അഥ തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ഭ്രാതുര്നിധനസംശ്രിതമ്। പ്രധര്ഷയിതുമാരേഭേ മുനിം ക്രോധാന്നിശാചരഃ
അപ്പോൾ സഹോദരന്റെ മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ കോപത്തോടെ മഹർഷിയെ ആക്രമിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
സോഽഭ്യദ്രവദ് ദ്വിജേന്ദ്രം തം മുനിനാ ദീപ്തതേജസാ। ചക്ഷുഷാനലകല്പേന നിര്ദഗ്ധോ നിധനം ഗതഃ
അവൻ ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനിലേക്ക് ഓടി, എന്നാൽ മഹർഷിയുടെ കണ്ണിൽ നിന്നുള്ള തീപോലുള്ള തേജസ്സിൽ പടർന്നു കത്തിപ്പോയി, അവൻ അങ്ങനെ നശിച്ചു.
തസ്യായമാശ്രമോ ഭ്രാതുസ്തടാകവനശോഭിതഃ। വിപ്രാനുകമ്പയാ യേന കര്മേദം ദുഷ്കരം കൃതമ്
ഇതാണ് ആ സഹോദരന്റെ ആശ്രമം, തടാകവും കാടും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ബ്രാഹ്മണന്മാരോടുള്ള കരുണകൊണ്ട് ഇവിടെ ഈ ദുഷ്കരമായ പ്രവർത്തി നടന്നു.
ഏവം കഥയമാനസ്യ തസ്യ സൌമിത്രിണാ സഹ। രാമസ്യാസ്തം ഗതഃ സൂര്യഃ സംധ്യാകാലോഽഭ്യവര്തത
അങ്ങനെ സൌമിത്രിയോടൊപ്പം ആ കഥ പറയുമ്പോൾ, രാമനു വേണ്ടി സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു, സന്ധ്യാകാലം എത്തി.
ഉപാസ്യ പശ്ചിമാം സംധ്യാം സഹ ഭ്രാത്രാ യഥാവിധി। പ്രവിവേശാശ്രമപദം തമൃഷിം ചാഭ്യവാദയത്
ശേഷം സഹോദരനോടൊപ്പം യഥാവിധി പശ്ചിമസന്ധ്യാ പൂജ നടത്തി, അവൻ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കടന്നുപോയി, ആ മഹർഷിയെ വിനയപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
സമ്യക്പ്രതിഗൃഹീതസ്തു മുനിനാ തേന രാഘവഃ। ന്യവസത് താം നിശാമേകാം പ്രാശ്യ മൂലഫലാനി ച
മഹർഷി അവനെ മനോഹരമായി സ്വീകരിച്ചു. രാഘവൻ ആ രാത്രി അവിടെ താമസിച്ചു, മൂലഫലങ്ങൾ കഴിച്ചു.
തസ്യാം രാത്ര്യാം വ്യതീതായാമുദിതേ രവിമണ്ഡലേ। ഭ്രാതരം തമഗസ്ത്യസ്യ ആമന്ത്രയത രാഘവഃ
ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞു സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, രാഘവൻ അഗസ്ത്യന്റെ സഹോദരനോട് വിടപറഞ്ഞു.
അഭിവാദയേ ത്വാം ഭഗവന് സുഖമസ്മ്യുഷിതോ നിശാമ്। ആമന്ത്രയേ ത്വാം ഗച്ഛാമി ഗുരും തേ ദ്രഷ്ടുമഗ്രജമ്
'ഭഗവൻ, ഞാൻ നിങ്ങളെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു. ഈ രാത്രി ഞാൻ സുഖമായി താമസിച്ചു. ഞാൻ ഇനി പോകുന്നു; നിങ്ങളുടെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഗുരുവിനെ കാണാൻ പോകുന്നു,' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഗമ്യതാമിതി തേനോക്തോ ജഗാമ രഘുനന്ദനഃ। യഥോദ്ദിഷ്ടേന മാര്ഗേണ വനം തച്ചാവലോകയന്
'നീ പോകാം' എന്നു അവൻ പറഞ്ഞതോടെ, രഘുനന്ദനൻ പറഞ്ഞ വഴിപോലെത്തന്നെ ആ കാടിലൂടെ നോക്കി നടക്കാൻ തുടങ്ങി.
നീവാരാന് പനസാന് സാലാന് വഞ്ജുലാംസ്തിനിശാംസ്തഥാ। ചിരിബില്വാന് മധൂകാംശ്ച ബില്വാനഥ ച തിന്ദുകാന്
അവൻ അവിടെ നീവാരം, പ്ലാവു, ചാലവൃക്ഷങ്ങൾ, വഞ്ചുല, തിനിശ, ചിരിബില്വം, മധൂകം, ബില്വം, തിന്ദുകം എന്നിങ്ങനെയുള്ള മരങ്ങൾ കണ്ടു.
പുഷ്പിതാന് പുഷ്പിതാഗ്രാഭിര്ലതാഭിരുപശോഭിതാന്। ദദര്ശ രാമഃ ശതശസ്തത്ര കാന്താരപാദപാന്
അവിടെ രാമൻ നൂറുകണക്കിന് കാട്ടുവൃക്ഷങ്ങൾ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച തണ്ടുകളുള്ള തളികൾകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
ഹസ്തിഹസ്തൈര്വിമൃദിതാന് വാനരൈരുപശോഭിതാന്। മത്തൈഃ ശകുനിസങ്ഘൈശ്ച ശതശഃ പ്രതിനാദിതാന്
അവയിൽ ചിലത് ആനകളുടെ തുമ്പുകൾകൊണ്ട് ചിതറിക്കപ്പെട്ടതും, ചിലത് കുരങ്ങുകൾകൊണ്ടു പ്രകാശമുള്ളതും, നൂറുകണക്കിന് മദംപിടിച്ച പക്ഷികളുടെ കൂക്കളാൽ മുഴങ്ങുന്നതുമായിരുന്നു.
തതോഽബ്രവീത് സമീപസ്ഥം രാമോ രാജീവലോചനഃ। പൃഷ്ഠതോഽനുഗതം വീരം ലക്ഷ്മണം ലക്ഷ്മിവര്ധനമ്
അതിനുശേഷം കമലനയനനായ രാമൻ പിന്നിൽ അനുഗമിച്ച ധൈര്യശാലിയായ ലക്ഷ്മണനോടു സംസാരിച്ചു.
സ്നിഗ്ധപത്രാ യഥാ വൃക്ഷാ യഥാ ക്ഷാന്താ മൃഗദ്വിജാഃ। ആശ്രമോ നാതിദൂരസ്ഥോ മഹര്ഷേര്ഭാവിതാത്മനഃ
ഇവിടെയുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ തഴച്ച ഇലകളോടെ, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ശാന്തരായി, അകലെ അല്ലാത്ത ദൂരത്ത് മനസ്സു ശുദ്ധിയുള്ള മഹർഷിയുടെ ആശ്രമം ഉണ്ട്.
അഗസ്ത്യ ഇതി വിഖ്യാതോ ലോകേ സ്വേനൈവ കര്മണാ। ആശ്രമോ ദൃശ്യതേ തസ്യ പരിശ്രാന്തശ്രമാപഹഃ
സ്വന്തം സത്കർമ്മങ്ങളാൽ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തനായ അഗസ്ത്യൻ്റെ ഈ ആശ്രമം, ക്ഷീണിച്ചവരുടെ ക്ഷീണം മാറ്റുന്നതായാണ് കാണുന്നത്.
പ്രാജ്യധൂമാകുലവനശ്ചീരമാലാപരിഷ്കൃതഃ। പ്രശാന്തമൃഗയൂഥശ്ച നാനാശകുനിനാദിതഃ
കാട്ടിൽ കനത്ത പുക നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ചീരമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ശാന്തമായ മാൻ കൂട്ടങ്ങൾ ഉണ്ട്, വിവിധതരം പക്ഷികളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്നു.
നിഗൃഹ്യ തരസാ മൃത്യും ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ। ദക്ഷിണാ ദിക് കൃതാ യേന ശരണ്യാ പുണ്യകര്മണാ
ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച്, അവൻ ശക്തിയാൽ മരണത്തെ കീഴടക്കി, തന്റെ പുണ്യകർമ്മങ്ങളാൽ തെക്കേ ദിക്കിനെ അഭയസ്ഥലമാക്കി.
തസ്യേദമാശ്രമപദം പ്രഭാവാദ് യസ്യ രാക്ഷസൈഃ। ദിഗിയം ദക്ഷിണാ ത്രാസാദ് ദൃശ്യതേ നോപഭുജ്യതേ
അവൻ്റെ ശക്തിയാൽ രാക്ഷസന്മാർ ഭയപ്പെട്ട് ഉപഭോഗിക്കാതെ, ഈ തെക്കേ ദിക്ക് അവർക്കു കാണാൻ മാത്രം മാത്രമാണ്; ഇതാണ് ആ മഹാത്മാവിൻ്റെ ആശ്രമം.
യദാപ്രഭൃതി ചാക്രാന്താ ദിഗിയം പുണ്യകര്മണാ। തദാപ്രഭൃതി നിര്വൈരാഃ പ്രശാന്താ രജനീചരാഃ
പുണ്യകർമ്മിയായവൻ ഈ ദിക്ക് കൈവശമാക്കിയതുമുതൽ, അന്നുമുതൽ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ ശാന്തരായി വൈരമില്ലാതെ കഴിഞ്ഞു.
നാമ്നാ ചേയം ഭഗവതോ ദക്ഷിണാ ദിക്പ്രദക്ഷിണാ। പ്രഥിതാ ത്രിഷു ലോകേഷു ദുര്ധര്ഷാ ക്രൂരകര്മഭിഃ
ഭഗവാന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ തെക്കേ ദിക്ക് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്; ക്രൂരകർമ്മികളാൽ അതിനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
മാര്ഗം നിരോദ്ധും സതതം ഭാസ്കരസ്യാചലോത്തമഃ। സംദേശം പാലയംസ്തസ്യ വിന്ധ്യശൈലോ ന വര്ധതേ
സൂര്യന്റെ വഴി എപ്പോഴും തടയാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്ന വിൻധ്യപർവ്വതം, അഗസ്ത്യൻ്റെ കല്പന പാലിച്ച്, ഇനി ഉയരുന്നില്ല.
അയം ദീര്ഘായുഷസ്തസ്യ ലോകേ വിശ്രുതകര്മണഃ। അഗസ്ത്യസ്യാശ്രമഃ ശ്രീമാന് വിനീതമൃഗസേവിതഃ
ദീർഘായുസ്സുള്ള, ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തമായ സത്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത അഗസ്ത്യൻ്റെ ഈ മനോഹരമായ ആശ്രമം, വിനീതമായ മൃഗങ്ങൾ സേവിക്കുന്നതാണ്.
ഏഷ ലോകാര്ചിതഃ സാധുര്ഹിതേ നിത്യം രതഃ സതാമ്। അസ്മാനധിഗതാനേഷ ശ്രേയസാ യോജയിഷ്യതി
ലോകങ്ങൾ ആദരിക്കുന്ന, സദാചാരികൾക്ക് നന്മ ചെയ്യുന്നതിൽ എപ്പോഴും താൽപര്യമുള്ള ഈ സത്പുരുഷൻ, നമ്മെ ഉത്തമമായതിലേക്കു നയിക്കും.
ആരാധയിഷ്യാമ്യത്രാഹമഗസ്ത്യം തം മഹാമുനിമ്। ശേഷം ച വനവാസസ്യ സൌമ്യ വത്സ്യാമ്യഹം പ്രഭോ
ഇവിടെ ഞാൻ ആ മഹാമുനിയായ അഗസ്ത്യനെ ആരാധിക്കും; സൌമ്യ, ബാക്കിയുള്ള വനവാസം ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ കഴിക്കും.
അത്ര ദേവാഃ സഗന്ധര്വാഃ സിദ്ധാശ്ച പരമര്ഷയഃ। അഗസ്ത്യം നിയതാഹാരാഃ സതതം പര്യുപാസതേ
ഇവിടെ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും പരമർഷിമാരും, നിയന്ത്രിതമായ ആഹാരത്തോടെ, അഗസ്ത്യനെ എപ്പോഴും സേവിക്കുന്നു.
നാത്ര ജീവേന്മൃഷാവാദീ ക്രൂരോ വാ യദി വാ ശഠഃ। നൃശംസഃ പാപവൃത്തോ വാ മുനിരേഷ തഥാവിധഃ
ഇവിടെ കള്ളം പറയുന്നവനും ക്രൂരനും ചതിയനും ദുഷ്പ്രവർത്തകനും ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല; ഈ മുനി അങ്ങനെയാണു.
അത്ര ദേവാശ്ച യക്ഷാശ്ച നാഗാശ്ച പതഗൈഃ സഹ। വസന്തി നിയതാഹാരാ ധര്മമാരാധയിഷ്ണവഃ
ഇവിടെ ദേവന്മാരും യക്ഷന്മാരും നാഗന്മാരും പക്ഷികളുമൊക്കെ നിയന്ത്രിതമായ ആഹാരത്തോടെ, ധർമ്മത്തെ ആരാധിക്കാൻ താമസിക്കുന്നു.
അത്ര സിദ്ധാ മഹാത്മാനോ വിമാനൈഃ സൂര്യസംനിഭൈഃ। ത്യക്ത്വാ ദേഹാന് നവൈര്ദേഹൈഃ സ്വര്യാതാഃ പരമര്ഷയഃ
ഇവിടെ മഹാത്മാക്കളായ സിദ്ധന്മാർ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള വിമാനങ്ങളിൽ, പഴയ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് പുതിയ രൂപത്തിൽ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു പോയിട്ടുണ്ട്.
യക്ഷത്വമമരത്വം ച രാജ്യാനി വിവിധാനി ച। അത്ര ദേവാഃ പ്രയച്ഛന്തി ഭൂതൈരാരാധിതാഃ ശുഭൈഃ
ദേവന്മാർക്ക് ശുഭമായ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജ ചെയ്താൽ, അവർക്ക് യക്ഷത്വം, അമരത്വം, പലവിധ രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവ ഇവിടെ തന്നെ നൽകുന്നു.
ആഗതാഃ സ്മാശ്രമപദം സൌമിത്രേ പ്രവിശാഗ്രതഃ। നിവേദയേഹ മാം പ്രാപ്തമൃഷയേ സഹ സീതയാ
സൗമിത്രി, നാം ആശ്രമത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു. നീ ആദ്യം അകത്ത് കടന്ന് സീതയോടൊപ്പം ഞാൻ എത്തിയതായി ഈ ഋഷിക്ക് അറിയിക്കൂ.