ഭരതസ്യാര്യപുത്രസ്യ ശ്വശ്രൂണാം മമ ച പ്രഭോ। മൃഗരൂപമിദം ദിവ്യം വിസ്മയം ജനയിഷ്യതി
ഭരതനും, എന്റെ അമ്മമാർക്കും, എന്നേക്കും, പ്രഭുവേ, ഈ ദിവ്യമായ മാനിന്റെ രൂപം അത്ഭുതം ഉണർത്തും.
ജീവന്ന യദി തേഽഭ്യേതി ഗ്രഹണം മൃഗസത്തമഃ। അജിനം നരശാര്ദൂല രുചിരം തു ഭവിഷ്യതി
നീ ഈ മാനിനെ ജീവനോടെ പിടിച്ചാൽ, മനുഷ്യസിംഹനേ, അതിന്റെ മനോഹരമായ ചർമ്മം നിനക്കാകും.
നിഹതസ്യാസ്യ സത്ത്വസ്യ ജാമ്ബൂനദമയത്വചി। ശഷ്പബൃസ്യാം വിനീതായാമിച്ഛാമ്യഹമുപാസിതുമ്
ഈ ജീവിയെ കൊല്ലേണ്ടി വന്നാൽ, അതിന്റെ പൊന്നുപോലുള്ള ചർമ്മം പുൽമയിലിടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കാമവൃത്തമിദം രൌദ്രം സ്ത്രീണാമസദൃശം മതമ്। വപുഷാ ത്വസ്യ സത്ത്വസ്യ വിസ്മയോ ജനിതോ മമ
ഈ ആഗ്രഹം സ്ത്രീകൾക്കു യോജിച്ചതല്ലെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു, പക്ഷേ ഈ ജീവിയുടെ രൂപം എന്നെ അത്ഭുതത്തിലാഴ്ത്തിയിരിക്കുന്നു.
തേന കാഞ്ചനരോമ്ണാ തു മണിപ്രവരശൃങ്ഗിണാ। തരുണാദിത്യവര്ണേന നക്ഷത്രപഥവര്ചസാ
പൊന്നുപോലുള്ള രോമവും, മനിമുത്തുകളാൽ അലങ്കരിച്ച കൊമ്പുകളും, പുതുമഞ്ഞുപോലുള്ള നിറവും, നക്ഷത്രപഥത്തിന്റെ പ്രകാശവും അതിനുണ്ട്.
ബഭൂവ രാഘവസ്യാപി മനോ വിസ്മയമാഗതമ്। ഇതി സീതാവചഃ ശ്രുത്വാ ദൃഷ്ട്വാ ച മൃഗമദ്ഭുതമ്
സീതയുടെ വാക്കുകളും ആ അത്ഭുതമായ മാനെയും കണ്ടപ്പോൾ, രാഘവന്റെയും മനസ്സിൽ അത്ഭുതം നിറഞ്ഞു.
ലോഭിതസ്തേന രൂപേണ സീതയാ ച പ്രചോദിതഃ। ഉവാച രാഘവോ ഹൃഷ്ടോ ഭ്രാതരം ലക്ഷ്മണം വചഃ
അത് മനോഹരമായ രൂപം കൊണ്ടും സീതയുടെ പ്രേരണ കൊണ്ടും ആകർഷിതനായ രാഘവൻ സന്തോഷത്തോടെ സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
പശ്യ ലക്ഷ്മണ വൈദേഹ്യാഃ സ്പൃഹാമുല്ലസിതാമിമാമ്। രൂപശ്രേഷ്ഠതയാ ഹ്യേഷ മൃഗോഽദ്യ ന ഭവിഷ്യതി
ലക്ഷ്മണാ, വൈദേഹിയുടെ ഈ ആഗ്രഹം നോക്കൂ. അതിന്റെ അതുല്യമായ സൗന്ദര്യം കൊണ്ടു, ഈ മാൻ ഇന്നവിടെ തുടരില്ല.
ന വനേ നന്ദനോദ്ദേശേ ന ചൈത്രരഥസംശ്രയേ। കുതഃ പൃഥിവ്യാം സൌമിത്രേ യോഽസ്യ കശ്ചിത് സമോ മൃഗഃ
വനത്തിൽ, നന്ദനവനം പോലുമില്ല, ചൈത്രരഥം പോലുമില്ല, സുമിത്രേ, ഭൂമിയിൽ എവിടെയും ഈ മൃഗത്തിന് സമമായ മറ്റൊന്നുണ്ടോ?
പ്രതിലോമാനുലോമാശ്ച രുചിരാ രോമരാജയഃ। ശോഭന്തേ മൃഗമാശ്രിത്യ ചിത്രാഃ കനകബിന്ദുഭിഃ
ഇതിന്റെ ശരീരത്തിൽ വിരൽത്തോടു വിരുദ്ധമായി, നേരെ വളരുന്ന മനോഹരമായ രോമങ്ങൾ, വിവിധ സ്വർണ്ണപ്പുള്ളികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, അതിനെ അതീവ മനോഹരമാക്കുന്നു.
പശ്യാസ്യ ജൃമ്ഭമാണസ്യ ദീപ്താമഗ്നിശിഖോപമാമ്। ജിഹ്വാം മുഖാന്നിഃസരന്തീം മേഘാദിവ ശതഹ്രദാമ്
ഇത് വായ് വെട്ടുമ്പോൾ, അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെ ദീപ്തമായ നാവ് വായിൽ നിന്നു പുറത്തേക്ക് വരുന്നത്, നൂറു കിരണങ്ങളുള്ള മേഘം പോലെ കാണാം.
മസാരഗല്വര്കമുഖഃ ശങ്ഖമുക്താനിഭോദരഃ। കസ്യ നാമാനിരൂപ്യോഽസൌ ന മനോ ലോഭയേന്മൃഗഃ
നീലവും പൊന്നുംപോലുള്ള മുഖം, ശംഖും മുത്തുംപോലുള്ള വയറ്—ഇങ്ങനെ വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത ഈ മൃഗത്തെ കാണുമ്പോൾ ആരുടെ മനസ്സും ആഗ്രഹിക്കാതെ ഇരിക്കുമോ?
കസ്യ രൂപമിദം ദൃഷ്ട്വാ ജാമ്ബൂനദമയപ്രഭമ്। നാനാരത്നമയം ദിവ്യം ന മനോ വിസ്മയം വ്രജേത്
ജാംബൂനദിയിലെ പൊന്നുപോലും, വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ദിവ്യമായ ഈ രൂപം കണ്ടാൽ ആരുടെ മനസ്സും അത്ഭുതംകൊണ്ടു നിറയാതെ ഇരിക്കുമോ?
മാംസഹേതോരപി മൃഗാന് വിഹാരാര്ഥം ച ധന്വിനഃ। ഘ്നന്തി ലക്ഷ്മണ രാജാനോ മൃഗയായാം മഹാവനേ
മാംസം കിട്ടാൻ വേണ്ടി മാത്രമല്ല, വിനോദത്തിനായി പോലും രാജാക്കന്മാർ വലിയ വനത്തിൽ വില്ലുകൊണ്ട് മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടാറുണ്ട്, ലക്ഷ്മണാ.
ധനാനി വ്യവസായേന വിചീയന്തേ മഹാവനേ। ധാതവോ വിവിധാശ്ചാപി മണിരത്നസുവര്ണിനഃ
വലിയ വനത്തിൽ പരിശ്രമത്തോടെ ധനങ്ങൾ അന്വേഷിക്കപ്പെടുന്നു; വിവിധ ധാതുക്കളും, രത്നങ്ങളും, പൊന്നും അവിടെ കണ്ടെത്താം.
തത് സാരമഖിലം നൄണാം ധനം നിചയവര്ധനമ്। മനസാ ചിന്തിതം സര്വം യഥാ ശുക്രസ്യ ലക്ഷ്മണ
മനുഷ്യർക്കിടയിൽ സമ്പത്തിന്റെ സാരവും, സമ്പത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതും, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം, ലക്ഷ്മണാ, ശുക്രനു ലഭിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്.
അര്ഥീ യേനാര്ഥകൃത്യേന സംവ്രജത്യവിചാരയന്। തമര്ഥമര്ഥശാസ്ത്രജ്ഞാഃ പ്രാഹുരര്ഥ്യാഃ സുലക്ഷ്മണ
ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ലാഭത്തിനായി യാതൊരു സംശയവും കൂടാതെ പിന്തുടരുന്നതെന്താണോ, അതാണ് സമ്പത്ത് എന്ന് സമ്പത്തിന്റെ ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ പറയുന്നു, നല്ല ലക്ഷ്മണാ.
ഏതസ്യ മൃഗരത്നസ്യ പരാര്ഘ്യേ കാഞ്ചനത്വചി। ഉപവേക്ഷ്യതി വൈദേഹീ മയാ സഹ സുമധ്യമാ
മൂല്യമെഴുതാനാകാത്ത ഈ പൊന്നുപോലുള്ള മൃഗത്വച്ചിന്മേൽ, സുന്ദരമായ നടുവുള്ള വൈദേഹി എന്നോടൊപ്പം ഇരിക്കും.
ന കാദലീ ന പ്രിയകീ ന പ്രവേണീ ന ചാവികീ। ഭവേദേതസ്യ സദൃശീ സ്പര്ശേഽനേനേതി മേ മതിഃ
കാദളി, പ്രിയക, പ്രവേണി, ആവികി—ഇവയിൽ ഒന്നും ഈ മൃഗത്തിന്റെ സ്പർശത്തിന് തുല്യമാകില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ഏഷ ചൈവ മൃഗഃ ശ്രീമാന് യശ്ച ദിവ്യോ നഭശ്ചരഃ। ഉഭാവേതൌ മൃഗൌ ദിവ്യൌ താരാമൃഗമഹീമൃഗൌ
ഈ ഭംഗിയുള്ള ഭൂമിയിലെ മൃഗവും ആ ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന ദിവ്യമായതും—ഇരുവരും ദിവ്യരായ താരാമൃഗവും ഭൂമിമൃഗവും തന്നെയാണ്.
യദി വായം തഥാ യന്മാം ഭവേദ് വദസി ലക്ഷ്മണ। മായൈഷാ രാക്ഷസസ്യേതി കര്തവ്യോഽസ്യ വധോ മയാ
ലക്ഷ്മണാ, നീ പറയുന്നതുപോലെ ഇതു യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു രാക്ഷസന്റെ മായയായിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ ഈ മൃഗത്തെ കൊല്ലണം.
ഏതേന ഹി നൃശംസേന മാരീചേനാകൃതാത്മനാ। വനേ വിചരതാ പൂര്വം ഹിംസിതാ മുനിപുംഗവാഃ
നിഷ്ടൂരനും ദുഷ്ടനും ആയ മാരീചൻ മുമ്പ് ഈ വനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച മഹർഷിമാരെ ഉപദ്രവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഉത്ഥായ ബഹവോഽനേന മൃഗയായാം ജനാധിപാഃ। നിഹതാഃ പരമേഷ്വാസാസ്തസ്മാദ് വധ്യസ്ത്വയം മൃഗഃ
വേട്ടയ്ക്കായി എഴുന്നേറ്റ അനേകം മഹാരഥികൾ ആയ രാജാക്കന്മാർ അവന്റെ കൈയിൽ വീണുപോയിട്ടുണ്ട്; അതുകൊണ്ട് ഈ മൃഗം കൊല്ലപ്പെടണം.
പുരസ്താദിഹ വാതാപിഃ പരിഭൂയ തപസ്വിനഃ। ഉദരസ്ഥോ ദ്വിജാന് ഹന്തി സ്വഗര്ഭോഽശ്വതരീമിവ
മുന്പ് ഇവിടെ വാതാപി തപസ്സുകരായവരെ വഞ്ചിച്ച്, അവരെ കുടലിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ച്, അശ്വത്തിന്റെ കുഞ്ഞ് അമ്മയുടെ വയറ്റിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ, ദ്വിജന്മാരെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
സ കദാചിച്ചിരാല്ലോഭാദാസസാദ മഹാമുനിമ്। അഗസ്ത്യം തേജസാ യുക്തം ഭക്ഷ്യസ്തസ്യ ബഭൂവ ഹ
ഒരിക്കൽ അത്യന്തം ലാഭലോഭം കൊണ്ട് വാതാപി മഹാതപസ്സുള്ള അഗസ്ത്യ മഹർഷിയെ സമീപിച്ചു, പിന്നെ അവൻ അഗസ്ത്യന്റെ ആഹാരമായിത്തീർന്നു.
ത്വയാവിഗണ്യ വാതാപേ പരിഭൂതാശ്ച തേജസാ। ജീവലോകേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാസ്തസ്മാദസി ജരാം ഗതഃ
വാതാപി, നീ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരെ അവഗണിക്കുകയും, ശക്തിയാൽ അവരെ കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു; അതുകൊണ്ടാണ് നീ ജീവന്മാരുടെ ലോകത്ത് വൃദ്ധനായി മാറിയത്.
തദ് രക്ഷോ ന ഭവേദേവ വാതാപിരിവ ലക്ഷ്മണ। മദ്വിധം യോഽതിമന്യേത ധര്മനിത്യം ജിതേന്ദ്രിയമ്
ലക്ഷ്മണാ, എന്നെപ്പോലെയുള്ള ധർമ്മനിഷ്ഠനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനുമായവനെ അവഹേളിക്കുന്നവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു അസുരൻ അല്ല, വാതാപിയെപ്പോലെ.
ഭവേദ്ധതോഽയം വാതാപിരഗസ്ത്യേനേവ മാ ഗതഃ। ഇഹ ത്വം ഭവ സംനദ്ധോ യന്ത്രിതോ രക്ഷ മൈഥിലീമ്
അവൻ വാതാപിയെ അഗസ്ത്യൻ നശിപ്പിച്ചതുപോലെ തന്നെ നശിച്ചുപോകും. നീ ഇവിടെ തന്നെ ആയുധധാരി ആയിരിക്കണം, സീതയെ സൂക്ഷിക്കണം, പോകരുത്.
അസ്യാമായത്തമസ്മാകം യത് കൃത്യം രഘുനന്ദന। അഹമേനം വധിഷ്യാമി ഗ്രഹീഷ്യാമ്യഥവാ മൃഗമ്
രഘുവംശത്തിലെ പ്രിയപുത്രാ, ഇവിടെ നമ്മുടെയെല്ലാം കർത്തവ്യം സീതയിൽ ആശ്രിതമാണ്. ഞാൻ ഈ മൃഗത്തെ കൊല്ലുകയോ പിടികൂടുകയോ ചെയ്യും.
യാവദ് ഗച്ഛാമി സൌമിത്രേ മൃഗമാനയിതും ദ്രുതമ്। പശ്യ ലക്ഷ്മണ വൈദേഹ്യാ മൃഗത്വചി ഗതാം സ്പൃഹാമ്
സൗമിത്രേ, ഞാൻ ഈ മൃഗത്തെ വേഗത്തിൽ പിടിക്കാനായി പോകുമ്പോൾ, വൈദേഹിയുടെ മനസ്സിൽ ഈ മൃഗത്വച്ചയിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹം നീ കാണുക.