സുതീക്ഷ്ണഃ പ്രത്യുവാചേദം പ്രീതോ ദശരഥാത്മജമ്। അഹമപ്യേതദേവ ത്വാം വക്തുകാമഃ സലക്ഷ്മണമ്
സുതീക്ഷ്ണന് സന്തോഷത്തോടെ ദശരഥപുത്രനോടു പറഞ്ഞു: 'ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം നിന്നോട് ഇതേ കാര്യമാണ് ഞാനും പറയാന് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നത്.'
അഗസ്ത്യമഭിഗച്ഛേതി സീതയാ സഹ രാഘവ। ദിഷ്ട്യാ ത്വിദാനീമര്ഥേഽസ്മിന് സ്വയമേവ ബ്രവീഷി മാമ്
'രാഘവാ, സീതയോടൊപ്പം അഗസ്ത്യനെ സന്ദര്ശിക്കൂ; ഭഗ്യവശാല് നീ തന്നെയാണ് ഇപ്പോള് ഈ കാര്യം എന്നോട് ചോദിക്കുന്നത്.'
അയമാഖ്യാമി തേ രാമ യത്രാഗസ്ത്യോ മഹാമുനിഃ। യോജനാന്യാശ്രമാത് താത യാഹി ചത്വാരി വൈ തതഃ। ദക്ഷിണേന മഹാന് ശ്രീമാനഗസ്ത്യഭ്രാതുരാശ്രമഃ
'രാമാ, മഹാമുനിയായ അഗസ്ത്യന് എവിടെയാണെന്ന് ഞാന് പറയാം. ഈ അശ്രമത്തില് നിന്ന് നാലു യോജന ദൂരത്തില് തെക്കോട്ടു പോയാല് അഗസ്ത്യന്റെ സഹോദരന്റെ മനോഹരമായ അശ്രമം കാണാം.'
സ്ഥലീപ്രായവനോദ്ദേശേ പിപ്പലീവനശോഭിതേ। ബഹുപുഷ്പഫലേ രമ്യേ നാനാവിഹഗനാദിതേ
'അവിട് ഭൂരിഭാഗവും തുറന്ന നിലവും, പിപ്പലിമരങ്ങളുടെ തോട്ടങ്ങളും, അനേകം പുഷ്പങ്ങളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ സ്ഥലവും, വിവിധ പക്ഷികളുടെ ഗീതങ്ങളാല് മുഴങ്ങുന്ന പ്രദേശവുമാണ്.'
പദ്മിന്യോ വിവിധാസ്തത്ര പ്രസന്നസലിലാശയാഃ। ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണാശ്ചക്രവാകോപശോഭിതാഃ
അവിടെ പലവിധം താമരക്കുളങ്ങളും, സുതാരമായ വെള്ളവും, ഹംസകളും കറുകനകളും നിറഞ്ഞു, ചക്രവാകപ്പക്ഷികളും അതിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
തത്രൈകാം രജനീം വ്യുഷ്യ പ്രഭാതേ രാമ ഗമ്യതാമ്। ദക്ഷിണാം ദിശമാസ്ഥായ വനഖണ്ഡസ്യ പാര്ശ്വതഃ
അവിടെ ഒരു രാത്രി കഴിഞ്ഞ്, രാവണേ, പകലെത്തുമ്പോള് കാട്ടിന്റെ അരികിലൂടെ തെക്കോട്ട് നീങ്ങണം.
തത്രാഗസ്ത്യാശ്രമപദം ഗത്വാ യോജനമന്തരമ്। രമണീയേ വനോദ്ദേശേ ബഹുപാദപശോഭിതേ
അവിടെ ഒരു യോജന ദൂരം സഞ്ചരിച്ചാല്, അനേകം വൃക്ഷങ്ങള് അലങ്കരിക്കുന്ന മനോഹരമായ കാട്ടുപ്രദേശത്ത് അഗസ്ത്യന്റെ ആശ്രമം കാണാം.
രംസ്യതേ തത്ര വൈദേഹീ ലക്ഷ്മണശ്ച ത്വയാ സഹ। സ ഹി രമ്യോ വനോദ്ദേശോ ബഹുപാദപസംയുതഃ
അവിടെ വൈദേഹിയും ലക്ഷ്മണനും നിന്നോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കും; കാരണം ആ കാട്ടുപ്രദേശം വളരെ മനോഹരവും അനേകം വൃക്ഷങ്ങള് നിറഞ്ഞതുമാണ്.
യദി ബുദ്ധിഃ കൃതാ ദ്രഷ്ടുമഗസ്ത്യം തം മഹാമുനിമ്। അദ്യൈവ ഗമനേ ബുദ്ധിം രോചയസ്വ മഹാമതേ
നീ ആ മഹാമുനിയായ അഗസ്ത്യനെ കാണാന് തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കില്, ബുദ്ധിമാന്, ഇന്നുതന്നെ അവിടെ പോകാന് മനസ്സ് ഉറപ്പാക്കണം.
ഇതി രാമോ മുനേഃ ശ്രുത്വാ സഹ ഭ്രാത്രാഭിവാദ്യ ച। പ്രതസ്ഥേഽഗസ്ത്യമുദ്ദിശ്യ സാനുഗഃ സഹ സീതയാ
മുനിയുടെ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം, രാമന് സഹോദരനോടൊപ്പം വിനയത്തോടെ വന്ദനം ചെയ്ത്, സീതയെയും കൂട്ടി അഗസ്ത്യനു നേരെ യാത്ര തിരിച്ചു.
പശ്യന് വനാനി ചിത്രാണി പര്വതാംശ്ചാഭ്രസംനിഭാന്। സരാംസി സരിതശ്ചൈവ പഥി മാര്ഗവശാനുഗാന്
അവര് വഴിയില് കാട്ടുകളുടെ അത്ഭുതരൂപങ്ങളും, മേഘങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള പര്വ്വതങ്ങളും, തടാകങ്ങളും നദികളും കണ്ടു.
സുതീക്ഷ്ണേനോപദിഷ്ടേന ഗത്വാ തേന പഥാ സുഖമ്। ഇദം പരമസംഹൃഷ്ടോ വാക്യം ലക്ഷ്മണമബ്രവീത്
സുതീക്ഷ്ണന് കാണിച്ച വഴിയില് സുഖമായി സഞ്ചരിച്ച ശേഷം, രാമന് അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു:
ഏതദേവാശ്രമപദം നൂനം തസ്യ മഹാത്മനഃ। അഗസ്ത്യസ്യ മുനേര്ഭ്രാതുര്ദൃശ്യതേ പുണ്യകര്മണഃ
നമുക്ക് മുന്നില് കാണുന്ന ഈ സ്ഥലം അതു തന്നെയാണ് മഹാത്മാവായ അഗസ്ത്യന്റെ, പുണ്യകര്മ്മിയായ സഹോദരന്റെ ആശ്രമം.
യഥാ ഹീമേ വനസ്യാസ്യ ജ്ഞാതാഃ പഥി സഹസ്രശഃ। സംനതാഃ ഫലഭാരേണ പുഷ്പഭാരേണ ച ദ്രുമാഃ
വഴിയിലുടനീളം നാം കണ്ടത്, ഈ കാട്ടില് ആയിരക്കണക്കിന് മരങ്ങള് കായ്കളുടെയും പുഷ്പങ്ങളുടെയും ഭാരത്തില് താഴ്ന്നു നില്ക്കുന്നതാണ്.
പിപ്പലീനാം ച പക്വാനാം വനാദസ്മാദുപാഗതഃ। ഗന്ധോഽയം പവനോത്ക്ഷിപ്തഃ സഹസാ കടുകോദയഃ
ഇവിടെ നിന്ന് പവനത്തില് കയറി വരുന്ന പാകം വന്ന പിപ്പലിയുടെ കഠിനമായ സുഗന്ധം അപ്രതീക്ഷിതമായി പരക്കുന്നു.
തത്ര തത്ര ച ദൃശ്യന്തേ സംക്ഷിപ്താഃ കാഷ്ഠസംചയാഃ। ലൂനാശ്ച പരിദൃശ്യന്തേ ദര്ഭാ വൈദൂര്യവര്ചസഃ
വിവിധ ഇടങ്ങളില് കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു വച്ചിരിക്കുന്ന കട്ടികള് കാണാം; വൈഡൂര്യക്കല്ലുപോലെ തിളങ്ങുന്ന ദര്ഭയും വെട്ടി ഇടത്തിടത്ത് കിടക്കുന്നു.
ഏതച്ച വനമധ്യസ്ഥം കൃഷ്ണാഭ്രശിഖരോപമമ്। പാവകസ്യാശ്രമസ്ഥസ്യ ധൂമാഗ്രം സമ്പ്രദൃശ്യതേ
കാട്ടിന്റെ നടുവില്, കറുത്ത മേഘശിഖരത്തെപ്പോലെയുള്ളത്, അഗ്നിശാലയില് നിന്നുള്ള പുകയുടെ നിരയാണ് ദൂരത്ത് കാണുന്നത്.
വിവിക്തേഷു ച തീര്ഥേഷു കൃതസ്നാനാ ദ്വിജാതയഃ। പുഷ്പോപഹാരം കുര്വന്തി കുസുമൈഃ സ്വയമര്ജിതൈഃ
അപ്രത്യക്ഷമായ തീര്ത്ഥങ്ങളില്, ദ്വിജന്മാര് സ്നാനം കഴിച്ച്, സ്വയം ശേഖരിച്ച പുഷ്പങ്ങള് അര്പ്പിച്ച് പൂജ ചെയ്യുന്നു.
തതഃ സുതീക്ഷ്ണവചനം യഥാ സൌമ്യ മയാ ശ്രുതമ്। അഗസ്ത്യസ്യാശ്രമോ ഭ്രാതുര്നൂനമേഷ ഭവിഷ്യതി
അതിനാല്, സൌമ്യ, സുതീക്ഷ്ണന് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇതു തന്നെയാണ് അഗസ്ത്യന്റെ സഹോദരന്റെ ആശ്രമം.
നിഗൃഹ്യ തരസാ മൃത്യും ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ। യസ്യ ഭ്രാത്രാ കൃതേയം ദിക്ശരണ്യാ പുണ്യകര്മണാ
ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, തന്റെ സഹോദരന് പുണ്യകൃത്യങ്ങള് ചെയ്തു, ശക്തിയോടെ മരണത്തെ കീഴടക്കി, ഈ ദിശയെ അഭയസ്ഥലമാക്കി.
ഇഹൈകദാ കില ക്രൂരോ വാതാപിരപി ചേല്വലഃ। ഭ്രാതരൌ സഹിതാവാസ്താം ബ്രാഹ്മണഘ്നൌ മഹാസുരൌ
ഇവിടെ ഒരിക്കല് വാതാപിയും ഇല്വലനും എന്ന ഇരുവരും, ക്രൂരരായ മഹാസുരന്മാര്, ബ്രാഹ്മണഹത്യക്കാര്, സഹോദരന്മാരായി താമസിച്ചിരുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത്.
ധാരയന് ബ്രാഹ്മണം രൂപമില്വലഃ സംസ്കൃതം വദന്। ആമന്ത്രയതി വിപ്രാന് സ ശ്രാദ്ധമുദ്ദിശ്യ നിര്ഘൃണഃ
ഇല്വലന് ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ച്, കപടവാക്കുകള് ഉപയോഗിച്ച്, അനുകമ്പയില്ലാതെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ശ്രാദ്ധത്തിന് വിളിച്ചു കൊണ്ടുവരികയായിരുന്നു.
ഭ്രാതരം സംസ്കൃതം കൃത്വാ തതസ്തം മേഷരൂപിണമ്। താന് ദ്വിജാന് ഭോജയാമാസ ശ്രാദ്ധദൃഷ്ടേന കര്മണാ
അവൻ സഹോദരന്റെ ശ്മശാനകർമ്മം നടത്തി, ആ സഹോദരനെ ഒരു ആടിന്റെ രൂപത്തിൽ മാറ്റി, ശുദ്ധമായ ശ്രാദ്ധവിധാനപ്രകാരം ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം നൽകി.
തതോ ഭുക്തവതാം തേഷാം വിപ്രാണാമില്വലോഽബ്രവീത്। വാതാപേ നിഷ്ക്രമസ്വേതി സ്വരേണ മഹതാ വദന്
അവ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം, ഇൽവലൻ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ വിളിച്ചു: 'വാതാപി, പുറത്തു വരിക!' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതോ ഭ്രാതുര്വചഃ ശ്രുത്വാ വാതാപിര്മേഷവന്നദന്। ഭിത്ത്വാ ഭിത്ത്വാ ശരീരാണി ബ്രാഹ്മണാനാം വിനിഷ്പതത്
അപ്പോൾ സഹോദരന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, ആട് പോലെ മെയ്യുന്ന വാതാപി, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശരീരം പിളർത്തി പുറത്തേക്ക് ചാടിപ്പുറപ്പെട്ടു.
ബ്രാഹ്മണാനാം സഹസ്രാണി തൈരേവം കാമരൂപിഭിഃ। വിനാശിതാനി സംഹത്യ നിത്യശഃ പിശിതാശനൈഃ
അങ്ങനെ ആ രൂപം മാറ്റാൻ കഴിയുന്ന മാംസംഭക്ഷകരായവർ, ആയിരക്കണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഒരുമിച്ച് നിത്യമായി നശിപ്പിച്ചു.
അഗസ്ത്യേന തദാ ദേവൈഃ പ്രാര്ഥിതേന മഹര്ഷിണാ। അനുഭൂയ കില ശ്രാദ്ധേ ഭക്ഷിതഃ സ മഹാസുരഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം മഹർഷിയായ അഗസ്ത്യൻ ആ ശ്രാദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ആ മഹാസുരനെ ഭക്ഷിച്ചു.
തതഃ സമ്പന്നമിത്യുക്ത്വാ ദത്ത്വാ ഹസ്തേഽവനേജനമ്। ഭ്രാതരം നിഷ്ക്രമസ്വേതി ചേല്വലഃ സമഭാഷത
ശേഷം, 'സകലവും പൂർത്തിയായി' എന്ന് പറഞ്ഞ് കൈ കഴുകാൻ വെള്ളം നൽകി, ഇൽവലൻ സഹോദരനോട് 'പുറത്തുവരിക' എന്നു വിളിച്ചു.
സ തദാ ഭാഷമാണം തു ഭ്രാതരം വിപ്രഘാതിനമ്। അബ്രവീത് പ്രഹസന് ധീമാനഗസ്ത്യോ മുനിസത്തമഃ
അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്ത സഹോദരനെ വിളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ധീരനും മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ അഗസ്ത്യൻ പുഞ്ചിരിയോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു.
കുതോ നിഷ്ക്രമിതും ശക്തിര്മയാ ജീര്ണസ്യ രക്ഷസഃ। ഭ്രാതുസ്തു മേഷരൂപസ്യ ഗതസ്യ യമസാദനമ്
'നിന്റെ ആട് രൂപത്തിലുള്ള രാക്ഷസ സഹോദരൻ എന്റെ വയറ്റിൽ പൂർണ്ണമായി ദഹിച്ചാണ് യമലോകത്തിലേക്ക് പോയത്; ഇപ്പൊഴവൻ എങ്ങനെ പുറത്തുവരും?' എന്നു ചോദിച്ചു.