ഏവം ദത്താസ്മി രാമായ തദാ തസ്മിന് സ്വയമ്വരേ । അനുരക്താസ്മി ധര്മേണ പതിം വീര്യവതാം വരമ് ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ ആ സ്വയംവരത്തില് രാമന് വേണ്ടി എന്നെ നല്കി. ധര്മ്മത്തില് അണിയറയില്ലാതെ, വീര്യശാലികളില് ഏറ്റവും ഉത്തമനായ ഭര്ത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ ഞാന് ജീവിക്കുന്നു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദയോധ്യാകാണ്ഡേ അഷ്ടാദശോത്തരശതതമ: സര്ഗ:
ഇങ്ങനെ വാല്മീകി മഹര്ഷി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠമായ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ നൂറ്റിപത്തൊമ്പതാമത്തെ സര്ഗ്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
thumb|ഏകോനവിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center thumb|മങ്ഗലശാസനമ്|center അനസൂയാ തു ധര്മജ്ഞാ ശ്രുത്വാ താം മഹതീം കഥാമ് । പര്യ്യഷ്വജത ബാഹുഭ്യാം ശിരസ്യാഘ്രായ മൈഥിലീമ് ।। ൨.൧൧൯.
ധര്മ്മത്തെ അറിയുന്ന അനസൂയ, ആ മഹത്തായ കഥ കേട്ട ശേഷം, മൈഥിലിയെ തന്റെ കൈകളാല് അണച്ച് തലയില് മുത്തമിട്ട് സ്നേഹിച്ചു.
വ്യക്താക്ഷരപദം ചിത്രം ഭാഷിതം മധുരം ത്വയാ । യഥാ സ്വയമ്വരം വൃത്തം തത്സര്വം ഹി ശ്രുതം മയാ । രമേ ഽഹം കഥയാ തേ തു ദൃഢം മധുരഭാഷിണി ।। ൨.൧൧൯.
നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകള് വളരെ വ്യക്തവും മനോഹരവുമായിരുന്നു. സ്വയംവരത്തില് സംഭവിച്ചതെല്ലാം നിന്നില് നിന്ന് ഞാന് കേട്ടു. മധുരമായി സംസാരിച്ച നിന്റെ കഥയില് ഞാന് ഹൃദയപൂര്വ്വം ആനന്ദിച്ചു.
രവിരസ്തം ഗത: ശ്രീമാനുപോഹ്യ രജനീം ശിവാമ് । ദിവസം പ്രതികീര്ണാനാമാഹാരാര്ഥം പതത്ऺിത്രണാമ് । സന്ധ്യാകാലേ നിലീനാനാം നിദ്രാര്ഥം ശ്രൂയതേ ധ്വനി: ।। ൨.൧൧൯.
സൂര്യന് അസ്തമിച്ചിരിക്കുന്നു; ശുഭമായ രാത്രി എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിനായി പകല് മുഴുവന് പറന്നിരുന്ന പക്ഷികള് സന്ധ്യാകാലത്ത് ഉറങ്ങാന് ഒതുങ്ങുമ്പോള് അവരുടെ ശബ്ദം കേള്ക്കുന്നു.
ഏതേ ചാപ്യഭിഷേകാര്ദ്രാ മുനയ: കലശോദ്യതാ: । സഹിതാ ഉപവര്തന്തേ സലിലാപ്ലുതവല്കലാ: ।। ൨.൧൧൯.
ഇവിടെ, അഭിഷേകത്തിന് ശേഷം ജലപാത്രങ്ങള് കൈവശം വച്ചും, വസ്ത്രങ്ങള് വെള്ളത്തില് നനഞ്ഞുമുള്ള മുനികള് ഒരുമിച്ച് കൂടുന്നു.
ഋഷീണാമഗ്നിഹോത്രേഷു ഹുതേഷു വിധിപൂര്വകമ് । കപോതാങ്ഗാരുണോ ധൂമോ ദൃശ്യതേ പവനോദ്ധത: ।। ൨.൧൧൯.
മുനികള് വിധിപൂര്വ്വം ഹോമം നടത്തിയ ശേഷം, കപോതത്തിന്റെ ശരീരത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ചുവപ്പുനിറമുള്ള പുക കാറ്റില് ഉയരുന്നത് കാണാം.
അല്പപര്ണാഹി തരവോ ഘനീഭൂതാ: സമന്തത: । വിപ്രകൃഷ്ടേപി ദേശേ ഽസ്മിന്ന പ്രകാശന്തി വൈ ദിശ: ।। ൨.൧൧൯.
ഇവിടെ ചുറ്റും കുറച്ച് ഇലകളുള്ള വൃക്ഷങ്ങള് കനത്തതായിരിക്കുന്നു. ഈ ദൂരദേശത്തും ദിശകള് വ്യക്തമായി കാണുന്നില്ല.
രജനീചരസത്ത്വാനി പ്രചരന്തി സമന്തത: । തപോവനമൃഗാ ഹ്യേതേ വേദിതീര്ഥേഷു ശേരതേ ।। ൨.൧൧൯.
രാത്രിയില് സഞ്ചരിക്കുന്ന ജീവികള് എല്ലായിടത്തും സജീവമാണ്. തപോവനത്തിലെ മൃഗങ്ങള് വിശുദ്ധതീരങ്ങളില് കിടക്കുന്നു.
സമ്പ്രവൃദ്ധാ നിശാ സീതേ നക്ഷത്രസമലങ്കൃതാ । ജോത്സ്നാപ്രാവരണശ്ചന്ദ്രോ ദൃശ്യതേ ഽഭ്യുദിതോ ഽമ്ബരേ ।। ൨.൧൧൯.
സീതേ, നക്ഷത്രങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട രാത്രി പൂര്ണമായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ജ്യോത്സ്നയുടെ പുതപ്പണിഞ്ഞ ചന്ദ്രന് ആകാശത്ത് ഉദയിക്കുന്നു.
ഗമ്യതാമനുജാനാമി രാമസ്യാനുചരീ ഭവ । കഥയന്ത്യാ ഹി മധുരം ത്വയാഹം പരിതോഷിതാ ।। ൨.൧൧൯.
നീ പോകാം; രാമന്റെ സേവികയായി ഇരിക്കൂ. നീ പറഞ്ഞ മധുരമായ വാക്കുകള് കൊണ്ട് ഞാന് പൂര്ണമായി സന്തോഷിച്ചു.
അലങ്കുരു ച താവത്ത്വം പ്രത്യക്ഷം മമ മൈഥിലി । പ്രീതിം ജനയ മേ വത്സേ ദിവ്യാലങ്കാരശോഭിതാ ।। ൨.൧൧൯.
മൈഥിലി, നീ ഇപ്പോള് എന്റെ മുമ്പില് ദിവ്യാഭരണങ്ങള് ധരിച്ച് അണിഞ്ഞു കാണിക്കൂ. ദൈവിക അലങ്കാരങ്ങളാല് ഭാസുരയായ് എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കൂ, മകനേ.
സാ തഥാ സമലംകൃത്യ സീതാ സുരസുതോപമാ । പ്രണമ്യ ശിരസാ തസ്യൈ രാമം ത്വഭിമുഖീ യയൌ ।। ൨.൧൧൯.
അങ്ങനെ അണിഞ്ഞു, ദേവകന്യകയെപ്പോലെയുള്ള സീത, അവളെ തലകൂപ്പി നമസ്കരിച്ച് രാമന്റെ ദിശയിലേക്ക് നടന്നു.
തഥാ തു ഭൂഷിതാം സീതാം ദദര്ശ വദതാം വര: । രാഘവ: പ്രീതിദാനേന തപസ്വിന്യാ ജഹര്ഷ ച ।। ൨.൧൧൯.
വചനങ്ങളില് ശ്രേഷ്ഠനായ രാഘവന് അങ്ങനെ അലങ്കരിച്ച സീതയെ കണ്ടു. ആ തപസ്വിനിയുടെ സ്നേഹദാനത്തില് അവന് ഹര്ഷിച്ചു.
ന്യവേദയത്തത: സര്വം സീതാ രാമായ മൈഥിലീ । പ്രീതിദാനം തപസ്വിന്യാ വസനാഭരണസ്രജമ് ।। ൨.൧൧൯.
അതിനുശേഷം മൈഥിലിയായ സീത, ആ തപസ്വിനി നല്കിയ സ്നേഹദാനമായ വസ്ത്രവും ആഭരണങ്ങളും പുഷ്പമാലയും ഉള്പ്പെടെ എല്ലാം രാമനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രഹൃഷ്ടസ്ത്വഭവദ്രാമോ ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാരഥ: । മൈഥില്യാ: സത്ക്രിയാം ദൃഷ്ട്വാ മാനുഷേഷു സുദുര്ലഭാമ് ।। ൨.൧൧൯.
മൈഥിലിയുടെ അത്ര അപൂർവമായ ആദരം കണ്ട രാമനും മഹാബലശാലിയായ ലക്ഷ്മണനും ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തതസ്താം ശര്വരീം പ്രീത: പുണ്യാം ശശിനിഭാനന: । അര്ചിതസ്താപസൈ: സിദ്ധൈരുവാസ രഘുനന്ദന: ।। ൨.൧൧൯.
ശശിയുടെ പ്രകാശംപോലുള്ള മുഖമുള്ള രാമൻ, തപസ്സുകാരും സിദ്ധന്മാരും ആദരിച്ച് സ്വീകരിച്ചതിനുശേഷം, ആ പുണ്യമായ രാത്രിയിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
തസ്യാം രാത്ര്യാം വ്യതീതായാമഭിഷിച്യ ഹുതാഗ്നികാന് । ആപൃച്ഛേതാം നരവ്യാഘ്രൌ താപസാന് വനഗോചരാന് ।। ൨.൧൧൯.
ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ രണ്ട് മഹാനായ പുരുഷന്മാർ തപസ്സുകാരുടെ ഹോമങ്ങൾ നടത്തി, കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന സന്യാസിമാരെ വിടപറഞ്ഞു.
താവൂചുസ്തേ വനചരാസ്താപസാ ധര്മചാരിണ: । വനസ്യ തസ്യ സഞ്ചാരം രാക്ഷസൈ: സമഭിപ്ലുതമ് ।। ൨.൧൧൯.
അപ്പോൾ ആ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന ധർമ്മനിഷ്ഠരായ തപസ്സുകാർ അവരെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: ഈ കാട് റാക്ഷസന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതാണെന്ന്.
രക്ഷാംസി പുരുഷാദാനി നാനാരൂപാണി രാഘവ । വസന്ത്യസ്മിന് മഹാരണ്യേ വ്യാലാശ്ച രുധിരാശനാ: ।। ൨.൧൧൯.
രാഘവാ, ഈ വലിയ കാട്ടിൽ പല രൂപത്തിലുള്ള മനുഷ്യഭക്ഷകരായ റാക്ഷസന്മാരും രക്തം കുടിക്കുന്ന കാട്ടുമൃഗങ്ങളും വസിക്കുന്നു.
ഉച്ഛിഷ്ടം വാ പ്രമത്തം വാ താപസം ധര്മചാരിണമ് । അദന്ത്യസ്മിന് മഹാരണ്യേ താന്നിവാരയ രാഘവ ।। ൨.൧൧൯.
രാഘവാ, ഈ കാട്ടിൽ അശ്രദ്ധയോ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണമോ ഉള്ള ധർമ്മനിഷ്ഠരായ തപസ്സുകാരെ ഈ ദുഷ്ടർ ആക്രമിക്കുന്നു; അവരെ നീ രക്ഷിക്കണം.
ഏഷ പന്ഥാ മഹര്ഷീണാം ഫലാന്യാഹരതാം വനേ । അനേന തു വനം ദുര്ഗം ഗന്തും രാഘവ തേ ക്ഷമമ് ।। ൨.൧൧൯.
ഇതാണ് കാട്ടിൽ പഴങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്ന മഹർഷിമാരുടെ വഴി; ഈ വഴിയിലൂടെ നീ കഷ്ടമായ കാട്ടിലേക്ക് പോകുന്നത് ഉചിതമാണ്, രാഘവാ.
ഇതീവ തൈ: പ്രാഞ്ജലിഭിസ്തപസ്വിഭിര്ദ്വിജൈ: കൃത: സ്വസ്ത്യയന: പരം തപ: । വനം സഭാര്യ്യ: പ്രവിऺവേശ രാഘവ: സലക്ഷ്മണ: സൂര്യ്യമിവാഭ്രമണ്ഡലമ് ।। ൨.൧൧൯.
അങ്ങനെ, കൈകൂപ്പി അനുഗ്രഹിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്നു അനുഗ്രഹം വാങ്ങി, രാഘവൻ ഭാര്യയെയും ലക്ഷ്മണനെയും കൂട്ടി സൂര്യൻ മേഘക്കൂട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെ കാട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ ശ്രീമദ്വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ചതുര്വിംശത്സഹസ്രികായാം സംഹിതായാം ശ്രീമദയോധ്യാകാണ്ഡേ ഏകോനവിംശ്ऺാത്യുത്തരശതതമ: സര്ഗ:
ഇങ്ങനെ, ഇരുപതിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള മഹത്തായ ആദികാവ്യമായ വാല്മീകിരാമായണത്തിലെ ശ്രീമദായോധ്യാകാണ്ഡയിലെ ഒൻപത്പത്തൊൻപതാം സർഗം സമാപിച്ചു.
thumb|പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാല്മീകിരാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡയിലെ ആദ്യത്തെ സർഗം ആരംഭിക്കുന്നു.
കുശചീരപരിക്ഷിപ്തം ബ്രാഹ്മ്യാ ലക്ഷ്മ്യാ സമാവൃതമ്। യഥാ പ്രദീപ്തം ദുര്ദര്ശം ഗഗനേ സൂര്യമണ്ഡലമ്
കുശത്തുണ്ടും ചീരവസ്ത്രവും ധരിച്ചും ദിവ്യമായ തേജസ്സോടെ, ആ സ്ഥലം ആകാശത്തിലെ കനലുപരിപൂരിതമായ സൂര്യന്റെ വട്ടംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
ശരണ്യം സര്വഭൂതാനാം സുസമ്മൃഷ്ടാജിരം സദാ। മൃഗൈര്ബഹുഭിരാകീര്ണം പക്ഷിസംഘൈഃ സമാവൃതമ്
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആശ്രയമായ, എപ്പോഴും വൃത്തിയുള്ള അങ്കണവും, അനേകം മാൻമൃഗങ്ങളും പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു സ്ഥലം.
പൂജിതം ചോപനൃത്തം ച നിത്യമപ്സരസാം ഗണൈഃ। വിശാലൈരഗ്നിശരണൈഃ സ്രുഗ്ഭാണ്ഡൈരജിനൈഃ കുശൈഃ
എപ്പോഴും അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങൾ ആരാധിക്കുകയും സേവിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന, വിശാലമായ ഹോമകുണ്ഡങ്ങളാൽ, ഹോമപാത്രങ്ങൾ, കുരിശ്ശലകൾ, കുരുമൃഗച്ചർമ്മങ്ങൾ, കുശത്തുണ്ടുകൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലം.
സമിദ്ഭിസ്തോയകലശൈഃ ഫലമൂലൈശ്ച ശോഭിതമ്। ആരണ്യൈശ്ച മഹാവൃക്ഷൈഃ പുണ്യൈഃ സ്വാദുഫലൈര്വൃതമ്
ഹോമക്കholzുകൾ, വെള്ളക്കലശങ്ങൾ, പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, പുണ്യമുള്ള രുചികരമായ പഴങ്ങൾ കായുന്ന വലിയ കാട്ടുവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ സ്ഥലം.
ബലിഹോമാര്ചിതം പുണ്യം ബ്രഹ്മഘോഷനിനാദിതമ്। പുഷ്പൈശ്ചാന്യൈഃ പരിക്ഷിപ്തം പദ്മിന്യാ ച സപദ്മയാ
ബലികർമ്മവും ഹോമവും നടത്തി ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടതും, ബ്രഹ്മഘോഷം മുഴങ്ങുന്നതും, വിവിധ പുഷ്പങ്ങൾക്കും താമരയും താമരയുള്ള പുഷ്കരിണിയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയതുമായ സ്ഥലം.