മയാ ദത്തമിദം സീതേ തവ ഗാത്രാണി ശോഭയേത് । അനുരൂപമസംക്ലിഷ്ടം നിത്യമേവ ഭവിഷ്യതി ।। ൨.൧൧൮.
സീതേ, ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്ന ഈ സമ്മാനങ്ങൾ നിന്റെ ശരീരം അലങ്കരിക്കും. ഇവ യോജിച്ചതും കുഴപ്പമില്ലാത്തതും എന്നും അങ്ങനെ തന്നെ തുടരും.
അങ്ഗരാഗേണ ദിവ്യേന ലിപ്താങ്ഗീ ജനകാത്മജേ । ശോഭയിഷ്യസി ഭര്ത്താരം യഥാ ശ്രീവിഷ്ണുമവ്യയമ് ।। ൨.൧൧൮.
ജനകന്റെ മകളേ, ഈ ദൈവിക അങ്കരാഗം പുരട്ടിയാൽ, നീ നിന്റെ ഭർത്താവിനരികിൽ ശ്രീമഹാലക്ഷ്മി എങ്ങനെ അക്ഷരനായ വിഷ്ണുവിനരികിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു അതുപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങും.
സാ വസ്ത്രമങ്ഗരാഗം ച ഭൂഷണാനി സ്രജസ്തഥാ । മൈഥിലീ പ്രതിജഗ്രാഹ പ്രീതിദാനമനുത്തമമ് ।। ൨.൧൧൮.
മൈഥിലി ആ വസ്ത്രങ്ങളും അങ്കരാഗവും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും അതുല്യമായ സ്നേഹസമ്മാനമായി സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.
പ്രതിഗൃഹ്യ ച തത് സീതാ പ്രീതിദാനം യശസ്വിനീ । ശ്ലിഷ്ടാഞ്ജലിപുടാ തത്ര സമുപാസ്ത തപോധനാമ് ।। ൨.൧൧൮.
ആ സ്നേഹസമ്മാനം സ്വീകരിച്ചശേഷം, പ്രശസ്തയായ സീത അവിടെ കൈകൾ ചേർത്ത് വിനീതമായി ആ തപസ്സിനിധിയായ സ്ത്രീയെ സേവിച്ചു.
തഥാ സീതാസുപാസീനാമനസൂയാ ദൃഢവ്രതാ । വചനം പ്രഷ്ടുമാരേഭേ കാഞ്ചിത് പ്രിയകഥാമനു ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ സീത അവളെ സേവിച്ചു ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഉറച്ച വ്രതമുള്ള അനസൂയ സീതയോടു മനോഹരമായ ഒരു വിഷയത്തിൽ ചോദിക്കാൻ തുടങ്ങി.
സ്വയംവരേ കില പ്രാപ്താ ത്വമനേന യശസ്വിനാ । രാഘവേണേതി മേ സീതേ കഥാ ശ്രുതിമുപാഗതാ ।। ൨.൧൧൮.
സീതേ, നീ സ്വയംവരത്തിൽ ഈ പ്രശസ്തനായ രാഘവനാൽ ലഭിച്ചവളാണെന്ന കഥ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
താം കഥാം ശ്രോതുമിച്ഛാമി വിസ്തരേണ ച മൈഥിലി । യഥാനുഭൂതം കാര്ത്സ്ന്യേന തന്മേ ത്വം വക്തുമര്ഹസി ।। ൨.൧൧൮.
മൈഥിലി, ആ കഥ ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നീ അനുഭവിച്ചപോലെ മുഴുവനായും എനിക്ക് പറയണം.
ഏവമുക്താ തു സാ സീതാ താം തതോ ധര്മചാരിണീമ് । ശ്രൂയതാമിതി ചോക്ത്വാ വൈ കഥയാമാസ താം കഥാമ് ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, സീത ആ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ സ്ത്രീയോട് 'ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു ആ കഥ പറയാൻ തുടങ്ങി.
മിഥിലാധിപതിര്വീരോ ജനകോ നാമ ധര്മവിത് । ക്ഷത്രധര്മേ ഹ്യഭിരതോ ന്യായത: ശാസ്തി മേദിനീമ് ।। ൨.൧൧൮.
മിഥിലയുടെ ധീരനായ രാജാവും ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനുമായ ജനകൻ, ക്ഷത്രധർമ്മത്തിലും നീതിയിലും ആസ്വാദനത്തോടെ രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്നു.
തസ്യ ലാങ്ഗലഹസ്തസ്യ കര്ഷത: ക്ഷേത്രമണ്ഡലമ് । അഹം കിലോത്ഥിതാ ഭിത്ത്വാ ജഗതീം നൃപതേ: സുതാ ।। ൨.൧൧൮.
അവൻ തന്റെ കൈകൊണ്ട് കൃഷിഭൂമി ഉഴുതുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഭൂമിയെ തുളച്ച് ഞാൻ രാജാവിന്റെ മകളായി ഉദിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
സ മാം ദൃഷ്ട്വാ നരപതിര്മുഷ്ടിവിക്ഷേപതത്പര: । പാംസുകുണ്ഠിതസര്വാങ്ഗീം ജനകോ വിസ്മിതോ ഽഭവത് ।। ൨.൧൧൮.
എനിക്ക് മുഴുവൻ മണ്ണുപൊടിയോടെ, കയ്യിൽ മണ്ണ് എറിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവ് ജനകൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
അനപത്യേന ച സ്നേഹാദങ്കമാരോപ്യ ച സ്വയമ് । മമേയം തനയേത്യുക്ത്വാ സ്നേഹോ മയി നിപാതിത: ।। ൨.൧൧൮.
അവന് കുട്ടികളൊന്നുമില്ലാതിരുന്നിട്ടും, സ്നേഹത്തോടെ എന്നെ തനിക്കു മകളെന്നു പറഞ്ഞ് തൻ്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി സ്നേഹം പകർന്നു.
അന്തരിക്ഷേ ച വാഗുക്താ പ്രതി മാ ഽമാനുഷീ കില । ഏവമേതന്നരപതേ ധര്മേണ തനയാ തവ ।। ൨.൧൧൮.
അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ മനുഷ്യരല്ലാത്ത ഒരു ശബ്ദം കേട്ടു: 'ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്, രാജാവേ, നീ ധർമ്മത്താൽ ഈ മകളെ ലഭിച്ചു,' എന്നു പറഞ്ഞു.
തത: പ്രഹൃഷ്ടോ ധര്മാത്മാ പിതാ മേ മിഥിലാധിപ: । അവാപ്തോ വിപുലാമൃദ്ധിം മാമവാപ്യ നരാധിപ: ।। ൨.൧൧൮.
അതിനുശേഷം, എന്റെ അച്ഛനും മിഥിലയുടെ ധർമ്മപരനായ രാജാവും അത്യന്തം സന്തോഷവാനായി, എന്നെ ലഭിച്ച ശേഷം വലിയ ഐശ്വര്യം നേടി.
ദത്താ ചാസ്മീഷ്ടവദ്ദേവ്യൈ ജ്യേഷ്ഠായൈ പുണ്യകര്മണാ । തയാ സമ്ഭാവിതാ ചാസ്മി സ്നിഗ്ധയാ മാതൃസൌഹൃദാത് ।। ൨.൧൧൮.
ആ സദ്ഗുണമുള്ള മുതിർന്ന ദേവിയെക്കു എന്നെ ഇഷ്ടപ്രകാരമായി സമർപ്പിച്ചു. അമ്മയുടെ സ്നേഹത്താൽ അവൾ എന്നെ സ്നേഹത്തോടെയും ആദരത്തോടെയും വളർത്തി.
പതിസംയോഗസുലഭം വയോ ദൃഷ്ട്വാ തു മേ പിതാ । ചിന്താമഭ്യഗമദ്ദീനോ വിത്തനാശാദിവാധന: ।। ൨.൧൧൮.
എന്റെ പ്രായം ഭർത്താവിനൊപ്പം ചേർന്ന് ജീവിക്കാൻ അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടു, അപ്പൻ ധനനാശം പോലുള്ള കഷ്ടതകളാൽ വിഷമിച്ചു, മനസ്സിൽ വലിയ ചിന്തയിലായി.
സദൃശാച്ചാപകൃഷ്ടാച്ച ലോകേ കന്യാപിതാ ജനാത് । പ്രധര്ഷണമവാപ്നോതി ശക്രേണാപി സമോ ഭുവി ।। ൨.൧൧൮.
ലോകത്ത്, ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ അച്ഛൻ, അവൾ തുല്യയോ താഴ്ന്നയോ ആയാലും, അവളെ ശരിയായി വിവാഹം കഴിപ്പിക്കാതെ പോയാൽ, ഇന്ദ്രനോളം ശക്തനായാലും അപമാനം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
താം ധര്ഷണാമദൂരസ്ഥാം ദൃഷ്ട്വാ ചാത്മനി പാര്ഥിവ: । ചിന്താര്ണവഗത: പാരം നാസസാദാപ്ലവോ യഥാ ।। ൨.൧൧൮.
ആ അപമാനം അടുത്തു വരുന്നതായി കണ്ട രാജാവ്, വലിയ ചിന്തയിൽ മുങ്ങി, കരയിൽ എത്താൻ കഴിയാത്ത ഒരാൾ പോലെ വഴിയില്ലാതെ വലയന്നു.
അയോനിജാം ഹി മാം ജ്ഞാത്വാ നാധ്യഗച്ഛദ്വിചിന്തയന് । സദൃശം ചാനുരൂപം ച മഹീപാല: പതിം മമ ।। ൨.൧൧൮.
ഞാൻ സ്ത്രീയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവളല്ലെന്ന് അറിഞ്ഞ രാജാവ്, പലതവണ ആലോചിച്ചിട്ടും, രാജാക്കന്മാരിൽ ആരെയും എനിക്ക് യോജിച്ച ഭർത്താവായി കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തസ്യ ബുദ്ധിരിയം ജാതാ ചിന്തയാനസ്യ സന്തതമ് । സ്വയം വരം തനൂജായാ: കരിഷ്യാമീതി ധീമത: ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ നിരന്തരം ആലോചിച്ച രാജാവിന് മനസ്സിൽ ഒരു തീരുമാനമുണ്ടായി: 'എന്റെ മകള്ക്ക് സ്വയംവരം നടത്താം' എന്നു.
മഹായജ്ഞേ തദാ തസ്യ വരുണേന മഹാത്മനാ । ദത്തം ധനുര്വരം പ്രീത്യാ തൂണീ ചാക്ഷയസായകൌ ।। ൨.൧൧൮.
അവന്റെ മഹായജ്ഞത്തിൽ, മഹാത്മാവായ വരുണൻ സന്തോഷത്തോടെ ഒരു ഉത്തമമായ വില്ലും, തീരാത്ത അമ്പുകളുള്ള ഇരട്ട ക്വിവറും നൽകി.
അസഞ്ചാല്യം മനുഷ്യൈശ്ച യത്നേനാപി ച ഗൌരവാത് । തന്ന ശക്താ നമയിതും സ്വപ്നേഷ്വപി നരാധിപാ: ।। ൨.൧൧൮.
ആ വില്ല് അത്ര ഭാരം കൂടിയതായിരുന്നു, മനുഷ്യർ എത്ര ശ്രമിച്ചാലും അതിനെ നീക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു; രാജാക്കന്മാർക്ക് അതിനെ വളയ്ക്കാൻ സ്വപ്നത്തിലും കഴിയില്ലായിരുന്നു.
തദ്ധനു: പ്രാപ്യ മേ പിത്രാ വ്യാഹൃതം സത്യവാദിനാ । സമവായേ നരേന്ദ്രാണാം പൂര്വമാമന്ത്ര്യ പാര്ഥിവാന് ।। ൨.൧൧൮.
അപ്പൻ ആ വില്ല് ലഭിച്ച ശേഷം, സത്യം മാത്രം പറയുന്നവനായ അദ്ദേഹം, രാജാക്കന്മാരെ ഒത്തുചേർത്ത് അവരോട്这样 പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഇദം ച ധനുരുദ്യമ്യ സജ്യം യ: കുരുതേ നര: । തസ്യ മേ ദുഹിതാ ഭാര്യാ ഭവിഷ്യതി ന സംശയ: ।। ൨.൧൧൮.
'ഈ വില്ല് ഉയർത്തി, അതിൽ പാശം കെട്ടാൻ കഴിയുന്നവനാണ് എന്റെ മകളുടെ ഭർത്താവാകുക; ഇതിൽ സംശയമില്ല'.
തച്ച ദൃഷ്ട്വാ ധനു: ശ്രേഷ്ഠം ഗൌരവാദ്ഗിരിസന്നിഭമ് । അഭിവാദ്യ നൃപാ ജഗ്മുരശക്താസ്തസ്യ തോലനേ ।। ൨.൧൧൮.
പർവ്വതത്തോളം ഭാരം കൂടിയ ആ ഉത്തമവില്ല് കണ്ട രാജാക്കന്മാർ, ആദരം കാണിച്ച്, അതിനെ ഉയർത്താൻ കഴിയാതെ തിരിച്ചു പോയി.
സുദീര്ഘസ്യ തു കാലസ്യ രാഘവോ ഽയം മഹാദ്യുതി: । വിശ്വാമിത്രേണ സഹിതോ യജ്ഞം ദ്രഷ്ടും സമാഗത: । ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ രാമ: സത്യപരാക്രമ: ।। ൨.൧൧൮.
വളരെ നീണ്ട സമയത്തിന് ശേഷം, ഈ തേജസ്സുള്ള രാഘവൻ, വിശ്വാമിത്രനോടൊപ്പം, യജ്ഞം കാണാൻ, സത്യപരാക്രമിയായ സഹോദരൻ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം എത്തി.
വിശ്വാമിത്രസ്തു ധര്മാത്മാ മമ പിത്രാ സുപൂജിത: । പ്രോവാച പിതരം തത്ര ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ।। ൨.൧൧൮.
അവിടെ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ വിശ്വാമിത്രൻ, എന്റെ അപ്പൻറെ അടുത്ത് ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട്, രാമനും ലക്ഷ്മണനും എന്ന ഇരുവർക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
സുതൌ ദശരഥസ്യേമൌ ധനുര്ദര്ശനകാംക്ഷിണൌ । ധനുര്ദര്ശയ രാമായ രാജപുത്രായ ദൈവികമ് ।। ൨.൧൧൮.
'ഇവരാണ് ദശരഥന്റെ രണ്ട് മക്കൾ; ഇവർക്ക് വില്ല് കാണാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്. രാജകുമാരനായ രാമന് ദൈവികവില്ല് കാണിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇത്യുക്തസ്തേന വിപ്രേണ തദ്ധനു: സമുപാനയത് । നിമേഷാന്തരമാത്രേണ തദാനമ്യ സ വീര്യ്യവാന് ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ ആ മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അപ്പൻ ആ വില്ല് കൊണ്ടുവന്നു; ഒരു നിമിഷം പോലും വൈകാതെ, വീരനായ രാമൻ അതിനെ വളച്ചു.
ജ്യാം സമാരോപ്യ ഝടിതി പൂരയാമാസ വീര്യവത് ।। ൨.൧൧൮.
വേഗത്തിൽ ശക്തിയോടെ, രാമൻ ആ വില്ലിൽ പാശം കെട്ടി.