ധാന്യകോശശ്ച യഃ കശ്ചിദ് ധനകോശശ്ച മാമകഃ। തൌ രാമമനുഗച്ഛേതാം വസന്തം നിര്ജനേ വനേ
എനിക്ക് ഉള്ള ധാന്യശേഖരവും ധനശേഖരവും എല്ലാം രാമനെ അനുസരിച്ച് ആ മരുഭൂമിയായ കാട്ടിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ കൂടെ പോകട്ടെ.
യജന് പുണ്യേഷു ദേശേഷു വിസൃജംശ്ചാപ്തദക്ഷിണാഃ। ഋഷിഭിശ്ചാപി സംഗമ്യ പ്രവത്സ്യതി സുഖം വനേ
പുണ്യപ്രദേശങ്ങളിൽ യാഗങ്ങൾ നടത്തിയും, മനസ്സുകൊണ്ട് ദാനം കൊടുക്കിയും, ഋഷിമാരെ കണ്ടുമുട്ടിയും, അവൻ കാട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
ഭരതശ്ച മഹാബാഹുരയോധ്യാം പാലയിഷ്യതി। സര്വകാമൈഃ പുനഃ ശ്രീമാന് രാമഃ സംസാധ്യതാമിതി
ബലവാനായ ഭരതൻ അയോധ്യയെ ഭരിക്കും; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വീണ്ടും മഹത്വമുള്ള രാമനു ലഭിക്കട്ടെ.
ഏവം ബ്രുവതി കാകുത്സ്ഥേ കൈകേയ്യാ ഭയമാഗതമ്। മുഖം ചാപ്യഗമച്ഛോഷം സ്വരശ്ചാപി വ്യരുധ്യത
കാകുത്ഥനെ കുറിച്ച് കൈകേയി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഭയം അവളെ പിടിച്ചു; അവളുടെ മുഖം ഉണങ്ങി, ശബ്ദം തടഞ്ഞുപോയി.
സാ വിഷണ്ണാ ച സംത്രസ്താ മുഖേന പരിശുഷ്യതാ। രാജാനമേവാഭിമുഖീ കൈകേയീ വാക്യമബ്രവീത്
വ്യാകുലവും ഭയപ്പെട്ടതുമായ അവൾ ഉണങ്ങിയ മുഖത്തോടെ രാജാവിനെ നേരിട്ട് നോക്കി കൈകേയി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജ്യം ഗതധനം സാധോ പീതമണ്ഡാം സുരാമിവ। നിരാസ്വാദ്യതമം ശൂന്യം ഭരതോ നാഭിപത്സ്യതേ
ധനം നഷ്ടമായ, രുചിയില്ലാത്ത, ശൂന്യമായ ഒരു രാജ്യം, അതുപോലെ ആത്മാവില്ലാത്ത മദ്യംപോലെയുള്ളത്, ഭരതൻ ആഗ്രഹിക്കില്ല.
കൈകേയ്യാം മുക്തലജ്ജായാം വദന്ത്യാമതിദാരുണമ്। രാജാ ദശരഥോ വാക്യമുവാചായതലോചനാമ്
ലജ്ജയെ ഉപേക്ഷിച്ച് കഠിനമായ വാക്കുകൾ സംസാരിച്ച കൈകേയിയെ രാജാവ് ദശരഥൻ, കനകനയനായ കണ്ണുകളോടെ, ഇങ്ങനെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
വഹന്തം കിം തുദസി മാം നിയുജ്യ ധുരി മാഹിതേ। അനാര്യേ കൃത്യമാരബ്ധം കിം ന പൂര്വമുപാരുധഃ
നീ എന്നെ ഇത്ര വലിയ ഭാരത്തിൽ ഏൽപ്പിച്ചിട്ടും, ഞാൻ അതു വഹിക്കുമ്പോൾ എന്തിനാണ് എന്നെ ഇങ്ങനെ ഉപദ്രവിക്കുന്നത്? അനാര്യയേ, ഈ പ്രവൃത്തി തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ നീ എന്നെ തടയേണ്ടിയിരുന്നില്ലേ?
തസ്യൈതത് ക്രോധസംയുക്തമുക്തം ശ്രുത്വാ വരാങ്ഗനാ। കൈകേയീ ദ്വിഗുണം ക്രുദ്ധാ രാജാനമിദമബ്രവീത്
രാജാവിന്റെ കോപം നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട കൈകേയി ഇരട്ടിയായി കോപത്തോടെ രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
തവൈവ വംശേ സഗരോ ജ്യേഷ്ഠപുത്രമുപാരുധത്। അസമഞ്ജ ഇതി ഖ്യാതം തഥായം ഗന്തുമര്ഹതി
നിന്റെ വംശത്തിൽ തന്നെ സഗരൻ തന്റെ മൂത്ത മകനായ അസമഞ്ജനെ പുറത്താക്കി; അതുപോലെ ഇവനും പോകേണ്ടതാണു.
ഏവമുക്തോ ധിഗിത്യേവ രാജാ ദശരഥോഽബ്രവീത്। വ്രീഡിതശ്ച ജനഃ സര്വഃ സാ ച തന്നാവബുധ്യത
ഇങ്ങനെ 'നിനക്ക് ലജ്ജയില്ലേ' എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് ദശരഥൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു; എല്ലാവരും ലജ്ജിച്ചു, പക്ഷേ അവൾ അതു മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
തത്ര വൃദ്ധോ മഹാമാത്രഃ സിദ്ധാര്ഥോ നാമ നാമതഃ। ശുചിര്ബഹുമതോ രാജ്ഞഃ കൈകേയീമിദമബ്രവീത്
അപ്പോൾ പ്രായമായ, രാജാവിന്റെ വിശ്വാസവും ആദരവും നേടിയ ശുദ്ധനായ മന്ത്രിയായ സിദ്ധാർത്ഥൻ കൈകേയിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അസമഞ്ജോ ഗൃഹീത്വാ തു ക്രീഡതഃ പഥി ദാരകാന്। സരയ്വാം പ്രക്ഷിപന്നപ്സു രമതേ തേന ദുര്മതിഃ
അസമഞ്ജൻ വഴിയിൽ കളിക്കുമ്പോൾ കുട്ടികളെ പിടിച്ച് സരയൂവിൽ തള്ളിയിട്ട് അതിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്ന ദുഷ്ടനായിരുന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ നാഗരാഃ സര്വേ ക്രുദ്ധാ രാജാനമബ്രുവന്। അസമഞ്ജം വൃണീഷ്വൈകമസ്മാന് വാ രാഷ്ട്രവര്ധന
അത് കണ്ട നഗരവാസികൾ എല്ലാവരും കോപത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജ്യത്തെ വളർത്താവനേ, അസമഞ്ജനെയോ ഞങ്ങളെയോ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.'
താനുവാച തതോ രാജാ കിംനിമിത്തമിദം ഭയമ്। താശ്ചാപി രാജ്ഞാ സമ്പൃഷ്ടാ വാക്യം പ്രകൃതയോഽബ്രുവന്
അപ്പോൾ രാജാവ് അവരോട് ചോദിച്ചു: 'ഈ ഭയം എന്തിനാണ്?' രാജാവിന്റെ ചോദ്യം കേട്ടപ്പോൾ അവരുടെ പ്രതിനിധികൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ക്രീഡതസ്ത്വേഷ നഃ പുത്രാന് ബാലാനുദ്ഭ്രാന്തചേതസഃ। സരയ്വാം പ്രക്ഷിപന്മൌര്ഖ്യാദതുലാം പ്രീതിമശ്നുതേ
അവൻ കളിക്കുമ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ മനസ്സുറപ്പില്ലാത്ത കുട്ടികളെ സരയൂവിൽ തള്ളുന്നു; അതിൽ അവൻ വലിയ സന്തോഷം കാണുന്നു.
സ താസാം വചനം ശ്രുത്വാ പ്രകൃതീനാം നരാധിപഃ। തം തത്യാജാഹിതം പുത്രം താസാം പ്രിയചികീര്ഷയാ
നഗരവാസികളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, അവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനായി, കുറ്റമില്ലാത്ത തന്റെ സ്വന്തം മകനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തം യാനം ശീഘ്രമാരോപ്യ സഭാര്യം സപരിച്ഛദമ്। യാവജ്ജീവം വിവാസ്യോഽയമിതി താനന്വശാത് പിതാ
അവനെ ഭാര്യയെയും അനുചരന്മാരെയും കൂട്ടി വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി, 'ജീവൻ മുഴുവൻ വനവാസം ചെയ്യണം' എന്ന് പിതാവിന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം രാജാവ് അവനെ പുറത്താക്കി.
സ ഫാലപിടകം ഗൃഹ്യ ഗിരിദുര്ഗാണ്യലോകയത്। ദിശഃ സര്വാസ്ത്വനുചരന് സ യഥാ പാപകര്മകൃത്
അവൻ ഒരു കയ്യൊരുക്കും ചുമടുവെട്ടിയും എടുത്ത് കുന്നിൻ കയറ്റങ്ങളിലും കാടുകളിലും എല്ലാടവും സഞ്ചരിച്ചു, പാപം ചെയ്തവനെന്നപോലെ.
ഇത്യേനമത്യജദ് രാജാ സഗരോ വൈ സുധാര്മികഃ। രാമഃ കിമകരോത് പാപം യേനൈവമുപരുധ്യതേ
ഇങ്ങനെ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ സഗരചക്രവർത്തി അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല; രാമൻ എന്ത് പാപം ചെയ്തു, ഇങ്ങനെ തടയപ്പെടുന്നത്?
നഹി കംചന പശ്യാമോ രാഘവസ്യാഗുണം വയമ്। ദുര്ലഭോ ഹ്യസ്യ നിരയഃ ശശാങ്കസ്യേവ കല്മഷമ്
നാം രാഘവനിൽ ഒരു ദോഷവും കാണുന്നില്ല; ചന്ദ്രനിൽ കറപിടിക്കുന്നതുപോലെ, അവനു നരകത്തിൽ പോകേണ്ട സാഹചര്യം അസാധ്യമാണ്.
അഥവാ ദേവി ത്വം കംചിദ് ദോഷം പശ്യസി രാഘവേ। തമദ്യ ബ്രൂഹി തത്ത്വേന തദാ രാമോ വിവാസ്യതേ
അല്ലെങ്കിൽ, ദേവി, രാഘവനിൽ നീ എന്തെങ്കിലും ദോഷം കാണുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അതു സത്യമായി ഇന്നേ പറയണം; അപ്പോൾ രാമനെ വനവാസം അയയ്ക്കാം.
അദുഷ്ടസ്യ ഹി സംത്യാഗഃ സത്പഥേ നിരതസ്യ ച। നിര്ദഹേദപി ശക്രസ്യ ദ്യുതിം ധര്മവിരോധവാന്
ദോഷമില്ലാതെ സത്മാർഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത്, ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായതിനാൽ, ഇന്ദ്രന്റെ തേജസും നശിപ്പിക്കും.
തദലം ദേവി രാമസ്യ ശ്രിയാ വിഹതയാ ത്വയാ। ലോകതോഽപി ഹി തേ രക്ഷ്യഃ പരിവാദഃ ശുഭാനനേ
മതി, ദേവി, രാമന്റെ ഭാഗ്യം നശിപ്പിക്കേണ്ട; ജനങ്ങളുടെ അപവാദം നിന്നിൽ നിന്ന് നീയും സൂക്ഷിക്കണം, ഭദ്രേ.
ശ്രുത്വാ തു സിദ്ധാര്ഥവചോ രാജാ ശ്രാന്തതരസ്വരഃ। ശോകോപഹതയാ വാചാ കൈകേയീമിദമബ്രവീത്
സിദ്ധാർത്ഥന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ്, ദുഃഖത്തിൽ തളർന്ന ശബ്ദത്തോടെ, കൈകേയിയെ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചു:
ഏതദ്വചോ നേച്ഛസി പാപരൂപേ ഹിതം ന ജാനാസി മമാത്മനോഽഥവാ। ആസ്ഥായ മാര്ഗം കൃപണം കുചേഷ്ടാ ചേഷ്ടാ ഹി തേ സാധുപഥാദപേതാ
നിനക്ക് ഈ വാക്കുകൾ കേൾക്കാൻ മനസ്സില്ല, ദുഷ്കരമായതാണെങ്കിലും അവ നിന്റെ ഭലത്തിനാണ്; എനിക്കും നിനക്കും എന്താണ് നല്ലത് എന്നറിയുന്നില്ല. നീ ക്രൂരമായ വഴിയിലാണ്, നിന്റെ പെരുമാറ്റം സത്പഥത്തിൽ നിന്ന് മാറിയിരിക്കുന്നു.
അനുവ്രജിഷ്യാമ്യഹമദ്യ രാമം രാജ്യം പരിത്യജ്യ സുഖം ധനം ച। സര്വേ ച രാജ്ഞാ ഭരതേന ച ത്വം യഥാസുഖം ഭുങ്ക്ഷ്വ ചിരായ രാജ്യമ്
ഇന്ന് ഞാൻ രാജ്യം, സൗഖ്യം, സമ്പത്ത് എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് രാമനെ അനുഗമിക്കും; നീയും ഭരതനും രാജാവിന്റെ ജനങ്ങളും ആഗ്രഹമുള്ളത്ര കാലം രാജ്യം ആസ്വദിക്കൂ.
thumb|സപ്തത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തിയേഴാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കുക.
മഹാമാത്രവചഃ ശ്രുത്വാ രാമോ ദശരഥം തദാ। അഭ്യഭാഷത വാക്യം തു വിനയജ്ഞോ വിനീതവത്
പ്രധാന മന്ത്രിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ, വിനയത്തോടെ ദശരഥനോടു പറഞ്ഞു:
ത്യക്തഭോഗസ്യ മേ രാജന് വനേ വന്യേന ജീവതഃ। കിം കാര്യമനുയാത്രേണ ത്യക്തസങ്ഗസ്യ സര്വതഃ
രാജാവേ, ഞാൻ സുഖസൗകര്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് കാട്ടിൽ കാട്ടിലുണ്ടാകുന്ന ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ജീവിക്കുകയാണ്; എല്ലാം വിട്ടുവിട്ടപ്പോൾ എനിക്ക് അനുയാത്രക്കാരെന്തിന്?