താം തു സീതാ മഹാഭാഗാമനസൂയാം പതിവ്രതാമ് । അഭ്യവാദയദവ്യഗ്രാ സ്വനാമ സമുദാഹരത് ।। ൨.൧൧൭.
മഹാഭാഗ്യശാലിയായ സീത, ഭർത്തൃനിഷ്ഠയായ അനസൂയയെ ഭയമില്ലാതെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, തന്റെ പേരും പറഞ്ഞു.
അഭിവാദ്യ ച വൈദേഹീ താപസീം താമനിന്ദിതാമ് । ബദ്ധാഞ്ജലിപുടാ ഹൃഷ്ടാ പര്യപൃച്ഛദനാമയമ് ।। ൨.൧൧൭.
വൈദേഹി ആ അപരാധരഹിതയായ വാനപ്രസ്ഥയെ ആദരപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, കൈകൂപ്പി സന്തോഷത്തോടെ അവളുടെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു.
തത: സീതാം മഹാഭാഗാം ദൃഷ്ട്വാ താം ധര്മചാരിണീമ് । സാന്ത്വയന്ത്യബ്രവീദ്ധൃഷ്ടാ ദിഷ്ട്യാ ധര്മമവേക്ഷസേ ।। ൨.൧൧൭.
പിന്നീട്, മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ സീതയെ കണ്ടപ്പോൾ, അനസൂയ സന്തോഷത്തോടെ സാന്ത്വനപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: 'നീ ധർമ്മം പാലിക്കുന്നതിൽ ഭാഗ്യവതിയാണ്.'
ത്യക്ത്വാ ജ്ഞാതിജനം സീതേ മാനമൃദ്ധിം ച ഭാമിനി । അവരുദ്ധം വനേ രാമം ദിഷ്ട്യാ ത്വമനുഗച്ഛസി ।। ൨.൧൧൭.
സീതേ, നീ ബന്ധുക്കളെയും മാനവും ഐശ്വര്യവും ഉപേക്ഷിച്ച്, കാടിൽ തടവിലായ രാമനെ അനുഗമിക്കുന്നതിൽ ഭാഗ്യവതിയാണ്.
നഗരസ്ഥോ വനസ്ഥോ വാ പാപോ വാ യദി വാ ശുഭ: । യാസാം സ്ത്രീണാം പ്രിയോ ഭര്താ താസാം ലോകാ മഹോദയാ: ।। ൨.൧൧൭.
ഭർത്താവ് നഗരത്തിൽ ആയാലും കാട്ടിൽ ആയാലും, ദുഷ്ടനോ സദ്ഗുണശാലിയോ ആയാലും, ഭർത്താവിനെ പ്രിയപ്പെട്ടവനായി കാണുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് ലോകങ്ങൾ ഉന്നതമാണ്.
ദു:ശീല: കാമവൃത്തോ വാ ധനൈവാ പരിവര്ജിത: । സ്ത്രീണാമാര്യസ്വഭാവാനാം പരമം ദൈവതം പതി: ।। ൨.൧൧൭.
ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവനോ, കാമാസക്തനോ, ധനം ഇല്ലാത്തവനോ ആയാലും, ഉത്തമസ്വഭാവമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവ് ഏറ്റവും വലിയ ദൈവമാണ്.
നാതോ വിശിഷ്ടം പശ്യാമി ബാന്ധവം വിമൃശന്ത്യഹമ് । സര്വത്രയോഗ്യം വൈദേഹി തപ:കൃതമിവാവ്യയമ് ।। ൨.൧൧൭.
എന്ത് ആലോചിച്ചാലും ഭർത്താവിനേക്കാൾ വലിയ ബന്ധുവിനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല, വൈദേഹി. എവിടെയും അവൻ യോഗ്യനാണ്, തപസ്സിന്റെ അക്ഷയഫലത്തെപ്പോലെ.
ന ത്വേനമവഗച്ഛന്തി ഗുണദോഷമസത്സ്ത്രിയ: । കാമവക്തവ്യഹൃദയാ ഭര്തൃനാഥാ ശ്ചരന്തി യാ: ।। ൨.൧൧൭.
പക്ഷേ, ദുർസ്വഭാവമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവിന്റെ ഗുണവും ദോഷവും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല; അവരുടെ മനസ്സ് കാമത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു, ഭർത്താവിന്റെ ആശ്രിതരായി അവർ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
പ്രാപ്നുവന്ത്യയശശ്ചൈവ ധര്മഭ്രംശം ച മൈഥിലി । അകാര്യവശമാപന്നാ: സ്ത്രിയോ യാ: ഖലു തദ്വിധാ: ।। ൨.൧൧൭.
മൈഥിലി, തെറ്റായ വഴികളിൽ പെടുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് അപകീർത്തിയും ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വീഴലും സംഭവിക്കും.
ത്വദ്വിധാസ്തു ഗുണൈര്യുക്താ ദൃഷ്ടലോകപരാവരാ: । സ്ത്രിയ: സ്വഗ ചരിഷ്യന്തി യഥാ ധര്മകൃതസ്തഥാ ।। ൨.൧൧൭.
നിനക്കുപോലുള്ള ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള, ലോകത്തിന്റെ നല്ലതും ചീത്തയുമെല്ലാം അറിയുന്ന സ്ത്രീകൾ സ്വഭാവാനുസരണം ജീവിക്കും; ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരെപ്പോലെയാകും അവരുടെയും ജീവിതം.
തദേവമേനം ത്വമനുവ്രതാ സതീ പതിവ്രതാനാം സമയാനുവര്തിനീ । ഭവസ്വ ഭര്ത്തു: സഹധര്മചാരിണീ യശശ്ച ധര്മം ച തത: സമാപ്സ്യസി ।। ൨.൧൧൭.
അതിനാൽ, നീ ഭർത്താവിനോടു വിശുദ്ധമായ ഭക്തിയോടെ, സത്യസന്ധയായ ഭാര്യയായി, ഭർത്താവിനൊപ്പം ധർമ്മപാതയിൽ നടക്കുക. അങ്ങനെ നീ കീർത്തിയും ധർമ്മവും നേടും.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തദശോത്തരശതതമ: സര്ഗ:
ഇങ്ങനെ വാൽമീകി മഹർഷി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ നൂറിപ്പത്തേഴാമത്തെ സര്ഗം സമാപിച്ചു.
thumb|അഷ്ടാദശശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center സാ ത്വേവമുക്താ വൈദേഹീ ത്വനസൂയാ ഽനസൂയയാ । പ്രതിപൂജ്യ വചോ മന്ദം പ്രവക്തുമുപചക്രമേ ।। ൨.൧൧൮.
അനസൂയാ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വൈദേഹി അസൂയ ഇല്ലാതെ അവളുടെ വാക്കുകൾ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ച് മൃദുവായി സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
നൈതദാശ്ചര്യ്യമാര്യായാ യന്മാം ത്വമനുഭാഷസേ । വിദിതം തു മമാപ്യേതദ്യഥാ നാര്യ്യാ: പതിര്ഗുരു: ।। ൨.൧൧൮.
നobleയുള്ളവളേ, നീ എന്നോട് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് അത്ഭുതകരമല്ല. ഭർത്താവ് സ്ത്രീക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ആദരണീയനാണെന്നത് എനിക്കും അറിയാം.
യദ്യപ്യേഷ ഭവേദ്ഭര്താ മമാര്യേ വൃത്തവര്ജിത: । അദ്വൈധമുപചര്തവ്യസ്തഥാപ്യേഷ മയാ ഭവേത് ।। ൨.൧൧൮.
എന്റെ ഭർത്താവ് നല്ല സ്വഭാവമില്ലാത്തവനാണെങ്കിലും, എനിക്ക് അവനെ വിശ്വാസപൂർവ്വം സേവിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
കിം പുനര്യോ ഗുണ: ശ്ലാഘ്യ: സാനുക്രോശോ ജിതേന്ദ്രിയ: । സ്ഥിരാനുരാഗോ ധര്മാത്മാ മാതൃവത്പിതൃവത്പ്രിയ: ।। ൨.൧൧൮.
എന്ത് പറയണം, എന്റെ ഭർത്താവ് ഗുണവാനും, പ്രശംസനീയനും, കരുണയുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും, സ്ഥിരമായ സ്നേഹമുള്ളവനും, ധാർമ്മികനും, അമ്മയെയും അച്ഛനെയും പോലെ പ്രിയനുമാണ്.
യാം വൃത്തിം വര്ത്തതേ രാമ: കൌസല്യായാം മഹാബല: । താമേവ നൃപനാരീണാമന്യാസാമപി വര്ത്തതേ ।। ൨.൧൧൮.
മഹാബലനായ രാമൻ കൗസല്യയോടു കാണിക്കുന്ന സ്നേഹവും ആദരവും രാജകുലത്തിലെ മറ്റു സ്ത്രീകളോടും അതുപോലെയാണ്.
സകൃദ്ദൃഷ്ടാസ്വപി സ്ത്രീഷു നൃപേണ നൃപവത്സല: । മാതൃവദ്വര്ത്തതേ വീരോ മാനമുത്സൃജ്യ ധര്മവിത് ।। ൨.൧൧൮.
രാജാവിന് ഒരിക്കൽ മാത്രം കണ്ട സ്ത്രീകളോടും ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന വീരൻ, അമ്മയെപ്പോലെ ആദരവോടെ പെരുമാറുന്നു; അവൻ അഭിമാനം വിട്ട് പെരുമാറുന്നു.
ആഗച്ഛന്ത്യാശ്ച വിജനം വനമേവം ഭയാവഹമ് । സമാഹിതം മേ ശ്വശ്ര്വാ ച ഹൃദയേ തദ്ധൃതം മഹത് ।। ൨.൧൧൮.
ഈ ഭയാനകമായ കാടിലേക്ക് ഞാൻ വരുമ്പോൾ, എന്റെ അമ്മായിയുടെ വലിയ ഉപദേശം എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു.
പാണിപ്രദാനകാലേ ച യത്പുരാ ത്വഗ്നിസന്നിധൌ । അനുശിഷ്ടാ ജനന്യാ ഽസ്മി വാക്യം തദപി മേ ധൃതമ് ।। ൨.൧൧൮.
വിവാഹസമയത്ത്, അഗ്നിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അമ്മ എന്നോട് പറഞ്ഞ വാക്കുകളും ഞാൻ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
നവീകൃതം ച തത്സര്വം വാക്യൈസ്തേ ധര്മചാരിണി । പതിശുശ്രൂഷണാന്നാര്യ്യാസ്തപോ നാന്യദ്വിധീയതേ ।। ൨.൧൧൮.
നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ആ ഉപദേശങ്ങൾ എല്ലാം എന്റെ മനസ്സിൽ പുതുക്കപ്പെട്ടു. സ്ത്രീക്ക് ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുന്നതേക്കാൾ വലിയ തപസ്സൊന്നുമില്ല.
സാവിത്രീ പതിശുശ്രൂഷാം കൃത്വാ സ്വര്ഗേ മഹീയതേ । തഥാവൃത്തിശ്ച യാതാ ത്വം പതിശുശ്രൂഷയാ ദിവമ് ।। ൨.൧൧൮.
സാവിത്രി ഭർത്താവിനെ സേവിച്ചതിനാൽ സ്വർഗത്തിൽ മഹത്വം നേടി; നീയും അങ്ങനെ ഭർത്താവിനെ സേവിച്ച് സ്വർഗം പ്രാപിച്ചവളാണ്.
വരിഷ്ഠാ സര്വനാരീണാമേഷാ ച ദിവി ദേവതാ । രോഹിണീ ന വിനാ ചന്ദ്രം മുഹൂര്ത്തമപി ദൃശ്യതേ ।। ൨.൧൧൮.
അവൾ എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും ദിവ്യലോകത്തിലെ ദേവതയുമാണ്; രോഹിണി ചന്ദ്രനില്ലാതെ ഒരു നിമിഷവും കാണപ്പെടുന്നില്ല.
ഏവംവിധാശ്ച പ്രവരാ: സ്ത്രിയോ ഭര്തൃദൃഢവ്രതാ: । ദേവലോകേ മഹീയന്തേ പുണ്യേന സ്വേന കര്മണാ ।। ൨.൧൧൮.
ഇങ്ങനെ ഭർത്താവിനോടു दृഢനിശ്ചയമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകൾ സ്വയം സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലത്തിൽ ദേവലോകത്തിൽ മഹത്വം നേടുന്നു.
തതോ ഽനസൂയാ സംഹൃഷ്ടാ ശ്രുത്വോക്തം സീതയാ വച: । ശിരസ്യാഘ്രായ ചോവാച മൈഥിലീം ഹര്ഷയന്ത്യുത ।। ൨.൧൧൮.
പിന്നീട്, സീതയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട അനസൂയ സന്തോഷത്തോടെ അവളെ തലോടി, മൈഥിലിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
നിയമൈര്വിവിധൈരാപ്തം തപോ ഹി മഹദസ്തി മേ । തത്സംശ്രിത്യ ബലം സീതേ ഛന്ദയേ ത്വാം ശുചിസ്മിതേ ।। ൨.൧൧൮.
വിവിധ വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച് ഞാൻ വലിയ തപശ്ശക്തി സമ്പാദിച്ചിട്ടുണ്ട്, ശുദ്ധഹാസമുള്ള സീതേ, ആ ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഉപപന്നം മനോജ്ഞം ച വചനം തവ മൈഥിലി । പ്രീതാ ചാസ്മ്യുചിതം കിം തേ കരവാണി ബ്രവീഹി മേ ।। ൨.൧൧൮.
മൈഥിലി, നിന്റെ വാക്കുകൾ വളരെ യുക്തിയും മനോഹാരിതയും നിറഞ്ഞതാണ്. ഞാൻ അതിനാൽ അത്യന്തം സന്തോഷവതിയാണ്. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്താണെന്ന് പറയൂ, അതിനനുസരിച്ച് ഞാൻ ചെയ്യാം.
തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വിസ്മിതാ മന്ദവിസ്മയാ കൃതമിത്യബ്രവീത്സീതാ തപോബലസമന്വിതാമ് ।। ൨.൧൧൮.
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയുള്ള സീതയ്ക്ക് അതിൽ അല്പം അത്ഭുതം തോന്നി. അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഇത് കഴിഞ്ഞു.'
സാ ത്വേവമുക്താ ധര്മജ്ഞാ തയാ പ്രീതതരാ ഽഭവത് । സഫലം ച പ്രഹര്ഷം തേ ഹന്ത സീതേ കരോമ്യഹമ് ।। ൨.൧൧൮.
അങ്ങനെ സീതയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മജ്ഞയായ അവൾക്ക് കൂടുതൽ സന്തോഷം തോന്നി. 'സീതേ, നിന്റെ സന്തോഷം നിറവേറ്റാൻ ഞാൻ തയ്യാറാണ്,' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇദം ദിവ്യം വരം മാല്യം വസ്ത്രമാഭരണാനി ച । അങ്ഗരാഗം ച വൈദേഹി മഹാര്ഹം ചാനുലേപനമ് ।। ൨.൧൧൮.
ഇവിടെ ദൈവികമായ മാലകൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ, സുഗന്ധമുള്ള അങ്കരാഗം, വിലയേറിയ ലേപനം ഇവയൊക്കെയാണ്, വൈദേഹി.