നവീകൃതം ച തത്സര്വം വാക്യൈസ്തേ ധര്മചാരിണി । പതിശുശ്രൂഷണാന്നാര്യ്യാസ്തപോ നാന്യദ്വിധീയതേ ।। ൨.൧൧൮.
നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ആ ഉപദേശങ്ങൾ എല്ലാം എന്റെ മനസ്സിൽ പുതുക്കപ്പെട്ടു. സ്ത്രീക്ക് ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുന്നതേക്കാൾ വലിയ തപസ്സൊന്നുമില്ല.
സാവിത്രീ പതിശുശ്രൂഷാം കൃത്വാ സ്വര്ഗേ മഹീയതേ । തഥാവൃത്തിശ്ച യാതാ ത്വം പതിശുശ്രൂഷയാ ദിവമ് ।। ൨.൧൧൮.
സാവിത്രി ഭർത്താവിനെ സേവിച്ചതിനാൽ സ്വർഗത്തിൽ മഹത്വം നേടി; നീയും അങ്ങനെ ഭർത്താവിനെ സേവിച്ച് സ്വർഗം പ്രാപിച്ചവളാണ്.
വരിഷ്ഠാ സര്വനാരീണാമേഷാ ച ദിവി ദേവതാ । രോഹിണീ ന വിനാ ചന്ദ്രം മുഹൂര്ത്തമപി ദൃശ്യതേ ।। ൨.൧൧൮.
അവൾ എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും ദിവ്യലോകത്തിലെ ദേവതയുമാണ്; രോഹിണി ചന്ദ്രനില്ലാതെ ഒരു നിമിഷവും കാണപ്പെടുന്നില്ല.
ഏവംവിധാശ്ച പ്രവരാ: സ്ത്രിയോ ഭര്തൃദൃഢവ്രതാ: । ദേവലോകേ മഹീയന്തേ പുണ്യേന സ്വേന കര്മണാ ।। ൨.൧൧൮.
ഇങ്ങനെ ഭർത്താവിനോടു दृഢനിശ്ചയമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകൾ സ്വയം സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലത്തിൽ ദേവലോകത്തിൽ മഹത്വം നേടുന്നു.
തതോ ഽനസൂയാ സംഹൃഷ്ടാ ശ്രുത്വോക്തം സീതയാ വച: । ശിരസ്യാഘ്രായ ചോവാച മൈഥിലീം ഹര്ഷയന്ത്യുത ।। ൨.൧൧൮.
പിന്നീട്, സീതയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട അനസൂയ സന്തോഷത്തോടെ അവളെ തലോടി, മൈഥിലിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
നിയമൈര്വിവിധൈരാപ്തം തപോ ഹി മഹദസ്തി മേ । തത്സംശ്രിത്യ ബലം സീതേ ഛന്ദയേ ത്വാം ശുചിസ്മിതേ ।। ൨.൧൧൮.
വിവിധ വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച് ഞാൻ വലിയ തപശ്ശക്തി സമ്പാദിച്ചിട്ടുണ്ട്, ശുദ്ധഹാസമുള്ള സീതേ, ആ ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഉപപന്നം മനോജ്ഞം ച വചനം തവ മൈഥിലി । പ്രീതാ ചാസ്മ്യുചിതം കിം തേ കരവാണി ബ്രവീഹി മേ ।। ൨.൧൧൮.
മൈഥിലി, നിന്റെ വാക്കുകൾ വളരെ യുക്തിയും മനോഹാരിതയും നിറഞ്ഞതാണ്. ഞാൻ അതിനാൽ അത്യന്തം സന്തോഷവതിയാണ്. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്താണെന്ന് പറയൂ, അതിനനുസരിച്ച് ഞാൻ ചെയ്യാം.
തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വിസ്മിതാ മന്ദവിസ്മയാ കൃതമിത്യബ്രവീത്സീതാ തപോബലസമന്വിതാമ് ।। ൨.൧൧൮.
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയുള്ള സീതയ്ക്ക് അതിൽ അല്പം അത്ഭുതം തോന്നി. അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഇത് കഴിഞ്ഞു.'
സാ ത്വേവമുക്താ ധര്മജ്ഞാ തയാ പ്രീതതരാ ഽഭവത് । സഫലം ച പ്രഹര്ഷം തേ ഹന്ത സീതേ കരോമ്യഹമ് ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ സീതയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മജ്ഞയായ അവൾക്ക് കൂടുതൽ സന്തോഷം തോന്നി. 'സീതേ, നിന്റെ സന്തോഷം നിറവേറ്റാൻ ഞാൻ തയ്യാറാണ്,' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇദം ദിവ്യം വരം മാല്യം വസ്ത്രമാഭരണാനി ച । അങ്ഗരാഗം ച വൈദേഹി മഹാര്ഹം ചാനുലേപനമ് ।। ൨.൧൧൮.
ഇവിടെ ദൈവികമായ മാലകൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ, സുഗന്ധമുള്ള അങ്കരാഗം, വിലയേറിയ ലേപനം ഇവയൊക്കെയാണ്, വൈദേഹി.
മയാ ദത്തമിദം സീതേ തവ ഗാത്രാണി ശോഭയേത് । അനുരൂപമസംക്ലിഷ്ടം നിത്യമേവ ഭവിഷ്യതി ।। ൨.൧൧൮.
സീതേ, ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്ന ഈ സമ്മാനങ്ങൾ നിന്റെ ശരീരം അലങ്കരിക്കും. ഇവ യോജിച്ചതും കുഴപ്പമില്ലാത്തതും എന്നും അങ്ങനെ തന്നെ തുടരും.
അങ്ഗരാഗേണ ദിവ്യേന ലിപ്താങ്ഗീ ജനകാത്മജേ । ശോഭയിഷ്യസി ഭര്ത്താരം യഥാ ശ്രീവിഷ്ണുമവ്യയമ് ।। ൨.൧൧൮.
ജനകന്റെ മകളേ, ഈ ദൈവിക അങ്കരാഗം പുരട്ടിയാൽ, നീ നിന്റെ ഭർത്താവിനരികിൽ ശ്രീമഹാലക്ഷ്മി എങ്ങനെ അക്ഷരനായ വിഷ്ണുവിനരികിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു അതുപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങും.
സാ വസ്ത്രമങ്ഗരാഗം ച ഭൂഷണാനി സ്രജസ്തഥാ । മൈഥിലീ പ്രതിജഗ്രാഹ പ്രീതിദാനമനുത്തമമ് ।। ൨.൧൧൮.
മൈഥിലി ആ വസ്ത്രങ്ങളും അങ്കരാഗവും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും അതുല്യമായ സ്നേഹസമ്മാനമായി സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.
പ്രതിഗൃഹ്യ ച തത് സീതാ പ്രീതിദാനം യശസ്വിനീ । ശ്ലിഷ്ടാഞ്ജലിപുടാ തത്ര സമുപാസ്ത തപോധനാമ് ।। ൨.൧൧൮.
ആ സ്നേഹസമ്മാനം സ്വീകരിച്ചശേഷം, പ്രശസ്തയായ സീത അവിടെ കൈകൾ ചേർത്ത് വിനീതമായി ആ തപസ്സിനിധിയായ സ്ത്രീയെ സേവിച്ചു.
തഥാ സീതാസുപാസീനാമനസൂയാ ദൃഢവ്രതാ । വചനം പ്രഷ്ടുമാരേഭേ കാഞ്ചിത് പ്രിയകഥാമനു ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ സീത അവളെ സേവിച്ചു ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഉറച്ച വ്രതമുള്ള അനസൂയ സീതയോടു മനോഹരമായ ഒരു വിഷയത്തിൽ ചോദിക്കാൻ തുടങ്ങി.
സ്വയംവരേ കില പ്രാപ്താ ത്വമനേന യശസ്വിനാ । രാഘവേണേതി മേ സീതേ കഥാ ശ്രുതിമുപാഗതാ ।। ൨.൧൧൮.
സീതേ, നീ സ്വയംവരത്തിൽ ഈ പ്രശസ്തനായ രാഘവനാൽ ലഭിച്ചവളാണെന്ന കഥ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
താം കഥാം ശ്രോതുമിച്ഛാമി വിസ്തരേണ ച മൈഥിലി । യഥാനുഭൂതം കാര്ത്സ്ന്യേന തന്മേ ത്വം വക്തുമര്ഹസി ।। ൨.൧൧൮.
മൈഥിലി, ആ കഥ ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നീ അനുഭവിച്ചപോലെ മുഴുവനായും എനിക്ക് പറയണം.
ഏവമുക്താ തു സാ സീതാ താം തതോ ധര്മചാരിണീമ് । ശ്രൂയതാമിതി ചോക്ത്വാ വൈ കഥയാമാസ താം കഥാമ് ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, സീത ആ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ സ്ത്രീയോട് 'ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു ആ കഥ പറയാൻ തുടങ്ങി.
മിഥിലാധിപതിര്വീരോ ജനകോ നാമ ധര്മവിത് । ക്ഷത്രധര്മേ ഹ്യഭിരതോ ന്യായത: ശാസ്തി മേദിനീമ് ।। ൨.൧൧൮.
മിഥിലയുടെ ധീരനായ രാജാവും ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനുമായ ജനകൻ, ക്ഷത്രധർമ്മത്തിലും നീതിയിലും ആസ്വാദനത്തോടെ രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്നു.
തസ്യ ലാങ്ഗലഹസ്തസ്യ കര്ഷത: ക്ഷേത്രമണ്ഡലമ് । അഹം കിലോത്ഥിതാ ഭിത്ത്വാ ജഗതീം നൃപതേ: സുതാ ।। ൨.൧൧൮.
അവൻ തന്റെ കൈകൊണ്ട് കൃഷിഭൂമി ഉഴുതുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഭൂമിയെ തുളച്ച് ഞാൻ രാജാവിന്റെ മകളായി ഉദിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
സ മാം ദൃഷ്ട്വാ നരപതിര്മുഷ്ടിവിക്ഷേപതത്പര: । പാംസുകുണ്ഠിതസര്വാങ്ഗീം ജനകോ വിസ്മിതോ ഽഭവത് ।। ൨.൧൧൮.
എനിക്ക് മുഴുവൻ മണ്ണുപൊടിയോടെ, കയ്യിൽ മണ്ണ് എറിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവ് ജനകൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
അനപത്യേന ച സ്നേഹാദങ്കമാരോപ്യ ച സ്വയമ് । മമേയം തനയേത്യുക്ത്വാ സ്നേഹോ മയി നിപാതിത: ।। ൨.൧൧൮.
അവന് കുട്ടികളൊന്നുമില്ലാതിരുന്നിട്ടും, സ്നേഹത്തോടെ എന്നെ തനിക്കു മകളെന്നു പറഞ്ഞ് തൻ്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി സ്നേഹം പകർന്നു.
അന്തരിക്ഷേ ച വാഗുക്താ പ്രതി മാ ഽമാനുഷീ കില । ഏവമേതന്നരപതേ ധര്മേണ തനയാ തവ ।। ൨.൧൧൮.
അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ മനുഷ്യരല്ലാത്ത ഒരു ശബ്ദം കേട്ടു: 'ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്, രാജാവേ, നീ ധർമ്മത്താൽ ഈ മകളെ ലഭിച്ചു,' എന്നു പറഞ്ഞു.
തത: പ്രഹൃഷ്ടോ ധര്മാത്മാ പിതാ മേ മിഥിലാധിപ: । അവാപ്തോ വിപുലാമൃദ്ധിം മാമവാപ്യ നരാധിപ: ।। ൨.൧൧൮.
അതിനുശേഷം, എന്റെ അച്ഛനും മിഥിലയുടെ ധർമ്മപരനായ രാജാവും അത്യന്തം സന്തോഷവാനായി, എന്നെ ലഭിച്ച ശേഷം വലിയ ഐശ്വര്യം നേടി.
ദത്താ ചാസ്മീഷ്ടവദ്ദേവ്യൈ ജ്യേഷ്ഠായൈ പുണ്യകര്മണാ । തയാ സമ്ഭാവിതാ ചാസ്മി സ്നിഗ്ധയാ മാതൃസൌഹൃദാത് ।। ൨.൧൧൮.
ആ സദ്ഗുണമുള്ള മുതിർന്ന ദേവിയെക്കു എന്നെ ഇഷ്ടപ്രകാരമായി സമർപ്പിച്ചു. അമ്മയുടെ സ്നേഹത്താൽ അവൾ എന്നെ സ്നേഹത്തോടെയും ആദരത്തോടെയും വളർത്തി.
പതിസംയോഗസുലഭം വയോ ദൃഷ്ട്വാ തു മേ പിതാ । ചിന്താമഭ്യഗമദ്ദീനോ വിത്തനാശാദിവാധന: ।। ൨.൧൧൮.
എന്റെ പ്രായം ഭർത്താവിനൊപ്പം ചേർന്ന് ജീവിക്കാൻ അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടു, അപ്പൻ ധനനാശം പോലുള്ള കഷ്ടതകളാൽ വിഷമിച്ചു, മനസ്സിൽ വലിയ ചിന്തയിലായി.
സദൃശാച്ചാപകൃഷ്ടാച്ച ലോകേ കന്യാപിതാ ജനാത് । പ്രധര്ഷണമവാപ്നോതി ശക്രേണാപി സമോ ഭുവി ।। ൨.൧൧൮.
ലോകത്ത്, ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ അച്ഛൻ, അവൾ തുല്യയോ താഴ്ന്നയോ ആയാലും, അവളെ ശരിയായി വിവാഹം കഴിപ്പിക്കാതെ പോയാൽ, ഇന്ദ്രനോളം ശക്തനായാലും അപമാനം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
താം ധര്ഷണാമദൂരസ്ഥാം ദൃഷ്ട്വാ ചാത്മനി പാര്ഥിവ: । ചിന്താര്ണവഗത: പാരം നാസസാദാപ്ലവോ യഥാ ।। ൨.൧൧൮.
ആ അപമാനം അടുത്തു വരുന്നതായി കണ്ട രാജാവ്, വലിയ ചിന്തയിൽ മുങ്ങി, കരയിൽ എത്താൻ കഴിയാത്ത ഒരാൾ പോലെ വഴിയില്ലാതെ വലയന്നു.
അയോനിജാം ഹി മാം ജ്ഞാത്വാ നാധ്യഗച്ഛദ്വിചിന്തയന് । സദൃശം ചാനുരൂപം ച മഹീപാല: പതിം മമ ।। ൨.൧൧൮.
ഞാൻ സ്ത്രീയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവളല്ലെന്ന് അറിഞ്ഞ രാജാവ്, പലതവണ ആലോചിച്ചിട്ടും, രാജാക്കന്മാരിൽ ആരെയും എനിക്ക് യോജിച്ച ഭർത്താവായി കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തസ്യ ബുദ്ധിരിയം ജാതാ ചിന്തയാനസ്യ സന്തതമ് । സ്വയം വരം തനൂജായാ: കരിഷ്യാമീതി ധീമത: ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ നിരന്തരം ആലോചിച്ച രാജാവിന് മനസ്സിൽ ഒരു തീരുമാനമുണ്ടായി: 'എന്റെ മകള്ക്ക് സ്വയംവരം നടത്താം' എന്നു.