തദേവമേനം ത്വമനുവ്രതാ സതീ പതിവ്രതാനാം സമയാനുവര്തിനീ । ഭവസ്വ ഭര്ത്തു: സഹധര്മചാരിണീ യശശ്ച ധര്മം ച തത: സമാപ്സ്യസി ।। ൨.൧൧൭.
അതിനാൽ, നീ ഭർത്താവിനോടു വിശുദ്ധമായ ഭക്തിയോടെ, സത്യസന്ധയായ ഭാര്യയായി, ഭർത്താവിനൊപ്പം ധർമ്മപാതയിൽ നടക്കുക. അങ്ങനെ നീ കീർത്തിയും ധർമ്മവും നേടും.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തദശോത്തരശതതമ: സര്ഗ:
ഇങ്ങനെ വാൽമീകി മഹർഷി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ നൂറിപ്പത്തേഴാമത്തെ സര്ഗം സമാപിച്ചു.
thumb|അഷ്ടാദശശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center സാ ത്വേവമുക്താ വൈദേഹീ ത്വനസൂയാ ഽനസൂയയാ । പ്രതിപൂജ്യ വചോ മന്ദം പ്രവക്തുമുപചക്രമേ ।। ൨.൧൧൮.
അനസൂയാ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വൈദേഹി അസൂയ ഇല്ലാതെ അവളുടെ വാക്കുകൾ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ച് മൃദുവായി സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
നൈതദാശ്ചര്യ്യമാര്യായാ യന്മാം ത്വമനുഭാഷസേ । വിദിതം തു മമാപ്യേതദ്യഥാ നാര്യ്യാ: പതിര്ഗുരു: ।। ൨.൧൧൮.
നobleയുള്ളവളേ, നീ എന്നോട് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് അത്ഭുതകരമല്ല. ഭർത്താവ് സ്ത്രീക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ആദരണീയനാണെന്നത് എനിക്കും അറിയാം.
യദ്യപ്യേഷ ഭവേദ്ഭര്താ മമാര്യേ വൃത്തവര്ജിത: । അദ്വൈധമുപചര്തവ്യസ്തഥാപ്യേഷ മയാ ഭവേത് ।। ൨.൧൧൮.
എന്റെ ഭർത്താവ് നല്ല സ്വഭാവമില്ലാത്തവനാണെങ്കിലും, എനിക്ക് അവനെ വിശ്വാസപൂർവ്വം സേവിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
കിം പുനര്യോ ഗുണ: ശ്ലാഘ്യ: സാനുക്രോശോ ജിതേന്ദ്രിയ: । സ്ഥിരാനുരാഗോ ധര്മാത്മാ മാതൃവത്പിതൃവത്പ്രിയ: ।। ൨.൧൧൮.
എന്ത് പറയണം, എന്റെ ഭർത്താവ് ഗുണവാനും, പ്രശംസനീയനും, കരുണയുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും, സ്ഥിരമായ സ്നേഹമുള്ളവനും, ധാർമ്മികനും, അമ്മയെയും അച്ഛനെയും പോലെ പ്രിയനുമാണ്.
യാം വൃത്തിം വര്ത്തതേ രാമ: കൌസല്യായാം മഹാബല: । താമേവ നൃപനാരീണാമന്യാസാമപി വര്ത്തതേ ।। ൨.൧൧൮.
മഹാബലനായ രാമൻ കൗസല്യയോടു കാണിക്കുന്ന സ്നേഹവും ആദരവും രാജകുലത്തിലെ മറ്റു സ്ത്രീകളോടും അതുപോലെയാണ്.
സകൃദ്ദൃഷ്ടാസ്വപി സ്ത്രീഷു നൃപേണ നൃപവത്സല: । മാതൃവദ്വര്ത്തതേ വീരോ മാനമുത്സൃജ്യ ധര്മവിത് ।। ൨.൧൧൮.
രാജാവിന് ഒരിക്കൽ മാത്രം കണ്ട സ്ത്രീകളോടും ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന വീരൻ, അമ്മയെപ്പോലെ ആദരവോടെ പെരുമാറുന്നു; അവൻ അഭിമാനം വിട്ട് പെരുമാറുന്നു.
ആഗച്ഛന്ത്യാശ്ച വിജനം വനമേവം ഭയാവഹമ് । സമാഹിതം മേ ശ്വശ്ര്വാ ച ഹൃദയേ തദ്ധൃതം മഹത് ।। ൨.൧൧൮.
ഈ ഭയാനകമായ കാടിലേക്ക് ഞാൻ വരുമ്പോൾ, എന്റെ അമ്മായിയുടെ വലിയ ഉപദേശം എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു.
പാണിപ്രദാനകാലേ ച യത്പുരാ ത്വഗ്നിസന്നിധൌ । അനുശിഷ്ടാ ജനന്യാ ഽസ്മി വാക്യം തദപി മേ ധൃതമ് ।। ൨.൧൧൮.
വിവാഹസമയത്ത്, അഗ്നിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അമ്മ എന്നോട് പറഞ്ഞ വാക്കുകളും ഞാൻ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
നവീകൃതം ച തത്സര്വം വാക്യൈസ്തേ ധര്മചാരിണി । പതിശുശ്രൂഷണാന്നാര്യ്യാസ്തപോ നാന്യദ്വിധീയതേ ।। ൨.൧൧൮.
നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ആ ഉപദേശങ്ങൾ എല്ലാം എന്റെ മനസ്സിൽ പുതുക്കപ്പെട്ടു. സ്ത്രീക്ക് ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുന്നതേക്കാൾ വലിയ തപസ്സൊന്നുമില്ല.
സാവിത്രീ പതിശുശ്രൂഷാം കൃത്വാ സ്വര്ഗേ മഹീയതേ । തഥാവൃത്തിശ്ച യാതാ ത്വം പതിശുശ്രൂഷയാ ദിവമ് ।। ൨.൧൧൮.
സാവിത്രി ഭർത്താവിനെ സേവിച്ചതിനാൽ സ്വർഗത്തിൽ മഹത്വം നേടി; നീയും അങ്ങനെ ഭർത്താവിനെ സേവിച്ച് സ്വർഗം പ്രാപിച്ചവളാണ്.
വരിഷ്ഠാ സര്വനാരീണാമേഷാ ച ദിവി ദേവതാ । രോഹിണീ ന വിനാ ചന്ദ്രം മുഹൂര്ത്തമപി ദൃശ്യതേ ।। ൨.൧൧൮.
അവൾ എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും ദിവ്യലോകത്തിലെ ദേവതയുമാണ്; രോഹിണി ചന്ദ്രനില്ലാതെ ഒരു നിമിഷവും കാണപ്പെടുന്നില്ല.
ഏവംവിധാശ്ച പ്രവരാ: സ്ത്രിയോ ഭര്തൃദൃഢവ്രതാ: । ദേവലോകേ മഹീയന്തേ പുണ്യേന സ്വേന കര്മണാ ।। ൨.൧൧൮.
ഇങ്ങനെ ഭർത്താവിനോടു दृഢനിശ്ചയമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകൾ സ്വയം സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലത്തിൽ ദേവലോകത്തിൽ മഹത്വം നേടുന്നു.
തതോ ഽനസൂയാ സംഹൃഷ്ടാ ശ്രുത്വോക്തം സീതയാ വച: । ശിരസ്യാഘ്രായ ചോവാച മൈഥിലീം ഹര്ഷയന്ത്യുത ।। ൨.൧൧൮.
പിന്നീട്, സീതയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട അനസൂയ സന്തോഷത്തോടെ അവളെ തലോടി, മൈഥിലിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
നിയമൈര്വിവിധൈരാപ്തം തപോ ഹി മഹദസ്തി മേ । തത്സംശ്രിത്യ ബലം സീതേ ഛന്ദയേ ത്വാം ശുചിസ്മിതേ ।। ൨.൧൧൮.
വിവിധ വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച് ഞാൻ വലിയ തപശ്ശക്തി സമ്പാദിച്ചിട്ടുണ്ട്, ശുദ്ധഹാസമുള്ള സീതേ, ആ ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഉപപന്നം മനോജ്ഞം ച വചനം തവ മൈഥിലി । പ്രീതാ ചാസ്മ്യുചിതം കിം തേ കരവാണി ബ്രവീഹി മേ ।। ൨.൧൧൮.
മൈഥിലി, നിന്റെ വാക്കുകൾ വളരെ യുക്തിയും മനോഹാരിതയും നിറഞ്ഞതാണ്. ഞാൻ അതിനാൽ അത്യന്തം സന്തോഷവതിയാണ്. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്താണെന്ന് പറയൂ, അതിനനുസരിച്ച് ഞാൻ ചെയ്യാം.
തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വിസ്മിതാ മന്ദവിസ്മയാ കൃതമിത്യബ്രവീത്സീതാ തപോബലസമന്വിതാമ് ।। ൨.൧൧൮.
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയുള്ള സീതയ്ക്ക് അതിൽ അല്പം അത്ഭുതം തോന്നി. അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഇത് കഴിഞ്ഞു.'
സാ ത്വേവമുക്താ ധര്മജ്ഞാ തയാ പ്രീതതരാ ഽഭവത് । സഫലം ച പ്രഹര്ഷം തേ ഹന്ത സീതേ കരോമ്യഹമ് ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ സീതയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മജ്ഞയായ അവൾക്ക് കൂടുതൽ സന്തോഷം തോന്നി. 'സീതേ, നിന്റെ സന്തോഷം നിറവേറ്റാൻ ഞാൻ തയ്യാറാണ്,' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇദം ദിവ്യം വരം മാല്യം വസ്ത്രമാഭരണാനി ച । അങ്ഗരാഗം ച വൈദേഹി മഹാര്ഹം ചാനുലേപനമ് ।। ൨.൧൧൮.
ഇവിടെ ദൈവികമായ മാലകൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ, സുഗന്ധമുള്ള അങ്കരാഗം, വിലയേറിയ ലേപനം ഇവയൊക്കെയാണ്, വൈദേഹി.
മയാ ദത്തമിദം സീതേ തവ ഗാത്രാണി ശോഭയേത് । അനുരൂപമസംക്ലിഷ്ടം നിത്യമേവ ഭവിഷ്യതി ।। ൨.൧൧൮.
സീതേ, ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്ന ഈ സമ്മാനങ്ങൾ നിന്റെ ശരീരം അലങ്കരിക്കും. ഇവ യോജിച്ചതും കുഴപ്പമില്ലാത്തതും എന്നും അങ്ങനെ തന്നെ തുടരും.
അങ്ഗരാഗേണ ദിവ്യേന ലിപ്താങ്ഗീ ജനകാത്മജേ । ശോഭയിഷ്യസി ഭര്ത്താരം യഥാ ശ്രീവിഷ്ണുമവ്യയമ് ।। ൨.൧൧൮.
ജനകന്റെ മകളേ, ഈ ദൈവിക അങ്കരാഗം പുരട്ടിയാൽ, നീ നിന്റെ ഭർത്താവിനരികിൽ ശ്രീമഹാലക്ഷ്മി എങ്ങനെ അക്ഷരനായ വിഷ്ണുവിനരികിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു അതുപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങും.
സാ വസ്ത്രമങ്ഗരാഗം ച ഭൂഷണാനി സ്രജസ്തഥാ । മൈഥിലീ പ്രതിജഗ്രാഹ പ്രീതിദാനമനുത്തമമ് ।। ൨.൧൧൮.
മൈഥിലി ആ വസ്ത്രങ്ങളും അങ്കരാഗവും ആഭരണങ്ങളും മാലകളും അതുല്യമായ സ്നേഹസമ്മാനമായി സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.
പ്രതിഗൃഹ്യ ച തത് സീതാ പ്രീതിദാനം യശസ്വിനീ । ശ്ലിഷ്ടാഞ്ജലിപുടാ തത്ര സമുപാസ്ത തപോധനാമ് ।। ൨.൧൧൮.
ആ സ്നേഹസമ്മാനം സ്വീകരിച്ചശേഷം, പ്രശസ്തയായ സീത അവിടെ കൈകൾ ചേർത്ത് വിനീതമായി ആ തപസ്സിനിധിയായ സ്ത്രീയെ സേവിച്ചു.
തഥാ സീതാസുപാസീനാമനസൂയാ ദൃഢവ്രതാ । വചനം പ്രഷ്ടുമാരേഭേ കാഞ്ചിത് പ്രിയകഥാമനു ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ സീത അവളെ സേവിച്ചു ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഉറച്ച വ്രതമുള്ള അനസൂയ സീതയോടു മനോഹരമായ ഒരു വിഷയത്തിൽ ചോദിക്കാൻ തുടങ്ങി.
സ്വയംവരേ കില പ്രാപ്താ ത്വമനേന യശസ്വിനാ । രാഘവേണേതി മേ സീതേ കഥാ ശ്രുതിമുപാഗതാ ।। ൨.൧൧൮.
സീതേ, നീ സ്വയംവരത്തിൽ ഈ പ്രശസ്തനായ രാഘവനാൽ ലഭിച്ചവളാണെന്ന കഥ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
താം കഥാം ശ്രോതുമിച്ഛാമി വിസ്തരേണ ച മൈഥിലി । യഥാനുഭൂതം കാര്ത്സ്ന്യേന തന്മേ ത്വം വക്തുമര്ഹസി ।। ൨.൧൧൮.
മൈഥിലി, ആ കഥ ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നീ അനുഭവിച്ചപോലെ മുഴുവനായും എനിക്ക് പറയണം.
ഏവമുക്താ തു സാ സീതാ താം തതോ ധര്മചാരിണീമ് । ശ്രൂയതാമിതി ചോക്ത്വാ വൈ കഥയാമാസ താം കഥാമ് ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, സീത ആ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ സ്ത്രീയോട് 'ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു ആ കഥ പറയാൻ തുടങ്ങി.
മിഥിലാധിപതിര്വീരോ ജനകോ നാമ ധര്മവിത് । ക്ഷത്രധര്മേ ഹ്യഭിരതോ ന്യായത: ശാസ്തി മേദിനീമ് ।। ൨.൧൧൮.
മിഥിലയുടെ ധീരനായ രാജാവും ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനുമായ ജനകൻ, ക്ഷത്രധർമ്മത്തിലും നീതിയിലും ആസ്വാദനത്തോടെ രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്നു.
തസ്യ ലാങ്ഗലഹസ്തസ്യ കര്ഷത: ക്ഷേത്രമണ്ഡലമ് । അഹം കിലോത്ഥിതാ ഭിത്ത്വാ ജഗതീം നൃപതേ: സുതാ ।। ൨.൧൧൮.
അവൻ തന്റെ കൈകൊണ്ട് കൃഷിഭൂമി ഉഴുതുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഭൂമിയെ തുളച്ച് ഞാൻ രാജാവിന്റെ മകളായി ഉദിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.