മയാ വിസൃഷ്ടാം ഭരതോ മഹീമിമാം സശൈലഖണ്ഡാം സപുരോപകാനനാമ്। ശിവാസു സീമാസ്വനുശാസ്തു കേവലം ത്വയാ യദുക്തം നൃപതേ തഥാസ്തു തത്
പർവ്വതങ്ങളും നഗരങ്ങളും കാട്ടുകളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ ഭൂമി ഞാൻ വിട്ടുകൊടുക്കുന്നു; ഭാരതൻ അതിന്റെ ശുഭമായ അതിരുകളിൽ നല്ലതുപോലെ ഭരിക്കട്ടെ. രാജാവേ, നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെ നടക്കട്ടെ.
ന മേ തഥാ പാര്ഥിവ ധീയതേ മനോ മഹത്സു കാമേഷു ന ചാത്മനഃ പ്രിയേ। യഥാ നിദേശേ തവ ശിഷ്ടസമ്മതേ വ്യപൈതു ദുഃഖം തവ മത്കൃതേഽനഘ
രാജാവേ, വലിയ സുഖങ്ങളിലും എനിക്കിഷ്ടമായ കാര്യങ്ങളിലും പോലും എന്റെ മനസ്സ് ഇങ്ങനെ ആകുന്നില്ല; നല്ലവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഉത്തമമായ അച്ഛന്റെ കല്പന പാലിക്കാനാണ് എന്റെ മനസ്സ്. എന്റെ കാരണത്താൽ നിന്നെ ദുഃഖം വിട്ടുപോകട്ടെ, പാപരഹിതനേ.
തദദ്യ നൈവാനഘ രാജ്യമവ്യയം ന സര്വകാമാന് വസുധാം ന മൈഥിലീമ്। ന ചിന്തിതം ത്വാമനൃതേന യോജയന് വൃണീയ സത്യം വ്രതമസ്തു തേ തഥാ
അതിനാൽ, പാപരഹിതനേ, ഇന്നലെ ഞാൻ അക്ഷയമായ രാജ്യം, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ സുഖങ്ങളും, മൈഥിലി പോലും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. നിന്നെ അനൃതത്തിൽ ബന്ധിപ്പിച്ച് ഒന്നും ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കില്ല; സത്യം തന്നെയാകട്ടെ നിന്റെ വ്രതം.
ഫലാനി മൂലാനി ച ഭക്ഷയന് വനേ ഗിരീംശ്ച പശ്യന് സരിതഃ സരാംസി ച। വനം പ്രവിശ്യൈവ വിചിത്രപാദപം സുഖീ ഭവിഷ്യാമി തവാസ്തു നിര്വൃതിഃ
കാട്ടിൽ കയറി, പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും ഭക്ഷിച്ച്, പർവ്വതങ്ങളും നദികളും തടാകങ്ങളും കാണുമ്പോൾ, അത്ഭുതമായ വൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ കാട്ടിൽ ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും; നിനക്ക് മനസ്സുതീരുമാ.
ഏവം സ രാജാ വ്യസനാഭിപന്ന- സ്താപേന ദുഃഖേന ച പീഡ്യമാനഃ। ആലിങ്ഗ്യ പുത്രം സുവിനഷ്ടസംജ്ഞോ ഭൂമിം ഗതോ നൈവ ചിചേഷ്ട കിംചിത്
അങ്ങനെ, ആ രാജാവ് കഷ്ടതയും ദുഃഖവും കൊണ്ട് തളർന്നു, മകനെ അണക്കി, ബോധംകെട്ട് നിലത്തുവീണു, ഒന്നും ചെയ്യാതിരുന്നതായി.
ദേവ്യഃ സമസ്താ രുരുദുഃ സമേതാ- സ്താം വര്ജയിത്വാ നരദേവപത്നീമ്। രുദന് സുമന്ത്രോഽപി ജഗാമ മൂര്ച്ഛാം ഹാഹാകൃതം തത്ര ബഭൂവ സര്വമ്
അവിടെ കൂടിയിരുന്ന എല്ലാ രാജകുമാരിമാരും കരയുകയായിരുന്നു, രാജാവിന്റെ ഭാര്യയായ കൈകേയിയെ ഒഴികെ. സുമന്ത്രനും കരയികൊണ്ട് ബോധംകെട്ടുവീണു. ചുറ്റും മുഴുവൻ വിലാപം മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു.
thumb|പഞ്ചത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ പഞ്ചത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തിയഞ്ചാം സർഗം കേൾക്കൂ.
തതോ നിധൂയ സഹസാ ശിരോ നിഃശ്വസ്യ ചാസകൃത്। പാണിം പാണൌ വിനിഷ്പിഷ്യ ദന്താന് കടകടായ്യ ച
അപ്പോൾ, അപ്രത്യക്ഷമായി തലകുലുക്കി, വീണ്ടും വീണ്ടും ദീർഘനിശ്വാസം വിട്ട്, കൈ കൈയിൽ പിഴുതി, പല്ലുകൾ കഠിനമായി കുരുട്ടി.
ലോചനേ കോപസംരക്തേ വര്ണം പൂര്വോചിതം ജഹത്। കോപാഭിഭൂതഃ സഹസാ സംതാപമശുഭം ഗതഃ
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പായി, മുമ്പത്തെ നിറം നഷ്ടപ്പെട്ടു; കോപം പിടിച്ചവൻ അപ്രത്യക്ഷമായ ദുഃഖത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
മനഃ സമീക്ഷമാണശ്ച സൂതോ ദശരഥസ്യ ച। കമ്പയന്നിവ കൈകേയ്യാ ഹൃദയം വാക്ശരൈഃ ശിതൈഃ
രാജാവിന്റെ മനസ്സ് നിരീക്ഷിച്ച സാരഥി, അമ്പുപോലെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് കൈകേയിയുടെ ഹൃദയം നടുക്കുന്നപോലെ തോന്നിച്ചു.
വാക്യവജ്രൈരനുപമൈര്നിര്ഭിന്ദന്നിവ ചാശുഭൈഃ। കൈകേയ്യാഃ സര്വമര്മാണി സുമന്ത്രഃ പ്രത്യഭാഷത
അപ്രതിമമായ വജ്രംപോലുള്ള കഠിനമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട്, കൈകേയിയുടെ ഹൃദയത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും തുളച്ച്, സുമന്ത്രൻ സംസാരിച്ചു.
യസ്യാസ്തവ പതിസ്ത്യക്തോ രാജാ ദശരഥഃ സ്വയമ്। ഭര്താ സര്വസ്യ ജഗതഃ സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച
നിന്റെ ഭർത്താവായ രാജാവ് ദശരഥൻ, സ്വയം ലോകത്തിലെ എല്ലാ ചലനസ്ഥിര ജീവികളുടെ ഭർത്താവായവനെ, നിനക്കായി ഉപേക്ഷിച്ചു.
നഹ്യകാര്യതമം കിംചിത്തവ ദേവീഹ വിദ്യതേ। പതിഘ്നീം ത്വാമഹം മന്യേ കുലഘ്നീമപി ചാന്തതഃ
ദേവി, നിന്റെ ചെയ്തതിനെക്കാൾ വലിയ തെറ്റൊന്നും ഇവിടെ ഇല്ല. ഞാൻ നിന്നെ ഭർത്താവിനെ കൊല്ലുന്നവളായി, ഒടുവിൽ തന്നെ കുടുംബത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവളായി കാണുന്നു.
യന്മഹേന്ദ്രമിവാജയ്യം ദുഷ്പ്രകമ്പ്യമിവാചലമ്। മഹോദധിമിവാക്ഷോഭ്യം സംതാപയസി കര്മഭിഃ
നിന്റെ പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് നീ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയും, അകലിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്ത പർവതത്തെപ്പോലെയും, അലക്കാൻ കഴിയാത്ത മഹാസമുദ്രത്തെപ്പോലെയും ഒരാളെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു.
മാവമംസ്ഥാ ദശരഥം ഭര്താരം വരദം പതിമ്। ഭര്തുരിച്ഛാ ഹി നാരീണാം പുത്രകോട്യാ വിശിഷ്യതേ
നിന്റെ ഭർത്താവും നിനക്കു അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനുമായ ദശരഥനെ നീ അവമതിക്കരുത്. സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവിന്റെ ആഗ്രഹം കോടിയോളം മക്കളെക്കാളും പ്രധാനമാണ്.
യഥാവയോ ഹി രാജ്യാനി പ്രാപ്നുവന്തി നൃപക്ഷയേ। ഇക്ഷ്വാകുകുലനാഥേഽസ്മിംസ്തം ലോപയിതുമിച്ഛസി
രാജാവ് മരിച്ചാൽ, രാജ്യം പ്രായം അനുസരിച്ച് കൈമാറുന്നതുപോലെ, ഇക്ഷ്വാകു വംശാധിപതിയായ ഇദ്ദേഹത്തെ നീ അവന്റെ അവകാശത്തിൽ നിന്ന് വഞ്ചിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
രാജാ ഭവതു തേ പുത്രോ ഭരതഃ ശാസ്തു മേദിനീമ്। വയം തത്ര ഗമിഷ്യാമോ യത്ര രാമോ ഗമിഷ്യതി
നിന്റെ മകൻ ഭാരതൻ രാജാവായി ഭൂമിയെ ഭരിക്കട്ടെ. രാമൻ എവിടേക്ക് പോകുന്നുവോ, ഞങ്ങൾ അവിടേക്ക് പോകും.
ന ച തേ വിഷയേ കശ്ചിദ് ബ്രാഹ്മണോ വസ്തുമര്ഹതി। താദൃശം ത്വമമര്യാദമദ്യ കര്മ കരിഷ്യസി
നിന്റെ രാജ്യത്ത് ഒരു ബ്രാഹ്മണനും താമസിക്കാൻ പാടില്ല. ഇന്നു നീ ഇങ്ങനെയൊരു അശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ പോകുന്നു.
നൂനം സര്വേ ഗമിഷ്യാമോ മാര്ഗം രാമനിഷേവിതമ്। ത്യക്താ യാ ബാന്ധവൈഃ സര്വൈര്ബ്രാഹ്മണൈഃ സാധുഭിഃ സദാ
നിശ്ചയമായും, രാമൻ പോകുന്ന വഴിയേ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും പിന്തുടരും. ബന്ധുക്കളാൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ, സന്മാർഗ്ഗികളാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവളെപ്പോലെയാണ് അവിടെ അവസ്ഥ.
കാ പ്രീതീ രാജ്യലാഭേന തവ ദേവി ഭവിഷ്യതി। താദൃശം ത്വമമര്യാദം കര്മ കര്തും ചികീര്ഷസി
ദേവി, നീ ഇങ്ങനെയൊരു നിന്ദ്യമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുമ്പോൾ, രാജ്യം നേടുന്നതിൽ നിന്നു നിനക്കു എന്ത് സന്തോഷം ലഭിക്കും?
ആശ്ചര്യമിവ പശ്യാമി യസ്യാസ്തേ വൃത്തമീദൃശമ്। ആചരന്ത്യാ ന വിവൃതാ സദ്യോ ഭവതി മേദിനീ
നിന്റെ പോലുള്ള പെരുമാറ്റം കാണുമ്പോൾ ഭൂമി ഉടൻ തന്നെ പൊട്ടി തുറക്കാത്തത് അത്ഭുതമാണ്.
മഹാബ്രഹ്മര്ഷിസൃഷ്ടാ വാ ജ്വലന്തോ ഭീമദര്ശനാഃ। ധിഗ്വാഗ്ദണ്ഡാ ന ഹിംസന്തി രാമപ്രവ്രാജനേ സ്ഥിതാമ്
മഹാബ്രഹ്മർഷിമാർ സൃഷ്ടിച്ച, ഭയാനകവും തീപിടിച്ചും കാണുന്ന ശാപങ്ങൾ പോലും രാമനെ വനവാസത്തിലേക്ക് അയക്കാൻ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നവളെ ബാധിക്കുന്നില്ല.
ആമ്രം ഛിത്ത്വാ കുഠാരേണ നിമ്ബം പരിചരേത് തു കഃ। യശ്ചൈനം പയസാ സിഞ്ചേന്നൈവാസ്യ മധുരോ ഭവേത്
കുരുവാടി കൊണ്ട് മാവു വെട്ടിയ ശേഷം ആരാണ് നിമ്പമരത്തെ വളർത്താൻ പോകുന്നത്? അതിന് പാലൊഴിച്ചാലും അതു മധുരമാവില്ല.
ആഭിജാത്യം ഹി തേ മന്യേ യഥാ മാതുസ്തഥൈവ ച। ന ഹി നിമ്ബാത് സ്രവേത് ക്ഷൌദ്രം ലോകേ നിഗദിതം വചഃ
നിന്റെ വംശം നിന്റെ അമ്മയുടേതുപോലെയാണ് എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. കാരണം, ലോകത്തിൽ പറയുന്നത് പോലെ നിമ്പമരത്തിൽ നിന്ന് തേൻ ഒഴുകില്ല.
തവ മാതുരസദ്ഗ്രാഹം വിദ്മ പൂര്വം യഥാ ശ്രുതമ്। പിതുസ്തേ വരദഃ കശ്ചിദ് ദദൌ വരമനുത്തമമ്
നിന്റെ അമ്മയുടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മുമ്പേ ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. നിന്റെ അച്ഛന് ഒരാൾ ഉത്തമമായൊരു വരം നൽകിയിരുന്നു.
സര്വഭൂതരുതം തസ്മാത് സംജജ്ഞേ വസുധാധിപഃ। തേന തിര്യഗ്ഗതാനാം ച ഭൂതാനാം വിദിതം വചഃ
അത് കൊണ്ടാണ് നിന്റെ അച്ഛൻ, ഭൂമിയുടെ അധിപൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാഷയും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിവ് നേടിയത്.
തതോ ജൃമ്ഭസ്യ ശയനേ വിരുതാദ് ഭൂരിവര്ചസഃ। പിതുസ്തേ വിദിതോ ഭാവഃ സ തത്ര ബഹുധാഹസത്
പിന്നീട്, ജൃംഭയുടെ ശയനത്തിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ അച്ഛൻ പല ജീവികളുടെ ശബ്ദങ്ങൾ കേട്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും ചിരിക്കുകയായിരുന്നു.
തത്ര തേ ജനനീ ക്രുദ്ധാ മൃത്യുപാശമഭീപ്സതീ। ഹാസം തേ നൃപതേ സൌമ്യ ജിജ്ഞാസാമീതി ചാബ്രവീത്
അവിടെ, നിന്റെ അമ്മ കോപത്തോടെ മരണത്തിന്റെ കയറു ആഗ്രഹിച്ചു; 'നിന്റെ ചിരിയുടെ കാരണം എനിക്ക് അറിയണം' എന്ന് അവൾ നിന്റെ അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു.
നൃപശ്ചോവാച താം ദേവീം ഹാസം ശംസാമി തേ യദി। തതോ മേ മരണം സദ്യോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
രാജാവ് അവളോടു പറഞ്ഞു: 'ദേവി, ഞാൻ എന്റെ ചിരിയുടെ കാര്യം പറഞ്ഞാൽ ഉടൻ തന്നെ മരണം സംഭവിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.'
മാതാ തേ പിതരം ദേവി പുനഃ കേകയമബ്രവീത്। ശംസ മേ ജീവ വാ മാ വാ ന മാം ത്വം പ്രഹസിഷ്യസി
കേക്കയ ദേശത്തിന്റെ രാജ്ഞിയായ നിന്റെ അമ്മ വീണ്ടും നിന്റെ അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ ജീവിച്ചാലും മരിച്ചാലും എനിക്ക് സത്യം പറയണം; എന്നെ വഞ്ചിക്കരുത്.'