താമിമാം സര്വഭൂതാനാം നമസ്കാര്യ്യാം യശസ്വിനീമ് । അഭിഗച്ഛതു വൈദേഹീ വൃദ്ധാമക്രോധനാം സദാ । അനസൂയേതി യാ ലോകേ കര്മഭി: ഖ്യാതിമാഗതാ ।। ൨.൧൧൭.
സകലഭൂതങ്ങൾക്കും വന്ദനീയയുമായ, പ്രശസ്തിയും പ്രായവും ക്രോധമില്ലായ്മയും ഉള്ള, അനസൂയ എന്ന പേരിൽ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തയായ ഈ സ്ത്രീയെ വൈദേഹി സമീപിക്കട്ടെ.
ഏവം ബ്രുവാണം തമൃഷിം തഥേത്യുക്ത്വാ സ രാഘവ: । സീതാമുവാച ധര്മജ്ഞാമിദം വചനമുത്തമമ് ।। ൨.൧൧൭.
അങ്ങനെ മഹർഷി പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാഘവൻ 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്നു പറഞ്ഞു, പിന്നെ ധർമ്മം അറിയുന്ന സീതയെ ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
രാജപുത്രി ശ്രുതം ത്വേതന്മുനേരസ്യ സമീരിതമ് । ശ്രേയോര്ഥമാത്മന: ശ്രീഘ്രമഭിഗച്ഛ തപസ്വിനീമ് ।। ൨.൧൧൭.
രാജകുമാരി, ഈ മഹർഷി പറഞ്ഞത് നീ കേട്ടല്ലോ; നിന്റെ ഭാവി ക്ഷേമത്തിനായി ഉടൻ ഈ വാനപ്രസ്ഥയെ സമീപിക്കൂ.
സീതാ ത്വേതദ്വച: ശ്രുത്വാ രാഘവസ്യ ഹിതൈഷിണ: । താമത്രിപത്നീം ധര്മജ്ഞാമഭിചക്രാമ മൈഥിലീ ।। ൨.൧൧൭.
സീത, തന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാഘവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ പ്രായമായ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ ഭാര്യയെ സമീപിച്ചു.
ശിഥിലാം വലിതാം വൃദ്ധാം ജരാപാണ്ഡരമൂര്ദ്ധജാമ് । സതതം വേപമാനാങ്ഗീ പ്രവാതേ കദലീ യഥാ ।। ൨.൧൧൭.
അവൾ ദുർബലയും ചുരുണ്ട ചർമ്മവും പ്രായം മൂലം വെളുത്ത മുടിയും എപ്പോഴും വിറയുന്ന ശരീരവുമുള്ളവളായിരുന്നു, കാറ്റിൽ കുലുങ്ങുന്ന വാഴയുടെ തണ്ടുപോലെ.
താം തു സീതാ മഹാഭാഗാമനസൂയാം പതിവ്രതാമ് । അഭ്യവാദയദവ്യഗ്രാ സ്വനാമ സമുദാഹരത് ।। ൨.൧൧൭.
മഹാഭാഗ്യശാലിയായ സീത, ഭർത്തൃനിഷ്ഠയായ അനസൂയയെ ഭയമില്ലാതെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, തന്റെ പേരും പറഞ്ഞു.
അഭിവാദ്യ ച വൈദേഹീ താപസീം താമനിന്ദിതാമ് । ബദ്ധാഞ്ജലിപുടാ ഹൃഷ്ടാ പര്യപൃച്ഛദനാമയമ് ।। ൨.൧൧൭.
വൈദേഹി ആ അപരാധരഹിതയായ വാനപ്രസ്ഥയെ ആദരപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, കൈകൂപ്പി സന്തോഷത്തോടെ അവളുടെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു.
തത: സീതാം മഹാഭാഗാം ദൃഷ്ട്വാ താം ധര്മചാരിണീമ് । സാന്ത്വയന്ത്യബ്രവീദ്ധൃഷ്ടാ ദിഷ്ട്യാ ധര്മമവേക്ഷസേ ।। ൨.൧൧൭.
പിന്നീട്, മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ സീതയെ കണ്ടപ്പോൾ, അനസൂയ സന്തോഷത്തോടെ സാന്ത്വനപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: 'നീ ധർമ്മം പാലിക്കുന്നതിൽ ഭാഗ്യവതിയാണ്.'
ത്യക്ത്വാ ജ്ഞാതിജനം സീതേ മാനമൃദ്ധിം ച ഭാമിനി । അവരുദ്ധം വനേ രാമം ദിഷ്ട്യാ ത്വമനുഗച്ഛസി ।। ൨.൧൧൭.
സീതേ, നീ ബന്ധുക്കളെയും മാനവും ഐശ്വര്യവും ഉപേക്ഷിച്ച്, കാടിൽ തടവിലായ രാമനെ അനുഗമിക്കുന്നതിൽ ഭാഗ്യവതിയാണ്.
നഗരസ്ഥോ വനസ്ഥോ വാ പാപോ വാ യദി വാ ശുഭ: । യാസാം സ്ത്രീണാം പ്രിയോ ഭര്താ താസാം ലോകാ മഹോദയാ: ।। ൨.൧൧൭.
ഭർത്താവ് നഗരത്തിൽ ആയാലും കാട്ടിൽ ആയാലും, ദുഷ്ടനോ സദ്ഗുണശാലിയോ ആയാലും, ഭർത്താവിനെ പ്രിയപ്പെട്ടവനായി കാണുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് ലോകങ്ങൾ ഉന്നതമാണ്.
ദു:ശീല: കാമവൃത്തോ വാ ധനൈവാ പരിവര്ജിത: । സ്ത്രീണാമാര്യസ്വഭാവാനാം പരമം ദൈവതം പതി: ।। ൨.൧൧൭.
ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവനോ, കാമാസക്തനോ, ധനം ഇല്ലാത്തവനോ ആയാലും, ഉത്തമസ്വഭാവമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവ് ഏറ്റവും വലിയ ദൈവമാണ്.
നാതോ വിശിഷ്ടം പശ്യാമി ബാന്ധവം വിമൃശന്ത്യഹമ് । സര്വത്രയോഗ്യം വൈദേഹി തപ:കൃതമിവാവ്യയമ് ।। ൨.൧൧൭.
എന്ത് ആലോചിച്ചാലും ഭർത്താവിനേക്കാൾ വലിയ ബന്ധുവിനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല, വൈദേഹി. എവിടെയും അവൻ യോഗ്യനാണ്, തപസ്സിന്റെ അക്ഷയഫലത്തെപ്പോലെ.
ന ത്വേനമവഗച്ഛന്തി ഗുണദോഷമസത്സ്ത്രിയ: । കാമവക്തവ്യഹൃദയാ ഭര്തൃനാഥാ ശ്ചരന്തി യാ: ।। ൨.൧൧൭.
പക്ഷേ, ദുർസ്വഭാവമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവിന്റെ ഗുണവും ദോഷവും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല; അവരുടെ മനസ്സ് കാമത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു, ഭർത്താവിന്റെ ആശ്രിതരായി അവർ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
പ്രാപ്നുവന്ത്യയശശ്ചൈവ ധര്മഭ്രംശം ച മൈഥിലി । അകാര്യവശമാപന്നാ: സ്ത്രിയോ യാ: ഖലു തദ്വിധാ: ।। ൨.൧൧൭.
മൈഥിലി, തെറ്റായ വഴികളിൽ പെടുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് അപകീർത്തിയും ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വീഴലും സംഭവിക്കും.
ത്വദ്വിധാസ്തു ഗുണൈര്യുക്താ ദൃഷ്ടലോകപരാവരാ: । സ്ത്രിയ: സ്വഗ ചരിഷ്യന്തി യഥാ ധര്മകൃതസ്തഥാ ।। ൨.൧൧൭.
നിനക്കുപോലുള്ള ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള, ലോകത്തിന്റെ നല്ലതും ചീത്തയുമെല്ലാം അറിയുന്ന സ്ത്രീകൾ സ്വഭാവാനുസരണം ജീവിക്കും; ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരെപ്പോലെയാകും അവരുടെയും ജീവിതം.
തദേവമേനം ത്വമനുവ്രതാ സതീ പതിവ്രതാനാം സമയാനുവര്തിനീ । ഭവസ്വ ഭര്ത്തു: സഹധര്മചാരിണീ യശശ്ച ധര്മം ച തത: സമാപ്സ്യസി ।। ൨.൧൧൭.
അതിനാൽ, നീ ഭർത്താവിനോടു വിശുദ്ധമായ ഭക്തിയോടെ, സത്യസന്ധയായ ഭാര്യയായി, ഭർത്താവിനൊപ്പം ധർമ്മപാതയിൽ നടക്കുക. അങ്ങനെ നീ കീർത്തിയും ധർമ്മവും നേടും.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തദശോത്തരശതതമ: സര്ഗ:
ഇങ്ങനെ വാൽമീകി മഹർഷി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ നൂറിപ്പത്തേഴാമത്തെ സര്ഗം സമാപിച്ചു.
thumb|അഷ്ടാദശശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center സാ ത്വേവമുക്താ വൈദേഹീ ത്വനസൂയാ ഽനസൂയയാ । പ്രതിപൂജ്യ വചോ മന്ദം പ്രവക്തുമുപചക്രമേ ।। ൨.൧൧൮.
അനസൂയാ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വൈദേഹി അസൂയ ഇല്ലാതെ അവളുടെ വാക്കുകൾ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ച് മൃദുവായി സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
നൈതദാശ്ചര്യ്യമാര്യായാ യന്മാം ത്വമനുഭാഷസേ । വിദിതം തു മമാപ്യേതദ്യഥാ നാര്യ്യാ: പതിര്ഗുരു: ।। ൨.൧൧൮.
നobleയുള്ളവളേ, നീ എന്നോട് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് അത്ഭുതകരമല്ല. ഭർത്താവ് സ്ത്രീക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ആദരണീയനാണെന്നത് എനിക്കും അറിയാം.
യദ്യപ്യേഷ ഭവേദ്ഭര്താ മമാര്യേ വൃത്തവര്ജിത: । അദ്വൈധമുപചര്തവ്യസ്തഥാപ്യേഷ മയാ ഭവേത് ।। ൨.൧൧൮.
എന്റെ ഭർത്താവ് നല്ല സ്വഭാവമില്ലാത്തവനാണെങ്കിലും, എനിക്ക് അവനെ വിശ്വാസപൂർവ്വം സേവിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
കിം പുനര്യോ ഗുണ: ശ്ലാഘ്യ: സാനുക്രോശോ ജിതേന്ദ്രിയ: । സ്ഥിരാനുരാഗോ ധര്മാത്മാ മാതൃവത്പിതൃവത്പ്രിയ: ।। ൨.൧൧൮.
എന്ത് പറയണം, എന്റെ ഭർത്താവ് ഗുണവാനും, പ്രശംസനീയനും, കരുണയുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും, സ്ഥിരമായ സ്നേഹമുള്ളവനും, ധാർമ്മികനും, അമ്മയെയും അച്ഛനെയും പോലെ പ്രിയനുമാണ്.
യാം വൃത്തിം വര്ത്തതേ രാമ: കൌസല്യായാം മഹാബല: । താമേവ നൃപനാരീണാമന്യാസാമപി വര്ത്തതേ ।। ൨.൧൧൮.
മഹാബലനായ രാമൻ കൗസല്യയോടു കാണിക്കുന്ന സ്നേഹവും ആദരവും രാജകുലത്തിലെ മറ്റു സ്ത്രീകളോടും അതുപോലെയാണ്.
സകൃദ്ദൃഷ്ടാസ്വപി സ്ത്രീഷു നൃപേണ നൃപവത്സല: । മാതൃവദ്വര്ത്തതേ വീരോ മാനമുത്സൃജ്യ ധര്മവിത് ।। ൨.൧൧൮.
രാജാവിന് ഒരിക്കൽ മാത്രം കണ്ട സ്ത്രീകളോടും ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന വീരൻ, അമ്മയെപ്പോലെ ആദരവോടെ പെരുമാറുന്നു; അവൻ അഭിമാനം വിട്ട് പെരുമാറുന്നു.
ആഗച്ഛന്ത്യാശ്ച വിജനം വനമേവം ഭയാവഹമ് । സമാഹിതം മേ ശ്വശ്ര്വാ ച ഹൃദയേ തദ്ധൃതം മഹത് ।। ൨.൧൧൮.
ഈ ഭയാനകമായ കാടിലേക്ക് ഞാൻ വരുമ്പോൾ, എന്റെ അമ്മായിയുടെ വലിയ ഉപദേശം എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു.
പാണിപ്രദാനകാലേ ച യത്പുരാ ത്വഗ്നിസന്നിധൌ । അനുശിഷ്ടാ ജനന്യാ ഽസ്മി വാക്യം തദപി മേ ധൃതമ് ।। ൨.൧൧൮.
വിവാഹസമയത്ത്, അഗ്നിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അമ്മ എന്നോട് പറഞ്ഞ വാക്കുകളും ഞാൻ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
നവീകൃതം ച തത്സര്വം വാക്യൈസ്തേ ധര്മചാരിണി । പതിശുശ്രൂഷണാന്നാര്യ്യാസ്തപോ നാന്യദ്വിധീയതേ ।। ൨.൧൧൮.
നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ആ ഉപദേശങ്ങൾ എല്ലാം എന്റെ മനസ്സിൽ പുതുക്കപ്പെട്ടു. സ്ത്രീക്ക് ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുന്നതേക്കാൾ വലിയ തപസ്സൊന്നുമില്ല.
സാവിത്രീ പതിശുശ്രൂഷാം കൃത്വാ സ്വര്ഗേ മഹീയതേ । തഥാവൃത്തിശ്ച യാതാ ത്വം പതിശുശ്രൂഷയാ ദിവമ് ।। ൨.൧൧൮.
സാവിത്രി ഭർത്താവിനെ സേവിച്ചതിനാൽ സ്വർഗത്തിൽ മഹത്വം നേടി; നീയും അങ്ങനെ ഭർത്താവിനെ സേവിച്ച് സ്വർഗം പ്രാപിച്ചവളാണ്.
വരിഷ്ഠാ സര്വനാരീണാമേഷാ ച ദിവി ദേവതാ । രോഹിണീ ന വിനാ ചന്ദ്രം മുഹൂര്ത്തമപി ദൃശ്യതേ ।। ൨.൧൧൮.
അവൾ എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും ദിവ്യലോകത്തിലെ ദേവതയുമാണ്; രോഹിണി ചന്ദ്രനില്ലാതെ ഒരു നിമിഷവും കാണപ്പെടുന്നില്ല.
ഏവംവിധാശ്ച പ്രവരാ: സ്ത്രിയോ ഭര്തൃദൃഢവ്രതാ: । ദേവലോകേ മഹീയന്തേ പുണ്യേന സ്വേന കര്മണാ ।। ൨.൧൧൮.
ഇങ്ങനെ ഭർത്താവിനോടു दृഢനിശ്ചയമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകൾ സ്വയം സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലത്തിൽ ദേവലോകത്തിൽ മഹത്വം നേടുന്നു.
തതോ ഽനസൂയാ സംഹൃഷ്ടാ ശ്രുത്വോക്തം സീതയാ വച: । ശിരസ്യാഘ്രായ ചോവാച മൈഥിലീം ഹര്ഷയന്ത്യുത ।। ൨.൧൧൮.
പിന്നീട്, സീതയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട അനസൂയ സന്തോഷത്തോടെ അവളെ തലോടി, മൈഥിലിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.