കാലപാശപരിക്ഷിപ്താ ഭവന്തി പുരുഷാ ഹി യേ। കാര്യാകാര്യം ന ജാനന്തി തേ നിരസ്തഷഡിന്ദ്രിയാഃ
കാലത്തിന്റെ കയറിൽ കുടുങ്ങിയവർക്കു് ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല; അവരുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എല്ലാം നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
ഏവമുക്ത്വാ തതോ രാമം സംരുധ്യ ഭൃകുടിം തതഃ। സ ദദര്ശ മഹാസാലമവിദൂരേ നിശാചരഃ
ഇങ്ങനെ രാമനോട് പറഞ്ഞ്, കണ്പിളർത്തി, ആ നിശാചരൻ അടുത്ത് ഒരു വലിയ ശാലമരം കണ്ടു.
രണേ പ്രഹരണസ്യാര്ഥേ സര്വതോ ഹ്യവലോകയന്। സ തമുത്പാടയാമാസ സംദഷ്ടദശനച്ഛദമ്
യുദ്ധത്തിൽ ആയുധം തേടി ചുറ്റും നോക്കി, ആ മരത്തെ കോപത്തോടെ പല്ല് കടിച്ചു പിടിച്ചു.
തം സമുത്ക്ഷിപ്യ ബാഹുഭ്യാം വിനര്ദിത്വാ മഹാബലഃ। രാമമുദ്ദിശ്യ ചിക്ഷേപ ഹതസ്ത്വമിതി ചാബ്രവീത്
അത് ഇരുചെവികളാൽ പിഴുതി, വലിയ ശബ്ദത്തിൽ കത്തിയ ശേഷം, രാമനെ ലക്ഷ്യം വെച്ച് എറിഞ്ഞു, 'നീ കൊല്ലപ്പെട്ടു' എന്നു വിളിച്ചു.
തമാപതന്തം ബാണൌഘൈശ്ഛിത്ത്വാ രാമഃ പ്രതാപവാന്। രോഷമാഹാരയത് തീവ്രം നിഹന്തും സമരേ ഖരമ്
വീരനായ രാമൻ, തന്റെ നേരെ വന്നു വീഴുന്ന അമ്പുകളുടെ കൂട്ടം വെട്ടിമുറിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ ഖരനെ സംഹരിക്കാൻ അത്യന്തം ക്രുദ്ധി ഉണർത്തി.
ജാതസ്വേദസ്തതോ രാമോ രോഷരക്താന്തലോചനഃ। നിര്ബിഭേദ സഹസ്രേണ ബാണാനാം സമരേ ഖരമ്
അതിനുശേഷം, രോഷത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, വിയർപ്പിൽ കുളിച്ച രാമൻ, ആയിരം അമ്പുകൾ കൊണ്ട് യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഖരനെ തുളച്ചു.
തസ്യ ബാണാന്തരാദ് രക്തം ബഹു സുസ്രാവ ഫേനിലമ്। ഗിരേഃ പ്രസ്രവണസ്യേവ ധാരാണാം ച പരിസ്രവഃ
അമ്പുകൾക്കിടയിൽ നിന്നു, മലയിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളച്ചാട്ടം പോലെ, കഫമുള്ള രക്തം ധാരയായി ഖരന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകി.
വികലഃ സ കൃതോ ബാണൈഃ ഖരോ രാമേണ സംയുഗേ। മത്തോ രുധിരഗന്ധേന തമേവാഭ്യദ്രവദ് ദ്രുതമ്
യുദ്ധത്തിൽ രാമന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഖരൻ ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട് തളർന്നു; രക്തത്തിന്റെ ഗന്ധത്തിൽ മയങ്ങി, അവൻ വീണ്ടും വേഗത്തിൽ രാമന്റെ നേരെ ചാർജ്ജ് ചെയ്തു.
തമാപതന്തം സംക്രുദ്ധം കൃതാസ്ത്രോ രുധിരാപ്ലുതമ്। അപാസര്പദ് ദ്വിത്രിപദം കിംചിത്ത്വരിതവിക്രമഃ
അപ്പോഴാ, ആയുധങ്ങൾ ഒരുക്കി, രക്തത്തിൽ മുക്കിയ ക്രുദ്ധനായ ഖരൻ വന്നു ചാടുമ്പോൾ, വേഗവും ചാപല്യവും കാണിച്ച് രാമൻ രണ്ടുമൂന്നു അടിപ്പുറം പിൻവാങ്ങി.
തതഃ പാവകസംകാശം വധായ സമരേ ശരമ്। ഖരസ്യ രാമോ ജഗ്രാഹ ബ്രഹ്മദണ്ഡമിവാപരമ്
അതിനുശേഷം, യുദ്ധത്തിൽ ഖരനെ കൊല്ലാൻ, അഗ്നിപോലുള്ള ഒരു അമ്പ് രാമൻ എടുത്തു; അത് ബ്രഹ്മദണ്ഡം പോലെയായിരുന്നു.
സ തദ് ദത്തം മഘവതാ സുരരാജേന ധീമതാ। സംദധേ ച സ ധര്മാത്മാ മുമോച ച ഖരം പ്രതി
മഹാവിവേകശാലിയായ ദേവേന്ദ്രൻ നൽകിയ ആ അമ്പ്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാമൻ വില്ലിൽ കെട്ടി ഖരന്റെ നേരെ വിട്ടു.
സ വിമുക്തോ മഹാബാണോ നിര്ഘാതസമനിഃസ്വനഃ। രാമേണ ധനുരായമ്യ ഖരസ്യോരസി ചാപതത്
രാമൻ വില്ല് വലിച്ച് വിട്ട ആ മഹാബലമുള്ള അമ്പ്, ഇടിമുഴക്കമുള്ള ശബ്ദത്തോടെ, ഖരന്റെ നെഞ്ചിൽ പെട്ടു.
സ പപാത ഖരോ ഭൂമൌ ദഹ്യമാനഃ ശരാഗ്നിനാ। രുദ്രേണേവ വിനിര്ദഗ്ധഃ ശ്വേതാരണ്യേ യഥാന്ധകഃ
അമ്പിന്റെ അഗ്നിയിൽ കത്തിയ ഖരൻ നിലത്തേക്ക് വീണു; ശ്വേതവനത്തിൽ രുദ്രൻ അന്ധകനെ ദഹിപ്പിച്ചതുപോലെ.
സ വൃത്ര ഇവ വജ്രേണ ഫേനേന നമുചിര്യഥാ। ബലോ വേന്ദ്രാശനിഹതോ നിപപാത ഹതഃ ഖരഃ
ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രം കൊണ്ട് വൃത്രൻ വീണതുപോലെയും, നമുചി ഫേനത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയതുപോലെയും, ബലൻ ഇന്ദ്രന്റെ ഇടിയേറ്റ് തകർന്നതുപോലെയും, ഖരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു നിലത്ത് വീണു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ദേവാശ്ചാരണൈഃ സഹ സംഗതാഃ। ദുന്ദുഭീംശ്ചാഭിനിഘ്നന്തഃ പുഷ്പവര്ഷം സമന്തതഃ
അത്തവണ, ദേവന്മാർ ചാരണന്മാരോടൊപ്പം കൂടി, ദുണ്ടുഭി മൃദംഗങ്ങൾ മുഴക്കി, എല്ലാടും പൂക്കൾ ചൊരിഞ്ഞു.
ചതുര്ദശ സഹസ്രാണി രക്ഷസാം കാമരൂപിണാമ്। ഖരദൂഷണമുഖ്യാനാം നിഹതാനി മഹാമൃധേ
ഖരനും ദൂഷണനും നേതൃത്വം നൽകിയ, ഇഷ്ടരൂപം എടുക്കുന്ന പതിനാലായിരം രാക്ഷസന്മാർ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
അഹോ ബത മഹത്കര്മ രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ। അഹോ വീര്യമഹോ ദാര്ഢ്യം വിഷ്ണോരിവ ഹി ദൃശ്യതേ
അയ്യോ, രാമൻ എന്ന ആത്മജ്ഞാനിയുടേത് എത്ര വലിയ വീര്യപ്രകടനം! എത്ര ശക്തിയും സ്ഥിരതയും! വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെയാണ് അവൻ കാണുന്നത്.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ തേ സര്വേ യയുര്ദേവാ യഥാഗതമ്। തതോ രാജര്ഷയഃ സര്വേ സംഗതാഃ പരമര്ഷയഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ദേവന്മാർ അവരവിടെത്തന്നെ നിന്നു മടങ്ങി; പിന്നെ രാജർഷിമാരും മഹർഷിമാരും അവിടെ കൂടി.
സഭാജ്യ മുദിതാ രാമം സാഗസ്ത്യാ ഇദമബ്രുവന്। ഏതദര്ഥം മഹാതേജാ മഹേന്ദ്രഃ പാകശാസനഃ
അഗസ്ത്യൻസഹിതമായി സന്തോഷത്തോടെ രാമനെ ആദരിച്ചു അവർ പറഞ്ഞു: 'ഇതിനുവേണ്ടിയാണ് മഹാശക്തനായ ഇന്ദ്രൻ, വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ—'
ശരഭങ്ഗാശ്രമം പുണ്യമാജഗാമ പുരംദരഃ। ആനീതസ്ത്വമിമം ദേശമുപായേന മഹര്ഷിഭിഃ
'ശരഭംഗന്റെ പുണ്യമായ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വന്നത്; മഹർഷിമാർ ഉപായത്തോടെ നിന്നെ ഈ ദേശത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നതും അതിനുവേണ്ടിയാണ്.'
ഏഷാം വധാര്ഥം ശത്രൂണാം രക്ഷസാം പാപകര്മണാമ്। തദിദം നഃ കൃതം കാര്യം ത്വയാ ദശരഥാത്മജ
'ഈ പാപകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ശത്രുക്കളായ രാക്ഷസന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനാണ് ഈ പ്രവർത്തി ദശരഥപുത്രനായ നീ നടത്തിയത്.'
സ്വധര്മം പ്രചരിഷ്യന്തി ദണ്ഡകേഷു മഹര്ഷയഃ। ഏതസ്മിന്നന്തരേ വീരോ ലക്ഷ്മണഃ സഹ സീതയാ
ഇനി മഹർഷിമാർ ദണ്ഡകവനത്തിൽ തങ്ങളുടെ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കും; അതേസമയം, വീരനായ ലക്ഷ്മണൻ സീതയോടൊപ്പം—
ഗിരിദുര്ഗാദ് വിനിഷ്ക്രമ്യ സംവിവേശാശ്രമേ സുഖീ തതോ രാമസ്തു വിജയീ പൂജ്യമാനോ മഹര്ഷിഭിഃ
പർവ്വതത്തിലെ കാവലിടങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്തു വന്ന രാമൻ, മഹർഷിമാരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട് വിജയത്തോടെ സന്തോഷത്തോടെ ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
പ്രവിവേശാശ്രമം വീരോ ലക്ഷ്മണേനാഭിപൂജിതഃ। തം ദൃഷ്ട്വാ ശത്രുഹന്താരം മഹര്ഷീണാം സുഖാവഹമ്
ലക്ഷ്മണൻ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ച വീരനായ രാമൻ ആശ്രമത്തിൽ കയറി. ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുകയും മഹർഷിമാർക്ക് ആശ്വാസം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ,
ബഭൂവ ഹൃഷ്ടാ വൈദേഹീ ഭര്താരം പരിഷസ്വജേ। മുദാ പരമയാ യുക്താ ദൃഷ്ട്വാ രക്ഷോഗണാന് ഹതാന്। രാമം ചൈവാവ്യയം ദൃഷ്ട്വാ തുതോഷ ജനകാത്മജാ
വൈദേഹി അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ഭർത്താവിനെ അണച്ചു. രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചിരിക്കുന്നതും, അക്ഷയനായ രാമനെയും കണ്ടു പരമാനന്ദത്തോടെ ജനകപുത്രി തൃപ്തിയായി.
തതസ്തു തം രാക്ഷസസങ്ഘമര്ദനം സമ്പൂജ്യമാനം മുദിതൈര്മഹാത്മഭിഃ। പുനഃ പരിഷ്വജ്യ മുദാന്വിതാനനാ ബഭൂവ ഹൃഷ്ടാ ജനകാത്മജാ തദാ
അന്നേരം, രാക്ഷസസംഹാരത്തിൽ മഹർഷിമാർ സന്തോഷത്തോടെ ആദരിച്ച രാമനെ വീണ്ടും ആനന്ദഭാവത്തോടെ അണച്ചു പിടിച്ച് ജനകപുത്രി അതീവ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
thumb|ഏകത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഏകത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ്വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തൊന്നാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കൂ.
ത്വരമാണസ്തതോ ഗത്വാ ജനസ്ഥാനാദകമ്പനഃ। പ്രവിശ്യ ലങ്കാം വേഗേന രാവണം വാക്യമബ്രവീത്
അക്കമ്പനൻ ഉടനെ ജനസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു വേഗത്തിൽ ലങ്കയിൽ കയറി രാവണനോടു പറഞ്ഞു.
ജനസ്ഥാനസ്ഥിതാ രാജന് രാക്ഷസാ ബഹവോ ഹതാഃ। ഖരശ്ച നിഹതഃ സംഖ്യേ കഥംചിദഹമാഗതഃ
രാജാവേ, ജനസ്ഥാനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അനേകം രാക്ഷസന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ ഖരനും കൊല്ലപ്പെട്ടു. എനിക്ക് എങ്കിലും എങ്ങനെയോ രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിഞ്ഞു.
ഏവമുക്തോ ദശഗ്രീവഃ ക്രുദ്ധഃ സംരക്തലോചനഃ। അകമ്പനമുവാചേദം നിര്ദഹന്നിവ തേജസാ
ഇങ്ങനെ കേട്ട ദശമുഖൻ കോപത്തോടെ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, പ്രകാശം ചുറ്റും പടർന്നു കത്തുന്നതുപോലെ, അക്കമ്പനനോട് പറഞ്ഞു.