ആഗതാഃ സ്മ യഥാ ഉദ്ദിഷ്ടമ് യമ് ദേശമ് മുനിഃ അബ്രവീത് । അയമ് പംചവടീ ദേശഃ സൌമ്യ പുഷ്പിത കാനനഃ ॥൩-൧൫-
മുനിയെന്നു പറഞ്ഞതുപോലെ നമുക്ക് എത്തേണ്ട സ്ഥലത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇതാണ് പഞ്ചവടി പ്രദേശം, സുന്ദരമായ പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ കാട്, സ്നേഹമേ.
സര്വതഃ ചാര്യതാമ് ദൃഷ്ടിഃ കാനനേ നിപുണോ ഹി അസി । ആശ്രമഃ കതര അസ്മിന് നഃ ദേശേ ഭവതി സമ്മതഃ ॥൩-൧൫-
നീ കാട്ടിൽ നിപുണനാണ്, അതിനാൽ ചുറ്റും നോക്കൂ. ഇവിടെ ഏത് സ്ഥലത്താണ് നമുക്ക് ആശ്രമം പണിയാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യം എന്ന് നിനക്ക് തോന്നുന്നു?
രമതേ യത്ര വൈദേഹീ ത്വമ് അഹമ് ചൈവ ലക്ഷ്മണ । താദൃശോ ദൃശ്യതാമ് ദേശഃ സംനികൃഷ്ട ജലാശയഃ ॥൩-൧൫-
വൈദേഹിയും നീയും ഞാനും സന്തോഷത്തോടെ കഴിയാൻ കഴിയുന്ന, വെള്ളം അടുത്തുള്ള ഒരു സ്ഥലം നോക്കൂ, ലക്ഷ്മണാ.
വന രാമണ്യകമ് യത്ര ജല രാമണ്യകമ് തഥാ । സംനികൃഷ്ടമ് ച യസ്മിന് തു സമിത് പുഷ്പ കുശ ഉദകമ് ॥൩-൧൫-
കാട് മനോഹരവും വെള്ളം ആസ്വാദ്യവുമാണ്, സമീപത്തുതന്നെ薪ം, പൂക്കൾ, ദർഭ, വെള്ളം എന്നിവ ലഭ്യമായിടം നോക്കണം.
ഏവമ് ഉക്തഃ തു രാമേണ ലക്മണഃ സംയത അംജലിഃ । സീതാ സമക്ഷമ് കാകുത്സ്ഥമ് ഇദമ് വചനമ് അബ്രവീത് ॥൩-൧൫-
ഇങ്ങനെ രാമൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ലക്ഷ്മണൻ കയ്യൊപ്പിച്ച്, സീതയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ കാകുത്ഥ്സ്ഥനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പരവാന് അസ്മി കാകുത്സ്ഥ ത്വയി വര്ഷ ശതമ് സ്ഥിതേ । സ്വയമ് തു രുചിരേ ദേശേ ക്രിയതാമ് ഇതി മാമ് വദ ॥൩-൧൫-
കാകുത്ഥ്സ്ഥാ, നീ ഇവിടെ നൂറുവർഷം കഴിയുകയാണെങ്കിലും ഞാൻ നിനക്കു കീഴടങ്ങിയവനാണ്. എങ്കിലും, മനോഹരമായ സ്ഥലത്ത് ആശ്രമം പണിയാൻ എന്നോട് പറയൂ.
സുപ്രീതഃ തേന വാക്യേന ലക്ഷ്മണസ്യ മഹാദ്യുതിഃ । വിമൃശന് രോചയാമാസ ദേശമ് സര്വ ഗുണ അന്വിതമ് ॥൩-൧൫-
ലക്ഷ്മണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അതീവ സന്തോഷം അനുഭവിച്ച രാമൻ, ആലോചിച്ച് എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഒരു സ്ഥലത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.
സ തമ് രുചിരമ് ആക്രമ്യ ദേശമ് ആശ്രമ കര്മണി । ഹസ്തേ ഗൃഹീത്വാ ഹസ്തേന രാമഃ സൌമിത്രിമ് അബ്രവീത് ॥൩-൧൫-
അവൻ ആ മനോഹരമായ ആശ്രമത്തിനുള്ള സ്ഥലത്ത് ചെന്നു, ലക്ഷ്മണന്റെ കൈ പിടിച്ചു, അവനോടു പറഞ്ഞു.
അയമ് ദേശഃ സമഃ ശ്രീമാന് പുഷ്പിതൈര് തരുഭിര് വൃതഃ । ഇഹ ആശ്രമ പദമ് സൌമ്യ യഥാവത് കര്തുമ് അര്ഹസി ॥൩-൧൫-
ഈ സ്ഥലം സമതലവും ഭംഗിയുമാണ്, പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു. സ്നേഹമേ, ഇവിടെ തന്നെ നീ ശരിയായി ഒരു ആശ്രമം പണിയണം.
ഇയമ് ആദിത്യ സംകാശൈഃ പദ്മൈഃ സുരഭി ഗംധിഭിഃ । അദൂരേ ദൃശ്യതേ രമ്യാ പദ്മിനീ പദ്മ ശോഭിതാ ॥൩-൧൫-
ഇവിടെയ്ക്ക് അടുത്ത് സൂര്യപ്രഭയുള്ളതും സുഗന്ധമുള്ളതുമായ മനോഹരമായ ഒരു താമരക്കുളം കാണാം, പൂത്ത താമരകളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
യഥാ ആഖ്യാതമ് അഗസ്ത്യേന മുനിനാ ഭാവിതാത്മനാ । ഇയമ് ഗോദാവരീ രമ്യാ പുഷ്പിതൈഃ തരുഭിര് വൃതാ ॥൩-൧൫-
പവിത്രഹൃദയനായ അഗസ്ത്യമുനി പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇതാണ് ആ മനോഹരമായ ഗോദാവരി, പൂത്ത വൃക്ഷങ്ങൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു.
ഹംസ കാരണ്ഡവ ആകീര്ണാ ചക്രവാക ഉപശോഭിതാ । ന അതിദൂരേ ന ച ആസന്നേ മൃഗ യൂഥ നിപീഡിതാ ॥൩-൧൫-
ഹംസകളും കറണ്ടവകളും നിറഞ്ഞു, ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു, അത്ര ദൂരവും അത്ര അടുത്തുമല്ല, മൃഗസംഘങ്ങൾ ഇടയ്ക്കിടെ കാണാം.
മയൂര നാദിതാ രമ്യാഃ പ്രാംശവോ ബഹു കംദരാഃ । ദൃശ്യന്തേ ഗിരയഃ സൌമ്യ ഫുല്ലൈഃ തരുഭിര് ആവൃതാഃ ॥൩-൧൫-
മയിലുകളുടെ കൂകയിൽ മുഴങ്ങുന്ന, ഉയരവും അനേകം ഗുഹകളും ഉള്ള മനോഹരമായ മലകൾ പൂത്ത വൃക്ഷങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സാലൈഃ താലൈഃ തമാലൈഃ ച ഖര്ജൂരൈഃ പനസൈഃ ദ്രുമൈഃ । നീവാരൈഃ തിനിശൈഃ ചൈവ പുന്നാഗൈഃ ച ഉപശോഭിതാഃ ॥൩-൧൫-
സാല, താള, തമാല, ഈന്തപ്പന, പ്ലാവു, നീവാര, തിണിശ, പുന്നാഗം തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങൾ ഇവിടം അലങ്കരിക്കുന്നു.
ചൂതൈര് അശോകൈഃ തിലകൈഃ കേതകൈര് അപി ചംപകൈഃ । പുഷ്പ ഗുല്മ ലതാ ഉപേതൈഃ തൈഃ തൈഃ തരുഭിര് ആവൃതാഃ ॥൩-൧൫-
മാവു, അശോകം, തിലകം, കെടകം, ചമ്പകം തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങളും, വിവിധതരം പൂക്കളും വള്ളികളും ഇവിടം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സ്യന്ദനൈഃ ചംദനൈഃ നീപൈഃ പര്ണാസൈഃ ലകുചൈഃ അപി । ധവ അശ്വകര്ണ ഖദിരൈഃ ശമീ കിംശുക പാടലൈഃ ॥൩-൧൫-
സ്യന്ദനം, ചന്ദനം, നീപം, പർണാസം, ലക്ഷു, ധവ, അശ്വകർണ്ണം, കടിരം, ശമി, കിംശുകം, പാടല എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.
ഇദമ് പുണ്യമ് ഇദമ് രമ്യമ് ഇദമ് ബഹു മൃഗ ദ്വിജമ് । ഇഹ വത്സ്യാമ സൌമിത്രേ സാര്ധമ് ഏതേന പക്ഷിണാ ॥൩-൧൫-
ഈ സ്ഥലം പവിത്രവും മനോഹരവും അനേകം മൃഗങ്ങളാലും പക്ഷികളാലും സമൃദ്ധമാണ്. സൌമിത്രി, ഈ പക്ഷിയോടൊപ്പം നാം ഇവിടെ താമസിക്കാം.
ഏവമ് ഉക്തഃ തു രാമേണ ലക്ഷ്മണഃ പരവീരഹാ । അചിരേണ ആശ്രമമ് ഭ്രാതുഃ ചകാര സുമഹാബലഃ ॥൩-൧൫-
രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ശക്തനായ ലക്ഷ്മൺ, ഉടൻ തന്നെ സഹോദരന്റെ ആശ്രമം പണിതു.
പര്ണശാലാമ് സുവിപുലാമ് തത്ര സംഘാത മൃത്തികാമ് । സുസ്തംഭാമ് മസ്കരൈര് ദീര്ഘൈഃ കൃത വംശാമ് സുശോഭനാമ് ॥൩-൧൫-
അവിടെ, വിശാലമായ ഒരു ഇലകുടിൽ, മണ്ണുകൊണ്ട് തറയുണ്ടാക്കി, ദീർഘമായ തൂണുകൾ കൊണ്ട് ഉറപ്പുള്ളതും, വള്ളികളാൽ മനോഹരമായതുമായ ഒരു കുടിൽ പണിതു.
ശമീ ശാഖാഭിഃ ആസ്തീര്യ ധൃഢ പാശാവപാശിതമ് । കുശ കാശ ശരൈഃ പര്ണൈഃ സുപരിച്ഛാദിതാമ് തഥാ ॥൩-൧൫-
ശമീശാഖകൾ വിരിച്ച്, ഉറപ്പായി കെട്ടി, കുശ, കാശ, പുല്ല്, ഇല എന്നിവകൊണ്ട് കുടിൽ നന്നായി മൂടി.
സമീകൃത തലാമ് രമ്യാമ് ചകാര സുമഹാബലഃ । നിവാസമ് രാഘവസ്യ അര്ഥേ പ്രേക്ഷ്ണീയമ് അനുത്തമമ് ॥൩-൧൫-
ഭൂമി സമമാക്കി, രാഘവന്റെ വേണ്ടി, അത്യുത്തമവും കാഴ്ചയ്ക്ക് മനോഹരവുമായ ഒരു വാസസ്ഥലം പണിതു.
സ ഗത്വാ ലക്ഷ്മണഃ ശ്രീമാന് നദീമ് ഗോദാവരീമ് തദാ । സ്നാത്വാ പദ്മാനി ച ആദായ സഫലഃ പുനര് ആഗതഃ ॥൩-൧൫-
ശ്രീമാനായ ലക്ഷ്മൺ അന്ന് ഗോദാവരി നദിയിലേക്ക് പോയി, കുളിച്ച്, താമരകൾ എടുത്തു, സന്തോഷത്തോടെ തിരിച്ചു വന്നു.
തതഃ പുഷ്പ ബലിമ് കൃത്വാ ശാന്തിമ് ച സ യഥാവിധി । ദര്ശയാമാസ രാമായ തദ് ആശ്രമ പദമ് കൃതമ് ॥൩-൧൫-
പിന്നീട്, പൂക്കളാൽ ബലി അർപ്പിച്ചു, വിധിപ്രകാരം ശാന്തികർമ്മം നടത്തി, അവൻ രാമനു പണിത ആശ്രമം കാണിച്ചു.
സ തമ് ദൃഷ്ട്വാ കൃതമ് സൌമ്യമ് ആശ്രമമ് സഹ സീതയാ । രാഘവഃ പര്ണശാലായാമ് ഹര്ഷമ് ആഹാരയത് പരമ് ॥൩-൧൫-
ലക്ഷ്മൺ പണിത ആ മനോഹരമായ ആശ്രമം സീതയോടൊപ്പം കണ്ട രാഘവൻ, ഇലകുടിലിൽ അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
സുസംഹൃഷ്ടഃ പരിഷ്വജ്യ ബാഹുഭ്യാമ് ലക്ഷ്മണമ് തദാ । അതി സ്നിഗ്ധമ് ച ഗാഢമ് ച വചനമ് ച ഇദമ് അബ്രവീത് ॥൩-൧൫-
അപ്പോൾ രാമൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ഇരുവശത്തും കൈകളാൽ ലക്ഷ്മണനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു, അതീവ സ്നേഹവും സ്നേഹപൂർവ്വകതയും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
പ്രീതോ അസ്മി തേ മഹത് കര്മ ത്വയാ കൃതമ് ഇദമ് പ്രഭോ । പ്രദേയോ യന് നിമിത്തമ് തേ പരിഷ്വംഗോ മയാ കൃതഃ ॥൩-൧൫-
നിന്റെ ഈ മഹത്തായ പ്രവൃത്തിക്ക് ഞാൻ അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു, മഹാനായവാ. അതിനാലാണ് ഞാൻ നിന്നെ ഇങ്ങനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചത്.
ഭാവജ്ഞേന കൃതജ്ഞേന ധര്മജ്ഞേന ച ലക്ഷ്മണ । ത്വയാ പുത്രേണ ധര്മാത്മാ ന സംവൃത്തഃ പിതാ മമ ॥൩-൧൫-
ഭാവം മനസ്സിലാക്കാനും, കൃതജ്ഞതയും ധർമ്മം അറിയാനും കഴിയുന്നവനായ ലക്ഷ്മണാ, നിന്നെ പോലെയുള്ള ഒരു മകനെ എന്റെ അച്ഛന് ലഭിച്ചിരുന്നില്ല.
ഏവമ് ലക്ഷ്മണമ് ഉക്ത്വാ തു രാഘവോ ലക്ഷ്മിവര്ധനഃ । തസ്മിന് ദേശേ ബഹു ഫലേ ന്യവസത് സ സുഖമ് സുഖീ ॥൩-൧൫-
ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന രാഘവൻ ആ ഫലപ്രദമായ സ്ഥലത്ത് സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
കംചിത് കാലമ് സ ധര്മാത്മാ സീതയാ ലക്ഷ്മണേന ച അന്വാസ്യമാനോ ന്യവസത് സ്വര്ഗ ലോകേ യഥാ അമരഃ ॥൩-൧൫-
ആ ധാർമ്മികനായവൻ, കുറേ കാലം സീതയും ലക്ഷ്മണനും കൂടെ ഇരുന്ന്, സ്വർഗത്തിൽ ദേവന്മാർക്ക് പോലെയുള്ള സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ താമസിച്ചു.
thumb|ഷോഡശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഷോഡശഃ സര്ഗഃ ॥൩-
മഹത്വമുള്ള വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡത്തിലെ പതിനാറാം സർഗം കേൾക്കൂ.