മുഷ്ടിഭിര്ബാഹുഭിഃ പദ്ഭിഃ സൂദയന്തൌ തു രാക്ഷസമ്। ഉദ്യമ്യോദ്യമ്യ ചാപ്യേനം സ്ഥണ്ഡിലേ നിഷ്പിപേഷതുഃ
അവരെ ഇരുവരും കയ്യും കൈയും കാലും ഉപയോഗിച്ച് ആ രാക്ഷസനെ അടിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും നിലത്തേക്ക് ഉയർത്തി ഇടിച്ചു തകർത്തു.
സ വിദ്ധൌ ബഹുഭിര്ബാണൈഃ ഖഡ്ഗാഭ്യാം ച പരിക്ഷതഃ। നിഷ്പിഷ്ടോ ബഹുധാ ഭൂമൌ ന മമാര സ രാക്ഷസഃ
അവനെ അനേകം അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു, വാൾകൊണ്ടും വെട്ടി, നിലത്തേക്ക് പലവിധത്തിൽ അടിച്ചു തകർത്തെങ്കിലും ആ രാക്ഷസൻ മരിച്ചില്ല.
തം പ്രേക്ഷ്യ രാമഃ സുഭൃശമവധ്യമചലോപമമ്। ഭയേഷ്വഭയദഃ ശ്രീമാനിദം വചനമബ്രവീത്
അവനെ കണ്ട രാമൻ, ഭയക്കാലത്ത് ആശ്വാസം നൽകുന്ന മഹത്വശാലിയായവൻ, ആ രാക്ഷസൻ പർവതംപോലെ അചഞ്ചലനും കൊല്ലാനാവാത്തവനുമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
തപസാ പുരുഷവ്യാഘ്ര രാക്ഷസോഽയം ന ശക്യതേ। ശസ്ത്രേണ യുധി നിര്ജേതും രാക്ഷസം നിഖനാവഹേ
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, ഈ രാക്ഷസനെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; നാം ഈ രാക്ഷസനെ അടക്കം ചെയ്യാം.
കുഞ്ജരസ്യേവ രൌദ്രസ്യ രാക്ഷസസ്യാസ്യ ലക്ഷ്മണ। വനേഽസ്മിന് സുമഹച്ഛ്വഭ്രം ഖന്യതാം രൌദ്രവര്ചസഃ
ലക്ഷ്മണാ, ഈ കാട്ടിൽ ഈ ഭയങ്കരനും ശക്തിയുള്ളവനും ആനയെപ്പോലെയുള്ള രാക്ഷസനു വേണ്ടി വലിയൊരു കുഴി കുഴിക്കൂ.
ഇത്യുക്ത്വാ ലക്ഷ്മണം രാമഃ പ്രദരഃ ഖന്യതാമിതി। തസ്ഥൌ വിരാധമാക്രമ്യ കണ്ഠേ പാദേന വീര്യവാന്
അങ്ങനെ ലക്ഷ്മണനോട് 'കുഴി കുഴിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞ രാമൻ, വീരനായവൻ, വിരാധന്റെ കഴുത്തിൽ കാലിട്ട് അവനെ പിടിച്ചുനിർത്തി.
തച്ഛ്രുത്വാ രാഘവേണോക്തം രാക്ഷസഃ പ്രശ്രിതം വചഃ। ഇദം പ്രോവാച കാകുത്സ്ഥം വിരാധഃ പുരുഷര്ഷഭമ്
രാഘവൻ ആദരവോടെ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട രാക്ഷസൻ വിരാധൻ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ കാകുത്സ്ഥനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഹതോഽഹം പുരുഷവ്യാഘ്ര ശക്രതുല്യബലേന വൈ। മയാ തു പൂര്വം ത്വം മോഹാന്ന ജ്ഞാതഃ പുരുഷര്ഷഭ
പുരുഷസിംഹനായവാ, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ ശക്തിയുള്ള നിനക്കാൽ ഞാൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു; എന്നാൽ മുമ്പ് ഞാൻ ഭ്രമത്തിൽ നിന്നെ തിരിച്ചറിയാനായില്ല, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ.
കൌസല്യാ സുപ്രജാസ്താത രാമസ്ത്വം വിദിതോ മയാ। വൈദേഹീ ച മഹാഭാഗാ ലക്ഷ്മണശ്ച മഹായശാഃ
കൗസല്യയുടെ നല്ല മകനായ രാമാ, നീയാണെന്ന് എനിക്ക് ഇപ്പോൾ അറിയാം; മഹാഭാഗയായ വൈദേഹിയും മഹാപ്രശസ്തനായ ലക്ഷ്മണനും കൂടെ.
അഭിശാപാദഹം ഘോരാം പ്രവിഷ്ടോ രാക്ഷസീം തനുമ്। തുമ്ബുരുര്നാമ ഗന്ധര്വഃ ശപ്തോ വൈശ്രവണേന ഹി
ഒരു ശാപം മൂലം ഞാൻ ഈ ഭയങ്കരമായ രാക്ഷസരൂപം സ്വീകരിച്ചു; ഞാൻ തുമ്പുരു എന്ന ഗന്ധർവൻ, വൈശ്രവണനാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടവൻ.
പ്രസാദ്യമാനശ്ച മയാ സോഽബ്രവീന്മാം മഹായശാഃ। യദാ ദാശരഥീ രാമസ്ത്വാം വധിഷ്യതി സംയുഗേ
ഞാൻ കനിഞ്ഞ് അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, മഹത്വശാലിയായവൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ദാശരഥിയായ രാമൻ യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ കൊല്ലുമ്പോൾ—'
തദാ പ്രകൃതിമാപന്നോ ഭവാന് സ്വര്ഗം ഗമിഷ്യതി। അനുപസ്ഥീയമാനോ മാം സ ക്രുദ്ധോ വ്യാജഹാര ഹ
'അപ്പോൾ നീ തനിക്കുള്ള യഥാർത്ഥ രൂപം തിരിച്ചുപിടിച്ച് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകും.' ഞാൻ നേരിട്ട് അപേക്ഷിക്കാതിരുന്നിട്ടും, കോപത്തോടെ അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഇതി വൈശ്രവണോ രാജാ രമ്ഭാസക്തമുവാച ഹ। തവ പ്രസാദാന്മുക്തോഽഹമഭിശാപാത് സുദാരുണാത്
റംഭയോട് ആസക്തനായ രാജാവ് വൈശ്രവണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; നിന്റെ കൃപയാൽ ഞാൻ ഈ ഭയങ്കരമായ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.
ഭുവനം സ്വം ഗമിഷ്യാമി സ്വസ്തി വോഽസ്തു പരംതപ। ഇതോ വസതി ധര്മാത്മാ ശരഭങ്ഗഃ പ്രതാപവാന്
ഞാൻ എന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു; ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവാ, നിങ്ങൾക്ക് ആശംസകൾ. ഈ അടുത്ത് തന്നെ ധാർമികനും ശക്തിയുള്ള ശരഭംഗൻ വസിക്കുന്നു.
അധ്യര്ധയോജനേ താത മഹര്ഷിഃ സൂര്യസംനിഭഃ। തം ക്ഷിപ്രമഭിഗച്ഛ ത്വം സ തേ ശ്രേയോഽഭിധാസ്യതി
മക്കളേ, അരയോജന ദൂരം അകലത്ത് സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള മഹർഷി വസിക്കുന്നു; നീ വേഗത്തിൽ അവനെ സമീപിക്കൂ, അവൻ നിനക്ക് നല്ലത് ഉപദേശിക്കും.
അവടേ ചാപി മാം രാമ നിക്ഷിപ്യ കുശലീ വ്രജ। രക്ഷസാം ഗതസത്ത്വാനാമേഷ ധര്മഃ സനാതനഃ
രാമാ, എന്നെ ആ കുഴിയിൽ ഇടുകയും നീ സുരക്ഷിതനായി പോകുകയും ചെയ്യൂ; മരണപ്പെട്ട രാക്ഷസന്മാർക്ക് ഇതാണ് ശാശ്വതമായ നിയമം.
അവടേ യേ നിധീയന്തേ തേഷാം ലോകാഃ സനാതനാഃ। ഏവമുക്ത്വാ തു കാകുത്സ്ഥം വിരാധഃ ശരപീഡിതഃ
കുഴിയിൽ ഇടുന്നവർക്കാണ് ശാശ്വതമായ ലോകങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നത്; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അമ്പുകൾകൊണ്ട് വേദനിച്ച വിരാധൻ കാകുത്സ്ഥനോട് പറഞ്ഞു.
ബഭൂവ സ്വര്ഗസമ്പ്രാപ്തോ ന്യസ്തദേഹോ മഹാബലഃ। തച്ഛ്രുത്വാ രാഘവോ വാക്യം ലക്ഷ്മണം വ്യാദിദേശ ഹ
മഹാബലശാലിയായ അവൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വർഗം പ്രാപിച്ചു; ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാഘവൻ ലക്ഷ്മണനോട് നിർദേശം നൽകി.
കുഞ്ജരസ്യേവ രൌദ്രസ്യ രാക്ഷസസ്യാസ്യ ലക്ഷ്മണ। വനേഽസ്മിന്സുമഹാന് ശ്വഭ്രഃ ഖന്യതാം രൌദ്രകര്മണഃ
ലക്ഷ്മണാ, ഈ കാട്ടിൽ ഈ ഭയങ്കരനായ ദാനവനു വേണ്ടി, കാട്ടുതേങ്ങാനായി കുഴി എങ്ങനെയോ അങ്ങനെ വലിയൊരു കുഴി താണ്ടണം.
ഇത്യുക്ത്വാ ലക്ഷ്മണം രാമഃ പ്രദരഃ ഖന്യതാമിതി। തസ്ഥൌ വിരാധമാക്രമ്യ കണ്ഠേ പാദേന വീര്യവാന്
ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞ്, ശക്തനായ രാമൻ വിരാധന്റെ കഴുത്തിൽ കാലിട്ട് അവനെ പിടിച്ചു നിർത്തി.
തതഃ ഖനിത്രമാദായ ലക്ഷ്മണഃ ശ്വഭ്രമുത്തമമ്। അഖനത് പാര്ശ്വതസ്തസ്യ വിരാധസ്യ മഹാത്മനഃ
അപ്പോൾ ലക്ഷ്മണൻ കയ്യിൽ കയ്യൊപ്പെടുത്തി, ആ മഹാത്മാവായ വിരാധന്റെ സമീപത്ത് വലിയൊരു കുഴി താണ്ടി.
തം മുക്തകണ്ഠമുത്ക്ഷിപ്യ ശങ്കുകര്ണം മഹാസ്വനമ്। വിരാധം പ്രാക്ഷിപച്ഛ്വഭ്രേ നദന്തം ഭൈരവസ്വനമ്
കഴുത്ത് വിട്ടു, ശംഖുപോലെയുള്ള ചെവികളും ഭയങ്കരമായ ശബ്ദവുമുള്ള വിരാധനെ ഉയർത്തി, അവൻ ഭയാനകമായി നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട്, കുഴിക്കുള്ളിൽ ഇട്ടു.
തമാഹവേ ദാരുണമാശുവിക്രമൌ സ്ഥിരാവുഭൌ സംയതി രാമലക്ഷ്മണൌ। മുദാന്വിതൌ ചിക്ഷിപതുര്ഭയാവഹം നദന്തമുത്ക്ഷിപ്യ ബലേന രാക്ഷസമ്
രാമനും ലക്ഷ്മണനും, ധൈര്യത്തിലും വേഗത്തിലും ഉറ്റവരായി, ആ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ദാനവനെ ഉയർത്തി കുഴിയിൽ ഇട്ടു; അവർ സന്തോഷത്തോടെ അതു ചെയ്തു.
അവധ്യതാം പ്രേക്ഷ്യ മഹാസുരസ്യ തൌ ശിതേന ശസ്ത്രേണ തദാ നരര്ഷഭൌ। സമര്ഥ്യ ചാത്യര്ഥവിശാരദാവുഭൌ ബിലേ വിരാധസ്യ വധം പ്രചക്രതുഃ
മൂല്യമായ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ടും ആ മഹാദാനവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, ആ മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠരായ ഇരുവരും, വളരെ നിപുണരായി, വിരാധനെ കുഴിക്കുള്ളിൽ കൊല്ലാൻ തീരുമാനിച്ചു.
സ്വയം വിരാധേന ഹി മൃത്യുമാത്മനഃ പ്രസഹ്യ രാമേണ യഥാര്ഥമീപ്സിതഃ। നിവേദിതഃ കാനനചാരിണാ സ്വയം ന മേ വധഃ ശസ്ത്രകൃതോ ഭവേദിതി
കാണാനാകുന്ന കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന രാമനോട് തന്നെ, ആയുധംകൊണ്ട് തനിക്ക് മരണമില്ലെന്ന് വിരാധൻ നേരിട്ട് പറഞ്ഞിരുന്നു; തന്റെ ഇഷ്ടം അവൻ വെളിപ്പെടുത്തിയതുമാണ്.
തദേവ രാമേണ നിശമ്യ ഭാഷിതം കൃതാ മതിസ്തസ്യ ബിലപ്രവേശനേ। ബിലം ച തേനാതിബലേന രക്ഷസാ പ്രവേശ്യമാനേന വനം വിനാദിതമ്
രാമൻ പറഞ്ഞ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവനെ കുഴിക്കുള്ളിൽ ഇട്ടു തീർക്കണമെന്ന് അവർ തീരുമാനിച്ചു; അതിനിടെ ആ ശക്തനായ ദാനവനെ കുഴിക്കുള്ളിൽ തള്ളുമ്പോൾ, കാട് മുഴുവൻ അവന്റെ നിലവിളികളാൽ മുഴങ്ങി.
പ്രഹൃഷ്ടരൂപാവിവ രാമലക്ഷ്മണൌ വിരാധമുര്വ്യാം പ്രദരേ നിപാത്യ തമ്। നനന്ദതുര്വീതഭയൌ മഹാവനേ ശിലാഭിരന്തര്ദധതുശ്ച രാക്ഷസമ്
രാമനും ലക്ഷ്മണനും സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ, വിരാധനെ നിലത്ത് കുഴിയിൽ ഇട്ടു; ഭയം മാറി, ആ വലിയ കാട്ടിൽ അവർ സന്തോഷിച്ചു, കല്ലുകൊണ്ട് ദാനവനെ മൂടി.
തതസ്തു തൌ കാഞ്ചനചിത്രകാര്മുകൌ നിഹത്യ രക്ഷഃ പരിഗൃഹ്യ മൈഥിലീമ്। വിജഹ്രതുസ്തൌ മുദിതൌ മഹാവനേ ദിവി സ്ഥിതൌ ചന്ദ്രദിവാകരാവിവ
പൊൻ അലങ്കാരമുള്ള വില്ലുകളുമായി, ദാനവനെ സംഹരിച്ചു, മൈഥിലിയെ കൂട്ടി, ആ ഇരുവരും ആ വലിയ കാട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു; ആകാശത്തിലെ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലെ അവർ പ്രകാശിച്ചു.
thumb|പഞ്ചമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ പഞ്ചമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ഇപ്പോൾ അഞ്ചാം സര്ഗം കേൾക്കാം.
ഹത്വാ തു തം ഭീമബലം വിരാധം രാക്ഷസം വനേ। തതഃ സീതാം പരിഷ്വജ്യ സമാശ്വാസ്യ ച വീര്യവാന്
കാട്ടിൽ ആ ഭയങ്കരശക്തിയുള്ള വിരാധൻ ദാനവനെ സംഹരിച്ച ശേഷം, വീരനായ രാമൻ സീതയെ അണച്ചു, ആശ്വസിപ്പിച്ചു.