സര്വഭൂതരുതം തസ്മാത് സംജജ്ഞേ വസുധാധിപഃ। തേന തിര്യഗ്ഗതാനാം ച ഭൂതാനാം വിദിതം വചഃ
അത് കൊണ്ടാണ് നിന്റെ അച്ഛൻ, ഭൂമിയുടെ അധിപൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാഷയും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിവ് നേടിയത്.
തതോ ജൃമ്ഭസ്യ ശയനേ വിരുതാദ് ഭൂരിവര്ചസഃ। പിതുസ്തേ വിദിതോ ഭാവഃ സ തത്ര ബഹുധാഹസത്
പിന്നീട്, ജൃംഭയുടെ ശയനത്തിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ അച്ഛൻ പല ജീവികളുടെ ശബ്ദങ്ങൾ കേട്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും ചിരിക്കുകയായിരുന്നു.
തത്ര തേ ജനനീ ക്രുദ്ധാ മൃത്യുപാശമഭീപ്സതീ। ഹാസം തേ നൃപതേ സൌമ്യ ജിജ്ഞാസാമീതി ചാബ്രവീത്
അവിടെ, നിന്റെ അമ്മ കോപത്തോടെ മരണത്തിന്റെ കയറു ആഗ്രഹിച്ചു; 'നിന്റെ ചിരിയുടെ കാരണം എനിക്ക് അറിയണം' എന്ന് അവൾ നിന്റെ അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു.
നൃപശ്ചോവാച താം ദേവീം ഹാസം ശംസാമി തേ യദി। തതോ മേ മരണം സദ്യോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
രാജാവ് അവളോടു പറഞ്ഞു: 'ദേവി, ഞാൻ എന്റെ ചിരിയുടെ കാര്യം പറഞ്ഞാൽ ഉടൻ തന്നെ മരണം സംഭവിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.'
മാതാ തേ പിതരം ദേവി പുനഃ കേകയമബ്രവീത്। ശംസ മേ ജീവ വാ മാ വാ ന മാം ത്വം പ്രഹസിഷ്യസി
കേക്കയ ദേശത്തിന്റെ രാജ്ഞിയായ നിന്റെ അമ്മ വീണ്ടും നിന്റെ അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ ജീവിച്ചാലും മരിച്ചാലും എനിക്ക് സത്യം പറയണം; എന്നെ വഞ്ചിക്കരുത്.'
പ്രിയയാ ച തഥോക്തഃ സ കേകയഃ പൃഥിവീപതിഃ। തസ്മൈ തം വരദായാര്ഥം കഥയാമാസ തത്ത്വതഃ
പ്രിയപ്പെട്ടവളായ ഭാര്യയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കേക്കയ ദേശാധിപതി സത്യം പറഞ്ഞ് അവളെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ തയ്യാറാണെന്ന് പറഞ്ഞു.
തതഃ സ വരദഃ സാധൂ രാജാനം പ്രത്യഭാഷത। മ്രിയതാം ധ്വംസതാം വേയം മാ ശംസീസ്ത്വം മഹീപതേ
അപ്പോൾ ആ വരദാതാവ് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഭൂമിയുടെ അധിപതേ, മരണമോ നാശമോ വരുമെങ്കിലും ഇതൊന്നും പുറത്തു പറയേണ്ടതില്ല.'
സ തച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ പ്രസന്നമനസോ നൃപഃ। മാതരം തേ നിരസ്യാശു വിജഹാര കുബേരവത്
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ, നിന്റെ അമ്മയെ ഉടൻ വിട്ടയച്ചു, കുബേരനെപ്പോലെ ആനന്ദിച്ചു.
തഥാ ത്വമപി രാജാനം ദുര്ജനാചരിതേ പഥി। അസദ്ഗ്രാഹമിമം മോഹാത് കുരുഷേ പാപദര്ശിനീ
അതുപോലെ നീയും ദുഷ്ടന്മാർ നടപ്പാക്കുന്ന വഴിയിൽ, ഭ്രമത്തിൽ ആകുന്നു ഈ അസത്യം പിടിച്ചു നിൽക്കുന്നത്, പാപം കാണുന്നവളേ.
സത്യശ്ചാത്ര പ്രവാദോഽയം ലൌകികഃ പ്രതിഭാതി മാ। പിതൄന് സമനുജായന്തേ നരാ മാതരമങ്ഗനാഃ
ഇവിടെ ഒരു പഴമൊഴി എനിക്ക് സത്യമായിപ്പോലെയാണ് തോന്നുന്നത്: 'പുരുഷന്മാർ പിതാക്കളെ പിന്തുടരുന്നു, സ്ത്രീകൾ അമ്മമാരെ പിന്തുടരുന്നു.'
നൈവം ഭവ ഗൃഹാണേദം യദാഹ വസുധാധിപഃ। ഭര്തുരിച്ഛാമുപാസ്വേഹ ജനസ്യാസ്യ ഗതിര്ഭവ
ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്; ഭൂമിയുടെ രാജാവ് പറഞ്ഞത് സ്വീകരിക്കണം. ഭർത്താവിന്റെ ഇച്ഛകൾ പാലിച്ച്, ഈ ജനതയ്ക്ക് ആശ്രയമായിരിക്കുക.
മാ ത്വം പ്രോത്സാഹിതാ പാപൈര്ദേവരാജസമപ്രഭമ്। ഭര്താരം ലോകഭര്താരമസദ്ധര്മമുപാദധ
പാപികളാൽ പ്രേരിതയായി, ലോകത്തെ പോഷിക്കുന്നവനും ദേവേന്ദ്രനോടു തുല്യനുമായ ഭർത്താവിനെ നീ അധർമ്മം സ്വീകരിക്കാൻ ഇടയാക്കരുത്.
നഹി മിഥ്യാ പ്രതിജ്ഞാതം കരിഷ്യതി തവാനഘഃ। ശ്രീമാന് ദശരഥോ രാജാ ദേവി രാജീവലോചനഃ
ദേവിയേ, നിന്റെ പാപരഹിതനായ ഭർത്താവ്, മഹത്വമുള്ള ദശരഥൻ, കമലനയനൻ, കള്ളവാക്ക് പറഞ്ഞതൊന്നും നിർവഹിക്കില്ല.
ജ്യേഷ്ഠോ വദാന്യഃ കര്മണ്യഃ സ്വധര്മസ്യാപി രക്ഷിതാ। രക്ഷിതാ ജീവലോകസ്യ ബലീ രാമോഽഭിഷിച്യതാമ്
ജ്യേഷ്ഠനും, ദാനശീലനും, കര്മ്മനിഷ്ഠനും, സ്വധർമ്മം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവനും, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നവനുമായ രാമൻ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടട്ടെ.
പരിവാദോ ഹി തേ ദേവി മഹാഁല്ലോകേ ചരിഷ്യതി। യദി രാമോ വനം യാതി വിഹായ പിതരം നൃപമ്
ദേവിയേ, രാമൻ തന്റെ പിതാവായ രാജാവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് വനത്തിലേക്കു പോയാൽ, ലോകത്ത് നിന്നെക്കുറിച്ച് വലിയ അപവാദം പരക്കും.
സ്വരാജ്യം രാഘവഃ പാതു ഭവ ത്വം വിഗതജ്വരാ। നഹി തേ രാഘവാദന്യഃ ക്ഷമഃ പുരവരേ വസന്
രാഘവൻ രാജ്യം സംരക്ഷിക്കട്ടെ; നീ വിഷമം വിട്ട് മനസ്സു ശാന്തയാക്കുക. ഈ മഹാനഗരിയിൽ രാഘവനെക്കാൾ യോഗ്യനായവൻ മറ്റൊരുവനും ഇല്ല.
ഇതി സാന്ത്വൈശ്ച തീക്ഷ്ണൈശ്ച കൈകേയീം രാജസംസദി। ഭൂയഃ സംക്ഷോഭയാമാസ സുമന്ത്രസ്തു കൃതാഞ്ജലിഃ
ഇങ്ങനെ സാന്ത്വനവും കടുത്ത വാക്കുകളും ചേർത്ത്, കൃതാഞ്ജലിയായ സുമന്ത്രൻ രാജസഭയിൽ വീണ്ടും കൈകേയിയെ ഉണർത്താൻ ശ്രമിച്ചു.
നൈവ സാ ക്ഷുഭ്യതേ ദേവീ ന ച സ്മ പരിദൂയതേ। ന ചാസ്യാ മുഖവര്ണസ്യ ലക്ഷ്യതേ വിക്രിയാ തദാ
എന്നാൽ ദേവി കൈകേയിക്ക് മനസ്സിൽ ഒരു കലഹവും ദുഃഖവും തോന്നിയില്ല; അവളുടെ മുഖത്തിന്റെ നിറത്തിൽ ഒരു മാറ്റവും കാണാനായില്ല.
thumb|ഷഡ്ത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ ഷഡ്ത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്താറാം സർഗം കേൾക്കുക.
തതഃ സുമന്ത്രമൈക്ഷ്വാകഃ പീഡിതോഽത്ര പ്രതിജ്ഞയാ। സബാഷ്പമതിനിഃശ്വസ്യ ജഗാദേദം പുനര്വചഃ
അപ്പോൾ പ്രതിജ്ഞയാൽ വേദനിച്ച ഇക്ഷ്വാകുകുലപതി, കണ്ണുനീർ ചൊരിയുകയും ആഴമായി ഉച്ച്വസിക്കുകയും ചെയ്ത്, സുമന്ത്രനോട് വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
സൂത രത്നസുസമ്പൂര്ണാ ചതുര്വിധബലാ ചമൂഃ। രാഘവസ്യാനുയാത്രാര്ഥം ക്ഷിപ്രം പ്രതിവിധീയതാമ്
സാരഥിയേ, രാഘവനെ അനുഗമിക്കാൻ, രത്നങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യം ഉടൻ ഒരുക്കണം.
രൂപാജീവാശ്ച വാദിന്യോ വണിജശ്ച മഹാധനാഃ। ശോഭയന്തു കുമാരസ്യ വാഹിനീഃ സുപ്രസാരിതാഃ
സൗന്ദര്യത്തിൽ ആശ്രയിച്ച സ്ത്രീകളും, വാഗ്മികളായവരും, ധനികരായ വ്യാപാരികളും, കുമാരന്റെ സൈന്യത്തെ ഭംഗിയാക്കട്ടെ.
യേ ചൈനമുപജീവന്തി രമതേ യൈശ്ച വീര്യതഃ। തേഷാം ബഹുവിധം ദത്ത്വാ താനപ്യത്ര നിയോജയ
അവനെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നവരും, അവനോടൊപ്പം വീര്യത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവരും, അവർക്കു പലവിധം സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി ഇവിടെയും നിയമിക്കണം.
ആയുധാനി ച മുഖ്യാനി നാഗരാഃ ശകടാനി ച। അനുഗച്ഛന്തു കാകുത്സ്ഥം വ്യാധാശ്ചാരണ്യകോവിദാഃ
പ്രധാന ആയുധങ്ങളും നഗരവാസികളും കുതിരക്കളുകളും കാട്ടിൽ നിപുണരായ വേട്ടക്കാരും കാകുത്ഥനെ പിന്തുടരട്ടെ.
നിഘ്നന് മൃഗാന് കുഞ്ജരാംശ്ച പിബംശ്ചാരണ്യകം മധു। നദീശ്ച വിവിധാഃ പശ്യന് ന രാജ്യം സംസ്മരിഷ്യതി
മൃഗങ്ങളെയും ആനകളെയും വേട്ടയാടുകയും കാട്ടിലെ തേൻ കുടിക്കുകയും色色യുള്ള നദികൾ കാണുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ അവൻ രാജ്യം ഓർക്കുകയില്ല.
ധാന്യകോശശ്ച യഃ കശ്ചിദ് ധനകോശശ്ച മാമകഃ। തൌ രാമമനുഗച്ഛേതാം വസന്തം നിര്ജനേ വനേ
എനിക്ക് ഉള്ള ധാന്യശേഖരവും ധനശേഖരവും എല്ലാം രാമനെ അനുസരിച്ച് ആ മരുഭൂമിയായ കാട്ടിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ കൂടെ പോകട്ടെ.
യജന് പുണ്യേഷു ദേശേഷു വിസൃജംശ്ചാപ്തദക്ഷിണാഃ। ഋഷിഭിശ്ചാപി സംഗമ്യ പ്രവത്സ്യതി സുഖം വനേ
പുണ്യപ്രദേശങ്ങളിൽ യാഗങ്ങൾ നടത്തിയും, മനസ്സുകൊണ്ട് ദാനം കൊടുക്കിയും, ഋഷിമാരെ കണ്ടുമുട്ടിയും, അവൻ കാട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
ഭരതശ്ച മഹാബാഹുരയോധ്യാം പാലയിഷ്യതി। സര്വകാമൈഃ പുനഃ ശ്രീമാന് രാമഃ സംസാധ്യതാമിതി
ബലവാനായ ഭരതൻ അയോധ്യയെ ഭരിക്കും; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വീണ്ടും മഹത്വമുള്ള രാമനു ലഭിക്കട്ടെ.
ഏവം ബ്രുവതി കാകുത്സ്ഥേ കൈകേയ്യാ ഭയമാഗതമ്। മുഖം ചാപ്യഗമച്ഛോഷം സ്വരശ്ചാപി വ്യരുധ്യത
കാകുത്ഥനെ കുറിച്ച് കൈകേയി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഭയം അവളെ പിടിച്ചു; അവളുടെ മുഖം ഉണങ്ങി, ശബ്ദം തടഞ്ഞുപോയി.
സാ വിഷണ്ണാ ച സംത്രസ്താ മുഖേന പരിശുഷ്യതാ। രാജാനമേവാഭിമുഖീ കൈകേയീ വാക്യമബ്രവീത്
വ്യാകുലവും ഭയപ്പെട്ടതുമായ അവൾ ഉണങ്ങിയ മുഖത്തോടെ രാജാവിനെ നേരിട്ട് നോക്കി കൈകേയി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.