ദ്രക്ഷ്യസ്യദ്യൈവ കൈകേയി പശുവ്യാലമൃഗദ്വിജാന്। ഗച്ഛതഃ സഹ രാമേണ പാദപാംശ്ച തദുന്മുഖാന്
ഇന്ന്, കൈകേയി, രാമനോടൊപ്പം പോകുമ്പോൾ, മൃഗങ്ങൾ, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, മരങ്ങൾ ഇവയെല്ലാം രാമനെ നോക്കി തിരിയുന്നത് നീ കാണും.
അഥോത്തമാന്യാഭരണാനി ദേവി ദേഹി സ്നുഷായൈ വ്യപനീയ ചീരമ്। ന ചീരമസ്യാഃ പ്രവിധീയതേതി ന്യവാരയത് തദ് വസനം വസിഷ്ഠഃ
അപ്പോൾ, രാജ്ഞേ, ചീര വസ്ത്രം മാറ്റി, നിന്റെ മരുമക്കളെ ഉത്തമാഭരണങ്ങൾ അണിയിക്കൂ; പക്ഷേ, വസിഷ്ഠൻ ആ വസ്ത്രം നൽകരുതെന്ന് നിരോധിച്ചു.
ഏകസ്യ രാമസ്യ വനേ നിവാസ- സ്ത്വയാ വൃതഃ കേകയരാജപുത്രി। വിഭൂഷിതേയം പ്രതികര്മനിത്യാ വസത്വരണ്യേ സഹ രാഘവേണ
കേക്കയരാജാവിന്റെ മകളായ നീ, രാമൻ മാത്രം കാട്ടിൽ താമസിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചുവെങ്കിലും, എപ്പോഴും അലങ്കൃതയായ സീത രാഘവനോടൊപ്പം കാട്ടിൽ താമസിക്കും.
യാനൈശ്ച മുഖ്യൈഃ പരിചാരകൈശ്ച സുസംവൃതാ ഗച്ഛതു രാജപുത്രീ। വസ്ത്രൈശ്ച സര്വൈഃ സഹിതൈര്വിധാനൈ- ര്നേയം വൃതാ തേ വരസമ്പ്രദാനേ
നല്ല വാഹനങ്ങളും സേവകരും കൂടെ, എല്ലാ വസ്ത്രങ്ങളും സജ്ജീകരണങ്ങളുമൊക്കെ ചേർന്ന് രാജകുമാരി പോകട്ടെ; നിന്റെ വരദാനത്തിന് അവൾ ബാധ്യമല്ല.
thumb|അഷ്ടാത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ അഷ്ടാത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൨-
മുപ്പത്തിയെട്ടാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
തസ്യാം ചീരം വസാനായാം നാഥവത്യാമനാഥവത്। പ്രചുക്രോശ ജനഃ സര്വോ ധിക് ത്വാം ദശരഥം ത്വിതി
അവൾ സംരക്ഷിതയാണെങ്കിലും സംരക്ഷണമില്ലാത്തവളെപ്പോലെ ചീരധരിച്ച് നിന്നപ്പോൾ, എല്ലാവരും 'ദശരഥാ, നിനക്ക് ലജ്ജയില്ലേ' എന്ന് വിളിച്ചു.
തേന തത്ര പ്രണാദേന ദുഃഖിതഃ സ മഹീപതിഃ। ചിച്ഛേദ ജീവിതേ ശ്രദ്ധാം ധര്മേ യശസി ചാത്മനഃ
ആ വിളിച്ചുപറയലാൽ ദുഃഖിതനായ രാജാവ്, ജീവനും ധർമ്മത്തിലും സ്വന്തം മാനത്തിലും വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
സ നിഃശ്വസ്യോഷ്ണമൈക്ഷ്വാകസ്താം ഭാര്യാമിദമബ്രവീത്। കൈകേയി കുശചീരേണ ന സീതാ ഗന്തുമര്ഹതി
ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ രാജാവ് ആഴമായി ഉശിരെടുത്തു ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു: 'കൈകേയി, സീത ചീര വസ്ത്രം ധരിച്ച് പോകേണ്ടതല്ല.'
സുകുമാരീ ച ബാലാ ച സതതം ച സുഖോചിതാ। നേയം വനസ്യ യോഗ്യേതി സത്യമാഹ ഗുരുര്മമ
അവൾ വളരെ സുന്ദരിയും ബാലയുമാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും സൗഖ്യത്തിൽ ജീവിച്ചവളാണ്; കാട്ടിൽ താമസിക്കാൻ അവൾ യോഗ്യയല്ലെന്ന് ഗുരു പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്.
ഇയം ഹി കസ്യാപി കരോതി കിംചിത് തപസ്വിനീ രാജവരസ്യ പുത്രീ। യാ ചീരമാസാദ്യ ജനസ്യ മധ്യേ സ്ഥിതാ വിസംജ്ഞാ ശ്രമണീവ കാചിത്
രാജാവിന്റെ മകളായ ഈ സീത ആര്ക്കും ഒന്നും ചെയ്യാറില്ല; ജനങ്ങളുടെ നടുവിൽ ചീര ധരിച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ അവൾ ബോധംകെട്ട ഒരു സന്യാസിനിയെപ്പോലെയാണ്.
ചീരാണ്യപാസ്യാജ്ജനകസ്യ കന്യാ നേയം പ്രതിജ്ഞാ മമ ദത്തപൂര്വാ। യഥാസുഖം ഗച്ഛതു രാജപുത്രീ വനം സമഗ്രാ സഹ സര്വരത്നൈഃ
ജനകന്റെ മകളായ സീത ഈ തുണി അഴിച്ചു കളയട്ടെ; ഞാൻ ഇതുപോലൊരു വാഗ്ദാനം മുമ്പ് ഒരിക്കലും നൽകിയിട്ടില്ല. രാജകുമാരിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളവണ്ണം അവളുടെ എല്ലാ ആഭരണങ്ങളുമായി കാടിലേക്ക് പോകാൻ അനുവദിക്കണം.
അജീവനാര്ഹേണ മയാ നൃശംസാ കൃതാ പ്രതിജ്ഞാ നിയമേന താവത്। ത്വയാ ഹി ബാല്യാത് പ്രതിപന്നമേതത് തന്മാ ദഹേദ് വേണുമിവാത്മപുഷ്പമ്
ജീവിക്കാൻ അർഹതയില്ലാത്ത എന്നിൽ നിന്നാണ് ഈ ക്രൂരമായ വാഗ്ദാനം ഉണ്ടായത്. നീ ബാല്യത്തിൽ നിന്നുള്ള അജ്ഞതയിൽ ഇതിനെ അംഗീകരിച്ചുവല്ലോ; അതിനാൽ, ഉണങ്ങിയ പുല്ലിനെ തീ കത്തിക്കുന്നതുപോലെ, ഇത് നിന്നെ ദഹിപ്പിക്കരുത്.
രാമേണ യദി തേ പാപേ കിംചിത്കൃതമശോഭനമ്। അപകാരഃ ക ഇഹ തേ വൈദേഹ്യാ ദര്ശിതോഽധമേ
പാപിനി, രാമൻ നിന്നോട് ഒരിക്കലെങ്കിലും എന്തെങ്കിലും തെറ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ? ഈ ദുർബലയായ വൈദേഹി നിന്നോട് എന്ത് അന്യായം ചെയ്തു?
മൃഗീവോത്ഫുല്ലനയനാ മൃദുശീലാ മനസ്വിനീ। അപകാരം കമിവ തേ കരോതി ജനകാത്മജാ
കണ്ണുകൾ ഉണർന്ന മാൻപോലും, മനസ്സിൽ ഉന്നതയും, സ്വഭാവത്തിൽ സുന്ദരയുമായ ജനകന്റെ മകൾ നിന്നോട് എന്ത് ദോഷം ചെയ്യും?
നനു പര്യാപ്തമേവം തേ പാപേ രാമവിവാസനമ്। കിമേഭിഃ കൃപണൈര്ഭൂയഃ പാതകൈരപി തേ കൃതൈഃ
പാപിനി, രാമനെ കാടിലേക്ക് അയച്ചതിൽ മതിയല്ലേ? ഇനിയും ഇങ്ങനെ ദയനീയവും പാപകരവുമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നത് എന്തിന്?
പ്രതിജ്ഞാതം മയാ താവത് ത്വയോക്തം ദേവി ശൃണ്വതാ। രാമം യദഭിഷേകായ ത്വമിഹാഗതമബ്രവീഃ
ദേവി, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ, എല്ലാവർക്കും മുന്നിൽ ഞാൻ രാമന്റെ അഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ച് നീ പറഞ്ഞപ്പോൾ വാഗ്ദാനം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
തത്ത്വേതത് സമതിക്രമ്യ നിരയം ഗന്തുമിച്ഛസി। മൈഥിലീമപി യാ ഹി ത്വമീക്ഷസേ ചീരവാസിനീമ്
ഇതിൽ കൂടി കടന്ന് നീ നരകത്തിലേക്കു പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവല്ലോ; മൈഥിലി കഷായവസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്നതും കാണാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏവം ബ്രുവന്തം പിതരം രാമഃ സമ്പ്രസ്ഥിതോ വനമ്। അവാക്ശിരസമാസീനമിദം വചനമബ്രവീത്
അപ്പൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, കാടിലേക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായ രാമൻ തലകുനിഞ്ഞ് ഇരുന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഇയം ധാര്മിക കൌസല്യാ മമ മാതാ യശസ്വിനീ। വൃദ്ധാ ചാക്ഷുദ്രശീലാ ച ന ച ത്വാം ദേവ ഗര്ഹതേ
ഇവളാണ് എന്റെ അമ്മയായ ധാർമ്മികയും പ്രശസ്തയുമായ കൗസല്യ, വയസ്സായവളും ഉന്നത സ്വഭാവമുള്ളവളും; ദേവാ, അവൾ നിന്നെ ഒരിക്കലും കുറ്റം പറയുന്നു ഇല്ല.
മയാ വിഹീനാം വരദ പ്രപന്നാം ശോകസാഗരമ്। അദൃഷ്ടപൂര്വവ്യസനാം ഭൂയഃ സമ്മന്തുമര്ഹസി
വരദാ, എന്നിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട്, ദു:ഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ, ഇതുവരെ ഒരിക്കലും അനുഭവിക്കാത്ത ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്ന അമ്മയെ നീ ആദരിക്കണം.
പുത്രശോകം യഥാ നര്ച്ഛേത് ത്വയാ പൂജ്യേന പൂജിതാ। മാം ഹി സംചിന്തയന്തീ സാ ത്വയി ജീവേത് തപസ്വിനീ
പുത്രശോകത്തിൽ അവൾ തളരാതിരിക്കാനായി, ആരാധ്യനായ നീ അവളെ സംരക്ഷിക്കണം; എന്നെ ഓർത്തുകൊണ്ട്, ആ ഭക്തിയായ അമ്മ നീയാണെങ്കിൽ മാത്രം ജീവിക്കും.
ഇമാം മഹേന്ദ്രോപമ ജാതഗര്ധിനീം തഥാ വിധാതും ജനനീം മമാര്ഹസി। യഥാ വനസ്ഥേ മയി ശോകകര്ശിതാ ന ജീവിതം ന്യസ്യ യമക്ഷയം വ്രജേത്
ഇന്ദ്രന്റെ ഭാര്യയെപ്പോലുള്ള, ഇപ്പോൾ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങിയ എന്റെ അമ്മയെ, ഞാൻ കാട്ടിൽ കഴിയുമ്പോൾ, ദു:ഖത്തിൽ തളർന്ന് ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ച് യമലോകത്തിലേക്ക് പോകാതിരിക്കാനായി നീ സംരക്ഷിക്കണം.
thumb|ഏകോനചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ ഏകോനചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ് വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം കേൾക്കൂ.
രാമസ്യ തു വചഃ ശ്രുത്വാ മുനിവേഷധരം ച തമ്। സമീക്ഷ്യ സഹ ഭാര്യാഭീ രാജാ വിഗതചേതനഃ
രാമന്റെ വാക്കുകളും, സന്യാസിയുടെ വേഷം ധരിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവും ഭാര്യയും ചേർന്ന് മനസ്സുതിരിഞ്ഞു.
നൈനം ദുഃഖേന സംതപ്തഃ പ്രത്യവൈക്ഷത രാഘവമ്। ന ചൈനമഭിസമ്പ്രേക്ഷ്യ പ്രത്യഭാഷത ദുര്മനാഃ
ദു:ഖത്തിൽ കത്തിയ രാജാവ് രാഘവനെ നോക്കിയില്ല; നോക്കി കണ്ടിട്ടും, മനസ്സിൽ ഭാരംകൂടിയതുകൊണ്ട്, ഒന്നും സംസാരിച്ചില്ല.
സ മുഹൂര്തമിവാസംജ്ഞോ ദുഃഖിതശ്ച മഹീപതിഃ। വിലലാപ മഹാബാഹൂ രാമമേവാനുചിന്തയന്
ഒരു നിമിഷം പോലും, വലിയ ഭുജങ്ങളുള്ള രാജാവ് ദു:ഖത്തിൽ അവബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു, രാമനെ മാത്രം ചിന്തിച്ച് വിലപിച്ചു.
മന്യേ ഖലു മയാ പൂര്വം വിവത്സാ ബഹവഃ കൃതാഃ। പ്രാണിനോ ഹിംസിതാ വാപി തന്മാമിദമുപസ്ഥിതമ്
നിസ്സംശയം, ഞാൻ മുമ്പ് പല പശുക്കുട്ടികളെ അമ്മകളിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിട്ടുണ്ടാകണം, അല്ലെങ്കിൽ ജീവികളെ വേദനിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടാകണം; അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ദു:ഖം എന്നെ ബാധിക്കുന്നത്.
ന ത്വേവാനാഗതേ കാലേ ദേഹാച്ച്യവതി ജീവിതമ്। കൈകേയ്യാ ക്ലിശ്യമാനസ്യ മൃത്യുര്മമ ന വിദ്യതേ
എന്നാൽ, സമയമെത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, ജീവൻ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പോകുന്നില്ല; കൈകേയിയുടെ പീഡനത്തിൽ എങ്കിലും, മരണം എന്നെ തേടുന്നില്ല.
യോഽഹം പാവകസംകാശം പശ്യാമി പുരതഃ സ്ഥിതമ്। വിഹായ വസനേ സൂക്ഷ്മേ താപസാച്ഛാദമാത്മജമ്
എന്റെ മുന്നിൽ തീപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന എന്റെ മകനെ ഞാൻ കാണുന്നു. അവൻ നൂലുടുപ്പും ഉപേക്ഷിച്ച് തപസ്സുകാരന്റെ വേഷം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏകസ്യാഃ ഖലു കൈകേയ്യാഃ കൃതേഽയം ഖിദ്യതേ ജനഃ। സ്വാര്ഥേ പ്രയതമാനായാഃ സംശ്രിത്യ നികൃതിം ത്വിമാമ്
ഈ ഒരു കൈകേയിയുടെ കാരണമാണ് എല്ലാവരും ദുഃഖിതരായത്. അവൾ സ്വന്തം ലാഭത്തിനായി ഈ വഞ്ചനയിലേക്ക് തള്ളിക്കയറിയതാണ് ഇതിന് കാരണം.