പശ്യന് വനാനി ചിത്രാണി പര്വതാംശ്ചാഭ്രസംനിഭാന്। സരാംസി സരിതശ്ചൈവ പഥി മാര്ഗവശാനുഗാന്
അവര് വഴിയില് കാട്ടുകളുടെ അത്ഭുതരൂപങ്ങളും, മേഘങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള പര്വ്വതങ്ങളും, തടാകങ്ങളും നദികളും കണ്ടു.
സുതീക്ഷ്ണേനോപദിഷ്ടേന ഗത്വാ തേന പഥാ സുഖമ്। ഇദം പരമസംഹൃഷ്ടോ വാക്യം ലക്ഷ്മണമബ്രവീത്
സുതീക്ഷ്ണന് കാണിച്ച വഴിയില് സുഖമായി സഞ്ചരിച്ച ശേഷം, രാമന് അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു:
ഏതദേവാശ്രമപദം നൂനം തസ്യ മഹാത്മനഃ। അഗസ്ത്യസ്യ മുനേര്ഭ്രാതുര്ദൃശ്യതേ പുണ്യകര്മണഃ
നമുക്ക് മുന്നില് കാണുന്ന ഈ സ്ഥലം അതു തന്നെയാണ് മഹാത്മാവായ അഗസ്ത്യന്റെ, പുണ്യകര്മ്മിയായ സഹോദരന്റെ ആശ്രമം.
യഥാ ഹീമേ വനസ്യാസ്യ ജ്ഞാതാഃ പഥി സഹസ്രശഃ। സംനതാഃ ഫലഭാരേണ പുഷ്പഭാരേണ ച ദ്രുമാഃ
വഴിയിലുടനീളം നാം കണ്ടത്, ഈ കാട്ടില് ആയിരക്കണക്കിന് മരങ്ങള് കായ്കളുടെയും പുഷ്പങ്ങളുടെയും ഭാരത്തില് താഴ്ന്നു നില്ക്കുന്നതാണ്.
പിപ്പലീനാം ച പക്വാനാം വനാദസ്മാദുപാഗതഃ। ഗന്ധോഽയം പവനോത്ക്ഷിപ്തഃ സഹസാ കടുകോദയഃ
ഇവിടെ നിന്ന് പവനത്തില് കയറി വരുന്ന പാകം വന്ന പിപ്പലിയുടെ കഠിനമായ സുഗന്ധം അപ്രതീക്ഷിതമായി പരക്കുന്നു.
തത്ര തത്ര ച ദൃശ്യന്തേ സംക്ഷിപ്താഃ കാഷ്ഠസംചയാഃ। ലൂനാശ്ച പരിദൃശ്യന്തേ ദര്ഭാ വൈദൂര്യവര്ചസഃ
വിവിധ ഇടങ്ങളില് കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു വച്ചിരിക്കുന്ന കട്ടികള് കാണാം; വൈഡൂര്യക്കല്ലുപോലെ തിളങ്ങുന്ന ദര്ഭയും വെട്ടി ഇടത്തിടത്ത് കിടക്കുന്നു.
ഏതച്ച വനമധ്യസ്ഥം കൃഷ്ണാഭ്രശിഖരോപമമ്। പാവകസ്യാശ്രമസ്ഥസ്യ ധൂമാഗ്രം സമ്പ്രദൃശ്യതേ
കാട്ടിന്റെ നടുവില്, കറുത്ത മേഘശിഖരത്തെപ്പോലെയുള്ളത്, അഗ്നിശാലയില് നിന്നുള്ള പുകയുടെ നിരയാണ് ദൂരത്ത് കാണുന്നത്.
വിവിക്തേഷു ച തീര്ഥേഷു കൃതസ്നാനാ ദ്വിജാതയഃ। പുഷ്പോപഹാരം കുര്വന്തി കുസുമൈഃ സ്വയമര്ജിതൈഃ
അപ്രത്യക്ഷമായ തീര്ത്ഥങ്ങളില്, ദ്വിജന്മാര് സ്നാനം കഴിച്ച്, സ്വയം ശേഖരിച്ച പുഷ്പങ്ങള് അര്പ്പിച്ച് പൂജ ചെയ്യുന്നു.
തതഃ സുതീക്ഷ്ണവചനം യഥാ സൌമ്യ മയാ ശ്രുതമ്। അഗസ്ത്യസ്യാശ്രമോ ഭ്രാതുര്നൂനമേഷ ഭവിഷ്യതി
അതിനാല്, സൌമ്യ, സുതീക്ഷ്ണന് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇതു തന്നെയാണ് അഗസ്ത്യന്റെ സഹോദരന്റെ ആശ്രമം.
നിഗൃഹ്യ തരസാ മൃത്യും ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ। യസ്യ ഭ്രാത്രാ കൃതേയം ദിക്ശരണ്യാ പുണ്യകര്മണാ
ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, തന്റെ സഹോദരന് പുണ്യകൃത്യങ്ങള് ചെയ്തു, ശക്തിയോടെ മരണത്തെ കീഴടക്കി, ഈ ദിശയെ അഭയസ്ഥലമാക്കി.
ഇഹൈകദാ കില ക്രൂരോ വാതാപിരപി ചേല്വലഃ। ഭ്രാതരൌ സഹിതാവാസ്താം ബ്രാഹ്മണഘ്നൌ മഹാസുരൌ
ഇവിടെ ഒരിക്കല് വാതാപിയും ഇല്വലനും എന്ന ഇരുവരും, ക്രൂരരായ മഹാസുരന്മാര്, ബ്രാഹ്മണഹത്യക്കാര്, സഹോദരന്മാരായി താമസിച്ചിരുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത്.
ധാരയന് ബ്രാഹ്മണം രൂപമില്വലഃ സംസ്കൃതം വദന്। ആമന്ത്രയതി വിപ്രാന് സ ശ്രാദ്ധമുദ്ദിശ്യ നിര്ഘൃണഃ
ഇല്വലന് ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ച്, കപടവാക്കുകള് ഉപയോഗിച്ച്, അനുകമ്പയില്ലാതെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ശ്രാദ്ധത്തിന് വിളിച്ചു കൊണ്ടുവരികയായിരുന്നു.
ഭ്രാതരം സംസ്കൃതം കൃത്വാ തതസ്തം മേഷരൂപിണമ്। താന് ദ്വിജാന് ഭോജയാമാസ ശ്രാദ്ധദൃഷ്ടേന കര്മണാ
അവൻ സഹോദരന്റെ ശ്മശാനകർമ്മം നടത്തി, ആ സഹോദരനെ ഒരു ആടിന്റെ രൂപത്തിൽ മാറ്റി, ശുദ്ധമായ ശ്രാദ്ധവിധാനപ്രകാരം ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം നൽകി.
തതോ ഭുക്തവതാം തേഷാം വിപ്രാണാമില്വലോഽബ്രവീത്। വാതാപേ നിഷ്ക്രമസ്വേതി സ്വരേണ മഹതാ വദന്
അവ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം, ഇൽവലൻ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ വിളിച്ചു: 'വാതാപി, പുറത്തു വരിക!' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതോ ഭ്രാതുര്വചഃ ശ്രുത്വാ വാതാപിര്മേഷവന്നദന്। ഭിത്ത്വാ ഭിത്ത്വാ ശരീരാണി ബ്രാഹ്മണാനാം വിനിഷ്പതത്
അപ്പോൾ സഹോദരന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, ആട് പോലെ മെയ്യുന്ന വാതാപി, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശരീരം പിളർത്തി പുറത്തേക്ക് ചാടിപ്പുറപ്പെട്ടു.
ബ്രാഹ്മണാനാം സഹസ്രാണി തൈരേവം കാമരൂപിഭിഃ। വിനാശിതാനി സംഹത്യ നിത്യശഃ പിശിതാശനൈഃ
അങ്ങനെ ആ രൂപം മാറ്റാൻ കഴിയുന്ന മാംസംഭക്ഷകരായവർ, ആയിരക്കണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഒരുമിച്ച് നിത്യമായി നശിപ്പിച്ചു.
അഗസ്ത്യേന തദാ ദേവൈഃ പ്രാര്ഥിതേന മഹര്ഷിണാ। അനുഭൂയ കില ശ്രാദ്ധേ ഭക്ഷിതഃ സ മഹാസുരഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം മഹർഷിയായ അഗസ്ത്യൻ ആ ശ്രാദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ആ മഹാസുരനെ ഭക്ഷിച്ചു.
തതഃ സമ്പന്നമിത്യുക്ത്വാ ദത്ത്വാ ഹസ്തേഽവനേജനമ്। ഭ്രാതരം നിഷ്ക്രമസ്വേതി ചേല്വലഃ സമഭാഷത
ശേഷം, 'സകലവും പൂർത്തിയായി' എന്ന് പറഞ്ഞ് കൈ കഴുകാൻ വെള്ളം നൽകി, ഇൽവലൻ സഹോദരനോട് 'പുറത്തുവരിക' എന്നു വിളിച്ചു.
സ തദാ ഭാഷമാണം തു ഭ്രാതരം വിപ്രഘാതിനമ്। അബ്രവീത് പ്രഹസന് ധീമാനഗസ്ത്യോ മുനിസത്തമഃ
അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്ത സഹോദരനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ധീരനും മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ അഗസ്ത്യൻ പുഞ്ചിരിയോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
കുതോ നിഷ്ക്രമിതും ശക്തിര്മയാ ജീര്ണസ്യ രക്ഷസഃ। ഭ്രാതുസ്തു മേഷരൂപസ്യ ഗതസ്യ യമസാദനമ്
'നിന്റെ ആട് രൂപത്തിലുള്ള രാക്ഷസ സഹോദരൻ എന്റെ വയറ്റിൽ പൂർണ്ണമായി ദഹിച്ചാണ് യമലോകത്തിലേക്ക് പോയത്; ഇപ്പൊഴവൻ എങ്ങനെ പുറത്തുവരും?' എന്നു ചോദിച്ചു.
അഥ തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ഭ്രാതുര്നിധനസംശ്രിതമ്। പ്രധര്ഷയിതുമാരേഭേ മുനിം ക്രോധാന്നിശാചരഃ
അപ്പോൾ സഹോദരന്റെ മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ കോപത്തോടെ മഹർഷിയെ ആക്രമിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
സോഽഭ്യദ്രവദ് ദ്വിജേന്ദ്രം തം മുനിനാ ദീപ്തതേജസാ। ചക്ഷുഷാനലകല്പേന നിര്ദഗ്ധോ നിധനം ഗതഃ
അവൻ ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനിലേക്ക് ഓടി, എന്നാൽ മഹർഷിയുടെ കണ്ണിൽ നിന്നുള്ള തീപോലുള്ള തേജസ്സിൽ പടർന്നു കത്തിപ്പോയി, അവൻ അങ്ങനെ നശിച്ചു.
തസ്യായമാശ്രമോ ഭ്രാതുസ്തടാകവനശോഭിതഃ। വിപ്രാനുകമ്പയാ യേന കര്മേദം ദുഷ്കരം കൃതമ്
ഇതാണ് ആ സഹോദരന്റെ ആശ്രമം, തടാകവും കാടും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ബ്രാഹ്മണന്മാരോടുള്ള കരുണകൊണ്ട് ഇവിടെ ഈ ദുഷ്കരമായ പ്രവർത്തി നടന്നു.
ഏവം കഥയമാനസ്യ തസ്യ സൌമിത്രിണാ സഹ। രാമസ്യാസ്തം ഗതഃ സൂര്യഃ സംധ്യാകാലോഽഭ്യവര്തത
അങ്ങനെ സൌമിത്രിയോടൊപ്പം ആ കഥ പറയുമ്പോൾ, രാമനു വേണ്ടി സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു, സന്ധ്യാകാലം എത്തി.
ഉപാസ്യ പശ്ചിമാം സംധ്യാം സഹ ഭ്രാത്രാ യഥാവിധി। പ്രവിവേശാശ്രമപദം തമൃഷിം ചാഭ്യവാദയത്
ശേഷം സഹോദരനോടൊപ്പം യഥാവിധി പശ്ചിമസന്ധ്യാ പൂജ നടത്തി, അവൻ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കടന്നുപോയി, ആ മഹർഷിയെ വിനയപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
സമ്യക്പ്രതിഗൃഹീതസ്തു മുനിനാ തേന രാഘവഃ। ന്യവസത് താം നിശാമേകാം പ്രാശ്യ മൂലഫലാനി ച
മഹർഷി അവനെ മനോഹരമായി സ്വീകരിച്ചു. രാഘവൻ ആ രാത്രി അവിടെ താമസിച്ചു, മൂലഫലങ്ങൾ കഴിച്ചു.
തസ്യാം രാത്ര്യാം വ്യതീതായാമുദിതേ രവിമണ്ഡലേ। ഭ്രാതരം തമഗസ്ത്യസ്യ ആമന്ത്രയത രാഘവഃ
ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞു സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, രാഘവൻ അഗസ്ത്യന്റെ സഹോദരനോട് വിടപറഞ്ഞു.
അഭിവാദയേ ത്വാം ഭഗവന് സുഖമസ്മ്യുഷിതോ നിശാമ്। ആമന്ത്രയേ ത്വാം ഗച്ഛാമി ഗുരും തേ ദ്രഷ്ടുമഗ്രജമ്
'ഭഗവൻ, ഞാൻ നിങ്ങളെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു. ഈ രാത്രി ഞാൻ സുഖമായി താമസിച്ചു. ഞാൻ ഇനി പോകുന്നു; നിങ്ങളുടെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഗുരുവിനെ കാണാൻ പോകുന്നു,' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഗമ്യതാമിതി തേനോക്തോ ജഗാമ രഘുനന്ദനഃ। യഥോദ്ദിഷ്ടേന മാര്ഗേണ വനം തച്ചാവലോകയന്
'നീ പോകാം' എന്നു അവൻ പറഞ്ഞതോടെ, രഘുനന്ദനൻ പറഞ്ഞ വഴിപോലെത്തന്നെ ആ കാടിലൂടെ നോക്കി നടക്കാൻ തുടങ്ങി.
നീവാരാന് പനസാന് സാലാന് വഞ്ജുലാംസ്തിനിശാംസ്തഥാ। ചിരിബില്വാന് മധൂകാംശ്ച ബില്വാനഥ ച തിന്ദുകാന്
അവൻ അവിടെ നീവാരം, പ്ലാവു, ചാലവൃക്ഷങ്ങൾ, വഞ്ചുല, തിനിശ, ചിരിബില്വം, മധൂകം, ബില്വം, തിന്ദുകം എന്നിങ്ങനെയുള്ള മരങ്ങൾ കണ്ടു.