വാക്യവജ്രൈരനുപമൈര്നിര്ഭിന്ദന്നിവ ചാശുഭൈഃ। കൈകേയ്യാഃ സര്വമര്മാണി സുമന്ത്രഃ പ്രത്യഭാഷത
അപ്രതിമമായ വജ്രംപോലുള്ള കഠിനമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട്, കൈകേയിയുടെ ഹൃദയത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും തുളച്ച്, സുമന്ത്രൻ സംസാരിച്ചു.
യസ്യാസ്തവ പതിസ്ത്യക്തോ രാജാ ദശരഥഃ സ്വയമ്। ഭര്താ സര്വസ്യ ജഗതഃ സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച
നിന്റെ ഭർത്താവായ രാജാവ് ദശരഥൻ, സ്വയം ലോകത്തിലെ എല്ലാ ചലനസ്ഥിര ജീവികളുടെ ഭർത്താവായവനെ, നിനക്കായി ഉപേക്ഷിച്ചു.
നഹ്യകാര്യതമം കിംചിത്തവ ദേവീഹ വിദ്യതേ। പതിഘ്നീം ത്വാമഹം മന്യേ കുലഘ്നീമപി ചാന്തതഃ
ദേവി, നിന്റെ ചെയ്തതിനെക്കാൾ വലിയ തെറ്റൊന്നും ഇവിടെ ഇല്ല. ഞാൻ നിന്നെ ഭർത്താവിനെ കൊല്ലുന്നവളായി, ഒടുവിൽ തന്നെ കുടുംബത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവളായി കാണുന്നു.
യന്മഹേന്ദ്രമിവാജയ്യം ദുഷ്പ്രകമ്പ്യമിവാചലമ്। മഹോദധിമിവാക്ഷോഭ്യം സംതാപയസി കര്മഭിഃ
നിന്റെ പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് നീ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയും, അകലിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്ത പർവതത്തെപ്പോലെയും, അലക്കാൻ കഴിയാത്ത മഹാസമുദ്രത്തെപ്പോലെയും ഒരാളെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു.
മാവമംസ്ഥാ ദശരഥം ഭര്താരം വരദം പതിമ്। ഭര്തുരിച്ഛാ ഹി നാരീണാം പുത്രകോട്യാ വിശിഷ്യതേ
നിന്റെ ഭർത്താവും നിനക്കു അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനുമായ ദശരഥനെ നീ അവമതിക്കരുത്. സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവിന്റെ ആഗ്രഹം കോടിയോളം മക്കളെക്കാളും പ്രധാനമാണ്.
യഥാവയോ ഹി രാജ്യാനി പ്രാപ്നുവന്തി നൃപക്ഷയേ। ഇക്ഷ്വാകുകുലനാഥേഽസ്മിംസ്തം ലോപയിതുമിച്ഛസി
രാജാവ് മരിച്ചാൽ, രാജ്യം പ്രായം അനുസരിച്ച് കൈമാറുന്നതുപോലെ, ഇക്ഷ്വാകു വംശാധിപതിയായ ഇദ്ദേഹത്തെ നീ അവന്റെ അവകാശത്തിൽ നിന്ന് വഞ്ചിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
രാജാ ഭവതു തേ പുത്രോ ഭരതഃ ശാസ്തു മേദിനീമ്। വയം തത്ര ഗമിഷ്യാമോ യത്ര രാമോ ഗമിഷ്യതി
നിന്റെ മകൻ ഭാരതൻ രാജാവായി ഭൂമിയെ ഭരിക്കട്ടെ. രാമൻ എവിടേക്ക് പോകുന്നുവോ, ഞങ്ങൾ അവിടേക്ക് പോകും.
ന ച തേ വിഷയേ കശ്ചിദ് ബ്രാഹ്മണോ വസ്തുമര്ഹതി। താദൃശം ത്വമമര്യാദമദ്യ കര്മ കരിഷ്യസി
നിന്റെ രാജ്യത്ത് ഒരു ബ്രാഹ്മണനും താമസിക്കാൻ പാടില്ല. ഇന്നു നീ ഇങ്ങനെയൊരു അശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ പോകുന്നു.
നൂനം സര്വേ ഗമിഷ്യാമോ മാര്ഗം രാമനിഷേവിതമ്। ത്യക്താ യാ ബാന്ധവൈഃ സര്വൈര്ബ്രാഹ്മണൈഃ സാധുഭിഃ സദാ
നിശ്ചയമായും, രാമൻ പോകുന്ന വഴിയേ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും പിന്തുടരും. ബന്ധുക്കളാൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ, സന്മാർഗ്ഗികളാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവളെപ്പോലെയാണ് അവിടെ അവസ്ഥ.
കാ പ്രീതീ രാജ്യലാഭേന തവ ദേവി ഭവിഷ്യതി। താദൃശം ത്വമമര്യാദം കര്മ കര്തും ചികീര്ഷസി
ദേവി, നീ ഇങ്ങനെയൊരു നിന്ദ്യമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുമ്പോൾ, രാജ്യം നേടുന്നതിൽ നിന്നു നിനക്കു എന്ത് സന്തോഷം ലഭിക്കും?
ആശ്ചര്യമിവ പശ്യാമി യസ്യാസ്തേ വൃത്തമീദൃശമ്। ആചരന്ത്യാ ന വിവൃതാ സദ്യോ ഭവതി മേദിനീ
നിന്റെ പോലുള്ള പെരുമാറ്റം കാണുമ്പോൾ ഭൂമി ഉടൻ തന്നെ പൊട്ടി തുറക്കാത്തത് അത്ഭുതമാണ്.
മഹാബ്രഹ്മര്ഷിസൃഷ്ടാ വാ ജ്വലന്തോ ഭീമദര്ശനാഃ। ധിഗ്വാഗ്ദണ്ഡാ ന ഹിംസന്തി രാമപ്രവ്രാജനേ സ്ഥിതാമ്
മഹാബ്രഹ്മർഷിമാർ സൃഷ്ടിച്ച, ഭയാനകവും തീപിടിച്ചും കാണുന്ന ശാപങ്ങൾ പോലും രാമനെ വനവാസത്തിലേക്ക് അയക്കാൻ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നവളെ ബാധിക്കുന്നില്ല.
ആമ്രം ഛിത്ത്വാ കുഠാരേണ നിമ്ബം പരിചരേത് തു കഃ। യശ്ചൈനം പയസാ സിഞ്ചേന്നൈവാസ്യ മധുരോ ഭവേത്
കുരുവാടി കൊണ്ട് മാവു വെട്ടിയ ശേഷം ആരാണ് നിമ്പമരത്തെ വളർത്താൻ പോകുന്നത്? അതിന് പാലൊഴിച്ചാലും അതു മധുരമാവില്ല.
ആഭിജാത്യം ഹി തേ മന്യേ യഥാ മാതുസ്തഥൈവ ച। ന ഹി നിമ്ബാത് സ്രവേത് ക്ഷൌദ്രം ലോകേ നിഗദിതം വചഃ
നിന്റെ വംശം നിന്റെ അമ്മയുടേതുപോലെയാണ് എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. കാരണം, ലോകത്തിൽ പറയുന്നത് പോലെ നിമ്പമരത്തിൽ നിന്ന് തേൻ ഒഴുകില്ല.
തവ മാതുരസദ്ഗ്രാഹം വിദ്മ പൂര്വം യഥാ ശ്രുതമ്। പിതുസ്തേ വരദഃ കശ്ചിദ് ദദൌ വരമനുത്തമമ്
നിന്റെ അമ്മയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മുമ്പേ ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. നിന്റെ അച്ഛന് ഒരാൾ ഉത്തമമായൊരു വരം നൽകിയിരുന്നു.
സര്വഭൂതരുതം തസ്മാത് സംജജ്ഞേ വസുധാധിപഃ। തേന തിര്യഗ്ഗതാനാം ച ഭൂതാനാം വിദിതം വചഃ
അത് കൊണ്ടാണ് നിന്റെ അച്ഛൻ, ഭൂമിയുടെ അധിപൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാഷയും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിവ് നേടിയത്.
തതോ ജൃമ്ഭസ്യ ശയനേ വിരുതാദ് ഭൂരിവര്ചസഃ। പിതുസ്തേ വിദിതോ ഭാവഃ സ തത്ര ബഹുധാഹസത്
പിന്നീട്, ജൃംഭയുടെ ശയനത്തിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ അച്ഛൻ പല ജീവികളുടെ ശബ്ദങ്ങൾ കേട്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും ചിരിക്കുകയായിരുന്നു.
തത്ര തേ ജനനീ ക്രുദ്ധാ മൃത്യുപാശമഭീപ്സതീ। ഹാസം തേ നൃപതേ സൌമ്യ ജിജ്ഞാസാമീതി ചാബ്രവീത്
അവിടെ, നിന്റെ അമ്മ കോപത്തോടെ മരണത്തിന്റെ കയറു ആഗ്രഹിച്ചു; 'നിന്റെ ചിരിയുടെ കാരണം എനിക്ക് അറിയണം' എന്ന് അവൾ നിന്റെ അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു.
നൃപശ്ചോവാച താം ദേവീം ഹാസം ശംസാമി തേ യദി। തതോ മേ മരണം സദ്യോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
രാജാവ് അവളോടു പറഞ്ഞു: 'ദേവി, ഞാൻ എന്റെ ചിരിയുടെ കാര്യം പറഞ്ഞാൽ ഉടൻ തന്നെ മരണം സംഭവിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.'
മാതാ തേ പിതരം ദേവി പുനഃ കേകയമബ്രവീത്। ശംസ മേ ജീവ വാ മാ വാ ന മാം ത്വം പ്രഹസിഷ്യസി
കേക്കയ ദേശത്തിന്റെ രാജ്ഞിയായ നിന്റെ അമ്മ വീണ്ടും നിന്റെ അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ ജീവിച്ചാലും മരിച്ചാലും എനിക്ക് സത്യം പറയണം; എന്നെ വഞ്ചിക്കരുത്.'
പ്രിയയാ ച തഥോക്തഃ സ കേകയഃ പൃഥിവീപതിഃ। തസ്മൈ തം വരദായാര്ഥം കഥയാമാസ തത്ത്വതഃ
പ്രിയപ്പെട്ടവളായ ഭാര്യയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കേക്കയ ദേശാധിപതി സത്യം പറഞ്ഞ് അവളെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ തയ്യാറാണെന്ന് പറഞ്ഞു.
തതഃ സ വരദഃ സാധൂ രാജാനം പ്രത്യഭാഷത। മ്രിയതാം ധ്വംസതാം വേയം മാ ശംസീസ്ത്വം മഹീപതേ
അപ്പോൾ ആ വരദാതാവ് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഭൂമിയുടെ അധിപതേ, മരണമോ നാശമോ വരുമെങ്കിലും ഇതൊന്നും പുറത്തു പറയേണ്ടതില്ല.'
സ തച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ പ്രസന്നമനസോ നൃപഃ। മാതരം തേ നിരസ്യാശു വിജഹാര കുബേരവത്
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ, നിന്റെ അമ്മയെ ഉടൻ വിട്ടയച്ചു, കുബേരനെപ്പോലെ ആനന്ദിച്ചു.
തഥാ ത്വമപി രാജാനം ദുര്ജനാചരിതേ പഥി। അസദ്ഗ്രാഹമിമം മോഹാത് കുരുഷേ പാപദര്ശിനീ
അതുപോലെ നീയും ദുഷ്ടന്മാർ നടപ്പാക്കുന്ന വഴിയിൽ, ഭ്രമത്തിൽ ആകുന്നു ഈ അസത്യം പിടിച്ചു നിൽക്കുന്നത്, പാപം കാണുന്നവളേ.
സത്യശ്ചാത്ര പ്രവാദോഽയം ലൌകികഃ പ്രതിഭാതി മാ। പിതൄന് സമനുജായന്തേ നരാ മാതരമങ്ഗനാഃ
ഇവിടെ ഒരു പഴമൊഴി എനിക്ക് സത്യമായിപ്പോലെയാണ് തോന്നുന്നത്: 'പുരുഷന്മാർ പിതാക്കളെ പിന്തുടരുന്നു, സ്ത്രീകൾ അമ്മമാരെ പിന്തുടരുന്നു.'
നൈവം ഭവ ഗൃഹാണേദം യദാഹ വസുധാധിപഃ। ഭര്തുരിച്ഛാമുപാസ്വേഹ ജനസ്യാസ്യ ഗതിര്ഭവ
ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്; ഭൂമിയുടെ രാജാവ് പറഞ്ഞത് സ്വീകരിക്കണം. ഭർത്താവിന്റെ ഇച്ഛകൾ പാലിച്ച്, ഈ ജനതയ്ക്ക് ആശ്രയമായിരിക്കുക.
മാ ത്വം പ്രോത്സാഹിതാ പാപൈര്ദേവരാജസമപ്രഭമ്। ഭര്താരം ലോകഭര്താരമസദ്ധര്മമുപാദധ
പാപികളാൽ പ്രേരിതയായി, ലോകത്തെ പോഷിക്കുന്നവനും ദേവേന്ദ്രനോടു തുല്യനുമായ ഭർത്താവിനെ നീ അധർമ്മം സ്വീകരിക്കാൻ ഇടയാക്കരുത്.
നഹി മിഥ്യാ പ്രതിജ്ഞാതം കരിഷ്യതി തവാനഘഃ। ശ്രീമാന് ദശരഥോ രാജാ ദേവി രാജീവലോചനഃ
ദേവിയേ, നിന്റെ പാപരഹിതനായ ഭർത്താവ്, മഹത്വമുള്ള ദശരഥൻ, കമലനയനൻ, കള്ളവാക്ക് പറഞ്ഞതൊന്നും നിർവഹിക്കില്ല.
ജ്യേഷ്ഠോ വദാന്യഃ കര്മണ്യഃ സ്വധര്മസ്യാപി രക്ഷിതാ। രക്ഷിതാ ജീവലോകസ്യ ബലീ രാമോഽഭിഷിച്യതാമ്
ജ്യേഷ്ഠനും, ദാനശീലനും, കര്മ്മനിഷ്ഠനും, സ്വധർമ്മം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവനും, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നവനുമായ രാമൻ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടട്ടെ.
പരിവാദോ ഹി തേ ദേവി മഹാഁല്ലോകേ ചരിഷ്യതി। യദി രാമോ വനം യാതി വിഹായ പിതരം നൃപമ്
ദേവിയേ, രാമൻ തന്റെ പിതാവായ രാജാവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് വനത്തിലേക്കു പോയാൽ, ലോകത്ത് നിന്നെക്കുറിച്ച് വലിയ അപവാദം പരക്കും.