സമീകൃത തലാമ് രമ്യാമ് ചകാര സുമഹാബലഃ । നിവാസമ് രാഘവസ്യ അര്ഥേ പ്രേക്ഷ്ണീയമ് അനുത്തമമ് ॥൩-൧൫-
ഭൂമി സമമാക്കി, രാഘവന്റെ വേണ്ടി, അത്യുത്തമവും കാഴ്ചയ്ക്ക് മനോഹരവുമായ ഒരു വാസസ്ഥലം പണിതു.
സ ഗത്വാ ലക്ഷ്മണഃ ശ്രീമാന് നദീമ് ഗോദാവരീമ് തദാ । സ്നാത്വാ പദ്മാനി ച ആദായ സഫലഃ പുനര് ആഗതഃ ॥൩-൧൫-
ശ്രീമാനായ ലക്ഷ്മൺ അന്ന് ഗോദാവരി നദിയിലേക്ക് പോയി, കുളിച്ച്, താമരകൾ എടുത്തു, സന്തോഷത്തോടെ തിരിച്ചു വന്നു.
തതഃ പുഷ്പ ബലിമ് കൃത്വാ ശാന്തിമ് ച സ യഥാവിധി । ദര്ശയാമാസ രാമായ തദ് ആശ്രമ പദമ് കൃതമ് ॥൩-൧൫-
പിന്നീട്, പൂക്കളാൽ ബലി അർപ്പിച്ചു, വിധിപ്രകാരം ശാന്തികർമ്മം നടത്തി, അവൻ രാമനു പണിത ആശ്രമം കാണിച്ചു.
സ തമ് ദൃഷ്ട്വാ കൃതമ് സൌമ്യമ് ആശ്രമമ് സഹ സീതയാ । രാഘവഃ പര്ണശാലായാമ് ഹര്ഷമ് ആഹാരയത് പരമ് ॥൩-൧൫-
ലക്ഷ്മൺ പണിത ആ മനോഹരമായ ആശ്രമം സീതയോടൊപ്പം കണ്ട രാഘവൻ, ഇലകുടിലിൽ അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
സുസംഹൃഷ്ടഃ പരിഷ്വജ്യ ബാഹുഭ്യാമ് ലക്ഷ്മണമ് തദാ । അതി സ്നിഗ്ധമ് ച ഗാഢമ് ച വചനമ് ച ഇദമ് അബ്രവീത് ॥൩-൧൫-
അപ്പോൾ രാമൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ഇരുവശത്തും കൈകളാൽ ലക്ഷ്മണനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു, അതീവ സ്നേഹവും സ്നേഹപൂർവ്വകതയും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
പ്രീതോ അസ്മി തേ മഹത് കര്മ ത്വയാ കൃതമ് ഇദമ് പ്രഭോ । പ്രദേയോ യന് നിമിത്തമ് തേ പരിഷ്വംഗോ മയാ കൃതഃ ॥൩-൧൫-
നിന്റെ ഈ മഹത്തായ പ്രവൃത്തിക്ക് ഞാൻ അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു, മഹാനായവാ. അതിനാലാണ് ഞാൻ നിന്നെ ഇങ്ങനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചത്.
ഭാവജ്ഞേന കൃതജ്ഞേന ധര്മജ്ഞേന ച ലക്ഷ്മണ । ത്വയാ പുത്രേണ ധര്മാത്മാ ന സംവൃത്തഃ പിതാ മമ ॥൩-൧൫-
ഭാവം മനസ്സിലാക്കാനും, കൃതജ്ഞതയും ധർമ്മം അറിയാനും കഴിയുന്നവനായ ലക്ഷ്മണാ, നിന്നെ പോലെയുള്ള ഒരു മകനെ എന്റെ അച്ഛന് ലഭിച്ചിരുന്നില്ല.
ഏവമ് ലക്ഷ്മണമ് ഉക്ത്വാ തു രാഘവോ ലക്ഷ്മിവര്ധനഃ । തസ്മിന് ദേശേ ബഹു ഫലേ ന്യവസത് സ സുഖമ് സുഖീ ॥൩-൧൫-
ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന രാഘവൻ ആ ഫലപ്രദമായ സ്ഥലത്ത് സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
കംചിത് കാലമ് സ ധര്മാത്മാ സീതയാ ലക്ഷ്മണേന ച അന്വാസ്യമാനോ ന്യവസത് സ്വര്ഗ ലോകേ യഥാ അമരഃ ॥൩-൧൫-
ആ ധാർമ്മികനായവൻ, കുറേ കാലം സീതയും ലക്ഷ്മണനും കൂടെ ഇരുന്ന്, സ്വർഗത്തിൽ ദേവന്മാർക്ക് പോലെയുള്ള സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ താമസിച്ചു.
thumb|ഷോഡശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഷോഡശഃ സര്ഗഃ ॥൩-
മഹത്വമുള്ള വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ പതിനാറാം സർഗം കേൾക്കൂ.
അഥ പഞ്ചവടീം ഗച്ഛന്നന്തരാ രഘുനന്ദനഃ। ആസസാദ മഹാകായം ഗൃധ്രം ഭീമപരാക്രമമ്
അപ്പോൾ രഘുനന്ദനൻ പഞ്ചവടിയിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ, ഭയങ്കരമായ ശക്തിയുള്ള വലിയ ശരീരമുള്ള ഒരു കഴുകിനെ കണ്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വാ തൌ മഹാഭാഗൌ വനസ്ഥം രാമലക്ഷ്മണൌ। മേനാതേ രാക്ഷസം പക്ഷിം ബ്രുവാണൌ കോ ഭവാനിതി
അവനെ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവനായി കണ്ട രാമനും ലക്ഷ്മണനും, ആ പക്ഷിയെ ഒരു രാക്ഷസനാണെന്ന് കരുതി, 'നീ ആരാണ്?' എന്ന് ചോദിച്ചു.
തതോ മധുരയാ വാചാ സൌമ്യയാ പ്രീണയന്നിവ। ഉവാച വത്സ മാം വിദ്ധി വയസ്യം പിതുരാത്മനഃ
അപ്പോൾ, മധുരവും സൌമ്യവുമായ വാക്കുകളിൽ സന്തോഷം പകരുന്നവിധം, 'മകനേ, എന്നെ നിന്റെ അച്ഛന്റെ സുഹൃത്ത് എന്ന് അറിയണം' എന്ന് പറഞ്ഞു.
സ തം പിതൃസഖം മത്വാ പൂജയാമാസ രാഘവഃ। സ തസ്യ കുലമവ്യഗ്രമഥ പപ്രച്ഛ നാമ ച
അവനെ അച്ഛന്റെ സുഹൃത്ത് എന്ന് കരുതി രാഘവൻ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു; പിന്നെ അവന്റെ വംശവും പേരും ചോദിച്ചു.
രാമസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ കുലമാത്മാനമേവ ച। ആചചക്ഷേ ദ്വിജസ്തസ്മൈ സര്വഭൂതസമുദ്ഭവമ്
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ആ ദ്വിജൻ തന്റെ വംശവും എല്ലാ ജീവികളിൽ നിന്നുമുള്ള ഉത്ഭവവും വിശദമായി പറഞ്ഞു.
പൂര്വകാലേ മഹാബാഹോ യേ പ്രജാപതയോഽഭവന്। താന് മേ നിഗദതഃ സര്വാനാദിതഃ ശൃണു രാഘവ
മഹാബാഹുവായവാ, പുരാതനകാലത്ത് പ്രജാപതിമാർ ആയിരുന്നവരെ ഞാൻ പറയുമ്പോൾ നീ മുഴുവനും ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ, രാഘവാ.
കര്ദമഃ പ്രഥമസ്തേഷാം വികൃതസ്തദനന്തരമ്। ശേഷശ്ച സംശ്രയശ്ചൈവ ബഹുപുത്രശ്ച വീര്യവാന്
അവരിൽ ആദ്യം കാർദമൻ, പിന്നെ വികൃതൻ, പിന്നെ ശേഷൻ, സംശ്രയൻ, ശക്തിയുള്ള ബഹുപുത്രൻ എന്നിവരാണ്.
സ്ഥാണുര്മരീചരത്രിശ്ച ക്രതുശ്ചൈവ മഹാബലഃ। പുലസ്ത്യശ്ചാങ്ഗിരാശ്ചൈവ പ്രചേതാഃ പുലഹസ്തഥാ
സ്ഥാണു, മരീചി, അത്രി, മഹാബലശാലിയായ ക്രതു, പുലസ്ത്യൻ, അങ്കിരസ്, പ്രചേതസ്, പുലഹൻ എന്നിവരും ഉണ്ട്.
ദക്ഷോ വിവസ്വാനപരോഽരിഷ്ടനേമിശ്ച രാഘവ। കശ്യപശ്ച മഹാതേജാസ്തേഷാമാസീച്ച പശ്ചിമഃ
ദക്ഷൻ, വിവസ്വാൻ, അപരൻ, അരിഷ്ടനേമി, രാഘവാ, മഹാതേജസ്സുള്ള കശ്യപൻ ഇവരിൽ അവസാനത്തേതാണ്.
പ്രജാപതേസ്തു ദക്ഷസ്യ ബഭൂവുരിതി വിശ്രുതാഃ। ഷഷ്ടിര്ദുഹിതരോ രാമ യശസ്വിന്യോ മഹായശഃ
പ്രജാപതിയായ ദക്ഷന് അറുപത് പ്രശസ്തിയും മഹത്വവുമുള്ള പുത്രിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാം, രാമാ.
കശ്യപഃ പ്രതിജഗ്രാഹ താസാമഷ്ടൌ സുമധ്യമാഃ। അദിതിം ച ദിതിം ചൈവ ദനൂമപി ച കാലകാമ്
കശ്യപൻ അവരിൽ എട്ടു സുന്ദരിയായ പുത്രിമാരെ സ്വീകരിച്ചു: അതിതി, ദിതി, ദനു, കാലക.
താമ്രാം ക്രോധവശാം ചൈവ മനും ചാപ്യനലാമപി। താസ്തു കന്യാസ്തതഃ പ്രീതഃ കശ്യപഃ പുനരബ്രവീത്
താമ്ര, ക്രോധവശ, മനു, അനല എന്നിങ്ങനെയുള്ളവരെയും; പിന്നെ സന്തോഷത്തോടെ കശ്യപൻ ആ പുത്രിമാരോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
പുത്രാംസ്ത്രൈലോക്യഭര്തൄന് വൈ ജനയിഷ്യഥ മത്സമാന്। അദിതിസ്തന്മനാ രാമ ദിതിശ്ച ദനുരേവ ച
അദിതി, ദിതി, ദനു എന്നിവരാണ്, രാമാ, എന്റെ തുല്യരായും മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും അധിപതികളായ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചത്.
കാലകാ ച മഹാബാഹോ ശേഷാസ്ത്വമനസോഽഭവന്। അദിത്യാം ജജ്ഞിരേ ദേവാസ്ത്രയസ്ത്രിംശദരിംദമ
കാളകയും മറ്റുള്ളവരും മനസ്സിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്, മഹാബാഹുവേ. അദിതിയിൽ നിന്നാണ് മുപ്പത്തിമൂന്ന് ദേവന്മാർ ജനിച്ചത്, ശത്രുനാശകനേ.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ അശ്വിനൌ ച പരംതപ। ദിതിസ്ത്വജനയത് പുത്രാന് ദൈത്യാംസ്താത യശസ്വിനഃ
ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, അശ്വിനീദേവന്മാർ എന്നിവരും ജനിച്ചു, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ. ദിതിയാകട്ടെ, പ്രശസ്തരായ ദൈത്യന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
നരകം കാലകം ചൈവ കാലകാപി വ്യജായത। ക്രൌഞ്ചീം ഭാസീം തഥാ ശ്യേനീം ധൃതരാഷ്ട്രീം തഥാ ശുകീമ്
നരകനും കാലകനും കൂടാതെ കാലികയും ജനിച്ചു; ക്രൗഞ്ചി, ഭാസി, ശ്യേനീ, ധൃതരാഷ്ട്രി, ശുകി എന്നിവരും ജനിച്ചു.
താമ്രാ തു സുഷുവേ കന്യാഃ പഞ്ചൈതാ ലോകവിശ്രുതാഃ। ഉലൂകാഞ്ജനയത് ക്രൌഞ്ചീ ഭാസീ ഭാസാന് വ്യജായത
താമ്രയാണ് ഈ ലോകപ്രസിദ്ധമായ അഞ്ചു പെൺമക്കളെ പ്രസവിച്ചത്. ക്രൗഞ്ചി ഉള്ളികളെ പ്രസവിച്ചു, ഭാസി ഭാസന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
ശ്യേനീ ശ്യേനാംശ്ച ഗൃധ്രാംശ്ച വ്യജായത സുതേജസഃ। ധൃതരാഷ്ട്രീ തു ഹംസാംശ്ച കലഹംസാശ്ച സര്വശഃ
ശ്യേനിയാണ് ശക്തിയുള്ള ശ്യേനകളെയും ഗൃധ്രങ്ങളെയും പ്രസവിച്ചത്. ധൃതരാഷ്ട്രി ഹംസം, കലഹംസം എന്നിവയെ മുഴുവനായി പ്രസവിച്ചു.
ചക്രവാകാംശ്ച ഭദ്രം തേ വിജജ്ഞേ സാപി ഭാമിനീ। ശുകീ നതാം വിജജ്ഞേ തു നതായാം വിനതാ സുതാ
ആ ഭാസയുള്ളവളും ചക്രവാകപക്ഷികളെ പ്രസവിച്ചു, ഭാഗ്യവതിയേ. ശുകി നടയെ പ്രസവിച്ചു, നടയിൽ നിന്നാണ് വിനതാ എന്ന പുത്രി ജനിച്ചത്.
ദശ ക്രോധവശാ രാമ വിജജ്ഞേഽപ്യാത്മസംഭവാഃ। മൃഗീം ച മൃഗമന്ദാം ച ഹരീം ഭദ്രമദാമപി
രോഷത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച പത്ത് പുത്രന്മാരാണ് അവളിൽ നിന്നു ഉണ്ടായത്, രാമാ. മൃഗി, മൃഗമന്ദ, ഹരി, ഭദ്രമദ എന്നിവരും ജനിച്ചു.