തേന പൂരയതാ വേഗാന്മധ്യേ ഭഗ്നം ദ്വിധാ ധനു: । തസ്യ ശബ്ദോ ഽഭവദ്ഭീമ: പതിതസ്യാശനേരിവ ।। ൨.൧൧൮.
അവൻ അതിനെ വേഗത്തിൽ വലിച്ചപ്പോൾ, വില്ല് നടുവിൽ നിന്ന് രണ്ടായി പൊട്ടി; അതിന്റെ ശബ്ദം ആകാശത്തിൽ ഇടിമിന്നൽ വീഴുന്നതുപോലെ ഭയാനകമായിരുന്നു.
തതോ ഽഹം തത്ര രാമായ പിത്രാ സത്യാഭിസന്ധിനാ । നിശ്ചിതാ ദാതുമുദ്യമ്യ ജലഭാജനമുത്തമമ് ।। ൨.൧൧൮.
അതിനുശേഷം, എന്റെ അപ്പൻ സത്യവ്രതനായവൻ, എന്നെ രാമനു നൽകാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ഉത്തമമായ വെള്ളപ്പാത്രം ഉയർത്തി.
ദീയമാനാം ന തു തദാ പ്രതിജഗ്രാഹ രാഘവ: । അവിജ്ഞായ പിതുശ്ഛന്ദമയോധ്യാധിപതേ: പ്രഭോ: ।। ൨.൧൧൮.
അപ്പോള് അയോധ്യയുടെ രാജാവായ തന്റെ അച്ഛന്റെ മനസ്സിലുളള ആഗ്രഹം അറിയാതിരുന്ന രാഘവന് അന്നത്തെ സമയത്ത് നല്കപ്പെട്ടതൊന്നും സ്വീകരിച്ചില്ല.
തത: ശ്വശുരമാമന്ത്ര്യ വൃദ്ധം ദശരഥം നൃപമ് । മമ പിത്രാ ത്വഹം ദത്താ രാമായ വിദിതാത്മനേ ।। ൨.൧൧൮.
അതിന് ശേഷം എന്റെ വയസ്സായ അപ്പന് ദശരഥനെ, എന്റെ ശ്വശുരനായി അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, ആത്മാവിനെ അറിയുന്ന രാമന് വേണ്ടി എന്നെ തന്നേ തന്നു.
മമ ചൈവാനുജാ സാധ്വീ ഊര്മിലാ പ്രിയദര്ശനാ । ഭാര്യ്യാര്ഥേ ലക്ഷ്മണസ്യാപി ദത്താ പിത്രാ മമ സ്വയമ് ।। ൨.൧൧൮.
എന്റെ ധര്മ്മനിഷ്ഠയുള്ള ഇളയ സഹോദരിയായ ഉര്മിളയെ, മനോഹരിയായ അവളെ, എന്റെ അച്ഛന് തന്നെ ലക്ഷ്മണന് വേണ്ടി ഭാര്യയായി നല്കി.
ഏവം ദത്താസ്മി രാമായ തദാ തസ്മിന് സ്വയമ്വരേ । അനുരക്താസ്മി ധര്മേണ പതിം വീര്യവതാം വരമ് ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ ആ സ്വയംവരത്തില് രാമന് വേണ്ടി എന്നെ നല്കി. ധര്മ്മത്തില് അണിയറയില്ലാതെ, വീര്യശാലികളില് ഏറ്റവും ഉത്തമനായ ഭര്ത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ ഞാന് ജീവിക്കുന്നു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദയോധ്യാകാണ്ഡേ അഷ്ടാദശോത്തരശതതമ: സര്ഗ:
ഇങ്ങനെ വാല്മീകി മഹര്ഷി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠമായ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ നൂറ്റിപത്തൊമ്പതാമത്തെ സര്ഗ്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
thumb|ഏകോനവിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center thumb|മങ്ഗലശാസനമ്|center അനസൂയാ തു ധര്മജ്ഞാ ശ്രുത്വാ താം മഹതീം കഥാമ് । പര്യ്യഷ്വജത ബാഹുഭ്യാം ശിരസ്യാഘ്രായ മൈഥിലീമ് ।। ൨.൧൧൯.
ധര്മ്മത്തെ അറിയുന്ന അനസൂയ, ആ മഹത്തായ കഥ കേട്ട ശേഷം, മൈഥിലിയെ തന്റെ കൈകളാല് അണച്ച് തലയില് മുത്തമിട്ട് സ്നേഹിച്ചു.
വ്യക്താക്ഷരപദം ചിത്രം ഭാഷിതം മധുരം ത്വയാ । യഥാ സ്വയമ്വരം വൃത്തം തത്സര്വം ഹി ശ്രുതം മയാ । രമേ ഽഹം കഥയാ തേ തു ദൃഢം മധുരഭാഷിണി ।। ൨.൧൧൯.
നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകള് വളരെ വ്യക്തവും മനോഹരവുമായിരുന്നു. സ്വയംവരത്തില് സംഭവിച്ചതെല്ലാം നിന്നില് നിന്ന് ഞാന് കേട്ടു. മധുരമായി സംസാരിച്ച നിന്റെ കഥയില് ഞാന് ഹൃദയപൂര്വ്വം ആനന്ദിച്ചു.
രവിരസ്തം ഗത: ശ്രീമാനുപോഹ്യ രജനീം ശിവാമ് । ദിവസം പ്രതികീര്ണാനാമാഹാരാര്ഥം പതത്ऺിത്രണാമ് । സന്ധ്യാകാലേ നിലീനാനാം നിദ്രാര്ഥം ശ്രൂയതേ ധ്വനി: ।। ൨.൧൧൯.
സൂര്യന് അസ്തമിച്ചിരിക്കുന്നു; ശുഭമായ രാത്രി എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിനായി പകല് മുഴുവന് പറന്നിരുന്ന പക്ഷികള് സന്ധ്യാകാലത്ത് ഉറങ്ങാന് ഒതുങ്ങുമ്പോള് അവരുടെ ശബ്ദം കേള്ക്കുന്നു.
ഏതേ ചാപ്യഭിഷേകാര്ദ്രാ മുനയ: കലശോദ്യതാ: । സഹിതാ ഉപവര്തന്തേ സലിലാപ്ലുതവല്കലാ: ।। ൨.൧൧൯.
ഇവിടെ, അഭിഷേകത്തിന് ശേഷം ജലപാത്രങ്ങള് കൈവശം വച്ചും, വസ്ത്രങ്ങള് വെള്ളത്തില് നനഞ്ഞുമുള്ള മുനികള് ഒരുമിച്ച് കൂടുന്നു.
ഋഷീണാമഗ്നിഹോത്രേഷു ഹുതേഷു വിധിപൂര്വകമ് । കപോതാങ്ഗാരുണോ ധൂമോ ദൃശ്യതേ പവനോദ്ധത: ।। ൨.൧൧൯.
മുനികള് വിധിപൂര്വ്വം ഹോമം നടത്തിയ ശേഷം, കപോതത്തിന്റെ ശരീരത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ചുവപ്പുനിറമുള്ള പുക കാറ്റില് ഉയരുന്നത് കാണാം.
അല്പപര്ണാഹി തരവോ ഘനീഭൂതാ: സമന്തത: । വിപ്രകൃഷ്ടേപി ദേശേ ഽസ്മിന്ന പ്രകാശന്തി വൈ ദിശ: ।। ൨.൧൧൯.
ഇവിടെ ചുറ്റും കുറച്ച് ഇലകളുള്ള വൃക്ഷങ്ങള് കനത്തതായിരിക്കുന്നു. ഈ ദൂരദേശത്തും ദിശകള് വ്യക്തമായി കാണുന്നില്ല.
രജനീചരസത്ത്വാനി പ്രചരന്തി സമന്തത: । തപോവനമൃഗാ ഹ്യേതേ വേദിതീര്ഥേഷു ശേരതേ ।। ൨.൧൧൯.
രാത്രിയില് സഞ്ചരിക്കുന്ന ജീവികള് എല്ലായിടത്തും സജീവമാണ്. തപോവനത്തിലെ മൃഗങ്ങള് വിശുദ്ധതീരങ്ങളില് കിടക്കുന്നു.
സമ്പ്രവൃദ്ധാ നിശാ സീതേ നക്ഷത്രസമലങ്കൃതാ । ജോത്സ്നാപ്രാവരണശ്ചന്ദ്രോ ദൃശ്യതേ ഽഭ്യുദിതോ ഽമ്ബരേ ।। ൨.൧൧൯.
സീതേ, നക്ഷത്രങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട രാത്രി പൂര്ണമായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ജ്യോത്സ്നയുടെ പുതപ്പണിഞ്ഞ ചന്ദ്രന് ആകാശത്ത് ഉദയിക്കുന്നു.
ഗമ്യതാമനുജാനാമി രാമസ്യാനുചരീ ഭവ । കഥയന്ത്യാ ഹി മധുരം ത്വയാഹം പരിതോഷിതാ ।। ൨.൧൧൯.
നീ പോകാം; രാമന്റെ സേവികയായി ഇരിക്കൂ. നീ പറഞ്ഞ മധുരമായ വാക്കുകള് കൊണ്ട് ഞാന് പൂര്ണമായി സന്തോഷിച്ചു.
അലങ്കുരു ച താവത്ത്വം പ്രത്യക്ഷം മമ മൈഥിലി । പ്രീതിം ജനയ മേ വത്സേ ദിവ്യാലങ്കാരശോഭിതാ ।। ൨.൧൧൯.
മൈഥിലി, നീ ഇപ്പോള് എന്റെ മുമ്പില് ദിവ്യാഭരണങ്ങള് ധരിച്ച് അണിഞ്ഞു കാണിക്കൂ. ദൈവിക അലങ്കാരങ്ങളാല് ഭാസുരയായ് എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കൂ, മകനേ.
സാ തഥാ സമലംകൃത്യ സീതാ സുരസുതോപമാ । പ്രണമ്യ ശിരസാ തസ്യൈ രാമം ത്വഭിമുഖീ യയൌ ।। ൨.൧൧൯.
അങ്ങനെ അണിഞ്ഞു, ദേവകന്യകയെപ്പോലെയുള്ള സീത, അവളെ തലകൂപ്പി നമസ്കരിച്ച് രാമന്റെ ദിശയിലേക്ക് നടന്നു.
തഥാ തു ഭൂഷിതാം സീതാം ദദര്ശ വദതാം വര: । രാഘവ: പ്രീതിദാനേന തപസ്വിന്യാ ജഹര്ഷ ച ।। ൨.൧൧൯.
വചനങ്ങളില് ശ്രേഷ്ഠനായ രാഘവന് അങ്ങനെ അലങ്കരിച്ച സീതയെ കണ്ടു. ആ തപസ്വിനിയുടെ സ്നേഹദാനത്തില് അവന് ഹര്ഷിച്ചു.
ന്യവേദയത്തത: സര്വം സീതാ രാമായ മൈഥിലീ । പ്രീതിദാനം തപസ്വിന്യാ വസനാഭരണസ്രജമ് ।। ൨.൧൧൯.
അതിനുശേഷം മൈഥിലിയായ സീത, ആ തപസ്വിനി നല്കിയ സ്നേഹദാനമായ വസ്ത്രവും ആഭരണങ്ങളും പുഷ്പമാലയും ഉള്പ്പെടെ എല്ലാം രാമനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രഹൃഷ്ടസ്ത്വഭവദ്രാമോ ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാരഥ: । മൈഥില്യാ: സത്ക്രിയാം ദൃഷ്ട്വാ മാനുഷേഷു സുദുര്ലഭാമ് ।। ൨.൧൧൯.
മൈഥിലിയുടെ അത്ര അപൂർവമായ ആദരം കണ്ട രാമനും മഹാബലശാലിയായ ലക്ഷ്മണനും ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തതസ്താം ശര്വരീം പ്രീത: പുണ്യാം ശശിനിഭാനന: । അര്ചിതസ്താപസൈ: സിദ്ധൈരുവാസ രഘുനന്ദന: ।। ൨.൧൧൯.
ശശിയുടെ പ്രകാശംപോലുള്ള മുഖമുള്ള രാമൻ, തപസ്സുകാരും സിദ്ധന്മാരും ആദരിച്ച് സ്വീകരിച്ചതിനുശേഷം, ആ പുണ്യമായ രാത്രിയിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
തസ്യാം രാത്ര്യാം വ്യതീതായാമഭിഷിച്യ ഹുതാഗ്നികാന് । ആപൃച്ഛേതാം നരവ്യാഘ്രൌ താപസാന് വനഗോചരാന് ।। ൨.൧൧൯.
ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ രണ്ട് മഹാനായ പുരുഷന്മാർ തപസ്സുകാരുടെ ഹോമങ്ങൾ നടത്തി, കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന സന്യാസിമാരെ വിടപറഞ്ഞു.
താവൂചുസ്തേ വനചരാസ്താപസാ ധര്മചാരിണ: । വനസ്യ തസ്യ സഞ്ചാരം രാക്ഷസൈ: സമഭിപ്ലുതമ് ।। ൨.൧൧൯.
അപ്പോൾ ആ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന ധർമ്മനിഷ്ഠരായ തപസ്സുകാർ അവരെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: ഈ കാട് റാക്ഷസന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതാണെന്ന്.
രക്ഷാംസി പുരുഷാദാനി നാനാരൂപാണി രാഘവ । വസന്ത്യസ്മിന് മഹാരണ്യേ വ്യാലാശ്ച രുധിരാശനാ: ।। ൨.൧൧൯.
രാഘവാ, ഈ വലിയ കാട്ടിൽ പല രൂപത്തിലുള്ള മനുഷ്യഭക്ഷകരായ റാക്ഷസന്മാരും രക്തം കുടിക്കുന്ന കാട്ടുമൃഗങ്ങളും വസിക്കുന്നു.
ഉച്ഛിഷ്ടം വാ പ്രമത്തം വാ താപസം ധര്മചാരിണമ് । അദന്ത്യസ്മിന് മഹാരണ്യേ താന്നിവാരയ രാഘവ ।। ൨.൧൧൯.
രാഘവാ, ഈ കാട്ടിൽ അശ്രദ്ധയോ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണമോ ഉള്ള ധർമ്മനിഷ്ഠരായ തപസ്സുകാരെ ഈ ദുഷ്ടർ ആക്രമിക്കുന്നു; അവരെ നീ രക്ഷിക്കണം.
ഏഷ പന്ഥാ മഹര്ഷീണാം ഫലാന്യാഹരതാം വനേ । അനേന തു വനം ദുര്ഗം ഗന്തും രാഘവ തേ ക്ഷമമ് ।। ൨.൧൧൯.
ഇതാണ് കാട്ടിൽ പഴങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്ന മഹർഷിമാരുടെ വഴി; ഈ വഴിയിലൂടെ നീ കഷ്ടമായ കാട്ടിലേക്ക് പോകുന്നത് ഉചിതമാണ്, രാഘവാ.
ഇതീവ തൈ: പ്രാഞ്ജലിഭിസ്തപസ്വിഭിര്ദ്വിജൈ: കൃത: സ്വസ്ത്യയന: പരം തപ: । വനം സഭാര്യ്യ: പ്രവിऺവേശ രാഘവ: സലക്ഷ്മണ: സൂര്യ്യമിവാഭ്രമണ്ഡലമ് ।। ൨.൧൧൯.
അങ്ങനെ, കൈകൂപ്പി അനുഗ്രഹിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്നു അനുഗ്രഹം വാങ്ങി, രാഘവൻ ഭാര്യയെയും ലക്ഷ്മണനെയും കൂട്ടി സൂര്യൻ മേഘക്കൂട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെ കാട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ ശ്രീമദ്വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ചതുര്വിംശത്സഹസ്രികായാം സംഹിതായാം ശ്രീമദയോധ്യാകാണ്ഡേ ഏകോനവിംശ്ऺാത്യുത്തരശതതമ: സര്ഗ:
ഇങ്ങനെ, ഇരുപതിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള മഹത്തായ ആദികാവ്യമായ വാല്മീകിരാമായണത്തിലെ ശ്രീമദായോധ്യാകാണ്ഡയിലെ ഒൻപത്പത്തൊൻപതാം സർഗം സമാപിച്ചു.
thumb|പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡേ പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ॥൩-
ശ്രീമദ് വാല്മീകിരാമായണത്തിലെ അരണ്യകാണ്ഡയിലെ ആദ്യത്തെ സർഗം ആരംഭിക്കുന്നു.