ക്രിയതാം തത് സഖേ ശീഘ്രം യദര്ഥം വയമാഗതാഃ। സ രാവണവചഃ ശ്രുത്വാ മാരീചോ രാക്ഷസസ്തദാ
'സുഹൃത്തെ, നാം വന്ന കാര്യം വേഗം ചെയ്യണം.' രാവണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ മാരീചൻ, ആ രാക്ഷസൻ—
മൃഗോ ഭൂത്വാഽഽശ്രമദ്വാരി രാമസ്യ വിചചാര ഹ। സ തു രൂപം സമാസ്ഥായ മഹദദ്ഭുതദര്ശനമ്
മൃഗരൂപം എടുത്ത് രാമന്റെ ആശ്രമവാതിലിൽ ചുറ്റി നടന്നു; അത്ഭുതകരമായ ഒരു രൂപം അവൻ ധരിച്ചു.
മണിപ്രവരശൃങ്ഗാഗ്രഃ സിതാസിതമുഖാകൃതിഃ। രക്തപദ്മോത്പലമുഖ ഇന്ദ്രനീലോത്പലശ്രവാഃ
മുത്തും രത്നവുമുള്ള കൊമ്പുകൾ, വെള്ളയും കറുപ്പും കലർന്ന മുഖം; ചുവന്ന താമരപൂവ് പോലുള്ള വായ്, നീല താമരപൂവ് പോലുള്ള ചെവി.
കിംചിദഭ്യുന്നതഗ്രീവ ഇന്ദ്രനീലനിഭോദരഃ। മധൂകനിഭപാര്ശ്വശ്ച കഞ്ജകിഞ്ജല്കസംനിഭഃ
കുറച്ച് ഉയര്ന്ന കഴുത്ത്, ഇന്ദ്രനീലക്കല്ല് പോലെയുള്ള വയറ്; മധൂക്കപ്പൂവ് പോലുള്ള വശങ്ങൾ, താമരപ്പൂവിന്റെ കൂമ്പാരങ്ങൾ പോലെ.
വൈദൂര്യസംകാശഖുരസ്തനുജങ്ഘഃ സുസംഹതഃ। ഇന്ദ്രായുധസവര്ണേന പുച്ഛേനോര്ധ്വം വിരാജിതഃ
വൈഡൂര്യക്കല്ല് പോലെയുള്ള കുരുകൾ, സുന്ദരമായ നീളമുള്ള കാലുകൾ; ഇന്ദ്രധനുസ്സിന്റെ നിറമുള്ള വാലിൽ മിന്നലോടെ തിളങ്ങി.
മനോഹരസ്നിഗ്ധവര്ണോ രത്നൈര്നാനാവിധൈര്വൃതഃ। ക്ഷണേന രാക്ഷസോ ജാതോ മൃഗഃ പരമശോഭനഃ
ആകർഷകവും മൃദുവും നിറങ്ങൾ, പലവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ആ രാക്ഷസൻ അത്യന്തം മനോഹരമായ ഒരു മൃഗമായി മാറി.
വനം പ്രജ്വലയന് രമ്യം രാമാശ്രമപദം ച തത്। മനോഹരം ദര്ശനീയം രൂപം കൃത്വാ സ രാക്ഷസഃ
അവൻ ആ മനോഹരമായ കാടിനെയും രാമന്റെ ആശ്രമത്തെയും പ്രകാശിപ്പിച്ചു; ആ രാക്ഷസൻ മനോഹരവും കാഴ്ചയ്ക്ക് ആകർഷകവുമായ രൂപം എടുത്തു.
പ്രലോഭനാര്ഥം വൈദേഹ്യാ നാനാധാതുവിചിത്രിതമ്। വിചരന് ഗച്ഛതേ സമ്യക് ശാദ്വലാനി സമന്തതഃ
വൈദേഹിയെ വഞ്ചിക്കാൻ, പലവിധ ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച്, ആ രാക്ഷസൻ ചുറ്റും പച്ചപ്പുള്ള പുല്മേടുകളിൽ സുഖമായി സഞ്ചരിച്ചു.
രൌപ്യൈര്ബിന്ദുശതൈശ്ചിത്രം ഭൂത്വാ ച പ്രിയദര്ശനഃ। വിടപീനാം കിസലയാന് ഭക്ഷയന് വിചചാര ഹ
വെള്ളിപ്പൊടികൾ പോലെ നൂറുകണക്കിന് പുള്ളികളോടെ മനോഹരമായ രൂപം എടുത്ത്, മരങ്ങളുടെ ഇളം ഇലകൾ തിന്നു സഞ്ചരിച്ചു.
കദലീഗൃഹകം ഗത്വാ കര്ണികാരാനിതസ്തതഃ। സമാശ്രയന് മന്ദഗതിം സീതാസംദര്ശനം തതഃ
വാഴക്കൊമ്പുകൾക്കിടയിലും കർണികാരമരങ്ങൾക്കിടയിലും ചെന്നു, മന്ദഗതിയിൽ കാത്തുനിന്നു, സീതയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
രാജീവചിത്രപൃഷ്ഠഃ സ വിരരാജ മഹാമൃഗഃ। രാമാശ്രമപദാഭ്യാശേ വിചചാര യഥാസുഖമ്
താമരപ്പൂവുപോലുള്ള പിറകിൽ ആ മഹാമൃഗം തിളങ്ങി; രാമന്റെ ആശ്രമത്തിനടുത്ത് ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിച്ചു.
പുനര്ഗത്വാ നിവൃത്തശ്ച വിചചാര മൃഗോത്തമഃ। ഗത്വാ മുഹൂര്തം ത്വരയാ പുനഃ പ്രതിനിവര്തതേ
വീണ്ടും പോയി തിരിച്ചു വന്ന്, ആ ഉത്തമമൃഗം ചുറ്റി നടന്നു; കുറേ നേരം വേഗത്തിൽ പോയി വീണ്ടും തിരിച്ചു വരികയും ചെയ്തു.
വിക്രീഡംശ്ച ക്വചിദ് ഭൂമൌ പുനരേവ നിഷീദതി। ആശ്രമദ്വാരമാഗമ്യ മൃഗയൂഥാനി ഗച്ഛതി
അവൻ ചിലപ്പോൾ നിലത്തുകൂടി കളിച്ചു, പിന്നെ വീണ്ടും ഇരുന്നു. ആശ്രമത്തിന്റെ വാതിലിനരികിൽ എത്തിയപ്പോൾ, മാൻകൂട്ടങ്ങളിലൂടെയും നടന്നു.
മൃഗയൂഥൈരനുഗതഃ പുനരേവ നിവര്തതേ। സീതാദര്ശനമാകാംക്ഷന് രാക്ഷസോ മൃഗതാം ഗതഃ
മാൻകൂട്ടങ്ങൾ പിന്തുടരുമ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും തിരിച്ചു. സീതയുടെ ദർശനം ആഗ്രഹിച്ച രാക്ഷസൻ, മാൻ രൂപം ധരിച്ചവൻ തന്നെയാണ്.
പരിഭ്രമതി ചിത്രാണി മണ്ഡലാനി വിനിഷ്പതന്। സമുദ്വീക്ഷ്യ ച സര്വേ തം മൃഗാ യേഽന്യേ വനേചരാഃ
അവൻ മനോഹരമായ വട്ടങ്ങൾ വരച്ച് ചുറ്റി നടന്നു. അവിടെ ഉള്ള മറ്റു വനമൃഗങ്ങളായ മാനുകൾ അവനെ നോക്കി നിന്നു.
ഉപഗമ്യ സമാഘ്രായ വിദ്രവന്തി ദിശോ ദശ। രാക്ഷസഃ സോഽപി താന് വന്യാന് മൃഗാന് മൃഗവധേ രതഃ
അവരെ സമീപിച്ച് ഗന്ധം പരത്തി, മാൻകൂട്ടങ്ങൾ പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും പിരിഞ്ഞോടി. പക്ഷേ വേട്ടയിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്ന രാക്ഷസൻ അവൻ, ആ വന്യമായ മാൻകൂട്ടങ്ങളിൽ തന്നെ കലർന്നുനിന്നു.
പ്രച്ഛാദനാര്ഥം ഭാവസ്യ ന ഭക്ഷയതി സംസ്പൃശന്। തസ്മിന് നേവ തതഃ കാലേ വൈദേഹീ ശുഭലോചനാ
തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മറയ്ക്കാനായി അവൻ അവയെ തൊടിയെങ്കിലും തിന്നില്ല. അപ്പോൾ തന്നെ മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള വൈദേഹി—
കുസുമാപചയേ വ്യഗ്രാ പാദപാനത്യവര്തത। കര്ണികാരാനശോകാംശ്ച ചൂതാംശ്ച മദിരേക്ഷണാ
പൂക്കൾ തിരയുന്നതിൽ മുഴുകി, മദുരമായ കണ്ണുകളുള്ള അവൾ കർണികാര, അശോക, മാവു എന്നിവയുടെ ചുവടിലൂടെ നടന്നു.
കുസുമാന്യപചിന്വന്തീ ചചാര രുചിരാനനാ। അനര്ഹാ വനവാസസ്യ സാ തം രത്നമയം മൃഗമ്
പൂക്കൾ ചൂണ്ടിക്കൊണ്ടിരുന്ന മനോഹരമുഖിയായ അവൾ, വനവാസത്തിന് അയോഗ്യയായ സീത, ആ രത്നംപോലെയുള്ള മാൻ കണ്ടു.
മുക്താമണിവിചിത്രാങ്ഗം ദദര്ശ പരമാങ്ഗനാ। തം വൈ രുചിരദന്തോഷ്ഠം രൂപ്യധാതുതനൂരുഹമ്
മുത്തും മണിയും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച അവന്റെ ശരീരം, വെളുത്ത പല്ലുകളും ചുവന്ന അധരങ്ങളും, വെള്ളി പോലെ തിളങ്ങുന്ന രോമവും, അതെല്ലാം പരമസുന്ദരിയായ സീത കണ്ടു.
വിസ്മയോത്ഫുല്ലനയനാ സസ്നേഹം സമുദൈക്ഷത। സ ച താം രാമദയിതാം പശ്യന് മായാമയോ മൃഗഃ
ആശ്ചര്യത്തിൽ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞ സീത സ്നേഹത്തോടെ അവനെ നോക്കി. രാമന്റെ പ്രിയയായ അവളെ, ആ മായാമാൻ കൂടി നോക്കി.
വിചചാര തതസ്തത്ര ദീപയന്നിവ തദ് വനമ്। അദൃഷ്ടപൂര്വം ദൃഷ്ട്വാ തം നാനാരത്നമയം മൃഗമ്। വിസ്മയം പരമം സീതാ ജഗാമ ജനകാത്മജാ
അവൻ അവിടെ ചുറ്റി നടന്നു, ആ വനത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ. ഇങ്ങനെയൊരു രത്നമാൻ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത സീത, ജനകപുത്രി, അത്യന്തം വിസ്മയത്തോടെ നോക്കി.
thumb|ത്രിചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ത്രിചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാൽമീകിരാമായണത്തിൽ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ നാൽപ്പത്തിമൂന്നാം സർഗം കേൾക്കൂ.
സാ തം സമ്പ്രേക്ഷ്യ സുശ്രോണീ കുസുമാനി വിചിന്വതീ। ഹേമരാജതവര്ണാഭ്യാം പാര്ശ്വാഭ്യാമുപശോഭിതമ്
സുന്ദരമായ കമരും സീത പൂക്കൾ തിരയുമ്പോൾ, പൊന്നും വെള്ളിയും പോലുള്ള നിറങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച അവന്റെ വശങ്ങൾ അവൾ കണ്ടു.
പ്രഹൃഷ്ടാ ചാനവദ്യാങ്ഗീ മൃഷ്ടഹാടകവര്ണിനീ। ഭര്താരമപി ചക്രന്ദ ലക്ഷ്മണം ചൈവ സായുധമ്
ആനന്ദത്തോടെ, ദോഷമില്ലാത്ത രൂപത്തിൽ, പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്ന സീത, ഭർത്താവിനെയും ആയുധധാരിയായ ലക്ഷ്മണനെയും വിളിച്ചു.
ആഹൂയാഹൂയ ച പുനസ്തം മൃഗം സാധു വീക്ഷതേ। ആഗച്ഛാഗച്ഛ ശീഘ്രം വൈ ആര്യപുത്ര സഹാനുജ
വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ച്, ആ മാൻയെ ഉറ്റുനോക്കി. 'വരൂ, വരൂ, വേഗം, മഹാനുഭാവാ, സഹോദരനോടൊപ്പം വരിക' എന്നു പറഞ്ഞു.
താവാഹൂതൌ നരവ്യാഘ്രൌ വൈദേഹ്യാ രാമലക്ഷ്മണൌ। വീക്ഷമാണൌ തു തം ദേശം തദാ ദദൃശതുര്മൃഗമ്
വൈദേഹിയുടെ വിളി കേട്ട്, മനുഷ്യസിംഹന്മാരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആ പ്രദേശം നോക്കി, പിന്നെ ആ മാൻയെ കണ്ടു.
ശങ്കമാനസ്തു തം ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണോ വാക്യമബ്രവീത്। തമേവൈനമഹം മന്യേ മാരീചം രാക്ഷസം മൃഗമ്
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ സംശയത്തോടെ ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ മാൻ മറിച്ചാ എന്ന രാക്ഷസനാണ് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.'
ചരന്തോ മൃഗയാം ഹൃഷ്ടാഃ പാപേനോപാധിനാ വനേ। അനേന നിഹതാ രാമ രാജാനഃ കാമരൂപിണാ
വനത്തിൽ വേട്ടയാടാൻ സന്തോഷത്തോടെ നടന്ന രാജാക്കന്മാർ, ഈ രൂപംമാറ്റുന്ന ദുഷ്ടന്റെ കയ്യിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, രാമാ.
അസ്യ മായാവിദോ മായാ മൃഗരൂപമിദം കൃതമ്। ഭാനുമത് പുരുഷവ്യാഘ്ര ഗന്ധര്വപുരസംനിഭമ്
ഈ മായാവിയുടെ മായയിൽ നിന്നാണ് ഈ മാൻരൂപം ഉണ്ടായത്. മനുഷ്യസിംഹനേ, ഗന്ധർവപുരംപോലെ തിളങ്ങുന്നവനാണ് അവൻ.