ദ്രുമവര്ഷാണി മുഞ്ചന്തഃ ശിലാവര്ഷാണി രാക്ഷസാഃ। തദ് ബഭൂവാദ്ഭുതം യുദ്ധം തുമുലം രോമഹര്ഷണമ്
രാക്ഷസന്മാർ മരങ്ങളും കല്ലുകളും മഴപോലെ എറിഞ്ഞു; ആ യുദ്ധം അതിശയകരവും, ഭയാനകവും, രോമാഞ്ചം പകരുന്നതുമായിരുന്നു.
രാമസ്യാസ്യ മഹാഘോരം പുനസ്തേഷാം ച രക്ഷസാമ്। തേ സമന്താദഭിക്രുദ്ധാ രാഘവം പുനരാര്ദയന്
പിന്നീട്, രാമനും രാക്ഷസന്മാരും തമ്മിലുള്ള ആ യുദ്ധം അത്യന്തം ഭയങ്കരമായി; ചുറ്റും നിന്നു രാക്ഷസന്മാർ വീണ്ടും രാമനെ ആക്രമിച്ചു.
തതഃ സര്വാ ദിശോ ദൃഷ്ട്വാ പ്രദിശശ്ച സമാവൃതാഃ। രാക്ഷസൈഃ സര്വതഃ പ്രാപ്തൈഃ ശരവര്ഷാഭിരാവൃതഃ
അപ്പോൾ, എല്ലാ ദിശകളും പ്രദേശങ്ങളും രാക്ഷസന്മാരാൽ നിറഞ്ഞു, അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ മുഴുവൻ മൂടപ്പെട്ടു.
സ കൃത്വാ ഭൈരവം നാദമസ്ത്രം പരമഭാസ്വരമ്। സമയോജയദ് ഗാന്ധര്വം രാക്ഷസേഷു മഹാബലഃ
മഹാബലനായ രാമൻ ഭയങ്കരമായ ഒരു ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി, പ്രകാശമുള്ള ഒരു ആയുധം എടുത്ത്, രാക്ഷസന്മാരുടെ നേരെ ഗാന്ധർവാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു.
തതഃ ശരസഹസ്രാണി നിര്യയുശ്ചാപമണ്ഡലാത്। സര്വാ ദശ ദിശോ ബാണൈരാപൂര്യന്ത സമാഗതൈഃ
അപ്പോൾ ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾ വില്ലിന്റെ വളവിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു, പത്തു ദിശകളും അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു.
നാദദാനം ശരാന് ഘോരാന് വിമുഞ്ചന്തം ശരോത്തമാന്। വികര്ഷമാണം പശ്യന്തി രാക്ഷസാസ്തേ ശരാര്ദിതാഃ
അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വേദനിച്ച രാക്ഷസന്മാർ, രാമനെ ഭയങ്കരമായ അമ്പുകളും ഉത്തമമായ അമ്പുകളും വലിച്ച് എറിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും കാണിച്ചു.
ശരാന്ധകാരമാകാശമാവൃണോത് സദിവാകരമ്। ബഭൂവാവസ്ഥിതോ രാമഃ പ്രക്ഷിപന്നിവ താന് ശരാന്
അമ്പുകളുടെ കൂറ്റൻ ഇരുണ്ട മേഘം ആകാശം സൂര്യനോടുകൂടി മൂടി; രാമൻ അവയെ എറിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
യുഗപത്പതമാനൈശ്ച യുഗപച്ച ഹതൈര്ഭൃശമ്। യുഗപത്പതിതൈശ്ചൈവ വികീര്ണാ വസുധാഭവത്
ഒരേസമയം പലരും വീണു, ഒരേ സമയം പലരും കൊല്ലപ്പെട്ടു, ഒരേ സമയം പലരും നിലത്ത് ചിതറിപ്പോയി; ഭൂമി മുഴുവൻ അവരാൽ നിറഞ്ഞു.
നിഹതാഃ പതിതാഃ ക്ഷീണാശ്ഛിന്നാ ഭിന്നാ വിദാരിതാഃ। തത്ര തത്ര സ്മ ദൃശ്യന്തേ രാക്ഷസാസ്തേ സഹസ്രശഃ
കൊല്ലപ്പെട്ടവരും, വീണവരും, ക്ഷീണിച്ചവരും, വെട്ടപ്പെട്ടവരും, തകർന്നവരും, കീറപ്പെട്ടവരും, ആയിരക്കണക്കിന് രാക്ഷസന്മാർ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെട്ടു.
സോഷ്ണീഷൈരുത്തമാങ്ഗൈശ്ച സാങ്ഗദൈര്ബാഹുഭിസ്തഥാ। ഊരുഭിര്ബാഹുഭിശ്ഛിന്നൈര്നാനാരൂപൈര്വിഭൂഷണൈഃ
തലയും ഉഷ്ണീഷവും, കങ്കണവും കൈകളും, ഉരുക്കും കൈകളും വെട്ടപ്പെട്ട്, വിവിധ ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, പല രൂപങ്ങളിലായി അവിടെ ചിതറിപ്പോയി.
ഹയൈശ്ച ദ്വിപമുഖ്യൈശ്ച രഥൈര്ഭിന്നൈരനേകശഃ। ചാമരവ്യജനൈശ്ഛത്രൈര്ധ്വജൈര്നാനാവിധൈരപി
കുതിരകളും മഹത്തായ ആനകളും പലവിധത്തിൽ തകർന്ന രഥങ്ങളും, ചാമരങ്ങളും വീശിപ്പറക്കുന്ന കൂദലുകളും, കുടകളും പലതരം പതാകകളും അവിടെ ചിതറിക്കിടന്നു.
രാമേണ ബാണാഭിഹതൈര്വിച്ഛിന്നൈഃ ശൂലപട്ടിശൈഃ। ഖഡ്ഗൈഃ ഖണ്ഡീകൃതൈഃ പ്രാസൈര്വികീര്ണൈശ്ച പരശ്വധൈഃ
രാമൻ അമ്പുകൊണ്ടു വീഴ്ത്തിയ ശൂലങ്ങളും പറ്റിശകളും, വാൾ തകർന്നതും പ്രാസങ്ങൾ ചിതറിപ്പോയതും, പരശു കത്തികൾ പടർന്നതുമാണ് അവിടെ കാണപ്പെട്ടത്.
ചൂര്ണിതാഭിഃ ശിലാഭിശ്ച ശരൈശ്ചിത്രൈരനേകശഃ। വിച്ഛിന്നൈഃ സമരേ ഭൂമിര്വിസ്തീര്ണാഭൂദ് ഭയംകരാ
പൊടിയാക്കിയ കല്ലുകളും അതിശയിപ്പിക്കുന്ന പലതരം അമ്പുകളും കൊണ്ട്, യുദ്ധഭൂമി വിസ്തൃതവും ഭയാനകവുമായിരുന്നു; മുറിഞ്ഞായുധങ്ങൾ അവിടെയൊക്കെയും പടർന്നിരുന്നു.
താന് ദൃഷ്ട്വാ നിഹതാന് സര്വേ രാക്ഷസാഃ പരമാതുരാഃ। ന തത്ര ചലിതും ശക്താ രാമം പരപുരംജയമ്
അവരൊക്കെയും കൊല്ലപ്പെട്ടത് കണ്ട റാക്ഷസന്മാർ അതിയായി വിഷണ്ണരായി, ശത്രുനഗരങ്ങൾ കീഴടക്കുന്ന രാമനോടു നേരെ നീങ്ങാൻ അവർക്കു കഴിയാതെ നിന്നു.
thumb|ഷഡ്വിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഷഡ്വിംശഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്താറാം സർഗം കേൾക്കട്ടെ.
ദൂഷണസ്തു സ്വകം സൈന്യം ഹന്യമാനം വിലോക്യ ച। സംദിദേശ മഹാബാഹുര്ഭീമവേഗാന് ദുരാസദാന്
ദൂഷണൻ തന്റെ സൈന്യം നശിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ആ മഹാബലശാലി ഭയങ്കരവും അതിജീവ്യവുമായ യോദ്ധാക്കളെ വിളിച്ചു നിർദേശിച്ചു.
രാക്ഷസാന് പഞ്ചസാഹസ്രാന് സമരേഷ്വനിവര്തിനഃ। തേ ശൂലൈഃ പട്ടിശൈഃ ഖഡ്ഗൈഃ ശിലാവര്ഷൈര്ദ്രുമൈരപി
അവൻ യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും പിൻവാങ്ങാത്ത അഞ്ചായിരം റാക്ഷസന്മാരെ വിളിച്ചു. അവർ ശൂലങ്ങൾ, പറ്റിശകൾ, വാൾ, കല്ലുകളുടെ മഴ, മരങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
ശരവര്ഷൈരവിച്ഛിന്നം വവര്ഷുസ്തം സമന്തതഃ। തദ് ദ്രുമാണാം ശിലാനാം ച വര്ഷം പ്രാണഹരം മഹത്
അവർ അമ്പുകളുടെ അക്ഷയമായ മഴയുപോലെ എല്ലാ ദിശകളിലുമാണ് അവനെ ആക്രമിച്ചത്. മരങ്ങളും കല്ലുകളും ജീവൻ കവർന്ന വലിയ ഒരു മഴപോലെ അവന്റെ മേൽ വീണു.
പ്രതിജഗ്രാഹ ധര്മാത്മാ രാഘവസ്തീക്ഷ്ണസായകൈഃ। പ്രതിഗൃഹ്യ ച തദ് വര്ഷം നിമീലിത ഇവര്ഷഭഃ
ധാർമ്മികനായ രാഘവൻ അതു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ പ്രതിരോധിച്ചു; ആ മഴ ഏറ്റുവാങ്ങി, കണ്ണടച്ച് നില്ക്കുന്ന കാളപോലെ അവൻ ഉറപ്പോടെ നിന്നു.
രാമഃ ക്രോധം പരം ലേഭേ വധാര്ഥം സര്വരക്ഷസാമ്। തതഃ ക്രോധസമാവിഷ്ടഃ പ്രദീപ്ത ഇവ തേജസാ
രാമന് എല്ലാ റാക്ഷസന്മാരെയും സംഹരിക്കാൻ അത്യന്തം കോപം നിറഞ്ഞു; അതുകൊണ്ട്, അതികോപത്തോടെ, പ്രകാശം പടർന്നതുപോലെ അവൻ തെളിഞ്ഞു.
ശരൈരഭ്യകിരത് സൈന്യം സര്വതഃ സഹദൂഷണമ്। തതഃ സേനാപതിഃ ക്രുദ്ധോ ദൂഷണഃ ശത്രുദൂഷണഃ
അവൻ അമ്പുകളാൽ ദൂഷണനോടൊപ്പം സൈന്യത്തെ എല്ലാദിശയിലും മൂടി; അതിനുശേഷം, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ദൂഷണൻ ക്രുദ്ധനായി മുന്നോട്ട് വന്നു.
ശരൈരശനികല്പൈസ്തം രാഘവം സമവാരയത്। തതോ രാമഃ സുസംക്രുദ്ധഃ ക്ഷുരേണാസ്യ മഹദ് ധനുഃ
അശനിപോലെയുള്ള അമ്പുകളാൽ ദൂഷണൻ രാഘവനെ തടഞ്ഞു; അതിനുശേഷം രാമൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ കഷ്ണം വെട്ടുന്ന അമ്പുകൊണ്ട്—
ചിച്ഛേദ സമരേ വീരശ്ചര്തുഭിശ്ചതുരോ ഹയാന്। ഹത്വാ ചാശ്വാന് ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈരര്ധചന്ദ്രേണ സാരഥേഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ആ വീരൻ ദൂഷണന്റെ വലിയ വില്ല് വെട്ടി തകർത്തു; നാലു അമ്പുകൊണ്ട് നാലു കുതിരകളെയും വീഴ്ത്തി.
ശിരോ ജഹാര തദ്രക്ഷസ്ത്രിഭിര്വിവ്യാധ വക്ഷസി। സ ച്ഛിന്നധന്വാ വിരഥോ ഹതാശ്വോ ഹതസാരഥിഃ
മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ കുതിരകളെ കൊല്ലുകയും, അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് സാരഥിയുടെ തല വെട്ടി വീഴ്ത്തുകയും ചെയ്തു; മൂന്നു അമ്പുകൊണ്ട് ആ റാക്ഷസന്റെ നെഞ്ചിൽ തുളച്ചു.
ജഗ്രാഹ ഗിരിശൃങ്ഗാഭം പരിഘം രോമഹര്ഷണമ്। വേഷ്ടിതം കാഞ്ചനൈഃ പട്ടൈര്ദേവസൈന്യാഭിമര്ദനമ്
വില്ലും രഥവും കുതിരകളും സാരഥിയും ഇല്ലാതായ ദൂഷണൻ, പൊൻപട്ടകൾ പൊതിഞ്ഞു, ദേവസൈന്യങ്ങളെ തകർക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്ന, മലശൃംഗംപോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ ഇരുമ്പുകൊലുവെടുത്തു.
ആയസൈഃ ശങ്കുഭിസ്തീക്ഷ്ണൈഃ കീര്ണം പരവസോക്ഷിതമ്। വജ്രാശനിസമസ്പര്ശം പരഗോപുരദാരണമ്
മൂർച്ചയുള്ള ഇരുമ്പ് മുളകളാൽ പൂശിയതും, രക്തവും കൊഴുപ്പും പുരണ്ടതും, വജ്രം-മിന്നൽ സ്പർശംപോലെയും, ശത്രു കോട്ടകൾ തകർക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതുമായ ആയുധമായിരുന്നു അത്.
തം മഹോരഗസംകാശം പ്രഗൃഹ്യ പരിഘം രണേ। ദൂഷണോഽഭ്യപതദ് രാമം ക്രൂരകര്മാ നിശാചരഃ
ആ മഹാസർപ്പത്തെപ്പോലെയുള്ള കൊലുവു പിടിച്ചു, ക്രൂരകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദൂഷണൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ രാമനെതിരെ ഓടിയെത്തി.
തസ്യാഭിപതമാനസ്യ ദൂഷണസ്യ ച രാഘവഃ। ദ്വാഭ്യാം ശരാഭ്യാം ചിച്ഛേദ സഹസ്താഭരണൌ ഭുജൌ
ദൂഷണൻ അങ്ങനെ ചാർജ് ചെയ്യുമ്പോൾ, രാഘവൻ രണ്ടു അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ചിരുന്ന കൈകൾ വെട്ടി അകറ്റി.
ഭ്രഷ്ടസ്തസ്യ മഹാകായഃ പപാത രണമൂര്ധനി। പരിഘശ്ഛിന്നഹസ്തസ്യ ശക്രധ്വജ ഇവാഗ്രതഃ
കൈയും ഇരുമ്പ് ദണ്ഡും വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ട്, ആ മഹാശരീരൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണു. ഇന്ദ്രന്റെ കൊടി മുന്നിൽ വീഴുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു അവന്റെ വീഴ്ച.
കരാഭ്യാം ച വികീര്ണാഭ്യാം പപാത ഭുവി ദൂഷണഃ। വിഷാണാഭ്യാം വിശീര്ണാഭ്യാം മനസ്വീവ മഹാഗജഃ
രണ്ടു കൈകളും തകർന്ന ദൂഷണൻ, കൊമ്പുകൾ ഒടിഞ്ഞ മഹാഗജംപോലെ, ഭൂമിയിൽ വീണു.