സ്നാതാശ്ച കൃതജപ്യാശ്ച ഹുതഹവ്യാ നരോത്തമ । തേഷാം സംവദതാം തത്ര തപോദീര്ഘേണ ചക്ഷുഷാ ॥൧-൨൩-
നന്മകൂടിയവനേ, അവർ കുളിച്ചും ജപവും ഹോമവും നടത്തി, തമ്മിൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ദീർഘതപസ്സിൽ അഭ്യസ്തരായ മുനികൾ അവരെ ദൃഷ്ടിച്ചു.
വിജ്ഞായ പരമപ്രീതാ മുനയോ ഹര്ഷമാഗമന് । അര്ഘ്യം പാദ്യം തഥാഽഽതിഥ്യം നിവേദ്യ കുശികാത്മജേ ॥൧-൨൩-
അവരെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ മുനികൾ അതീവ സന്തോഷത്തോടെ, കുശികപുത്രനു അർഘ്യവും പാദ്യവും അതിഥി സത്കാരവും നൽകി.
രാമലക്ഷ്മണയോഃ പശ്ചാദകുര്വന്നതിഥിക്രിയാമ് । സത്കാരം സമനുപ്രാപ്യ കഥാഭിരഭിരഞ്ജയന് ॥൧-൨൩-
ശേഷം, രാമനും ലക്ഷ്മണനും അതിഥി സത്കാരങ്ങൾ ചെയ്തു. അവരെ മാന്യമായി സ്വീകരിച്ച്, മനോഹരമായ കഥകളിലൂടെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
യഥാര്ഹമജപന് സംധ്യാമൃഷയസ്തേ സമാഹിതാഃ । തത്ര വാസിഭിരാനീതാ മുനിഭിഃ സുവ്രതൈഃ സഹ ॥൧-൨൩-
അതിനുശേഷം, ആ ഏകാഗ്രചിത്തരായ മുനികൾ യഥാവിധി സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്തു. അവിടെയുള്ള വ്രതശീലന്മാരായ മുനികളും കൂടെ ചേർന്നു.
ന്യവസന് സുസുഖം തത്ര കാമാശ്രമപദേ തഥാ । കഥാഭിരഭിരാമഭിരഭിരമൌ നൃപാത്മജൌ । രമയാമാസ ധര്മാത്മാ കൌശികോ മുനിപുങ്ഗവഃ ॥൧-൨൩-
അങ്ങനെ, കാമന്റെ ആശ്രമത്തിൽ അവർ അതീവ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു. ധർമ്മനിഷ്ഠനായ, മुनികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കൗശികൻ, രാജപുത്രന്മാരെ മനോഹരമായ കഥകളിലൂടെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.
thumb|ചതുര്വിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ചതുര്വിംശഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ഇത് ഇരുപത്തിനാലാമത്തുചാപ്റ്ററാണ്. കേൾക്കൂ.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ കൃതാഹ്നികമരിന്ദമൌ । വിശ്വാമിത്രം പുരസ്കൃത്യ നദ്യാസ്തീരമുപാഗതൌ ॥൧-൨൪-
ശുദ്ധമായ പ്രഭാതത്തിൽ, ശത്രുനാശകരായ ഇരുവരും ദൈനംദിന കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, വിശ്വാമിത്രനെ മുന്നിൽ വെച്ച് നദീതീരത്തേക്ക് എത്തി.
തേ ച സര്വേ മഹാത്മാനോ മുനയഃ സംശിതവ്രതാഃ । ഉപസ്ഥാപ്യ ശുഭാം നാവം വിശ്വാമിത്രമഥാബ്രുവന് ॥൧-൨൪-
വ്രതത്തിൽ ദൃഢതയുള്ള മഹാത്മാക്കളായ എല്ലാ മുനികളും നല്ലൊരു തോണി ഒരുക്കി, വിശ്വാമിത്രനോട് പറഞ്ഞു.
ആരോഹതു ഭവാന് നാവം രാജപുത്രപുരസ്കൃതഃ । അരിഷ്ടം ഗച്ഛ പന്ഥാനം മാ ഭൂത് കാലസ്യ പര്യയഃ ॥൧-൨൪-
രാജപുത്രന്മാരെ മുന്നിൽ വെച്ച്, ഭവാൻ തോണിയിൽ കയറിയാൽ നല്ലതാണ്. സുരക്ഷിതമായി യാത്രചെയ്യട്ടെ, കാലതാമസം ഉണ്ടാകരുത്.
വിശ്വാമിത്രസ്തഥേത്യുക്ത്വാ താനൃഷീന് പ്രതിപൂജ്യ ച । തതാര സഹിതസ്താഭ്യാം സരിതം സാഗരങ്ഗമാമ് ॥൧-൨൪-
വിശ്വാമിത്രൻ, അതിന് സമ്മതിച്ചു, മുനികളെ ആദരിച്ച്, ആ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദി രാജപുത്രന്മാരോടൊപ്പം കടന്നു.
തത്ര ശുശ്രാവ വൈ ശബ്ദം തോയസംരമ്ഭവര്ധിതമ് । മധ്യമാഗമ്യ തോയസ്യ തസ്യ ശബ്ദസ്യ നിശ്ചയമ് ॥൧-൨൪-
അവിടെ വെള്ളത്തിന്റെ കലഹം മൂലം ശക്തമായ ഒരു ശബ്ദം അദ്ദേഹം കേട്ടു. ആ ശബ്ദത്തിന്റെ ഉറവിടം കണ്ടെത്താൻ, അവൻ നദിയുടെ നടുവിലേക്ക് ചെന്നു.
ജ്ഞാതുകാമോ മഹാതേജാഃ സഹ രാമഃ കനീയസാ । അഥ രാമഃ സരിന്മധ്യേ പപ്രച്ഛ മുനിപുങ്ഗവമ് ॥൧-൨൪-
എന്താണെന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച മഹാശക്തനായ രാമനും ഇളയ സഹോദരനും ചേർന്ന്, നദിയുടെ നടുവിൽ രാമൻ മഹർഷിയെ ചോദിച്ചു.
വാരിണോ ഭിദ്യമാനസ്യ കിമയം തുമുലോ ധ്വനിഃ । രാഘവസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ കൌതൂഹലസമന്വിതമ് ॥൧-൨൪-
വെള്ളം പൊട്ടിപ്പൊങ്ങുന്ന ഈ വലിയ ശബ്ദം എന്താണ്? രാഘവന്റെ ആ സംശയഭരിതമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു—
കഥയാമാസ ധര്മാത്മാ തസ്യ ശബ്ദസ്യ നിശ്ചയമ് । കൈലാസപര്വതേ രാമ മനസാ നിര്മിതം പരമ് ॥൧-൨൪-
ധർമ്മനിഷ്ഠനായ മഹർഷി ആ ശബ്ദത്തിന്റെ കാര്യം വിശദീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി: 'കൈലാസപർവതത്തിൽ, രാമാ, മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച് ഒരു മഹാസരസ്സുണ്ടാക്കി.'
ബ്രഹ്മണാ നരശാര്ദൂല തേനേദം മാനസം സരഃ । തസ്മാത് സുസ്രാവ സരസഃ സായോധ്യാമുപഗൂഹതേ ॥൧-൨൪-
'ബ്രഹ്മാവു തന്നെ, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠ, ഈ മാനസസരസ്സുണ്ടാക്കി; അതിൽ നിന്നാണ് ഈ നദി ഉല്പത്തി നേടി അയോധ്യയിലേക്കു ഒഴുകുന്നത്.'
സരഃപ്രവൃത്താ സരയൂഃ പുണ്യാ ബ്രഹ്മസരശ്ച്യുതാ । തസ്യായമതുലഃ ശബ്ദോ ജാഹ്നവീമഭിവര്തതേ ॥൧-൨൪-
'സരസ്സിൽ നിന്നു ഉല്പന്നമായ പുണ്യമായ സരയൂവാണ് ഇത്; ബ്രഹ്മാസരസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഈ നദിയുടെ അതുല്യമായ ശബ്ദം ജഹ്നവിയിലേക്കും എത്തുന്നു.'
വാരിസംക്ഷോഭജോ രാമ പ്രണാമം നിയതഃ കുരു । താഭ്യാം തു താവുഭൌ കൃത്വാ പ്രണാമമതിധാര്മികൌ ॥൧-൨൪-
'വെള്ളത്തിന്റെ കലഹത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഈ ശബ്ദം കേട്ട്, രാമാ, വിനയപൂർവം നമസ്കാരം ചെയ്യണം.' അങ്ങനെ, ഇരുവരും അത്യന്തം ധാർമ്മികരായി നമസ്കരിച്ചു.
തീരം ദക്ഷിണമാസാദ്യ ജഗ്മതുര്ലഘുവിക്രമൌ । സ വനം ഘോരസംകാശം ദൃഷ്ട്വാ നരവരാത്മജഃ ॥൧-൨൪-
തക്ഷിണത്തേക്കുള്ള കരയിൽ എത്തി, ഇരുവരും വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് നടന്നു; അതിനുശേഷം, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠന്റെ പുത്രൻ ഭയാനകമായ ഒരു കാട് കണ്ടു.
അവിപ്രഹതമൈക്ഷ്വാകഃ പപ്രച്ഛ മുനിപുങ്ഗവമ് । അഹോ വനമിദം ദുര്ഗം ഝില്ലികാഗണസംയുതമ് ॥൧-൨൪-
അജയനായ ഇക്ഷ്വാകുവംശജൻ മഹർഷിയെ ചോദിച്ചു: 'അയ്യോ, ഈ കാട് എത്ര ഭയങ്കരമാണ്, അനേകം പുഴുക്കളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.'
ഭൈരവൈഃ ശ്വാപദൈഃ കീര്ണം ശകുന്തൈര്ദാരുണാരവൈഃ । നാനാപ്രകാരൈഃ ശകുനൈര്വാശ്യദ്ഭിര്ഭൈരവസ്വനൈഃ ॥൧-൨൪-
'ഭയാനകമായ കാട്ടുനായ്ക്കളും, കഠിനശബ്ദമുള്ള പക്ഷികളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; വിവിധതരത്തിലുള്ള പക്ഷികൾ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു.'
സിംഹവ്യാഘ്രവരാഹൈശ്ച വാരണൈശ്ചാപി ശോഭിതമ് । ധവാശ്വകര്ണകകുഭൈര്ബില്വതിന്ദുകപാടലൈഃ ॥൧-൨൪-
'സിംഹങ്ങൾ, കടുവകൾ, പന്നികൾ, ആനകൾ എന്നിവയും ധവ, അശ്വകർണ, കകുഭ, ബില്വ, തിന്ദുക, പാടല തുടങ്ങിയ മരങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്.'
സംകീര്ണം ബദരീഭിശ്ച കിം ന്വിദം ദാരുണം വനമ് । തമുവാച മഹാതേജാ വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ ॥൧-൨൪-
'ഇതിൽ പലതരം ഇലന്തമരങ്ങളും കലർന്നിരിക്കുന്നു—എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ കാട് ഇങ്ങനെ ഭയാനകമായത്?' അതിനുത്തരം മഹാശക്തനായ വിശ്വാമിത്രമഹർഷി പറഞ്ഞു.
ശ്രൂയതാം വത്സ കാകുത്സ്ഥ യസ്യൈതദ് ദാരുണം വനമ് । ഏതൌ ജനപദൌ സ്ഫീതൌ പൂര്വമാസ്താം നരോത്തമ ॥൧-൨൪-
'കകുത്സ്ഥകുലത്തിൽ ജനിച്ച മകനേ, ഈ കാട് ഇങ്ങനെ ഭയാനകമായതിന്റെ കാര്യം കേൾക്കു. ഈ പ്രദേശത്ത് മുമ്പ് രണ്ടു സമൃദ്ധമായ ദേശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠ.'
മലദാശ്ച കരൂഷാശ്ച ദേവനിര്മാണനിര്മിതൌ । പുരാ വൃത്രവധേ രാമ മലേന സമഭിപ്ലുതമ് ॥൧-൨൪-
'മലദയും കരൂഷയും ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച പ്രദേശങ്ങളാണ്. പുരാതനകാലത്ത്, വൃത്രനെ കൊല്ലിയ ശേഷം, രാമാ, ഇന്ദ്രൻ പാപത്തിൽ മുഴുകി.'
ക്ഷുധാ ചൈവ സഹസ്രാക്ഷം ബ്രഹ്മഹത്യാ സമാവിശത് । തമിന്ദ്രം മലിനം ദേവാ ഋഷയശ്ച തപോധനാഃ ॥൧-൨൪-
'ക്ഷുധയും ബ്രഹ്മഹത്യയും സഹസ്രനേത്രനായ ഇന്ദ്രനിൽ പ്രവേശിച്ചു. അങ്ങനെ മലിനനായ ഇന്ദ്രനെ ദേവന്മാരും തപസ്സുകൊണ്ടു സമ്പന്നരായ ഋഷികളും—'
കലശൈഃ സ്നാപയാമാസുര്മലം ചാസ്യ പ്രമോചയന് । ഇഹ ഭൂമ്യാം മലം ദത്ത്വാ ദേവാഃ കാരൂഷമേവ ച ॥൧-൨൪-
'കലശങ്ങളിൽ വെള്ളം ഒഴിച്ച് സ്നാനം കഴിപ്പിച്ചു, പാപം നീക്കി. ഈ ഭൂമിയിൽ തന്നെയാണ് അവർ ആ മലവും കരൂഷവുമെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചത്.'
ശരീരജം മഹേന്ദ്രസ്യ തതോ ഹര്ഷം പ്രപേദിരേ । നിര്മലോ നിഷ്കരൂഷശ്ച ശുദ്ധ ഇന്ദ്രോ യഥാഭവത് ॥൧-൨൪-
'ഇന്ദ്രന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ഉണ്ടായ ആ മല ഉപേക്ഷിച്ചതിനുശേഷം, ദേവന്മാർ സന്തോഷിച്ചു; പാപം ഇല്ലാതെ, ശുദ്ധനായ ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും പഴയപോലെ ആയി.'
ദദൌ ദേശസ്യ സുപ്രീതോ വരം പ്രാദാതനുത്തമമ് । ഇമൌ ജനപദൌ സ്ഫീതൌ ഖ്യാതിം ലോകേ ഗമിഷ്യതഃ ॥൧-൨൪-
'ഇന്ദ്രൻ അതിൽ സന്തോഷിച്ചു, ഈ ദേശത്തിന് ഉത്തമമായ ഒരു വരം നൽകി; ഈ രണ്ടു സമൃദ്ധമായ പ്രദേശങ്ങൾ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തി നേടും.'
മലദാശ്ച കരൂഷാശ്ച മമാങ്ഗമലധാരിണൌ । സാധു സാധ്വിതി തം ദേവാഃ പാകശാസനമബ്രുവന് ॥൧-൨൪-
മലദാസും കരൂഷാസും എന്റെ ശരീരത്തിലെ അശുദ്ധി ഏറ്റവരെ ദേവന്മാർ പ്രശംസിച്ചു; സ്വർഗ്ഗാധിപനോടു പറഞ്ഞു: 'നന്നായി, നന്നായി.'
മലദാശ്ച കരൂഷാശ്ച മുദിതാ ധനധാന്യതഃ । കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ യക്ഷിണീ കാമരൂപിണീ ॥൧-൨൪-
മലദാസും കരൂഷാസും സന്തോഷത്തോടും ധന്യമായ ധന്യധാന്യങ്ങളോടും കൂടെ ജീവിച്ചു; കുറേ കാലത്തിന് ശേഷം, ആ പ്രദേശത്തെ ഒരു രൂപം മാറ്റുന്ന യക്ഷിണി ഉപദ്രവിച്ചു.