തേ തു രാമേണ സാമര്ഷാഃ ശൂലപട്ടിശപാണയഃ। സമരേ നിഹതാഃ സര്വേ സായകൈര്മര്മഭേദിഭിഃ
അവർ എല്ലാവരും കോപത്തോടെയും ആയുധങ്ങളുമായി, യുദ്ധത്തിൽ രാമന്റെ കൃത്യമായ അമ്പുകളാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
താന് ഭൂമൌ പതിതാന് ദൃഷ്ട്വാ ക്ഷണേനൈവ മഹാജവാന്। രാമസ്യ ച മഹത്കര്മ മഹാംസ്ത്രാസോഽഭവന്മമ
അവരെ അതിവേഗം നിലത്ത് വീണു കിടക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, രാമന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തി കണ്ടപ്പോൾ, എനിക്ക് വലിയ ഭയം പിടിച്ചു.
സാസ്മി ഭീതാ സമുദ്വിഗ്നാ വിഷണ്ണാ ച നിശാചര। ശരണം ത്വാം പുനഃ പ്രാപ്താ സര്വതോ ഭയദര്ശിനീ
അങ്ങനെ ഞാൻ ഭയത്താൽ വിറയുകയും വിഷാദത്തോടെ നിരാശയാകുകയും ചെയ്തു; എല്ലായിടത്തും ഭയം കാണുന്നവളായി, വീണ്ടും നിന്നെ ആശ്രയിക്കാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
വിഷാദനക്രാധ്യുഷിതേ പരിത്രാസോര്മിമാലിനി। കിം മാം ന ത്രായസേ മഗ്നാം വിപുലേ ശോകസാഗരേ
വിഷാദം എന്ന मगरയുമായി, ഭയത്തിന്റെ തിരകളുമായി നിറഞ്ഞ ഈ വലിയ ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്ന എന്നെ നീ എന്തിന് രക്ഷിക്കുന്നില്ല?
ഏതേ ച നിഹതാ ഭൂമൌ രാമേണ നിശിതൈഃ ശരൈഃ। യേ ച മേ പദവീം പ്രാപ്താ രാക്ഷസാഃ പിശിതാശനാഃ
എന്റെ സഹായത്തിനായി വന്ന പിശിതഭോജി രാക്ഷസന്മാരെ രാമൻ കൂർമുരിയുള്ള അമ്പുകളാൽ നിലത്ത് വീഴ്ത്തി.
മയി തേ യദ്യനുക്രോശോ യദി രക്ഷഃസു തേഷു ച। രാമേണ യദി ശക്തിസ്തേ തേജോ വാസ്തി നിശാചര
എന്നോടും ആ രാക്ഷസന്മാരോടും നിനക്ക് ദയയോ, രാമനെ നേരിടാൻ ശക്തിയോ തേജസോ ഉണ്ടെങ്കിൽ,
ദണ്ഡകാരണ്യനിലയം ജഹി രാക്ഷസകണ്ടകമ്। യദി രാമമമിത്രഘ്നം ന ത്വമദ്യ വധിഷ്യസി
ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ താമസിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാരുടെ കുരുക്കളെ നീ നശിപ്പിക്കണം. നീ ഇന്ന് ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന രാമനെ കൊല്ലാതെ ഇരിക്കുകയാണെങ്കിൽ,
തവ ചൈവാഗ്രതഃ പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷ്യാമി നിരപത്രപാ। ബുദ്ധ്യാഹമനുപശ്യാമി ന ത്വം രാമസ്യ സംയുഗേ
നിന്റെ മുന്നിൽ തന്നെയിരുത്തി ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും, ലജ്ജയില്ലാത്തവളേ. എന്റെ ബുദ്ധിയിൽ, നീ യുദ്ധത്തിൽ രാമന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ കഴിയില്ല.
സ്ഥാതും പ്രതിമുഖേ ശക്തഃ സബലോഽപി മഹാരണേ। ശൂരമാനീ ന ശൂരസ്ത്വം മിഥ്യാരോപിതവിക്രമഃ
നിന്റെ സൈന്യത്തോടുകൂടിയാലും വലിയ യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ നേരിൽ നേരിട്ട് നിൽക്കാൻ നിനക്ക് കഴിയില്ല. നീ ധൈര്യശാലിയെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ അതെല്ലാം വ്യാജം തന്നെ.
അപയാഹി ജനസ്ഥാനാത് ത്വരിതഃ സഹബാന്ധവഃ। ജഹി ത്വം സമരേ മൂഢാന്യഥാ തു കുലപാംസന
നിന്റെ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം നീ ജനസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഒഴിഞ്ഞുപോകൂ. അല്ലെങ്കിൽ, യുദ്ധത്തിൽ ആ മൂഢന്മാരെ നീ കൊല്ലൂ. അതല്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ വംശത്തിന് അപമാനം വരുത്തും.
മാനുഷൌ തൌ ന ശക്നോഷി ഹന്തും വൈ രാമലക്ഷ്മണൌ। നിഃസത്ത്വസ്യാല്പവീര്യസ്യ വാസസ്തേ കീദൃശസ്ത്വിഹ
രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആ മനുഷ്യരെ കൊല്ലാൻ നിനക്ക് കഴിയുന്നില്ല. ശക്തിയും വീര്യവും ഇല്ലാതെ നീ ഇവിടെ എങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നു?
രാമതേജോഽഭിഭൂതോ ഹി ത്വം ക്ഷിപ്രം വിനശിഷ്യസി। സ ഹി തേജഃസമായുക്തോ രാമോ ദശരഥാത്മജഃ
രാമന്റെ തേജസാൽ കീഴടങ്ങിയ നീ ഉടൻ തന്നെ നശിച്ചുപോകും. അത്തരം ശക്തി നിറഞ്ഞവനാണ് ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ.
ഭ്രാതുഃ സമീപേ ശോകാര്താ നഷ്ടസംജ്ഞാ ബഭൂവ ഹ। കരാഭ്യാമുദരം ഹത്വാ രുരോദ ഭൃശദുഃഖിതാ
സഹോദരന്റെ അടുത്ത് ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി ബോധംകെട്ട അവൾ, കൈകൾകൊണ്ട് വയറ് അടിച്ചു, അതീവ ദു:ഖത്തിൽ ആഴമായി കരഞ്ഞു.
thumb|ദ്വാവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ദ്വാവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ്വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിൽ ഇരുപത്തിരണ്ടാം സര്ഗം കേൾക്കേണ്ടതാണ്.
ഏവമാധര്ഷിതഃ ശൂരഃ ശൂര്പണഖ്യാ ഖരസ്തതഃ। ഉവാച രക്ഷസാം മധ്യേ ഖരഃ ഖരതരം വചഃ
ശൂർപ്പണഖയുടെ വാക്കുകളിൽ പ്രകോപിതനായ ധൈര്യശാലിയായ ഖരൻ, റാക്ഷസന്മാരുടെ ഇടയിൽ, തനിക്കു തന്നെക്കാൾ കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
തവാപമാനപ്രഭവഃ ക്രോധോഽയമതുലോ മമ। ന ശക്യതേ ധാരയിതും ലവണാമ്ഭ ഇവോല്ബണമ്
നിന്റെ അപമാനത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച എന്റെ ഈ കോപം അതുല്യമാണ്; ഉഗ്രമായ ഉപ്പുനീർപോലെ അതിനെ അടക്കി വയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല.
ന രാമം ഗണയേ വീര്യാന്മാനുഷം ക്ഷീണജീവിതമ്। ആത്മദുശ്ചരിതൈഃ പ്രാണാന് ഹതോ യോഽദ്യ വിമോക്ഷ്യതേ
രാമനെ ഞാൻ ശക്തിയുള്ളവനെന്നു കരുതുന്നില്ല—അവൻ ഒരു മനുഷ്യൻ, ജീവൻ തീർന്നവൻ. തന്റെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ടു ഇന്ന് അവൻ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടും.
ബാഷ്പഃ സംധാര്യതാമേഷ സമ്ഭ്രമശ്ച വിമുച്യതാമ്। അഹം രാമം സഹ ഭ്രാത്രാ നയാമി യമസാദനമ്
നിന്റെ കണ്ണുനീർ പിടിച്ചുവയ്ക്കൂ, ഉല്ലാസം വിട്ടുകളയൂ; ഞാൻ രാമനെയും സഹോദരനെയും യമലോകത്തേക്ക് അയക്കും.
പരശ്വധഹതസ്യാദ്യ മന്ദപ്രാണസ്യ ഭൂതലേ। രാമസ്യ രുധിരം രക്തമുഷ്ണം പാസ്യസി രാക്ഷസി
ഇന്ന് എന്റെ പരശുവാൽ വീണു ഭൂമിയിൽ അശക്തനായ രാമന്റെ ചൂടുള്ള രക്തം നീ കുടിക്കും, രാക്ഷസിയായവളേ.
സമ്പ്രഹൃഷ്ടാ വചഃ ശ്രുത്വാ ഖരസ്യ വദനാച്ച്യുതമ്। പ്രശശംസ പുനര്മൌര്ഖ്യാദ് ഭ്രാതരം രക്ഷസാം വരമ്
ഖരന്റെ വായിൽ നിന്നിറങ്ങിയ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൾ സന്തോഷിച്ചു, അതീവ മൗഢ്യത്തിൽ വീണ്ടും തന്റെ സഹോദരനെ, റാക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനെന്നു പ്രശംസിച്ചു.
തയാ പരുഷിതഃ പൂര്വം പുനരേവ പ്രശംസിതഃ। അബ്രവീദ് ദൂഷണം നാമ ഖരഃ സേനാപതിം തദാ
മുൻപ് അവളാൽ കഠിനമായി പറഞ്ഞതും, ഇപ്പോൾ വീണ്ടും പ്രശംസിച്ചതും കേട്ട ഖരൻ അന്നു തന്റെ സേനാനായകനായ ദൂഷണനോട് പറഞ്ഞു.
ചതുര്ദശ സഹസ്രാണി മമ ചിത്താനുവര്തിനാമ്। രക്ഷസാം ഭീമവേഗാനാം സമരേഷ്വനിവര്തിനാമ്
നിന്റെ മനസ്സനുസരിക്കുന്ന, യുദ്ധത്തിൽ പിന്നോട്ടു പോകാത്ത, ഭയങ്കരവേഗമുള്ള പതിനാലായിരം റാക്ഷസന്മാർ എനിക്ക് ഉണ്ടു.
നീലജീമൂതവര്ണാനാം ലോകഹിംസാവിഹാരിണാമ്। സര്വോദ്യോഗമുദീര്ണാനാം രക്ഷസാം സൌമ്യ കാരയ
മഴമേഘംപോലെയുള്ള നിറം, ലോകത്തിന് ദോഷം ചെയ്യുന്നതും, എല്ലാം സജ്ജമായിരിക്കുന്ന റാക്ഷസന്മാരെ നീ ഒരുമിച്ചു കൂട്ടൂ, സ്നേഹിതാ.
ഉപസ്ഥാപയ മേ ക്ഷിപ്രം രഥം സൌമ്യ ധനൂംഷി ച। ശരാംശ്ച ചിത്രാന് ഖഡ്ഗാംശ്ച ശക്തീശ്ച വിവിധാഃ ശിതാഃ
എന്റെ രഥവും വില്ലുകളും, വിവിധതരം അമ്പുകളും വാൾകളും കൂരായായ ശൂലങ്ങളും നീ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരിക.
അഗ്രേ നിര്യാതുമിച്ഛാമി പൌലസ്ത്യാനാം മഹാത്മനാമ്। വധാര്ഥം ദുര്വിനീതസ്യ രാമസ്യ രണകോവിദ
നാന്ദി പോവാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പോളസ്ത്യരെന്ന മഹാത്മാക്കളുടെ കൂട്ടത്തോടെ, യുദ്ധത്തില് പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ ദുഷ്ടനായ രാമനെ സംഹരിക്കാനായി.
ഇതി തസ്യ ബ്രുവാണസ്യ സൂര്യവര്ണം മഹാരഥമ്। സദശ്വൈഃ ശബലൈര്യുക്തമാചചക്ഷേഽഥ ദൂഷണഃ
അവന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള്, ദൂഷണന് സൂര്യനുപോലെയുള്ള മഹാരഥം, പച്ചപ്പുള്ളിക്കളുള്ള കുതിരകള് ചേര്ത്തത്, അവന് വേണ്ടി ഒരുക്കി.
തം മേരുശിഖരാകാരം തപ്തകാഞ്ചനഭൂഷണമ്। ഹേമചക്രമസമ്ബാധം വൈദൂര്യമയകൂബരമ്
അത് മേരു പര്വതത്തിന്റെ ചൂഡിപോലും, ഉരുക്കിയ പൊന്നാല് അലങ്കരിച്ചതും, പൊന്നിന്റെ ചക്രങ്ങള് നിറഞ്ഞതും, വൈഡൂര്യക്കല്ലുകൊണ്ടുള്ള യോക്സും ഉള്ളതായിരുന്നു.
മത്സ്യൈഃ പുഷ്പൈര്ദ്രുമൈഃ ശൈലൈശ്ചന്ദ്രസൂര്യൈശ്ച കാഞ്ചനൈഃ। മാങ്ഗല്യൈഃ പക്ഷിസങ്ഘൈശ്ച താരാഭിശ്ച സമാവൃതമ്
ആ രഥം മീനുകളുടെ, പുഷ്പങ്ങളുടെ, മരങ്ങളുടെ, പര്വതങ്ങളുടെ, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, മംഗളപ്രദമായ പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും കൊണ്ടും അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
ധ്വജനിസ്ത്രിംശസമ്പന്നം കിംകിണീവരഭൂഷിതമ്। സദശ്വയുക്തം സോഽമര്ഷാദാരുരോഹ ഖരസ്തദാ
പതാകകളും വാളുകളും ചേര്ന്ന, ഉത്തമമായ മണികള് കെട്ടിയ, എപ്പോഴും നല്ല കുതിരകള് ചേര്ത്ത രഥത്തില്, ഖരന് കോപത്തോടെ കയറി.
ഖരസ്തു തന്മഹത്സൈന്യം രഥചര്മായുധധ്വജമ്। നിര്യാതേത്യബ്രവീത് പ്രേക്ഷ്യ ദൂഷണഃ സര്വരാക്ഷസാന്
ഖരന് ആ മഹാസൈന്യത്തെ, രഥങ്ങളും കവചങ്ങളും ആയുധങ്ങളും പതാകകളും ഉള്ളതിനെ കണ്ടു, ദൂഷണനോടും എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരോടും 'പുറപ്പെടൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.