പത്നീം ച സമനുപ്രാപ്താം വൃദ്ധാമാമന്ത്ര്യ സത്കൃതാമ് । സാന്ത്വയാമാസ ധര്മജ്ഞ: സര്വഭൂതഹിതേ രത: ।। ൨.൧൧൭.
തന്റെ പ്രായമായ ഭാര്യ അവനിടത്തേക്ക് എത്തിയപ്പോൾ, ആദരവോടെ അവളെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സു നിക്ഷേപിച്ചിരിക്കുന്ന, ധർമ്മം അറിയുന്ന ആ മഹാത്മാവ് അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
അനസൂയാം മഹാഭാഗാം താപസീം ധര്മചാരിണീമ് । പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ വൈദേഹീമബ്രവീദൃഷിസത്തമ: । രാമായ ചാചചക്ഷേ താം താപസീം ധര്മചാരിണീമ് ।। ൨.൧൧൭.
വൈദേഹിക്ക് മഹാഭാഗ്യശാലിയായ അനസൂയ എന്ന വൃദ്ധ സത്യനിഷ്ഠയായ വാനപ്രസ്ഥയെ സ്വീകരിക്കണമെന്ന് മഹർഷി പറഞ്ഞു. രാമനോടും ആ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ വാനപ്രസ്ഥയെപ്പറ്റി അവൻ വിവരിച്ചു.
ദശവര്ഷാണ്യനാവൃഷ്ട്യാ ദഗ്ധേ ലോകേ നിരന്തരമ് । യയാ മൂലഫലേ സൃഷ്ടേ ജാഹ്നവീ ച പ്രവര്ത്തിതാ ।। ൨.൧൧൭.
പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി മഴ പെയ്യാതിരുന്നപ്പോൾ ലോകം ഉണങ്ങിയപ്പോൾ, അവൾ വേരും പഴങ്ങളും സൃഷ്ടിച്ചു, ഗംഗയെ ഒഴുക്കിച്ചു.
ഉഗ്രേണ തപസാ യുക്താ നിയമൈശ്ചാപ്യലങ്കൃതാ । ദശവര്ഷസഹസ്രാണി യയാ തപ്തം മഹത്തപ: ।। ൨.൧൧൭.
കഠിനമായ തപസ്സും കർശനമായ നിയന്ത്രണങ്ങളും പാലിച്ച്, പത്ത് ആയിരം വർഷം മഹത്തായ തപസ്സു അനസൂയ നിർവ്വഹിച്ചു.
അനസൂയാ വ്രതൈ: സ്നാതാ പ്രത്യൂഹാശ്ച നിവര്ത്തിതാ: । ദേവകാര്യനിമിത്തം ച യയാ സംത്വരമാണയാ । ദശരാത്രം കൃതാ രാത്രി: സേയം മാതേവ തേ ഽനഘ ।। ൨.൧൧൭.
വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച് ശുദ്ധയായ അനസൂയ എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കി, ദേവതകളുടെ കാര്യത്തിന് വേണ്ടി അതിവേഗം പ്രവർത്തിച്ചു, പത്ത് രാത്രികൾ നീളുന്ന ഒരു രാത്രി സൃഷ്ടിച്ചു. അവൾ നിനക്കു അമ്മപോലെയാണ്, പാപരഹിതേ.
താമിമാം സര്വഭൂതാനാം നമസ്കാര്യ്യാം യശസ്വിനീമ് । അഭിഗച്ഛതു വൈദേഹീ വൃദ്ധാമക്രോധനാം സദാ । അനസൂയേതി യാ ലോകേ കര്മഭി: ഖ്യാതിമാഗതാ ।। ൨.൧൧൭.
സകലഭൂതങ്ങൾക്കും വന്ദനീയയുമായ, പ്രശസ്തിയും പ്രായവും ക്രോധമില്ലായ്മയും ഉള്ള, അനസൂയ എന്ന പേരിൽ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തയായ ഈ സ്ത്രീയെ വൈദേഹി സമീപിക്കട്ടെ.
ഏവം ബ്രുവാണം തമൃഷിം തഥേത്യുക്ത്വാ സ രാഘവ: । സീതാമുവാച ധര്മജ്ഞാമിദം വചനമുത്തമമ് ।। ൨.൧൧൭.
അങ്ങനെ മഹർഷി പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാഘവൻ 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്നു പറഞ്ഞു, പിന്നെ ധർമ്മം അറിയുന്ന സീതയെ ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
രാജപുത്രി ശ്രുതം ത്വേതന്മുനേരസ്യ സമീരിതമ് । ശ്രേയോര്ഥമാത്മന: ശ്രീഘ്രമഭിഗച്ഛ തപസ്വിനീമ് ।। ൨.൧൧൭.
രാജകുമാരി, ഈ മഹർഷി പറഞ്ഞത് നീ കേട്ടല്ലോ; നിന്റെ ഭാവി ക്ഷേമത്തിനായി ഉടൻ ഈ വാനപ്രസ്ഥയെ സമീപിക്കൂ.
സീതാ ത്വേതദ്വച: ശ്രുത്വാ രാഘവസ്യ ഹിതൈഷിണ: । താമത്രിപത്നീം ധര്മജ്ഞാമഭിചക്രാമ മൈഥിലീ ।। ൨.൧൧൭.
സീത, തന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാഘവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ പ്രായമായ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ ഭാര്യയെ സമീപിച്ചു.
ശിഥിലാം വലിതാം വൃദ്ധാം ജരാപാണ്ഡരമൂര്ദ്ധജാമ് । സതതം വേപമാനാങ്ഗീ പ്രവാതേ കദലീ യഥാ ।। ൨.൧൧൭.
അവൾ ദുർബലയും ചുരുണ്ട ചർമ്മവും പ്രായം മൂലം വെളുത്ത മുടിയും എപ്പോഴും വിറയുന്ന ശരീരവുമുള്ളവളായിരുന്നു, കാറ്റിൽ കുലുങ്ങുന്ന വാഴയുടെ തണ്ടുപോലെ.
താം തു സീതാ മഹാഭാഗാമനസൂയാം പതിവ്രതാമ് । അഭ്യവാദയദവ്യഗ്രാ സ്വനാമ സമുദാഹരത് ।। ൨.൧൧൭.
മഹാഭാഗ്യശാലിയായ സീത, ഭർത്തൃനിഷ്ഠയായ അനസൂയയെ ഭയമില്ലാതെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, തന്റെ പേരും പറഞ്ഞു.
അഭിവാദ്യ ച വൈദേഹീ താപസീം താമനിന്ദിതാമ് । ബദ്ധാഞ്ജലിപുടാ ഹൃഷ്ടാ പര്യപൃച്ഛദനാമയമ് ।। ൨.൧൧൭.
വൈദേഹി ആ അപരാധരഹിതയായ വാനപ്രസ്ഥയെ ആദരപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, കൈകൂപ്പി സന്തോഷത്തോടെ അവളുടെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു.
തത: സീതാം മഹാഭാഗാം ദൃഷ്ട്വാ താം ധര്മചാരിണീമ് । സാന്ത്വയന്ത്യബ്രവീദ്ധൃഷ്ടാ ദിഷ്ട്യാ ധര്മമവേക്ഷസേ ।। ൨.൧൧൭.
പിന്നീട്, മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ സീതയെ കണ്ടപ്പോൾ, അനസൂയ സന്തോഷത്തോടെ സാന്ത്വനപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: 'നീ ധർമ്മം പാലിക്കുന്നതിൽ ഭാഗ്യവതിയാണ്.'
ത്യക്ത്വാ ജ്ഞാതിജനം സീതേ മാനമൃദ്ധിം ച ഭാമിനി । അവരുദ്ധം വനേ രാമം ദിഷ്ട്യാ ത്വമനുഗച്ഛസി ।। ൨.൧൧൭.
സീതേ, നീ ബന്ധുക്കളെയും മാനവും ഐശ്വര്യവും ഉപേക്ഷിച്ച്, കാടിൽ തടവിലായ രാമനെ അനുഗമിക്കുന്നതിൽ ഭാഗ്യവതിയാണ്.
നഗരസ്ഥോ വനസ്ഥോ വാ പാപോ വാ യദി വാ ശുഭ: । യാസാം സ്ത്രീണാം പ്രിയോ ഭര്താ താസാം ലോകാ മഹോദയാ: ।। ൨.൧൧൭.
ഭർത്താവ് നഗരത്തിൽ ആയാലും കാട്ടിൽ ആയാലും, ദുഷ്ടനോ സദ്ഗുണശാലിയോ ആയാലും, ഭർത്താവിനെ പ്രിയപ്പെട്ടവനായി കാണുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് ലോകങ്ങൾ ഉന്നതമാണ്.
ദു:ശീല: കാമവൃത്തോ വാ ധനൈവാ പരിവര്ജിത: । സ്ത്രീണാമാര്യസ്വഭാവാനാം പരമം ദൈവതം പതി: ।। ൨.൧൧൭.
ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവനോ, കാമാസക്തനോ, ധനം ഇല്ലാത്തവനോ ആയാലും, ഉത്തമസ്വഭാവമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവ് ഏറ്റവും വലിയ ദൈവമാണ്.
നാതോ വിശിഷ്ടം പശ്യാമി ബാന്ധവം വിമൃശന്ത്യഹമ് । സര്വത്രയോഗ്യം വൈദേഹി തപ:കൃതമിവാവ്യയമ് ।। ൨.൧൧൭.
എന്ത് ആലോചിച്ചാലും ഭർത്താവിനേക്കാൾ വലിയ ബന്ധുവിനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല, വൈദേഹി. എവിടെയും അവൻ യോഗ്യനാണ്, തപസ്സിന്റെ അക്ഷയഫലത്തെപ്പോലെ.
ന ത്വേനമവഗച്ഛന്തി ഗുണദോഷമസത്സ്ത്രിയ: । കാമവക്തവ്യഹൃദയാ ഭര്തൃനാഥാ ശ്ചരന്തി യാ: ।। ൨.൧൧൭.
പക്ഷേ, ദുർസ്വഭാവമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവിന്റെ ഗുണവും ദോഷവും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല; അവരുടെ മനസ്സ് കാമത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു, ഭർത്താവിന്റെ ആശ്രിതരായി അവർ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
പ്രാപ്നുവന്ത്യയശശ്ചൈവ ധര്മഭ്രംശം ച മൈഥിലി । അകാര്യവശമാപന്നാ: സ്ത്രിയോ യാ: ഖലു തദ്വിധാ: ।। ൨.൧൧൭.
മൈഥിലി, തെറ്റായ വഴികളിൽ പെടുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് അപകീർത്തിയും ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വീഴലും സംഭവിക്കും.
ത്വദ്വിധാസ്തു ഗുണൈര്യുക്താ ദൃഷ്ടലോകപരാവരാ: । സ്ത്രിയ: സ്വഗ ചരിഷ്യന്തി യഥാ ധര്മകൃതസ്തഥാ ।। ൨.൧൧൭.
നിനക്കുപോലുള്ള ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള, ലോകത്തിന്റെ നല്ലതും ചീത്തയുമെല്ലാം അറിയുന്ന സ്ത്രീകൾ സ്വഭാവാനുസരണം ജീവിക്കും; ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരെപ്പോലെയാകും അവരുടെയും ജീവിതം.
തദേവമേനം ത്വമനുവ്രതാ സതീ പതിവ്രതാനാം സമയാനുവര്തിനീ । ഭവസ്വ ഭര്ത്തു: സഹധര്മചാരിണീ യശശ്ച ധര്മം ച തത: സമാപ്സ്യസി ।। ൨.൧൧൭.
അതിനാൽ, നീ ഭർത്താവിനോടു വിശുദ്ധമായ ഭക്തിയോടെ, സത്യസന്ധയായ ഭാര്യയായി, ഭർത്താവിനൊപ്പം ധർമ്മപാതയിൽ നടക്കുക. അങ്ങനെ നീ കീർത്തിയും ധർമ്മവും നേടും.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തദശോത്തരശതതമ: സര്ഗ:
ഇങ്ങനെ വാൽമീകി മഹർഷി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ നൂറിപ്പത്തേഴാമത്തെ സര്ഗം സമാപിച്ചു.
thumb|അഷ്ടാദശശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center സാ ത്വേവമുക്താ വൈദേഹീ ത്വനസൂയാ ഽനസൂയയാ । പ്രതിപൂജ്യ വചോ മന്ദം പ്രവക്തുമുപചക്രമേ ।। ൨.൧൧൮.
അനസൂയാ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വൈദേഹി അസൂയ ഇല്ലാതെ അവളുടെ വാക്കുകൾ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ച് മൃദുവായി സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
നൈതദാശ്ചര്യ്യമാര്യായാ യന്മാം ത്വമനുഭാഷസേ । വിദിതം തു മമാപ്യേതദ്യഥാ നാര്യ്യാ: പതിര്ഗുരു: ।। ൨.൧൧൮.
നobleയുള്ളവളേ, നീ എന്നോട് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് അത്ഭുതകരമല്ല. ഭർത്താവ് സ്ത്രീക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ആദരണീയനാണെന്നത് എനിക്കും അറിയാം.
യദ്യപ്യേഷ ഭവേദ്ഭര്താ മമാര്യേ വൃത്തവര്ജിത: । അദ്വൈധമുപചര്തവ്യസ്തഥാപ്യേഷ മയാ ഭവേത് ।। ൨.൧൧൮.
എന്റെ ഭർത്താവ് നല്ല സ്വഭാവമില്ലാത്തവനാണെങ്കിലും, എനിക്ക് അവനെ വിശ്വാസപൂർവ്വം സേവിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
കിം പുനര്യോ ഗുണ: ശ്ലാഘ്യ: സാനുക്രോശോ ജിതേന്ദ്രിയ: । സ്ഥിരാനുരാഗോ ധര്മാത്മാ മാതൃവത്പിതൃവത്പ്രിയ: ।। ൨.൧൧൮.
എന്ത് പറയണം, എന്റെ ഭർത്താവ് ഗുണവാനും, പ്രശംസനീയനും, കരുണയുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും, സ്ഥിരമായ സ്നേഹമുള്ളവനും, ധാർമ്മികനും, അമ്മയെയും അച്ഛനെയും പോലെ പ്രിയനുമാണ്.
യാം വൃത്തിം വര്ത്തതേ രാമ: കൌസല്യായാം മഹാബല: । താമേവ നൃപനാരീണാമന്യാസാമപി വര്ത്തതേ ।। ൨.൧൧൮.
മഹാബലനായ രാമൻ കൗസല്യയോടു കാണിക്കുന്ന സ്നേഹവും ആദരവും രാജകുലത്തിലെ മറ്റു സ്ത്രീകളോടും അതുപോലെയാണ്.
സകൃദ്ദൃഷ്ടാസ്വപി സ്ത്രീഷു നൃപേണ നൃപവത്സല: । മാതൃവദ്വര്ത്തതേ വീരോ മാനമുത്സൃജ്യ ധര്മവിത് ।। ൨.൧൧൮.
രാജാവിന് ഒരിക്കൽ മാത്രം കണ്ട സ്ത്രീകളോടും ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന വീരൻ, അമ്മയെപ്പോലെ ആദരവോടെ പെരുമാറുന്നു; അവൻ അഭിമാനം വിട്ട് പെരുമാറുന്നു.
ആഗച്ഛന്ത്യാശ്ച വിജനം വനമേവം ഭയാവഹമ് । സമാഹിതം മേ ശ്വശ്ര്വാ ച ഹൃദയേ തദ്ധൃതം മഹത് ।। ൨.൧൧൮.
ഈ ഭയാനകമായ കാടിലേക്ക് ഞാൻ വരുമ്പോൾ, എന്റെ അമ്മായിയുടെ വലിയ ഉപദേശം എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു.
പാണിപ്രദാനകാലേ ച യത്പുരാ ത്വഗ്നിസന്നിധൌ । അനുശിഷ്ടാ ജനന്യാ ഽസ്മി വാക്യം തദപി മേ ധൃതമ് ।। ൨.൧൧൮.
വിവാഹസമയത്ത്, അഗ്നിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അമ്മ എന്നോട് പറഞ്ഞ വാക്കുകളും ഞാൻ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.