കാമഗം രഥമാസ്ഥായ കാഞ്ചനം രത്നഭൂഷിതമ്। പിശാചവദനൈര്യുക്തം ഖരൈഃ കനകഭൂഷണൈഃ
സ്വേച്ഛയാൽ പോകുന്ന, പൊന്നും രത്നങ്ങളും അലങ്കരിച്ച, പിശാച് മുഖമുള്ള, പൊൻ അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച കുതിരകൾ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ കയറി—
മേഘപ്രതിമനാദേന സ തേന ധനദാനുജഃ। രാക്ഷസാധിപതിഃ ശ്രീമാന് യയൌ നദനദീപതിമ്
മേഘഗർജ്ജനപോലെയുള്ള ശബ്ദത്തോടെ, ധനദയുടെ സഹോദരനും, രാക്ഷസാധിപതിയായ മഹാശക്തനും, നദികളും കാടുകളും ഉള്ള ദേശത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
സ ശ്വേതവാലവ്യജനഃ ശ്വേതച്ഛത്രോ ദശാനനഃ। സ്നിഗ്ധവൈദൂര്യസംകാശസ്തപ്തകാഞ്ചനഭൂഷണഃ
പത്ത് തലയും ഇരുപത് കൈകളും ഉള്ള രാവണൻ, വെള്ളയുള്ളി, വെള്ള കുട, മൃദുവായ വൈഡൂര്യനുപോലെയുള്ള തിളക്കം, ഉരുക്കിയ പൊൻ അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച്—
ദശഗ്രീവോ വിംശതിഭുജോ ദര്ശനീയപരിച്ഛദഃ। ത്രിദശാരിര്മുനീന്ദ്രഘ്നോ ദശശീര്ഷ ഇവാദ്രിരാട്
പത്ത് തലയും ഇരുപത് കൈകളും ഉള്ള, ഭംഗിയുള്ള വേഷം, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവും, മുനിമാരെ കൊല്ലുന്നവനും, പത്ത് ശിഖരങ്ങളുള്ള മലപോലെയും—
കാമഗം രഥമാസ്ഥായ ശുശുഭേ രാക്ഷസാധിപഃ। വിദ്യുന്മണ്ഡലവാന് മേഘഃ സബലാക ഇവാമ്ബരേ
സ്വേച്ഛയാൽ പോകുന്ന രഥത്തിൽ ഇരുന്ന രാക്ഷസാധിപതി, ആകാശത്തിൽ മിന്നൽ ഉള്ള മേഘംപോലെ തിളങ്ങി.
സശൈലസാഗരാനൂപം വീര്യവാനവലോകയന്। നാനാപുഷ്പഫലൈര്വൃക്ഷൈരനുകീര്ണം സഹസ്രശഃ
പർവ്വതങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, തീരങ്ങൾ എല്ലാം നോക്കി, അനേകം പൂക്കളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞ ആയിരക്കണക്കിന് വൃക്ഷങ്ങൾ അവൻ കണ്ടു.
ശീതമങ്ഗലതോയാഭിഃ പദ്മിനീഭിഃ സമന്തതഃ। വിശാലൈരാശ്രമപദൈര്വേദിമദ്ഭിരലംകൃതമ്
തണുത്തും മംഗളകരവുമായ വെള്ളം നിറഞ്ഞ താമരക്കുളങ്ങളും, വിശാലമായ യജ്ഞവേദികളോടുകൂടിയ ആശ്രമങ്ങളും ചുറ്റും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
കദല്യടവിസംശോഭം നാരികേലോപശോഭിതമ്। സാലൈസ്താലൈസ്തമാലൈശ്ച തരുഭിശ്ച സുപുഷ്പിതൈഃ
വാഴക്കാടുകളും, തിളങ്ങുന്ന തേങ്ങമരങ്ങളും, ശാല, താല, തമാല എന്നിവയും പുഷ്പഭരിതമായ മറ്റു വൃക്ഷങ്ങളും ഈ സ്ഥലം അലങ്കരിക്കുന്നു.
അത്യന്തനിയതാഹാരൈഃ ശോഭിതം പരമര്ഷിഭിഃ। നാഗൈഃ സുപര്ണൈര്ഗന്ധര്വൈഃ കിംനരൈശ്ച സഹസ്രശഃ
അത്യന്തം നിയന്ത്രിതമായ ഭക്ഷണശീലമുള്ള മഹർഷിമാരാൽ ഈ സ്ഥലം ഭംഗിയായി, ആയിരക്കണക്കിന് നാഗന്മാരും സൂപർണ്ണന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ജിതകാമൈശ്ച സിദ്ധൈശ്ച ചാരണൈശ്ചോപശോഭിതമ്। ആജൈര്വൈഖാനസൈര്മാഷൈര്വാലഖില്യൈര്മരീചിപൈഃ
കാമം ജയിച്ച സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും, ആജന്മാരും വൈഖാനസന്മാരും മാഷന്മാരും വാലഖില്യന്മാരും മരീചിപന്മാരും ഈ പ്രദേശം അലങ്കരിക്കുന്നു.
ദിവ്യാഭരണമാല്യാഭിര്ദിവ്യരൂപാഭിരാവൃതമ്। ക്രീഡാരതവിധിജ്ഞാഭിരപ്സരോഭിഃ സഹസ്രശഃ
ദിവ്യാഭരണങ്ങളും പൂക്കളും ധരിച്ച, ദിവ്യസൗന്ദര്യമുള്ള, കളിയിലും ചടങ്ങുകളിലും നിപുണയായ ആയിരക്കണക്കിന് അപ്സരസുകൾ ചുറ്റും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സേവിതം ദേവപത്നീഭിഃ ശ്രീമതീഭിരുപാസിതമ്। ദേവദാനവസങ്ഘൈശ്ച ചരിതം ത്വമൃതാശിഭിഃ
ദേവികളുടെ മഹത്വമുള്ള ഭാര്യമാർ ഈ സ്ഥലത്തെ സേവിക്കുകയും, അവരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുകയും, അമൃതം അനുഭവിക്കുന്ന ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും കൂട്ടങ്ങൾ ഇവിടെ വരികയും ചെയ്യുന്നു.
ഹംസക്രൌഞ്ചപ്ലവാകീര്ണം സാരസൈഃ സമ്പ്രസാദിതമ്। വൈദൂര്യപ്രസ്തരം സ്നിഗ്ധം സാന്ദ്രം സാഗരതേജസാ
ഹംസ, ക്രൗഞ്ച, പ്ലവാക എന്നീ പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞു, സാരസപ്പക്ഷികൾ കൊണ്ട് സന്തോഷം പകരുന്ന, മൃദുലവും തിളക്കമുള്ള വൈഡൂര്യശിലകളാൽ അലങ്കരിച്ച, സമുദ്രത്തിന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ സ്ഥലമാണ് അത്.
പാണ്ഡുരാണി വിശാലാനി ദിവ്യമാല്യയുതാനി ച। തൂര്യഗീതാഭിജുഷ്ടാനി വിമാനാനി സമന്തതഃ
ചുറ്റും ദിവ്യപൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച, വിശാലവും വെളുത്തും ആയ ആകാശനഗരങ്ങൾ, സംഗീതവും ഗാനം നിറഞ്ഞു മുഴങ്ങുന്നു.
തപസാ ജിതലോകാനാം കാമഗാന്യഭിസമ്പതന്। ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ചൈവ ദദര്ശ ധനദാനുജഃ
തപസ്സിലൂടെ ലോകങ്ങളെ ജയിച്ച, ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഗന്ധർവന്മാരെയും അപ്സരസുകളെയും കുബേരന്റെ സഹോദരൻ അവിടെ കണ്ടു.
നിര്യാസരസമൂലാനാം ചന്ദനാനാം സഹസ്രശഃ। വനാനി പശ്യന് സൌമ്യാനി ഘ്രാണതൃപ്തികരാണി ച
സുഗന്ധമുള്ള പിണ്ഡം പുറപ്പെടുന്ന, ആയിരക്കണക്കിന് ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ, മനോഹരവും മണമുള്ളതുമായ കാടുകൾ അവൻ കണ്ടു.
അഗുരൂണാം ച മുഖ്യാനാം വനാന്യുപവനാനി ച। തക്കോലാനാം ച ജാത്യാനാം ഫലിനാം ച സുഗന്ധിനാമ്
പ്രധാനമായ അഗുരുവൃക്ഷങ്ങളുടെയും, തക്കോല, ജാതി, സുഗന്ധമുള്ള പഴവൃക്ഷങ്ങളുടെയും കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.
പുഷ്പാണി ച തമാലസ്യ ഗുല്മാനി മരിചസ്യ ച। മുക്താനാം ച സമൂഹാനി ശുഷ്യമാണാനി തീരതഃ
തമാലവൃക്ഷത്തിന്റെ പൂക്കളും, മരിച്ചയുടെ കുരുമുളകിൻ തോട്ടങ്ങളും, തീരത്ത് ഉണക്കുന്ന മുത്തുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.
ശൈലാനി പ്രവരാംശ്ചൈവ പ്രവാലനിചയാംസ്തഥാ। കാഞ്ചനാനി ച ശൃങ്ഗാണി രാജതാനി തഥൈവ ച
അവൻ ഉത്തമമായ പർവതങ്ങളും, പവഴക്കൂമ്പാരങ്ങളും, പൊന്നിന്റെയും വെള്ളിയുടെയും കുന്തങ്ങളും കണ്ടു.
പ്രസ്രവാണി മനോജ്ഞാനി പ്രസന്നാന്യദ്ഭുതാനി ച। ധനധാന്യോപപന്നാനി സ്ത്രീരത്നൈരാവൃതാനി ച
മനോഹരവും സുതാര്യവുമായ അത്ഭുതകരമായ ഊറ്റങ്ങൾ, ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധമായ പ്രദേശങ്ങൾ, അപൂർവസൗന്ദര്യമുള്ള സ്ത്രീകളാൽ നിറഞ്ഞതും അവൻ കണ്ടു.
ഹസ്ത്യശ്വരഥഗാഢാനി നഗരാണി വിലോകയന്। തം സമം സര്വതഃ സ്നിഗ്ധം മൃദുസംസ്പര്ശമാരുതമ്
ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞ നഗരങ്ങൾ അവൻ കണ്ടു; ആ ഭൂമി എല്ലായിടത്തും സമതലവും പച്ചപച്ചയും, മൃദുവായ കാറ്റ് തഴുകുന്നതുമായിരുന്നു.
അനൂപേ സിന്ധുരാജസ്യ ദദര്ശ ത്രിദിവോപമമ്। തത്രാപശ്യത് സ മേഘാഭം ന്യഗ്രോധം മുനിഭിര്വൃതമ്
സിന്ധുരാജാവിന്റെ ചതുപ്പുകളിൽ, സ്വർഗത്തെപ്പോലെയുള്ള ഒരു സ്ഥലം അവൻ കണ്ടു; അവിടെ, മേഘംപോലെയുള്ള ഒരു ആൽമരം മുനിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സമന്താദ് യസ്യ താഃ ശാഖാഃ ശതയോജനമായതാഃ। യസ്യ ഹസ്തിനമാദായ മഹാകായം ച കച്ഛപമ്
ആ ആൽമരത്തിന്റെ ശാഖകൾ എല്ലാതിക്കളിലും നൂറു യോജന ദൂരം വ്യാപിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് ഒരു ആനയും വലിയ ശരീരമുള്ള ഒരു ആമയും എടുത്തു.
ഭക്ഷാര്ഥം ഗരുഡഃ ശാഖാമാജഗാമ മഹാബലഃ। തസ്യ താം സഹസാ ശാഖാം ഭാരേണ പതഗോത്തമഃ
ഭക്ഷണത്തിനായി മഹാബലശാലിയായ ഗരുഡൻ ആ ശാഖയിൽ എത്തി; പക്ഷീരാജാവിന്റെ ഭാരത്തിൽ ആ ശാഖ അപ്രത്യക്ഷമായി ഒടുങ്ങി.
സുപര്ണഃ പര്ണബഹുലാം ബഭഞ്ജാഥ മഹാബലഃ। തത്ര വൈഖാനസാ മാഷാ വാലഖില്യാ മരീചിപാഃ
മഹാബലശാലിയായ സുപർണ്ണൻ പച്ച ഇലകളാൽ നിറഞ്ഞ ഒരു കൊമ്പ് ഒടിച്ചു. അവിടെ വൈഖാനസന്മാർ, മാഷന്മാർ, വാലഖില്യന്മാർ, മരീചിപന്മാർ എന്നിങ്ങനെയുള്ള മഹർഷിമാർ കൂടിച്ചേർന്നിരുന്നു.
ആജാ ബഭൂവുര്ധൂമ്രാശ്ച സംഗതാഃ പരമര്ഷയഃ। തേഷാം ദയാര്ഥം ഗരുഡസ്താം ശാഖാം ശതയോജനാമ്
അവിടെ കൂടിച്ചേർന്നിരുന്ന ആ മഹർഷിമാർ ആടുകളെപ്പോലെ ചാരനിറത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവരുടെ ദുഃഖം കാണുമ്പോൾ, ഗരുഡൻ ആ നൂറ് യോജന നീളമുള്ള കൊമ്പ് എടുത്തു.
ഭഗ്നാമാദായ വേഗേന തൌ ചോഭൌ ഗജകച്ഛപൌ। ഏകപാദേന ധര്മാത്മാ ഭക്ഷയിത്വാ തദാമിഷമ്
വേഗത്തിൽ ആ ഒടിഞ്ഞ കൊമ്പും ആനയെയും ആമയെയും എടുത്ത്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവൻ ഒരു കാലിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ആ മാംസം കഴിച്ചു.
നിഷാദവിഷയം ഹത്വാ ശാഖയാ പതഗോത്തമഃ। പ്രഹര്ഷമതുലം ലേഭേ മോക്ഷയിത്വാ മഹാമുനീന്
ആ കൊമ്പ് ഉപയോഗിച്ച് നിഷാദരുടെ ദേശം നശിപ്പിച്ച ശേഷം, പക്ഷികളിൽ പ്രധാനനായവൻ മഹർഷിമാരെ മോചിപ്പിച്ച് അതുല്യമായ സന്തോഷം നേടി.
സ തു തേന പ്രഹര്ഷേണ ദ്വിഗുണീകൃതവിക്രമഃ। അമൃതാനയനാര്ഥം വൈ ചകാര മതിമാന് മതിമ്
അങ്ങനെ ആ സന്തോഷത്തിൽ ഇരട്ടിയായ ശക്തിയോടെ, അമൃതം കൊണ്ടുവരണമെന്ന് ആ ബുദ്ധിമാൻ മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചു.
തം മഹര്ഷിഗണൈര്ജുഷ്ടം സുപര്ണകൃതലക്ഷണമ്। നാമ്നാ സുഭദ്രം ന്യഗ്രോധം ദദര്ശ ധനദാനുജഃ
മഹർഷിമാർ നിറഞ്ഞു, സുപർണ്ണന്റെ അടയാളം ഉള്ള, സുഭദ്ര എന്ന പേരിലുള്ള ആലമരത്തെ ധനദയുടെ സഹോദരൻ കണ്ടു.