ജടായു ഉയർന്ന് രാവണനെ തടഞ്ഞു, അതി പ്രകാശത്തോടെ അവനെ തടഞ്ഞ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വജ്രസംസ്പര്ശബാണസ്യ ഭാര്യാം രാമസ്യ രാവണ। അല്പബുദ്ധേ ഹരസ്യേനാം വധായ ഖലു രക്ഷസാമ്
വജ്രസ്പർശമുള്ള അമ്പുകളുടെ ഉടമയായ രാമന്റെ ഭാര്യയെ, ബുദ്ധിയില്ലാത്ത രാവണാ, നീ അപഹരിക്കുന്നത് രാക്ഷസന്മാരുടെ നാശത്തിനാണ്.
സമിത്രബന്ധുഃ സാമാത്യഃ സബലഃ സപരിച്ഛദഃ। വിഷപാനം പിബസ്യേതത് പിപാസിത ഇവോദകമ്
സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും മന്ത്രിമാരും സൈന്യവും അനുചരന്മാരുമൊക്കെ കൂടെ, നീ ദാഹംകൂടി വെള്ളം കുടിക്കുന്നതുപോലെ വിഷം കുടിക്കുകയാണ്.
അനുബന്ധമജാനന്തഃ കര്മണാമവിചക്ഷണാഃ। ശീഘ്രമേവ വിനശ്യന്തി യഥാ ത്വം വിനശിഷ്യസി
കർമ്മഫലങ്ങൾ അറിയാതെ വിവേകമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ വേഗത്തിൽ നശിക്കും; നീയും അങ്ങനെ നശിക്കും.
ബദ്ധസ്ത്വം കാലപാശേന ക്വ ഗതസ്തസ്യ മോക്ഷ്യസേ। വധായ ബഡിശം ഗൃഹ്യ സാമിഷം ജലജോ യഥാ
നീ കാലത്തിന്റെ പാശത്തിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു; എവിടേക്ക് പോയാലും മോചനം ഇല്ല. ആമിഷംകൊണ്ട് വലയിൽ കുടുങ്ങുന്ന മീനിനെപ്പോലെ നീ നാശത്തിനായി പിടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
നഹി ജാതു ദുരാധര്ഷൌ കാകുത്സ്ഥൌ തവ രാവണ। ധര്ഷണം ചാശ്രമസ്യാസ്യ ക്ഷമിഷ്യേതേ തു രാഘവൌ
രാവണാ, കകുത്സ്ഥ വംശത്തിൽ പിറന്ന രഘുവംശത്തിലെ ആ രണ്ടു സഹോദരന്മാർ, നിന്റെ ആക്രമണവും ഈ ആശ്രമം നശിപ്പിക്കുന്നതും ഒരിക്കലും ക്ഷമിക്കില്ല.
യഥാ ത്വയാ കൃതം കര്മ ഭീരുണാ ലോകഗര്ഹിതമ്। തസ്കരാചരിതോ മാര്ഗോ നൈഷ വീരനിഷേവിതഃ
ഭയക്കരനായ നീ ചെയ്ത ഈ പ്രവൃത്തി ലോകം നിന്ദിക്കുന്നതും കള്ളന്മാർ ചെയ്യുന്ന വഴിയുമാണ്; വീരന്മാർ പിന്തുടരുന്ന വഴി ഇതല്ല.
യുദ്ധ്യസ്വ യദി ശൂരോഽസി മുഹൂര്തം തിഷ്ഠ രാവണ। ശയിഷ്യസേ ഹതോ ഭൂമൌ യഥാ ഭ്രാതാ ഖരസ്തഥാ
നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ ധൈര്യശാലിയാണെങ്കിൽ, ഒരു നിമിഷം നിന്നു പോരാടു രാവണാ. നിന്റെ സഹോദരനായ ഖരൻ പോലെ നീയും ഭൂമിയിൽ വീണു മരിക്കും.
പരേതകാലേ പുരുഷോ യത് കര്മ പ്രതിപദ്യതേ। വിനാശായാത്മനോഽധര്മ്യം പ്രതിപന്നോഽസി കര്മ തത്
മരണസമയത്ത് മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന പാപപ്രവൃത്തി അവനെ തന്നെ നശിപ്പിക്കും; അങ്ങനെയൊരു ദുഷ്കർമ്മം തന്നെയാണ് നീ ഇപ്പൊഴ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.
പാപാനുബന്ധോ വൈ യസ്യ കര്മണഃ കോ നു തത് പുമാന്। കുര്വീത ലോകാധിപതിഃ സ്വയംഭൂര്ഭഗവാനപി
പാപഫലമുള്ള പ്രവൃത്തി ആരാണ് ചെയ്യുക? ലോകത്തിന്റെ അധിപനായും സ്വയംഭുവായും ദൈവം പോലും അങ്ങനെയൊന്നും ചെയ്യില്ല.
ഏവമുക്ത്വാ ശുഭം വാക്യം ജടായുസ്തസ്യ രക്ഷസഃ। നിപപാത ഭൃശം പൃഷ്ഠേ ദശഗ്രീവസ്യ വീര്യവാന്
ഇങ്ങനെ ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, ശക്തനായ ജടായു ദശമുഖനായ രാവണന്റെ പുറത്ത് ശക്തിയായി വീണു.
തം ഗൃഹീത്വാ നഖൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്വിദദാര സമന്തതഃ। അധിരൂഢോ ഗജാരോഹോ യഥാ സ്യാദ് ദുഷ്ടവാരണമ്
ശരിയായ ആനയോടു പോരാടുന്ന ആനപ്പാഗ് പോലെ, ജടായു തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള നഖങ്ങൾ കൊണ്ട് രാവണനെ ചുറ്റും പിടിച്ചു കീറി.
വിദദാര നഖൈരസ്യ തുണ്ഡം പൃഷ്ഠേ സമര്പയന്। കേശാംശ്ചോത്പാടയാമാസ നഖപക്ഷമുഖായുധഃ
പുറത്ത് തണ്ട് അമർത്തി, ജടായു നഖങ്ങൾ കൊണ്ട് രാവണനെ കീറുകയും, നഖം, ചിറകു, തണ്ട് എന്നിവ ആയുധമാക്കി രാവണന്റെ മുടി പിഴുതുമാറ്റുകയും ചെയ്തു.
സ തഥാ ഗൃധ്രരാജേന ക്ലിശ്യമാനോ മുഹുര്മുഹുഃ। അമര്ഷസ്ഫുരിതോഷ്ഠഃ സന് പ്രാകമ്പത ച രാക്ഷസഃ
പക്ഷിരാജാവായ ജടായു ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ആക്രമിച്ചപ്പോൾ, ആ രാക്ഷസന്റെ അധരങ്ങൾ കോപത്തിൽ വിറയുകയും, അവൻ മുഴുവൻ വിറക്കുകയും ചെയ്തു.
സമ്പരിഷ്വജ്യ വൈദേഹീം വാമേനാങ്കേന രാവണഃ। തലേനാഭിജഘാനാര്തോ ജടായും ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ
വൈദേഹിയെ ഇടത് കാലിൽ ഇരുത്തി, രാവണൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ കയ്യാൽ കുത്തി കഷ്ടപ്പെടുന്ന ജടായുവിനെ അടിച്ചു.
ജടായുസ്തമതിക്രമ്യ തുണ്ഡേനാസ്യ ഖഗാധിപഃ। വാമബാഹൂന് ദശ തദാ വ്യപാഹരദരിംദമഃ
പക്ഷിരാജാവായ ജടായു അതിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞ്, തണ്ടുകൊണ്ട് രാവണന്റെ പത്ത് ഇടത് കൈകളും കീറി പിഴുതുകളഞ്ഞു.
സംഛിന്നബാഹോഃ സദ്യോ വൈ ബാഹവഃ സഹസാഭവന്। വിഷജ്വാലാവലീയുക്താ വല്മീകാദിവ പന്നഗാഃ
അപ്പോൾ തന്നെ, അവന്റെ കീറപ്പെട്ട കൈകൾ പാമ്പുകൾ വല്മീകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ വിഷം കത്തിച്ചുകൊണ്ട് വീണ്ടും വളർന്നു.
തതഃ ക്രോധാദ് ദശഗ്രീവഃ സീതാമുത്സൃജ്യ വീര്യവാന്। മുഷ്ടിഭ്യാം ചരണാഭ്യാം ച ഗൃധ്രരാജമപോഥയത്
അതിനുശേഷം, അത്യന്തം കോപത്തോടെ ദശമുഖൻ സീതയെ വലിച്ചെറിഞ്ഞ്, കയ്യും കാലും കൊണ്ട് പക്ഷിരാജാവിനെ അടിച്ചു.
തതോ മുഹൂര്തം സംഗ്രാമോ ബഭൂവാതുലവീര്യയോഃ। രാക്ഷസാനാം ച മുഖ്യസ്യ പക്ഷിണാം പ്രവരസ്യ ച
അതിനുശേഷം, അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള രാക്ഷസനായ രാവണനും, പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ജടായുവും തമ്മിൽ ഒരു നിമിഷം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
തസ്യ വ്യായച്ഛമാനസ്യ രാമസ്യാര്ഥേ സ രാവണഃ। പക്ഷൌ പാദൌ ച പാര്ശ്വൌ ച ഖഡ്ഗമുദ്ധൃത്യ സോഽച്ഛിനത്
രാമന്റെ വേണ്ടി പോരാടുന്ന ജടായുവിന്റെ ചിറകുകളും കാലുകളും വശങ്ങളും രാവണൻ വാൾ എടുക്കുകയും, അവയെല്ലാം വെട്ടി മാറ്റുകയും ചെയ്തു.
സ ച്ഛിന്നപക്ഷഃ സഹസാ രക്ഷസാ രൌദ്രകര്മണാ। നിപപാത മഹാഗൃധ്രോ ധരണ്യാമല്പജീവിതഃ
രാക്ഷസന്റെ ക്രൂരപ്രവൃത്തിയിൽ ചിറകുകൾ വെട്ടിക്കളഞ്ഞ മഹാപക്ഷി, ജീവൻ തീരുന്ന അവസ്ഥയിൽ, ഭൂമിയിൽ പെട്ടെന്നു വീണു.