ഔപവാഹ്യസ്യ നാഗസ്യ വിഷാണമ് ശകലീകൃതമ് । സഹസാ ചാപി സമ്ശാന്തമ് ജ്വലിതമ് ജാതവേദസമ് ॥൨-൬൯-
'രാജാവിന്റെ ആനയുടെ ദന്തം തകർന്നതും, ജ്വലിച്ച തീ പെട്ടെന്ന് അണഞ്ഞതും ഞാൻ കണ്ടു.'
അവദീര്ണാമ് ച പൃഥിവീമ് ശുഷ്കാമഃ ച വിവിധാന് ദ്രുമാന് । അഹമ് പശ്യാമി വിധ്വസ്താന് സധൂമാമഃ ചൈവ പാര്വതാന് ॥൨-൬൯-
'ഭൂമി പിളർന്നതും, പലതരം വൃക്ഷങ്ങൾ ഉണങ്ങിയതും, പർവതങ്ങൾ ചിതറുകയും പുക ഉയരുകയും ചെയ്തതും ഞാൻ കണ്ടു.'
പീഠേ കാര്ഷ്ണായസേ ച ഏനമ് നിഷണ്ണമ് കൃഷ്ണ വാസസമ് । പ്രഹസന്തി സ്മ രാജാനമ് പ്രമദാഃ കൃഷ്ണ പിന്ഗലാഃ ॥൨-൬൯-
ഇരുമ്പ് സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നു കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്ന രാജാവിനെ കറുത്തയും കവിള് നിറം കലർന്നതുമായ സ്ത്രീകൾ ചിരിച്ചു പരിഹസിച്ചു.
ത്വരമാണഃ ച ധര്മ ആത്മാ രക്ത മാല്യ അനുലേപനഃ । രഥേന ഖര യുക്തേന പ്രയാതഃ ദക്ഷിണാ മുഖഃ ॥൨-൬൯-
നന്മയുള്ള മനസ്സോടെ, ചുവപ്പ് പുഷ്പമാലകളും സുഗന്ധങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, കഴുതകൾ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ ദക്ഷിണദിശയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ രാജാവ് പുറപ്പെട്ടു.
പ്രഹസന്തീവ രാജാനമ് പ്രമദാ രക്തവാസിനീ । പ്രകര്ഷന്തീ മയാ ദൃഷ്ടാ രാക്ഷസീ വികൃതാസനാ ॥൨-൬൯-
ചുവപ്പ് വസ്ത്രം ധരിച്ച ഒരു ഭയങ്കരമായ രാക്ഷസസ്ത്രീ രാജാവിനെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ ഞാൻ കണ്ടു.
ഏവമ് ഏതന് മയാ ദൃഷ്ടമ് ഇമാമ് രാത്രിമ് ഭയ ആവഹാമ് । അഹമ് രാമഃ അഥ വാ രാജാ ലക്ഷ്മണോ വാ മരിഷ്യതി ॥൨-൬൯-
ഇങ്ങനെ ഈ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രാത്രി ഞാൻ കണ്ടു; ഞാൻ അല്ലെങ്കിൽ രാമൻ അല്ലെങ്കിൽ രാജാവോ ലക്ഷ്മണനോ മരിക്കും.
നരഃ യാനേന യഃ സ്വപ്നേ ഖര യുക്തേന യാതി ഹി । അചിരാത് തസ്യ ധൂമ അഗ്രമ് ചിതായാമ് സമ്പ്രദൃശ്യതേ ॥൨-൬൯-
സ്വപ്നത്തിൽ കഴുതകൾ കെട്ടിയ വാഹനത്തിൽ യാത്രചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ഉടൻ തന്നെ ചിതയിൽ പുകയുന്ന പുകമുന് കാണും.
ഏതന് നിമിത്തമ് ദീനോ അഹമ് തന് ന വഃ പ്രതിപൂജയേ । ശുഷ്യതി ഇവ ച മേ കണ്ഠോ ന സ്വസ്ഥമ് ഇവ മേ മനഃ ॥൨-൬൯-
ഈ അശുഭസൂചന കാരണം ഞാൻ വിഷമത്തിലാണ്, അതിനാൽ നിങ്ങളെ ആദരിക്കാനാവുന്നില്ല; എന്റെ കഴുത്ത് ഉണങ്ങിയതുപോലെയും മനസ്സ് ശാന്തിയില്ലാത്തതുപോലെയും തോന്നുന്നു.
ന പശ്യാമി ഭയസ്ഥാനമ് ഭയമ് ചൈവോപധാരയേ । ഭ്രഷ്ടശ്ച സ്വരയോഗോ മേ ചായാ ചോപഹതാ മമ ॥൨-൬൯-
ഭയപ്പെടേണ്ട കാര്യമൊന്നും കാണുന്നില്ലെങ്കിലും ഭയം മനസ്സിൽ തോന്നുന്നു; എന്റെ ശബ്ദം ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു, എന്റെ നിഴൽ ക്ഷയിച്ചു.
ജുഗുപ്സന്ന് ഇവ ച ആത്മാനമ് ന ച പശ്യാമി കാരണമ് । ഇമാമ് ഹി ദുഹ്സ്വപ്ന ഗതിമ് നിശാമ്യ താമ് । അനേക രൂപാമ് അവിതര്കിതാമ് പുരാ । ഭയമ് മഹത് തദ്ദ് ഹൃദയാന് ന യാതി മേ । വിചിന്ത്യ രാജാനമ് അചിന്ത്യ ദര്ശനമ് ॥൨-൬൯-
എനിക്ക് തന്നെ വെറുപ്പുണ്ടായതുപോലെയാണ്, പക്ഷേ കാരണം കാണുന്നില്ല; ഈ ദുഷ്ടസ്വപ്നത്തിന്റെ പല രൂപങ്ങളും അപ്രതീക്ഷിതമായ വഴികളും കേട്ടപ്പോൾ, രാജാവിന്റെ അത്യന്തം അത്ഭുതകരമായ രൂപം ഓർത്തപ്പോൾ, വലിയ ഭയം എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് പോകുന്നില്ല.
thumb|സപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ എഴുപതാം സര്ഗം കേൾക്കേണ്ടതാണ്.
ഭരതേ ബ്രുവതി സ്വപ്നമ് ദൂതാഃ തേ ക്ലാന്ത വാഹനാഃ । പ്രവിശ്യ അസഹ്യ പരിഖമ് രമ്യമ് രാജ ഗൃഹമ് പുരമ് ॥൨-൭൦-
ഭരതൻ തന്റെ സ്വപ്നം പറയുമ്പോൾ, കുതിരകൾ ക്ഷീണിച്ച ദൂതന്മാർ കടക്കാൻ കഴിയാത്ത കുഴി കടന്ന് മനോഹരമായ രാജപ്രാസാദത്തിലും നഗരത്തിലും പ്രവേശിച്ചു.
സമാഗമ്യ തു രാജ്ഞാ ച രാജ പുത്രേണ ച അര്ചിതാഃ । രാജ്ഞഃ പാദൌ ഗൃഹീത്വാ തു തമ് ഊചുര് ഭരതമ് വചഃ ॥൨-൭൦-
അവർ രാജാവിനെയും രാജകുമാരനെയും കണ്ടു, ആദരവും ലഭിച്ചു; രാജാവിന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ച് ഭരതനോടു അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പുരോഹിതഃ ത്വാ കുശലമ് പ്രാഹ സര്വേ ച മന്ത്രിണഃ । ത്വരമാണഃ ച നിര്യാഹി കൃത്യമ് ആത്യയികമ് ത്വയാ ॥൨-൭൦-
പുരോഹിതനും എല്ലാ മന്ത്രിമാരും നിനക്ക് ആശംസകൾ അറിയിച്ചു; നീ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടണം, അടിയന്തിരമായ ഒരു ജോലി നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
ഇമാനി ച മഹാര്ഹാണി വസ്ത്രാണ്Yആഭരണാനി ച । പ്രതിഗൃഹ്യ വിശാലാക്ഷ മാതുലസ്യ ച ദാപയ ॥൨-൭൦-
വലിയ വിലയുള്ള ഈ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും സ്വീകരിച്ച്, വിശാലകണ്ണനായ ഭരതാ, അവയെ അമ്മാവന് നൽകണം.
അത്ര വിമ്ശതി കോട്യഃ തു നൃപതേര് മാതുലസ്യ തേ । ദശ കോട്യഃ തു സമ്പൂര്ണാഃ തഥൈവ ച നൃപ ആത്മജ ॥൨-൭൦-
ഇവിടെ രാജാവിന്റെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് നിന്റെ അമ്മാവന് ഇരുപത് കോടി രൂപയും, രാജകുമാരനായ നിനക്കു പത്ത് കോടി രൂപയും ഉണ്ട്.
പ്രതിഗൃഹ്യ ച തത് സര്വമ് സ്വനുരക്തഃ സുഹൃജ് ജനേ । ദൂതാന് ഉവാച ഭരതഃ കാമൈഃ സമ്പ്രതിപൂജ്യ താന് ॥൨-൭൦-
അവയെല്ലാം സ്വീകരിച്ച ശേഷം, ഭരതൻ തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടുള്ള സ്നേഹത്തോടെ ദൂതന്മാരെ ഇഷ്ടാനുസൃതമായി ആദരിച്ചു സംസാരിച്ചു.
കച്ചിത് സുകുശലീ രാജാ പിതാ ദശരഥോ മമ । കച്ചിച് ച അരാഗതാ രാമേ ലക്ഷ്മണേ വാ മഹാത്മനി ॥൨-൭൦-
എന്റെ അച്ഛനായ ദശരഥ രാജാവിന് സുഖമാണോ? രാമനോ മഹാത്മാവായ ലക്ഷ്മണനോ എന്തെങ്കിലും ദോഷം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടോ?
ആര്യാ ച ധര്മ നിരതാ ധര്മജ്ഞാ ധര്മ ദര്ശിനീ । അരോഗാ ച അപി കൌസല്യാ മാതാ രാമസ്യ ധീമതഃ ॥൨-൭൦-
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ള, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന, ധർമ്മം കാണുന്ന, രാമന്റെ മാതാവായ കൌസല്യക്ക് ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളൊന്നുമില്ലേ?
കച്ചിത് സുമിത്രാ ധര്മജ്ഞാ ജനനീ ലക്ഷ്മണസ്യ യാ । ശത്രുഘ്നസ്യ ച വീരസ്യ സാരോഗാ ച അപി മധ്യമാ ॥൨-൭൦-
ധർമ്മം അറിയുന്ന, ലക്ഷ്മണന്റെയും വീരനായ ശത്രുഘ്നന്റെയും അമ്മയായ, മധ്യസ്ഥയായ സുമിത്രയ്ക്ക് ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളൊന്നുമില്ലേ?
ആത്മ കാമാ സദാ ചണ്ഡീ ക്രോധനാ പ്രാജ്ഞ മാനിനീ । അരോഗാ ച അപി കൈകേയീ മാതാ മേ കിമ് ഉവാച ഹ ॥൨-൭൦-
എപ്പോഴും സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരമുള്ളവളും, കഠിനസ്വഭാവവും, കോപം വേഗം വരുന്നവളും, ബുദ്ധിയുള്ളവളും, അഭിമാനമുള്ളവളും, ആരോഗ്യവതിയുമായ എന്റെ അമ്മ കൈകേയി എനിക്ക് എന്താണ് പറഞ്ഞത്?
ഏവമ് ഉക്താഃ തു തേ ദൂതാ ഭരതേന മഹാത്മനാ । ഊചുഃ സമ്പ്രശ്രിതമ് വാക്യമ് ഇദമ് തമ് ഭരതമ് തദാ ॥൨-൭൦-
അങ്ങനെ മഹാത്മാവായ ഭരതൻ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, ആ ദൂതന്മാർ അതിനുത്തരമായി വിനയപൂർവ്വം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കുശലാഃ തേ നര വ്യാഘ്ര യേഷാമ് കുശലമ് ഇച്ചസി । ശ്രീശ്ച ത്വാമ് വൃണുതേ പദ്മാ യുജ്യതാമ് ചാപി തേ രകഃ ॥൨-൭൦-
മനുഷ്യസിംഹനായ ഭരതാ, നിങ്ങൾക്ക് ആരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹമുണ്ടോ, അവർ എല്ലാവരും സുഖമായിരിക്കുന്നു. ഐശ്വര്യവും പദ്മാദേവിയും നിങ്ങളെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ രക്ഷ ഉറപ്പാകട്ടെ.
ഭരതഃ ച അപി താന് ദൂതാന് ഏവമ് ഉക്തഃ അഭ്യഭാഷത । ആപൃച്ചേ അഹമ് മഹാ രാജമ് ദൂതാഃ സമ്ത്വരയന്തി മാമ് ॥൨-൭൦-
അങ്ങനെ ദൂതന്മാർ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം ഭരതൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ മഹാരാജാവിനോട് വിടപറയണം; ദൂതന്മാർ എന്നെ വേഗം പോകാൻ ഉറ്റുനോക്കുന്നു.'
ഏവമ് ഉക്ത്വാ തു താന് ദൂതാന് ഭരതഃ പാര്ഥിവ ആത്മജഃ । ദൂതൈഃ സമ്ചോദിതഃ വാക്യമ് മാതാമഹമ് ഉവാച ഹ ॥൨-൭൦-
അങ്ങനെ ദൂതന്മാരോട് പറഞ്ഞ്, രാജകുമാരനായ ഭരതൻ അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് തന്റെ അമ്മാവനോട് സംസാരിച്ചു.
രാജന് പിതുര് ഗമിഷ്യാമി സകാശമ് ദൂത ചോദിതഃ । പുനര് അപി അഹമ് ഏഷ്യാമി യദാ മേ ത്വമ് സ്മരിഷ്യസി ॥൨-൭൦-
'രാജാവേ, ദൂതന്മാർ ഉറ്റുനോക്കുന്നതിനാൽ ഞാൻ അപ്പന്റെ അടുക്കൽ പോകുന്നു; നിങ്ങൾ എന്നെ ഓർക്കുമ്പോഴൊക്കെ ഞാൻ വീണ്ടും വരാം.'
ഭരതേന ഏവമ് ഉക്തഃ തു നൃപോ മാതാമഹഃ തദാ । തമ് ഉവാച ശുഭമ് വാക്യമ് ശിരസ്യ് ആഘ്രായ രാഘവമ് ॥൨-൭൦-
ഭരതൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അമ്മാവനായ രാജാവ് രാഘവന്റെ തലോടി, അനുഗ്രഹപൂർവ്വം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗച്ച താത അനുജാനേ ത്വാമ് കൈകേയീ സുപ്രജാഃ ത്വയാ । മാതരമ് കുശലമ് ബ്രൂയാഃ പിതരമ് ച പരമ് തപ ॥൨-൭൦-
'പുത്രാ, നീ പോകാം, ഞാൻ അനുമതി നൽകുന്നു. കൈകേയിക്ക് നിന്നുപോലുള്ള നല്ല മകൻ ഉണ്ടെന്നത് ഭാഗ്യമാണ്. അമ്മയോടും അച്ഛനോടും എന്റെ ആശംസകൾ അറിയിക്കണം.'
പുരോഹിതമ് ച കുശലമ് യേ ച അന്യേ ദ്വിജ സത്തമാഃ । തൌ ച താത മഹാ ഇഷ്വാസൌ ഭ്രാതരു രാമ ലക്ഷ്മണൌ ॥൨-൭൦-
'പുരോഹിതനോടും മറ്റ് എല്ലാ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്വിജന്മാരോടും എന്റെ ആശംസകൾ അറിയിക്കണം. കൂടാതെ, രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആ മഹാബലശാലികളായ സഹോദരന്മാരോടും എന്റെ സ്നേഹം അറിയിക്കണം.'
തസ്മൈ ഹസ്തി ഉത്തമാമഃ ചിത്രാന് കമ്ബലാന് അജിനാനി ച । അഭിസത്കൃത്യ കൈകേയോ ഭരതായ ധനമ് ദദൌ ॥൨-൭൦-
ഭരതനെ ആദരിച്ചു, കൈകേയരാജാവ് അവന് മികച്ചയാന, മനോഹരമായ കംബളങ്ങളും മൃഗച്ചർമ്മങ്ങളും സമ്പത്തായി നൽകി.