സ ഖരസ്യാജ്ഞയാ സൂതസ്തുരഗാന് സമചോദയത്। യത്ര രാമോ മഹാബാഹുരേകോ ധുന്വന് ധനുഃ സ്ഥിതഃ
ഖരന്റെ കല്പനപ്രകാരം രഥസാരഥി കുതിരകളെ ഉണര്ത്തി, മഹാബാഹുവായ രാമന് വില്ല് വെടിഞ്ഞ് ഒറ്റയ്ക്ക് നില്ക്കുന്നിടത്തേക്ക് ഓടിച്ചു.
തം തു നിഷ്പതിതം ദൃഷ്ട്വാ സര്വതോ രജനീചരാഃ। മുഞ്ചമാനാ മഹാനാദം സചിവാഃ പര്യവാരയന്
അവനെ മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ട എല്ലാ രാവണന്മാരും, അവന്റെ മന്ത്രിമാര് വലിയ ശബ്ദം മുഴക്കി ചുറ്റി നിന്നു.
സ തേഷാം യാതുധാനാനാം മധ്യേ രഥഗതഃ ഖരഃ। ബഭൂവ മധ്യേ താരാണാം ലോഹിതാങ്ഗ ഇവോദിതഃ
ആ യാതുധാനരുടെ നടുവില് രഥത്തില് നിന്ന ഖരന് നക്ഷത്രങ്ങളുടെ നടുവില് ഉദിക്കുന്ന ചുവന്ന ഗ്രഹം പോലെ തെളിഞ്ഞു.
തതഃ ശരസഹസ്രേണ രാമമപ്രതിമൌജസമ്। അര്ദയിത്വാ മഹാനാദം നനാദ സമരേ ഖരഃ
പിന്നീട് ഖരന് ആയിരം അമ്പുകള് കൊണ്ട് അപരിമിതമായ ശക്തിയുള്ള രാമനെ ആക്രമിച്ചു, യുദ്ധഭൂമിയില് വലിയ ശബ്ദം മുഴക്കി.
തതസ്തം ഭീമധന്വാനം ക്രുദ്ധാഃ സര്വേ നിശാചരാഃ। രാമം നാനാവിധൈഃ ശസ്ത്രൈരഭ്യവര്ഷന്ത ദുര്ജയമ്
അതിനുശേഷം, അതിക്രൂരമായ വില്ലുമായി അജേയനായ രാമനെ കണ്ട്, കോപഭരിതരായ എല്ലാ രാത്രിവാസികളും പലതരം ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് രാമന്റെ മേൽ മഴപോലെ വീശിച്ചു.
മുദ്ഗരൈരായസൈഃ ശൂലൈഃ പ്രാസൈഃ ഖഡ്ഗൈഃ പരശ്വധൈഃ। രാക്ഷസാഃ സമരേ ശൂരം നിജഘ്നൂ രോഷതത്പരാഃ
രാക്ഷസന്മാർ ക്രോധത്തിൽ നിറഞ്ഞ്, സമരഭൂമിയിൽ ധൈര്യശാലിയായ രാമനെ ഇരുമ്പ് മുത്തികൾ, കുന്തങ്ങൾ, കത്തികൾ, വാളുകൾ, കുരിശ്ശുകൾ എന്നിവ കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
തേ ബലാഹകസംകാശാ മഹാകായാ മഹാബലാഃ। അഭ്യധാവന്ത കാകുത്സ്ഥം രഥൈര്വാജിഭിരേവ ച
മേഘക്കൂട്ടങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള വലിപ്പവും ശക്തിയും ഉള്ള അവർ, രഥങ്ങളിലെയും കുതിരകളിലെയും കാകുത്സ്ഥനായ രാമനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
ഗജൈഃ പര്വതകൂടാഭൈ രാമം യുദ്ധേ ജിഘാംസവഃ। തേ രാമേ ശരവര്ഷാണി വ്യസൃജന് രക്ഷസാം ഗണാഃ
പർവതശിഖരങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ആനകളുമായി, രാമനെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച അവർ, രാക്ഷസസംഘങ്ങൾ രാമന്റെ മേൽ അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴിച്ചു.
ശൈലേന്ദ്രമിവ ധാരാഭിര്വര്ഷമാണാ മഹാഘനാഃ। സര്വൈഃ പരിവൃതോ രാമോ രാക്ഷസൈഃ ക്രൂരദര്ശനൈഃ
ഭയങ്കരമായ മുഖമുള്ള എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരാലും ചുറ്റപ്പെട്ട രാമൻ, മഴപെയ്യുന്ന വലിയ മേഘങ്ങൾ പർവതാധിപതിയെ ചുറ്റുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
തിഥിഷ്വിവ മഹാദേവോ വൃതഃ പാരിഷദാം ഗണൈഃ। താനി മുക്താനി ശസ്ത്രാണി യാതുധാനൈഃ സ രാഘവഃ
പൊങ്കാലദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ മഹാദേവൻ അനുചരസംഘങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ, യാതുധാനന്മാർ എറിഞ്ഞ ആയുധങ്ങൾ രാഘവൻ ഏറ്റുവാങ്ങി.
പ്രതിജഗ്രാഹ വിശിഖൈര്നദ്യോഘാനിവ സാഗരഃ। സ തൈഃ പ്രഹരണൈര്ഘോരൈര്ഭിന്നഗാത്രോ ന വിവ്യഥേ
നദികളുടെ ഒഴുക്കുകൾ സ്വീകരിക്കുന്ന സമുദ്രംപോലെ, രാമൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആ ആയുധങ്ങളെ തടഞ്ഞു; ആ ഭയങ്കരമായ ആയുധങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ തൊട്ടെങ്കിലും അവൻ ചലിച്ചില്ല.
രാമഃ പ്രദീപ്തൈര്ബഹുഭിര്വജ്രൈരിവ മഹാചലഃ। സ വിദ്ധഃ ക്ഷതജാദിഗ്ധഃ സര്വഗാത്രേഷു രാഘവഃ
അനേകം ജ്വലിച്ച വജ്രങ്ങൾ കൊണ്ടു തറച്ച വലിയ പർവതംപോലെ, രാഘവൻ രാമന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തുളച്ചു, രക്തം പുരണ്ട നിലയിലായിരുന്നു.
ബഭൂവ രാമഃ സംധ്യാഭ്രൈര്ദിവാകര ഇവാവൃതഃ। വിഷേദുര്ദേവഗന്ധര്വാഃ സിദ്ധാശ്ച പരമര്ഷയഃ
സന്ധ്യാകാലത്തിലെ മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ രാമൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ദേവന്മാർക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും സിദ്ധന്മാർക്കും മഹർഷിമാർക്കും മനസ്സിൽ വിഷാദം നിറഞ്ഞു.
ഏകം സഹസ്രൈര്ബഹുഭിസ്തദാ ദൃഷ്ട്വാ സമാവൃതമ്। തതോ രാമസ്തു സംക്രുദ്ധോ മണ്ഡലീകൃതകാര്മുകഃ
ഒറ്റയാൾ ആയ രാമനെ ആയിരക്കണക്കിന് ശത്രുക്കൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നതുകണ്ട്, രാമൻ അതിവിശേഷം കോപത്തോടെ വില്ല് വൃത്താകൃതിയിൽ പിടിച്ചു.
സസര്ജ നിശിതാന് ബാണാന് ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ। ദുരാവാരാന് ദുര്വിഷഹാന് കാലപാശോപമാന് രണേ
രാമൻ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും കഠിനമായ അമ്പുകൾ യുദ്ധത്തിൽ എറിഞ്ഞു; അവയെ തടയാനും സഹിക്കാനും കഴിയാത്ത, മരണത്തിന്റെ പാശംപോലെയുള്ളവയായിരുന്നു.
മുമോച ലീലയാ കങ്കപത്രാന് കാഞ്ചനഭൂഷണാന്। തേ ശരാഃ ശത്രുസൈന്യേഷു മുക്താ രാമേണ ലീലയാ
സുവർണ്ണം അലങ്കരിച്ച കങ്കപക്ഷങ്ങളുള്ള അമ്പുകൾ രാമൻ ലാളിത്യത്തോടെ എറിഞ്ഞു; അവ അമ്പുകൾ ശത്രുസൈന്യത്തിൽ മഴപോലെ വീണു.
ആദദൂ രക്ഷസാം പ്രാണാന് പാശാഃ കാലകൃതാ ഇവ। ഭിത്ത്വാ രാക്ഷസദേഹാംസ്താംസ്തേ ശരാ രുധിരാപ്ലുതാഃ
കാലൻ നിർമ്മിച്ച പാശങ്ങൾപോലെ, ആ അമ്പുകൾ രാക്ഷസന്മാരുടെ ജീവൻ പിടിച്ചു; രാക്ഷസരുടെ ശരീരം തുളച്ച്, അമ്പുകൾ രക്തത്തിൽ കുതിർന്നു.
അന്തരിക്ഷഗതാ രേജുര്ദീപ്താഗ്നിസമതേജസഃ। അസംഖ്യേയാസ്തു രാമസ്യ സായകാശ്ചാപമണ്ഡലാത്
ആ അമ്പുകൾ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന് ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയുള്ള പ്രകാശം പുറപ്പെടുവിച്ചു; രാമന്റെ വില്ലിൽ നിന്നു അനവധി അമ്പുകൾ പുറത്ത് വന്നു.
വിനിഷ്പേതുരതീവോഗ്രാ രക്ഷഃപ്രാണാപഹാരിണഃ। തൈര്ധനൂംഷി ധ്വജാഗ്രാണി ചര്മാണി കവചാനി ച
അവ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായി പുറത്ത് വന്നു, രാക്ഷസരുടെ ജീവൻ എടുത്തു; ആ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വില്ലുകളും പതാകയുടെ അഗ്രങ്ങളും കവചങ്ങളും തുരങ്കങ്ങളും വെട്ടി തകർത്തു.
ബാഹൂന് സഹസ്താഭരണാനൂരൂന് കരികരോപമാന്। ചിച്ഛേദ രാമഃ സമരേ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
രാമൻ യുദ്ധത്തിൽ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും കങ്കണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ കൈകളും ആനക്കൊമ്പുപോലെയുള്ള തുണ്ടുകളും വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
ഹയാന് കാഞ്ചനസംനാഹാന് രഥയുക്താന് സസാരഥീന്। ഗജാംശ്ച സഗജാരോഹാന് സഹയാന് സാദിനസ്തദാ
സുവർണ്ണം അലങ്കരിച്ച കുതിരകളും അവയോടൊപ്പം രഥങ്ങളിലിരുന്ന സാരഥിമാരും, ആനകളും ആനയോടൊപ്പം ഇരുന്നവരും കുതിരപ്പടയും രാമൻ വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
ചിച്ഛിദുര്ബിഭിദുശ്ചൈവ രാമബാണാ ഗുണച്യുതാഃ। പദാതീന് സമരേ ഹത്വാ ഹ്യനയദ് യമസാദനമ്
വില്ലിൽ നിന്ന് വിട്ടുവീഴുന്ന രാമന്റെ അമ്പുകൾ അവരെ തകർത്തു; യുദ്ധത്തിൽ പദാതികളെ കൊല്ലുകയും അവരെ യമലോകത്തേക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.
തത്സൈന്യം വിവിധൈര്ബാണൈരര്ദിതം മര്മഭേദിഭിഃ। ന രാമേണ സുഖം ലേഭേ ശുഷ്കം വനമിവാഗ്നിനാ
രാമൻ വിവിധവിധമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവരുടെ ജീവൻ തുളച്ചതുകൊണ്ട് ആ സൈന്യത്തിന് ആശ്വാസം ഒന്നും ലഭിച്ചില്ല; ഉണങ്ങിയ കാടിന് തീയിൽ ആശ്വാസമില്ലാത്തതുപോലെ.
കേചിദ് ഭീമബലാഃ ശൂരാഃ പ്രാസാന് ശൂലാന് പരശ്വധാന്। ചിക്ഷിപുഃ പരമക്രുദ്ധാ രാമായ രജനീചരാഃ
അവിടെ ചില ഭയങ്കരശക്തിയുള്ള വീരന്മാർ, അത്യന്തം കോപത്തോടെ കത്തികൾ, കുന്തങ്ങൾ, വാളുകൾ എന്നിവ എടുത്ത് രാമനിലേക്കു എറിഞ്ഞു.
തേഷാം ബാണൈര്മഹാബാഹുഃ ശസ്ത്രാണ്യാവാര്യ വീര്യവാന്। ജഹാര സമരേ പ്രാണാംശ്ചിച്ഛേദ ച ശിരോധരാന്
വീരനായ മഹാബാഹുവായ രാമൻ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ തടഞ്ഞു, യുദ്ധത്തിൽ അവരുടെ ജീവൻ എടുത്തു, തലയും കഴുത്തും വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
തേ ഛിന്നശിരസഃ പേതുശ്ഛിന്നചര്മശരാസനാഃ। സുപര്ണവാതവിക്ഷിപ്താ ജഗത്യാം പാദപാ യഥാ
തല വെട്ടപ്പെട്ടവരും, ചുരുളും വില്ലും തകർന്നവരും, വാതിൽ തകർന്ന് വീണ മരങ്ങൾ പോലെ ഭൂമിയിൽ ചിതറിപ്പോയി.
അവശിഷ്ടാശ്ച യേ തത്ര വിഷണ്ണാസ്തേ നിശാചരാഃ। ഖരമേവാഭ്യധാവന്ത ശരണാര്ഥം ശരാഹതാഃ
അവിടെ ശേഷിച്ച, മനസ്സിൽ ഭയപ്പെട്ട, അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പരിക്കേറ്റ നിശാചരന്മാർ രക്ഷയ്ക്കായി ഖരന്റെ അടുക്കൽ ഓടി.
താന് സര്വാന് ധനുരാദായ സമാശ്വാസ്യ ച ദൂഷണഃ। അഭ്യധാവത് സുസംക്രുദ്ധഃ ക്രുദ്ധം ക്രുദ്ധ ഇവാന്തകഃ
ദൂഷണൻ വില്ലെടുത്ത് അവരെല്ലാവരെയും ധൈര്യപ്പെടുത്തിച്ചു, അത്യന്തം കോപത്തോടെ ശത്രുക്കളിലേക്ക് പാഞ്ഞു, കോപിച്ച യമൻപോലെ.
നിവൃത്താസ്തു പുനഃ സര്വേ ദൂഷണാശ്രയനിര്ഭയാഃ। രാമമേവാഭ്യധാവന്ത സാലതാലശിലായുധാഃ
ദൂഷണന്റെ പിന്തുണയോടെ ഭയം വിട്ട്, എല്ലാവരും തിരികെ വന്നു, സാല, താല മരങ്ങൾ, കല്ലുകൾ ആയുധമാക്കി രാമനിലേക്കു പാഞ്ഞു.
ശൂലമുദ്ഗരഹസ്താശ്ച പാശഹസ്താ മഹാബലാഃ। സൃജന്തഃ ശരവര്ഷാണി ശസ്ത്രവര്ഷാണി സംയുഗേ
കൈയിൽ കുന്തം, ഗദ, കയറുകൾ പിടിച്ച്, മഹാശക്തിയുള്ളവർ യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകളുടെ മഴയും ആയുധങ്ങളുടെ മഴയും പെയ്യിച്ചു.