ന ച ധര്മഗുണൈര്ഹീനഃ കൌസല്യാനന്ദവര്ധനഃ। ന ച തീക്ഷ്ണോ ഹി ഭൂതാനാം സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ
കൗസല്യയുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന രാമൻ ധർമ്മഗുണങ്ങളിൽ കുറവില്ലാത്തവനാണ്; അവൻ ജന്തുക്കളോടു കഠിനനുമല്ല, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഉപകാരത്തിനായി ജീവിക്കുന്നവനാണ്.
വഞ്ചിതം പിതരം ദൃഷ്ട്വാ കൈകേയ്യാ സത്യവാദിനമ്। കരിഷ്യാമീതി ധര്മാത്മാ തതഃ പ്രവ്രജിതോ വനമ്
കൈകേയി തന്റെ സത്യവാനായ പിതാവിനെ വഞ്ചിച്ചതു കണ്ട ധാർമ്മികനായ രാമൻ, 'ഞാൻ ചെയ്യാം' എന്ന് പറഞ്ഞ്, വനവാസം സ്വീകരിച്ചു.
കൈകേയ്യാഃ പ്രിയകാമാര്ഥം പിതുര്ദശരഥസ്യ ച। ഹിത്വാ രാജ്യം ച ഭോഗാംശ്ച പ്രവിഷ്ടോ ദണ്ഡകാവനമ്
കൈകേയിയുടെ ആഗ്രഹത്തിനും പിതാവായ ദശരഥന്റെയും خاطرത്തിന്, രാജ്യംയും ആനന്ദങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ദണ്ഡകവനം പ്രവേശിച്ചു.
ന രാമഃ കര്കശസ്താത നാവിദ്വാന് നാജിതേന്ദ്രിയഃ। അനൃതം ന ശ്രുതം ചൈവ നൈവ ത്വം വക്തുമര്ഹസി
രാമൻ കഠിനസ്വഭാവിയുമല്ല, അജ്ഞാനിയുമല്ല, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാത്തവനുമല്ല, അവനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാത്തതോ സത്യമല്ലാത്തതോ പറയാൻ നീ യോചിക്കേണ്ട.
രാമോ വിഗ്രഹവാന് ധര്മഃ സാധുഃ സത്യപരാക്രമഃ। രാജാ സര്വസ്യ ലോകസ്യ ദേവാനാമിവ വാസവഃ
രാമൻ തന്നെ ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപമാണ്, സദ്ഗുണസമ്പന്നനും സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവനും വീര്യശാലിയും; അവൻ ലോകത്തിന്റെ രാജാവാണ്, ദേവന്മാരിൽ ഇന്ദ്രനുപോലെ.
കഥം നു തസ്യ വൈദേഹീം രക്ഷിതാം സ്വേന തേജസാ। ഇച്ഛസേ പ്രസഭം ഹര്തും പ്രഭാമിവ വിവസ്വതഃ
സ്വന്തം തേജസ്സാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന വൈദേഹിയെ സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പിടിക്കാനായി ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ നീ എങ്ങനെ ബലമായി പിടിച്ചുപോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
ശരാര്ചിഷമനാധൃഷ്യം ചാപഖഡ്ഗേന്ധനം രണേ। രാമാഗ്നിം സഹസാ ദീപ്തം ന പ്രവേഷ്ടും ത്വമര്ഹസി
യുദ്ധത്തിൽ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന, അസ്ത്രങ്ങൾ അഗ്നിശിഖയുപമമായ, ആരാലും സമീപിക്കാനാകാത്ത രാമാഗ്നിയിൽ നീ അതിക്രമിച്ച് കടക്കാൻ ശ്രമിക്കരുത്.
ധനുര്വ്യാദിതദീപ്താസ്യം ശരാര്ചിഷമമര്ഷണമ്। ചാപബാണധരം തീക്ഷ്ണം ശത്രുസേനാപഹാരിണമ്
വെടിയടിയുന്ന വില്ലും, അഗ്നിപോലെയുള്ള മുഖവും, അസ്ത്രങ്ങൾ അഗ്നിശിഖപോലും, ദയയില്ലാത്തവനും, വില്ലും അമ്പും കൈവശമുള്ളവനും, ഭയങ്കരനും, ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും ആണവൻ.
രാജ്യം സുഖം ച സംത്യജ്യ ജീവിതം ചേഷ്ടമാത്മനഃ। നാത്യാസാദയിതും താത രാമാന്തകമിഹാര്ഹസി
രാജ്യം, സുഖം, സ്വന്തം ജീവൻ ഇവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും, രാമനുവേണ്ടി താങ്കൾക്ക് ഇവിടെ ജീവനെ അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല, പ്രിയനേ.
അപ്രമേയം ഹി തത്തേജോ യസ്യ സാ ജനകാത്മജാ। ന ത്വം സമര്ഥസ്താം ഹര്തും രാമചാപാശ്രയാം വനേ
ജനകന്റെ മകളായ അവളുടെ ഭർത്താവിന്റെ തേജസ് അളവുകിട്ടാത്തതാണ്; രാമന്റെ വില്ലിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഉള്ള അവളെ കാട്ടിൽ നിന്ന് താങ്കൾക്ക് പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയില്ല.
തസ്യ വൈ നരസിംഹസ്യ സിംഹോരസ്കസ്യ ഭാമിനീ। പ്രാണേഭ്യോഽപി പ്രിയതരാ ഭാര്യാ നിത്യമനുവ്രതാ
ആ പുരുഷസിംഹനായി, വീര്യവും വിശാലമായ നെഞ്ചും ഉള്ളവനായി, തന്റെ ഭാര്യ അവനു ജീവനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്; അവൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കുന്നു.
ന സാ ധര്ഷയിതും ശക്യാ മൈഥില്യോജസ്വിനഃ പ്രിയാ। ദീപ്തസ്യേവ ഹുതാശസ്യ ശിഖാ സീതാ സുമധ്യമാ
മിഥിലാപുത്രന്റെ പ്രിയയായ സീത, സുന്ദരമായ നടുവുള്ളവൾ, യജ്ഞാഗ്നിയിലെ ജ്വാലപോലെ, അവളെ തൊടാൻ പോലും കഴിയില്ല.
കിമുദ്യമം വ്യര്ഥമിമം കൃത്വാ തേ രാക്ഷസാധിപ। ദൃഷ്ടശ്ചേത് ത്വം രണേ തേന തദന്തമുപജീവിതമ്
രാക്ഷസാധിപാ, ഈ വ്യർത്ഥമായ ശ്രമം എന്തിനാണ്? യുദ്ധത്തിൽ രാമൻ നിന്നെ കണ്ടാൽ അതാണ് നിന്റെ അന്ത്യം.
ജീവിതം ച സുഖം ചൈവ രാജ്യം ചൈവ സുദുര്ലഭമ്। യദീച്ഛസി ചിരം ഭോക്തും മാ കൃഥാ രാമവിപ്രിയമ്
ദീർഘകാലം ജീവൻ, സുഖം, അപൂർവമായ രാജ്യം എന്നിവ ആസ്വദിക്കാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, രാമനു ഇഷ്ടമല്ലാത്തത് ചെയ്യരുത്.
സ സര്വൈഃ സചിവൈഃ സാര്ധം വിഭീഷണപുരസ്കൃതൈഃ। മന്ത്രയിത്വാ സ ധര്മിഷ്ഠൈഃ കൃത്വാ നിശ്ചയമാത്മനഃ। ദോഷാണാം ച ഗുണാനാം ച സമ്പ്രധാര്യ ബലാബലമ്
വിഭീഷണനും മറ്റു മന്ത്രിമാരും കൂടെ ചേർന്ന്, നല്ലവരുമായി ആലോചിച്ച്, ഗുണദോഷങ്ങളും ശക്തിയും ദൗർബല്യവും നന്നായി പരിഗണിച്ചശേഷം മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി—
ആത്മനശ്ച ബലം ജ്ഞാത്വാ രാഘവസ്യ ച തത്ത്വതഃ। ഹിതം ഹി തവ നിശ്ചിത്യ ക്ഷമം ത്വം കര്തുമര്ഹസി
സ്വന്തം ശക്തിയും രാഘവന്റെ ശക്തിയും യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിലാക്കി, താങ്കൾക്കു യോജിച്ചും പ്രയോജനകരവുമായതെന്താണെന്ന് തീരുമാനിച്ച് അതാണ് ചെയ്യേണ്ടത്.
അഹം തു മന്യേ തവ ന ക്ഷമം രണേ സമാഗമം കോസലരാജസൂനുനാ। ഇദം ഹി ഭൂയഃ ശൃണു വാക്യമുത്തമം ക്ഷമം ച യുക്തം ച നിശാചരാധിപ
എന്നാൽ, കോസലരാജാവിന്റെ മകനുമായി യുദ്ധത്തിൽ നേരിടുന്നത് താങ്കൾക്കു യോജിച്ച കാര്യമല്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. നിശാചരാധിപാ, ഇനി ഞാൻ പറയുന്ന ഈ ഉത്തമവും യുക്തിയുള്ള ഉപദേശം വീണ്ടും കേൾക്കൂ.
thumb|അഷ്ടാത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ അഷ്ടാത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ്വാൽമീകിരാമായണത്തിൽ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തിയെട്ടാം സർഗം കേൾക്കേണ്ടതാണ്.
കദാചിദപ്യഹം വീര്യാത് പര്യടന് പൃഥിവീമിമാമ്। ബലം നാഗസഹസ്രസ്യ ധാരയന് പര്വതോപമഃ
ഒരു സമയത്ത്, ഞാൻ എന്റെ വീര്യത്തിൽ ഈ ഭൂമി ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു; ആയിരം ആനകളുടെ ശക്തി വഹിച്ച്, ഒരു പർവതംപോലെയായിരുന്നു ഞാൻ.
നീലജീമൂതസംകാശസ്തപ്തകാഞ്ചനകുണ്ഡലഃ। ഭയം ലോകസ്യ ജനയന് കിരീടീ പരിഘായുധഃ
മഴമേഘംപോലെ ഇരുണ്ട നിറം, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കുന്ദലങ്ങൾ ധരിച്ച്, ലോകത്തിന് ഭയം വിതറി, കിരീടവും വലിയ ഗദയും കൈവശമുണ്ടായിരുന്നു.
വ്യചരന് ദണ്ഡകാരണ്യമൃഷിമാംസാനി ഭക്ഷയന്। വിശ്വാമിത്രോഽഥ ധര്മാത്മാ മദ്വിത്രസ്തോ മഹാമുനിഃ
ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, ഋഷിമാരുടെ മാംസം ഭക്ഷിച്ചു; അപ്പോൾ ധർമ്മശീലനായ മഹാമുനിയായ വിശ്വാമിത്രൻ എന്നെ ഭയന്ന്—
സ്വയം ഗത്വാ ദശരഥം നരേന്ദ്രമിദമബ്രവീത്। അയം രക്ഷതു മാം രാമഃ പര്വകാലേ സമാഹിതഃ
സ്വയം രാജാവായ ദശരഥനോടു ചെന്നു പറഞ്ഞു: 'യാഗസമയത്ത് രാമൻ എന്നെ സംരക്ഷിക്കണം.'
മാരീചാന്മേ ഭയം ഘോരം സമുത്പന്നം നരേശ്വര। ഇത്യേവമുക്തോ ധര്മാത്മാ രാജാ ദശരഥസ്തദാ
'മാരീചനോടു വലിയ ഭയം എന്നെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു, രാജാവേ.' എന്നിങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അന്നത്തെ ധർമ്മശീലനായ ദശരഥൻ—
പ്രത്യുവാച മഹാഭാഗം വിശ്വാമിത്രം മഹാമുനിമ്। ഊനദ്വാദശവര്ഷോഽയമകൃതാസ്ത്രശ്ച രാഘവഃ
മഹാഭാഗനായ വിശ്വാമിത്ര മഹാമുനിയെ ദശരഥൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഈ രാഘവൻ പന്ത്രണ്ടു വയസ്സുപോലും തികയാത്തവനും ആയുധങ്ങളിൽ പരിശീലനം ലഭിക്കാത്തവനുമാണ്.'
കാമം തു മമ തത് സൈന്യം മയാ സഹ ഗമിഷ്യതി। ബലേന ചതുരങ്ഗേണ സ്വയമേത്യ നിശാചരമ്
'എന്റെ സൈന്യം എനിക്ക് കൂടെ വരും; നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യവുമായി ഞാൻ തന്നെ നിശാചരനെ നേരിടാൻ വരാം.'
വധിഷ്യാമി മുനിശ്രേഷ്ഠ ശത്രും തവ യഥേപ്സിതമ്। ഏവമുക്തഃ സ തു മുനീ രാജാനമിദമബ്രവീത്
'മുനിശ്രേഷ്ഠാ, താങ്കളുടെ ശത്രുവിനെ താങ്കൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വിധത്തിൽ ഞാൻ കൊല്ലാം.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മഹാമുനി രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു:
രാമാന്നാന്യദ് ബലം ലോകേ പര്യാപ്തം തസ്യ രക്ഷസഃ। ദേവതാനാമപി ഭവാന് സമരേഷ്വഭിപാലകഃ
ലോകത്ത് രാമനല്ലാതെ ആ രാക്ഷസനെ നേരിടാൻ മതിയായ ശക്തി മറ്റൊന്നുമില്ല. ദേവന്മാരിൽ പോലും യുദ്ധങ്ങളിൽ നീ തന്നെയാണ് രക്ഷകൻ.
ആസീത് തവ കൃതം കര്മ ത്രിലോകവിദിതം നൃപ। കാമമസ്തി മഹത് സൈന്യം തിഷ്ഠത്വിഹ പരംതപ
നിന്റെ ചെയ്ത那个 കാര്യം മൂന്നു ലോകവും അറിയുന്ന പ്രശസ്തമായതാണ്, രാജാവേ. വലിയ സൈന്യം ഉണ്ടെങ്കിലും അതിവിടെ തന്നെ നിൽക്കട്ടെ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.
ബാലോഽപ്യേഷ മഹാതേജാഃ സമര്ഥസ്തസ്യ നിഗ്രഹേ। ഗമിഷ്യേ രാമമാദായ സ്വസ്തി തേഽസ്തു പരംതപ
ഇവൻ ബാലനാണെങ്കിലും വലിയ തേജസ്സുള്ളവനും ആ രാക്ഷസനെ തടയാൻ കഴിവുള്ളവനുമാണ്. ഞാൻ രാമനെ കൂട്ടി പോകാം — നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നവനേ.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ സ മുനിസ്തമാദായ നൃപാത്മജമ്। ജഗാമ പരമപ്രീതോ വിശ്വാമിത്രഃ സ്വമാശ്രമമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മുനിവർ രാജകുമാരനെ കൂട്ടി അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ വിശ്വാമിത്രൻ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.