രാജീവചിത്രപൃഷ്ഠഃ സ വിരരാജ മഹാമൃഗഃ। രാമാശ്രമപദാഭ്യാശേ വിചചാര യഥാസുഖമ്
താമരപ്പൂവുപോലുള്ള പിറകിൽ ആ മഹാമൃഗം തിളങ്ങി; രാമന്റെ ആശ്രമത്തിനടുത്ത് ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിച്ചു.
പുനര്ഗത്വാ നിവൃത്തശ്ച വിചചാര മൃഗോത്തമഃ। ഗത്വാ മുഹൂര്തം ത്വരയാ പുനഃ പ്രതിനിവര്തതേ
വീണ്ടും പോയി തിരിച്ചു വന്ന്, ആ ഉത്തമമൃഗം ചുറ്റി നടന്നു; കുറേ നേരം വേഗത്തിൽ പോയി വീണ്ടും തിരിച്ചു വരികയും ചെയ്തു.
വിക്രീഡംശ്ച ക്വചിദ് ഭൂമൌ പുനരേവ നിഷീദതി। ആശ്രമദ്വാരമാഗമ്യ മൃഗയൂഥാനി ഗച്ഛതി
അവൻ ചിലപ്പോൾ നിലത്തുകൂടി കളിച്ചു, പിന്നെ വീണ്ടും ഇരുന്നു. ആശ്രമത്തിന്റെ വാതിലിനരികിൽ എത്തിയപ്പോൾ, മാൻകൂട്ടങ്ങളിലൂടെയും നടന്നു.
മൃഗയൂഥൈരനുഗതഃ പുനരേവ നിവര്തതേ। സീതാദര്ശനമാകാംക്ഷന് രാക്ഷസോ മൃഗതാം ഗതഃ
മാൻകൂട്ടങ്ങൾ പിന്തുടരുമ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും തിരിച്ചു. സീതയുടെ ദർശനം ആഗ്രഹിച്ച രാക്ഷസൻ, മാൻ രൂപം ധരിച്ചവൻ തന്നെയാണ്.
പരിഭ്രമതി ചിത്രാണി മണ്ഡലാനി വിനിഷ്പതന്। സമുദ്വീക്ഷ്യ ച സര്വേ തം മൃഗാ യേഽന്യേ വനേചരാഃ
അവൻ മനോഹരമായ വട്ടങ്ങൾ വരച്ച് ചുറ്റി നടന്നു. അവിടെ ഉള്ള മറ്റു വനമൃഗങ്ങളായ മാനുകൾ അവനെ നോക്കി നിന്നു.
ഉപഗമ്യ സമാഘ്രായ വിദ്രവന്തി ദിശോ ദശ। രാക്ഷസഃ സോഽപി താന് വന്യാന് മൃഗാന് മൃഗവധേ രതഃ
അവരെ സമീപിച്ച് ഗന്ധം പരത്തി, മാൻകൂട്ടങ്ങൾ പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും പിരിഞ്ഞോടി. പക്ഷേ വേട്ടയിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്ന രാക്ഷസൻ അവൻ, ആ വന്യമായ മാൻകൂട്ടങ്ങളിൽ തന്നെ കലർന്നുനിന്നു.
പ്രച്ഛാദനാര്ഥം ഭാവസ്യ ന ഭക്ഷയതി സംസ്പൃശന്। തസ്മിന് നേവ തതഃ കാലേ വൈദേഹീ ശുഭലോചനാ
തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മറയ്ക്കാനായി അവൻ അവയെ തൊടിയെങ്കിലും തിന്നില്ല. അപ്പോൾ തന്നെ മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള വൈദേഹി—
കുസുമാപചയേ വ്യഗ്രാ പാദപാനത്യവര്തത। കര്ണികാരാനശോകാംശ്ച ചൂതാംശ്ച മദിരേക്ഷണാ
പൂക്കൾ തിരയുന്നതിൽ മുഴുകി, മദുരമായ കണ്ണുകളുള്ള അവൾ കർണികാര, അശോക, മാവു എന്നിവയുടെ ചുവടിലൂടെ നടന്നു.
കുസുമാന്യപചിന്വന്തീ ചചാര രുചിരാനനാ। അനര്ഹാ വനവാസസ്യ സാ തം രത്നമയം മൃഗമ്
പൂക്കൾ ചൂണ്ടിക്കൊണ്ടിരുന്ന മനോഹരമുഖിയായ അവൾ, വനവാസത്തിന് അയോഗ്യയായ സീത, ആ രത്നംപോലെയുള്ള മാൻ കണ്ടു.
മുക്താമണിവിചിത്രാങ്ഗം ദദര്ശ പരമാങ്ഗനാ। തം വൈ രുചിരദന്തോഷ്ഠം രൂപ്യധാതുതനൂരുഹമ്
മുത്തും മണിയും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച അവന്റെ ശരീരം, വെളുത്ത പല്ലുകളും ചുവന്ന അധരങ്ങളും, വെള്ളി പോലെ തിളങ്ങുന്ന രോമവും, അതെല്ലാം പരമസുന്ദരിയായ സീത കണ്ടു.
വിസ്മയോത്ഫുല്ലനയനാ സസ്നേഹം സമുദൈക്ഷത। സ ച താം രാമദയിതാം പശ്യന് മായാമയോ മൃഗഃ
ആശ്ചര്യത്തിൽ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞ സീത സ്നേഹത്തോടെ അവനെ നോക്കി. രാമന്റെ പ്രിയയായ അവളെ, ആ മായാമാൻ കൂടി നോക്കി.
വിചചാര തതസ്തത്ര ദീപയന്നിവ തദ് വനമ്। അദൃഷ്ടപൂര്വം ദൃഷ്ട്വാ തം നാനാരത്നമയം മൃഗമ്। വിസ്മയം പരമം സീതാ ജഗാമ ജനകാത്മജാ
അവൻ അവിടെ ചുറ്റി നടന്നു, ആ വനത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ. ഇങ്ങനെയൊരു രത്നമാൻ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത സീത, ജനകപുത്രി, അത്യന്തം വിസ്മയത്തോടെ നോക്കി.
thumb|ത്രിചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ത്രിചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാൽമീകിരാമായണത്തിൽ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ നാൽപ്പത്തിമൂന്നാം സർഗം കേൾക്കൂ.
സാ തം സമ്പ്രേക്ഷ്യ സുശ്രോണീ കുസുമാനി വിചിന്വതീ। ഹേമരാജതവര്ണാഭ്യാം പാര്ശ്വാഭ്യാമുപശോഭിതമ്
സുന്ദരമായ കമരും സീത പൂക്കൾ തിരയുമ്പോൾ, പൊന്നും വെള്ളിയും പോലുള്ള നിറങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച അവന്റെ വശങ്ങൾ അവൾ കണ്ടു.
പ്രഹൃഷ്ടാ ചാനവദ്യാങ്ഗീ മൃഷ്ടഹാടകവര്ണിനീ। ഭര്താരമപി ചക്രന്ദ ലക്ഷ്മണം ചൈവ സായുധമ്
ആനന്ദത്തോടെ, ദോഷമില്ലാത്ത രൂപത്തിൽ, പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്ന സീത, ഭർത്താവിനെയും ആയുധധാരിയായ ലക്ഷ്മണനെയും വിളിച്ചു.
ആഹൂയാഹൂയ ച പുനസ്തം മൃഗം സാധു വീക്ഷതേ। ആഗച്ഛാഗച്ഛ ശീഘ്രം വൈ ആര്യപുത്ര സഹാനുജ
വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ച്, ആ മാൻയെ ഉറ്റുനോക്കി. 'വരൂ, വരൂ, വേഗം, മഹാനുഭാവാ, സഹോദരനോടൊപ്പം വരിക' എന്നു പറഞ്ഞു.
താവാഹൂതൌ നരവ്യാഘ്രൌ വൈദേഹ്യാ രാമലക്ഷ്മണൌ। വീക്ഷമാണൌ തു തം ദേശം തദാ ദദൃശതുര്മൃഗമ്
വൈദേഹിയുടെ വിളി കേട്ട്, മനുഷ്യസിംഹന്മാരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആ പ്രദേശം നോക്കി, പിന്നെ ആ മാൻയെ കണ്ടു.
ശങ്കമാനസ്തു തം ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണോ വാക്യമബ്രവീത്। തമേവൈനമഹം മന്യേ മാരീചം രാക്ഷസം മൃഗമ്
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ സംശയത്തോടെ ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ മാൻ മറിച്ചാ എന്ന രാക്ഷസനാണ് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.'
ചരന്തോ മൃഗയാം ഹൃഷ്ടാഃ പാപേനോപാധിനാ വനേ। അനേന നിഹതാ രാമ രാജാനഃ കാമരൂപിണാ
വനത്തിൽ വേട്ടയാടാൻ സന്തോഷത്തോടെ നടന്ന രാജാക്കന്മാർ, ഈ രൂപംമാറ്റുന്ന ദുഷ്ടന്റെ കയ്യിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, രാമാ.
അസ്യ മായാവിദോ മായാ മൃഗരൂപമിദം കൃതമ്। ഭാനുമത് പുരുഷവ്യാഘ്ര ഗന്ധര്വപുരസംനിഭമ്
ഈ മായാവിയുടെ മായയിൽ നിന്നാണ് ഈ മാൻരൂപം ഉണ്ടായത്. മനുഷ്യസിംഹനേ, ഗന്ധർവപുരംപോലെ തിളങ്ങുന്നവനാണ് അവൻ.
മൃഗോ ഹ്യേവംവിധോ രത്നവിചിത്രോ നാസ്തി രാഘവ। ജഗത്യാം ജഗതീനാഥ മായൈഷാ ഹി ന സംശയഃ
രാഘവാ, ഇങ്ങനെ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു മാൻ ഭൂമിയിൽ എവിടെയും ഇല്ല. ഭൂമിയുടെ അധിപനേ, ഇതെല്ലാം മായാജാലം തന്നെയാണ്, സംശയമില്ല.
ഏവം ബ്രുവാണം കാകുത്സ്ഥം പ്രതിവാര്യ ശുചിസ്മിതാ। ഉവാച സീതാ സംഹൃഷ്ടാ ഛദ്മനാ ഹൃതചേതനാ
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചിരുന്ന കാകുത്സ്ഥനെ ഇടയിൽ തടഞ്ഞു, മനസ്സിൽ വഞ്ചിതയാകുകയും ആനന്ദത്തോടെ ചിരിച്ച മുഖത്തോടെ സീതാ പറഞ്ഞു.
ആര്യപുത്രാഭിരാമോഽസൌ മൃഗോ ഹരതി മേ മനഃ। ആനയൈനം മഹാബാഹോ ക്രീഡാര്ഥം നോ ഭവിഷ്യതി
ആര്യപുത്രാ, ഈ മനോഹരമായ മാൻ എന്റെ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്നു. മഹാബാഹുവേ, ഈ മാനിനെ ഞങ്ങൾക്കായി കൊണ്ടുവരൂ, കളിക്കാനുള്ളതായിരിക്കും.
ഇഹാശ്രമപദേഽസ്മാകം ബഹവഃ പുണ്യദര്ശനാഃ। മൃഗാശ്ചരന്തി സഹിതാശ്ചമരാഃ സൃമരാസ്തഥാ
നമ്മുടെ ആശ്രമത്തിൽ, ധന്യമായ രൂപമുള്ള നിരവധി മാനുകളും, ചമരമാനുകളും സൃമരമാനുകളും കൂട്ടമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഋക്ഷാഃ പൃഷതസങ്ഘാശ്ച വാനരാഃ കിന്നരാസ്തഥാ। വിഹരന്തി മഹാബാഹോ രൂപശ്രേഷ്ഠാ മഹാബലാഃ
മഹാബാഹുവേ, ഇവിടെ കരടികൾ, പൃഷതങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, കുരങ്ങുകൾ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവരും അത്ഭുതമായ രൂപത്തിലും വലിയ ശക്തിയിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ന ചാന്യഃ സദൃശോ രാജന് ദൃഷ്ടഃ പൂര്വം മൃഗോ മയാ। തേജസാ ക്ഷമയാ ദീപ്ത്യാ യഥായം മൃഗസത്തമഃ
രാജാവേ, ഇതുപോലെയുള്ള മറ്റേതെങ്കിലും മാൻ ഞാൻ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല. ഈ മാനിന്റെ തേജസ്സിലും ക്ഷമയിലും പ്രകാശത്തിലും സമം മറ്റൊന്നുമില്ല.
നാനാവര്ണവിചിത്രാങ്ഗോ രത്നഭൂതോ മമാഗ്രതഃ। ദ്യോതയന് വനമവ്യഗ്രം ശോഭതേ ശശിസംനിഭഃ
നാനാ വർണ്ണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച അത്ഭുതമായ ശരീരവും, എന്റെ മുന്നിൽ രത്നംപോലെയും, കാട്ടിനെ പ്രകാശിപ്പിച്ചും, ചന്ദ്രനുപോലെ മനോഹരമായി ഈ മാൻ തിളങ്ങുന്നു.
അഹോ രൂപമഹോ ലക്ഷ്മീഃ സ്വരസമ്പച്ച ശോഭനാ। മൃഗോഽദ്ഭുതോ വിചിത്രാങ്ഗോ ഹൃദയം ഹരതീവ മേ
അഹോ, അതിന്റെ രൂപം! അതിന്റെ സൗന്ദര്യം! അതിന്റെ ശബ്ദവും ഭംഗിയും എത്ര മനോഹരം! ഈ അത്ഭുതമായ, വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള മാൻ എന്റെ ഹൃദയം കവർന്നുപോകുന്നു.
യദി ഗ്രഹണമഭ്യേതി ജീവന് നേവ മൃഗസ്തവ। ആശ്ചര്യഭൂതം ഭവതി വിസ്മയം ജനയിഷ്യതി
നീ ഈ മാനിനെ ജീവനോടെ പിടിച്ചാൽ, അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാര്യമായിരിക്കും, എല്ലാവർക്കും അത്ഭുതം ഉണർത്തും.
സമാപ്തവനവാസാനാം രാജ്യസ്ഥാനാം ച നഃ പുനഃ। അന്തഃപുരേ വിഭൂഷാര്ഥോ മൃഗ ഏഷ ഭവിഷ്യതി
നമ്മുടെ വനവാസം അവസാനിച്ച് രാജ്യം തിരിച്ചുകിട്ടുമ്പോൾ, ഈ മാൻ അപ്പോൾ അകത്തളത്തിൽ അലങ്കാരമായി ഉപയോഗിക്കാം.