ന ചൈതന്മേ പ്രിയം പുത്ര ശപേ സത്യേന രാഘവ। ഛന്നയാ ചലിതസ്ത്വസ്മി സ്ത്രിയാ ഭസ്മാഗ്നികല്പയാ
എന്നാൽ മകനേ, ഇതെനിക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നില്ല—സത്യത്താൽ ഞാൻ ഉറപ്പുനൽകുന്നു, രാഘവാ; ചിതയിലുണ്ടാകുന്ന തീപോലെ, ഒരു സ്ത്രീ എന്നെ വഞ്ചിച്ചു.
വഞ്ചനാ യാ തു ലബ്ധാ മേ താം ത്വം നിസ്തര്തുമിച്ഛസി। അനയാ വൃത്തസാദിന്യാ കൈകേയ്യാഭിപ്രചോദിതഃ
എന്നെ വഞ്ചിച്ച ഈ കാര്യത്തിൽ നിന്നു നീ മോചനം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നീ ധാർമ്മികതയില്ലാതെ ഉറച്ച മനസ്സുള്ള കൈകേയിയുടെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ചെയ്യുകയാണ്.
ന ചൈതദാശ്ചര്യതമം യത് ത്വം ജ്യേഷ്ഠഃ സുതോ മമ। അപാനൃതകഥം പുത്ര പിതരം കര്തുമിച്ഛസി
മകനേ, നീ എന്റെ മൂത്തമകനായി അച്ഛനോട് കള്ളം പറയാതിരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് അത്ഭുതകരമൊന്നുമല്ല.
അഥ രാമസ്തദാ ശ്രുത്വാ പിതുരാര്തസ്യ ഭാഷിതമ്। ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ ദീനോ വചനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ രാമൻ, അച്ഛന്റെ ദുഃഖഭരിതമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ദുഃഖത്തോടെ സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രാപ്സ്യാമി യാനദ്യ ഗുണാന് കോ മേ ശ്വസ്താന് പ്രദാസ്യതി। അപക്രമണമേവാതഃ സര്വകാമൈരഹം വൃണേ
ഇന്ന് ഞാൻ എന്ത് ഗുണങ്ങൾ നേടും? നാളെ അവയെനിക്ക് നൽകാൻ ആരുണ്ട്? അതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ യാത്രതിരിക്കുകയാണ്.
ഇയം സരാഷ്ട്രാ സജനാ ധനധാന്യസമാകുലാ। മയാ വിസൃഷ്ടാ വസുധാ ഭരതായ പ്രദീയതാമ്
രാജ്യവും ജനങ്ങളും ധനവും ധാന്യവും നിറഞ്ഞ ഈ ഭൂമി ഞാൻ വിട്ടുകൊടുക്കുന്നു; ഇത് ഭരതന് നൽകട്ടെ.
വനവാസകൃതാ ബുദ്ധിര്ന ച മേഽദ്യ ചലിഷ്യതി। യസ്തു യുദ്ധേ വരോ ദത്തഃ കൈകേയ്യൈ വരദ ത്വയാ
കാടിൽ താമസിക്കാനുള്ള എന്റെ തീരുമാനത്തിൽ ഇന്ന് ഒരു മാറ്റവും ഉണ്ടാകില്ല; നീ യുദ്ധത്തിൽ കൈകേയിക്ക് നൽകിയ വാഗ്ദാനം നിർവഹിക്കണം.
ദീയതാം നിഖിലേനൈവ സത്യസ്ത്വം ഭവ പാര്ഥിവ। അഹം നിദേശം ഭവതോ യഥോക്തമനുപാലയന്
അത് മുഴുവൻ നൽകി, നീ സത്യവാനാകണം രാജാവേ; ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ നിന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കും.
ചതുര്ദശ സമാ വത്സ്യേ വനേ വനചരൈഃ സഹ। മാ വിമര്ശോ വസുമതീ ഭരതായ പ്രദീയതാമ്
പതിനാലു വർഷം ഞാൻ കാടിൽ വനവാസികളോടൊപ്പം താമസിക്കും; നീ സംശയിക്കാതെ ഭൂമി ഭരതന് നൽകൂ.
നഹി മേ കാംക്ഷിതം രാജ്യം സുഖമാത്മനി വാ പ്രിയമ്। യഥാനിദേശം കര്തും വൈ തവൈവ രഘുനന്ദന
രാജ്യവും സന്തോഷവും എനിക്കു പ്രിയമായ മറ്റൊന്നും എനിക്ക് ആവശ്യമില്ല, നിന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം മാത്രമാണ് എനിക്ക്.
അപഗച്ഛതു തേ ദുഃഖം മാ ഭൂര്ബാഷ്പപരിപ്ലുതഃ। നഹി ക്ഷുഭ്യതി ദുര്ധര്ഷഃ സമുദ്രഃ സരിതാം പതിഃ
നിന്റെ ദുഃഖം അകറ്റട്ടെ, നീ കണ്ണുനീരിൽ മുങ്ങരുത്; നദികളുടെ രാജാവായ മഹാസമുദ്രം ഒരിക്കലും അലയുന്നില്ല.
നൈവാഹം രാജ്യമിച്ഛാമി ന സുഖം ന ച മേദിനീമ്। നൈവ സര്വാനിമാന് കാമാന് ന സ്വര്ഗം ന ച ജീവിതുമ്
രാജ്യവും സന്തോഷവും ഭൂമിയും എനിക്ക് ആവശ്യമില്ല; ഈ ആഗ്രഹങ്ങളൊന്നും, സ്വർഗ്ഗവും, ജീവൻ പോലും എനിക്ക് വേണ്ട.
ത്വാമഹം സത്യമിച്ഛാമി നാനൃതം പുരുഷര്ഷഭ। പ്രത്യക്ഷം തവ സത്യേന സുകൃതേന ച തേ ശപേ
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, സത്യം മാത്രമാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, കള്ളം അല്ല; നിന്റെ സത്യത്തിലും പുണ്യത്തിലും ഞാൻ നേരെ നിന്നുകൊണ്ട് ഈ വാക്ക് ഉറപ്പുനൽകുന്നു.
ന ച ശക്യം മയാ താത സ്ഥാതും ക്ഷണമപി പ്രഭോ। സ ശോകം ധാരയസ്വേമം നഹി മേഽസ്തി വിപര്യയഃ
അച്ഛാ, ഒരു നിമിഷം പോലും ഞാൻ ഇവിടെ നിൽക്കാൻ കഴിയില്ല; ഈ ദുഃഖം നീ സഹിക്കണം, എന്റെ തീരുമാനത്തിൽ മാറ്റമൊന്നുമുണ്ടാകില്ല.
അര്ഥിതോ ഹ്യസ്മി കൈകേയ്യാ വനം ഗച്ഛേതി രാഘവ। മയാ ചോക്തം വ്രജാമീതി തത്സത്യമനുപാലയേ
കൈകേയി എന്നോട് കാട്ടിലേക്കു പോകണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു. അതിന് ഞാൻ 'ഞാൻ പോകും' എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു. ആ സത്യം ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിഷ്ഠയോടെ പാലിക്കുന്നു.
മാ ചോത്കണ്ഠാം കൃഥാ ദേവ വനേ രംസ്യാമഹേ വയമ്। പ്രശാന്തഹരിണാകീര്ണേ നാനാശകുനിനാദിതേ
സ്വാമി, ദുഃഖപ്പെടേണ്ടതില്ല; കാട്ടിൽ നമുക്ക് സന്തോഷത്തോടെ കഴിയാം. അവിടെ ശാന്തമായ കാട്ടുകാളുകളും, പലതരം പക്ഷികളുടെ ഗാനം നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു സുഖകരമായ സ്ഥലം തന്നെയാണ്.
പിതാ ഹി ദൈവതം താത ദേവതാനാമപി സ്മൃതമ്। തസ്മാദ് ദൈവതമിത്യേവ കരിഷ്യാമി പിതുര്വചഃ
എന്റെ അച്ഛൻ ദേവന്മാര്ക്കും ദൈവംപോലെയാണ്, പ്രിയനേ. അതുകൊണ്ട് ദൈവത്തിന്റെ കല്പനയെന്നപോലെ അച്ഛന്റെ വാക്ക് ഞാൻ അനുസരിക്കും.
ചതുര്ദശസു വര്ഷേഷു ഗതേഷു നൃപസത്തമ। പുനര്ദ്രക്ഷ്യസി മാം പ്രാപ്തം സംതാപോഽയം വിമുച്യതാമ്
നാല്പത് നാലു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, രാജാവേ, നീ എന്നെ തിരിച്ചുകാണും. ഈ ദുഃഖം നീ വിട്ടുകളയണം.
യേന സംസ്തമ്ഭനീയോഽയം സര്വോ ബാഷ്പകലോ ജനഃ। സ ത്വം പുരുഷശാര്ദൂല കിമര്ഥം വിക്രിയാം ഗതഃ
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഈ എല്ലാവരുടെയും കണ്ണുനീർ നീ അടക്കേണ്ടവനാണ്. പിന്നെ നീ തന്നെയാണ് ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തിൽ അകപ്പെട്ടത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
പുരം ച രാഷ്ട്രം ച മഹീ ച കേവലാ മയാ വിസൃഷ്ടാ ഭരതായ ദീയതാമ്। അഹം നിദേശം ഭവതോഽനുപാലയന് വനം ഗമിഷ്യാമി ചിരായ സേവിതുമ്
നഗരം, രാജ്യം, ഭൂമി — എല്ലാം ഞാൻ ഭാരതനു വിട്ടുകൊടുക്കുന്നു. ഞാൻ അച്ഛന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് ദീർഘകാലം കാട്ടിൽ താമസിക്കാൻ പോകുന്നു.
മയാ വിസൃഷ്ടാം ഭരതോ മഹീമിമാം സശൈലഖണ്ഡാം സപുരോപകാനനാമ്। ശിവാസു സീമാസ്വനുശാസ്തു കേവലം ത്വയാ യദുക്തം നൃപതേ തഥാസ്തു തത്
പർവ്വതങ്ങളും നഗരങ്ങളും കാട്ടുകളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ ഭൂമി ഞാൻ വിട്ടുകൊടുക്കുന്നു; ഭാരതൻ അതിന്റെ ശുഭമായ അതിരുകളിൽ നല്ലതുപോലെ ഭരിക്കട്ടെ. രാജാവേ, നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെ നടക്കട്ടെ.
ന മേ തഥാ പാര്ഥിവ ധീയതേ മനോ മഹത്സു കാമേഷു ന ചാത്മനഃ പ്രിയേ। യഥാ നിദേശേ തവ ശിഷ്ടസമ്മതേ വ്യപൈതു ദുഃഖം തവ മത്കൃതേഽനഘ
രാജാവേ, വലിയ സുഖങ്ങളിലും എനിക്കിഷ്ടമായ കാര്യങ്ങളിലും പോലും എന്റെ മനസ്സ് ഇങ്ങനെ ആകുന്നില്ല; നല്ലവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഉത്തമമായ അച്ഛന്റെ കല്പന പാലിക്കാനാണ് എന്റെ മനസ്സ്. എന്റെ കാരണത്താൽ നിന്നെ ദുഃഖം വിട്ടുപോകട്ടെ, പാപരഹിതനേ.
തദദ്യ നൈവാനഘ രാജ്യമവ്യയം ന സര്വകാമാന് വസുധാം ന മൈഥിലീമ്। ന ചിന്തിതം ത്വാമനൃതേന യോജയന് വൃണീയ സത്യം വ്രതമസ്തു തേ തഥാ
അതിനാൽ, പാപരഹിതനേ, ഇന്നലെ ഞാൻ അക്ഷയമായ രാജ്യം, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ സുഖങ്ങളും, മൈഥിലി പോലും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. നിന്നെ അനൃതത്തിൽ ബന്ധിപ്പിച്ച് ഒന്നും ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കില്ല; സത്യം തന്നെയാകട്ടെ നിന്റെ വ്രതം.
ഫലാനി മൂലാനി ച ഭക്ഷയന് വനേ ഗിരീംശ്ച പശ്യന് സരിതഃ സരാംസി ച। വനം പ്രവിശ്യൈവ വിചിത്രപാദപം സുഖീ ഭവിഷ്യാമി തവാസ്തു നിര്വൃതിഃ
കാട്ടിൽ കയറി, പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും ഭക്ഷിച്ച്, പർവ്വതങ്ങളും നദികളും തടാകങ്ങളും കാണുമ്പോൾ, അത്ഭുതമായ വൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ കാട്ടിൽ ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും; നിനക്ക് മനസ്സുതീരുമാ.
ഏവം സ രാജാ വ്യസനാഭിപന്ന- സ്താപേന ദുഃഖേന ച പീഡ്യമാനഃ। ആലിങ്ഗ്യ പുത്രം സുവിനഷ്ടസംജ്ഞോ ഭൂമിം ഗതോ നൈവ ചിചേഷ്ട കിംചിത്
അങ്ങനെ, ആ രാജാവ് കഷ്ടതയും ദുഃഖവും കൊണ്ട് തളർന്നു, മകനെ അണക്കി, ബോധംകെട്ട് നിലത്തുവീണു, ഒന്നും ചെയ്യാതിരുന്നതായി.
ദേവ്യഃ സമസ്താ രുരുദുഃ സമേതാ- സ്താം വര്ജയിത്വാ നരദേവപത്നീമ്। രുദന് സുമന്ത്രോഽപി ജഗാമ മൂര്ച്ഛാം ഹാഹാകൃതം തത്ര ബഭൂവ സര്വമ്
അവിടെ കൂടിയിരുന്ന എല്ലാ രാജകുമാരിമാരും കരയുകയായിരുന്നു, രാജാവിന്റെ ഭാര്യയായ കൈകേയിയെ ഒഴികെ. സുമന്ത്രനും കരയികൊണ്ട് ബോധംകെട്ടുവീണു. ചുറ്റും മുഴുവൻ വിലാപം മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു.
thumb|പഞ്ചത്രിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ പഞ്ചത്രിംശഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തിയഞ്ചാം സർഗം കേൾക്കൂ.
തതോ നിധൂയ സഹസാ ശിരോ നിഃശ്വസ്യ ചാസകൃത്। പാണിം പാണൌ വിനിഷ്പിഷ്യ ദന്താന് കടകടായ്യ ച
അപ്പോൾ, അപ്രത്യക്ഷമായി തലകുലുക്കി, വീണ്ടും വീണ്ടും ദീർഘനിശ്വാസം വിട്ട്, കൈ കൈയിൽ പിഴുതി, പല്ലുകൾ കഠിനമായി കുരുട്ടി.
ലോചനേ കോപസംരക്തേ വര്ണം പൂര്വോചിതം ജഹത്। കോപാഭിഭൂതഃ സഹസാ സംതാപമശുഭം ഗതഃ
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പായി, മുമ്പത്തെ നിറം നഷ്ടപ്പെട്ടു; കോപം പിടിച്ചവൻ അപ്രത്യക്ഷമായ ദുഃഖത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
മനഃ സമീക്ഷമാണശ്ച സൂതോ ദശരഥസ്യ ച। കമ്പയന്നിവ കൈകേയ്യാ ഹൃദയം വാക്ശരൈഃ ശിതൈഃ
രാജാവിന്റെ മനസ്സ് നിരീക്ഷിച്ച സാരഥി, അമ്പുപോലെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് കൈകേയിയുടെ ഹൃദയം നടുക്കുന്നപോലെ തോന്നിച്ചു.